WEBVTT

00:00.992 --> 00:05.718
Jodi a nou gen yon envite k ap souke fondasyon syans medikal la.

00:05.718 --> 00:11.492
Yon moun ki pretann ke viris pa
egziste. Oswa omwen ke pa gen okenn prèv itil.

00:11.492 --> 00:19.371
Yon tout-konnen ki gen move repitasyon? Yon
ezoteris fou oswa menm yon revizyonis radikal? N ap wè.

00:19.371 --> 00:23.539
Tèz sa yo ki vin apre yo fòmile
sou sitwèb platfòm li a, Next Level:

00:23.539 --> 00:26.843
N ap pran chemen kesyon kouraj ak repanse.

00:26.843 --> 00:34.776
Nou egzamine sijè virolojik ak medikal ak yon pèspektiv
nèf, nou idantifye kontradiksyon epi nou mande otantisite.

00:34.776 --> 00:42.320
Afimasyon nou yo byen fonde sou sous ki ka verifye
epi yo bay yon baz solid pou diskisyon konstriktif.

00:42.320 --> 00:49.961
Nou rete ouvè pou pèspektiv inovatè epi ankouraje
egzamen tèt kontinyèl nan syans. Yon apwòch nòb!

00:49.961 --> 00:56.383
Ann akeyi pòtpawòl Next Level la, Mesye
Marvin Haberland, nan estidyo Kla.TV la. Byenveni!

00:56.383 --> 00:59.039
Bòn aprèmidi e mèsi anpil pou envitasyon an.

00:59.039 --> 01:02.710
Wi, mwen ta renmen sa! Sou yon bò, sa sonnen vrèman eksitan.

01:02.710 --> 01:07.850
Mesye Haberland, aspirasyon sa a nòb e
itil, men sou lòt bò a, kesyon an poze: èske li

01:07.850 --> 01:10.841
vrèman nesesè an rapò ak pwoblèm viris la?

01:10.841 --> 01:18.513
Èske kesyon sou viris la pa fin rezoud depi plis pase
yon syèk e pa pwouve san okenn dout pa anpil etid rechèch?

01:18.513 --> 01:26.380
Poukisa retounen nan tan pase, pou di konsa,
tankou pa t gen okenn bon rechèch sou viris?

01:26.380 --> 01:36.802
Wi, se yon bon kesyon. Si nou aplike kritè ou te fòmile oswa li
nan kòmansman an pou tout sijè yo, nou pa ka fè okenn eksepsyon.

01:36.802 --> 01:47.619
E lè nou aplike sa nan viroloji epi nou egzamine piblikasyon
virològ yo, travay yo ak rezilta ki sòti nan viroloji, tankou

01:47.619 --> 01:59.084
medikaman, vaksen oswa rekòmandasyon, pou validasyon syantifik,
lè sa a parèt gwo pwoblèm ki gen rapò ak metòd syantifik la.

01:59.084 --> 02:02.263
E se sa n ap pale jodi a.

02:02.263 --> 02:10.099
Wi, men viris yo te san dout jwenn epi
prezante nou yo nan medya ak piblikasyon espesyalize.

02:10.099 --> 02:17.123
Mwen pote avè m kèk foto viris lang ble a,
viris VIH la, viris variòl la ak kowonaviris la.

02:17.123 --> 02:20.334
E kisa nou di de reyalizasyon revolisyonè sa yo?

02:20.334 --> 02:22.771
Sa se prèv klè kou dlo kòk.

02:22.771 --> 02:32.347
Kidonk, si ou kòmanse ak ipotèz ke, pou egzanp,
de moun ka enfekte youn lòt, lè sa a mwen dwe fè

02:32.347 --> 02:37.880
yon eksperyans ki sipòte oswa konfime ipotèz mwen.

02:37.880 --> 02:45.855
E nan viroloji, yo asire ke ti patikil yo
sote soti nan A pou rive B, pa egzanp atravè lè

02:45.855 --> 02:50.201
a, epi ke ti patikil sa yo enfekte yon moun.

02:50.201 --> 02:57.615
Sa vle di ke mwen dwe pwouve tout chèn
koz ak efè sa a pou konfime ipotèz sa a.

02:57.615 --> 03:07.436
Sepandan, imaj sa yo pa t kreye nan okenn esè oswa eksperyans
konsa. Imaj ou montre isit la te kreye pa virolojis k ap fè

03:07.436 --> 03:17.419
eksperyans nan laboratwa – pa in vivo, sou moun, men nan kilti
selil nan laboratwa – lè yo pran kilti selil, anjeneral soti

03:17.419 --> 03:23.115
nan ren makak, epi anpwazonnen yo epi kite yo mouri grangou.

03:23.115 --> 03:30.701
Epi imaj sa yo parèt. Sa a rele
tou efè sitopatik, pami lòt bagay.

03:30.701 --> 03:38.457
Men verite a se ke si ou repete menm eksperyans lan ak tisi ki an
sante ki soti nan bèt ki an sante, oswa si

03:38.457 --> 03:45.240
ou pa ajoute okenn echantiyon ki soti nan bèt
ki malad, ou jwenn egzakteman menm imaj yo.

03:45.240 --> 03:51.459
Sa a se sa yo rele nan syans yon
eksperyans kontwòl oswa yon kontwòl negatif.

03:51.459 --> 04:00.201
Sa a se aktyèlman pou elimine posiblite ke aranjman eksperimantal
nan laboratwa mwen an li menm ap pwodwi rezilta sa a.

04:00.201 --> 04:07.248
Sa vle di si mwen fè yon eksperyans kounye a epi pran
echantiyon ki an sante, m ap jwenn egzakteman menm imaj yo.

04:07.248 --> 04:13.378
Men virolojis yo pa janm fè sa. Yo sèlman fè
yon sèl eksperyans, apre sa yo pran foto imaj sa

04:13.378 --> 04:16.435
yo epi yo pretann se patojèn ki lakòz maladi.

04:16.435 --> 04:22.612
Sepandan, yo pa demontre, premyeman, ke sa
rive espesyalman nan moun ki malad, epi

04:22.612 --> 04:26.553
dezyèmman, ke estrikti sa yo vrèman lakòz maladi a.

04:26.553 --> 04:34.380
Paske nan pwochen etap la, yon imaj poukont li pa
prèv ke patikil la oswa estrikti a lakòz maladi a.

04:34.380 --> 04:42.708
Mwen ta ka montre yon kay ki domaje epi di ke se yon tranbleman
tè ki te koze domaj la, men foto a poukont li pa ka pwouve sa.

04:42.708 --> 04:46.599
Te ka te gen yon lòt kòz ki te lakòz domaj la.

04:46.599 --> 04:55.505
Sa vle di ke apre mwen fin pran foto epi montre imaj sa a, ki an
reyalite parèt sèlman nan moun ki malad; mwen pa ka jwenn estrikti

04:55.505 --> 04:59.950
sa yo nan moun ki an sante, mwen ta dwe izole estrikti sa yo.

04:59.950 --> 05:05.736
Epi, nan yon eksperyans ki vin apre,
administre li bay bèt oswa moun epi demontre:

05:05.736 --> 05:11.185
Aha, yo pral tonbe malad ak menm sentòm
yo kounye a si mwen ba yo estrikti sa yo.

05:11.185 --> 05:13.833
Virolojis yo pa fè sa ditou nonplis.

05:13.833 --> 05:16.536
Kidonk, tout travay fèt sèlman nan laboratwa a.

05:16.536 --> 05:24.724
Kilti selil yo anpwazonnen, yo grangouje ak antibyotik ak
sou sa, epi apre sa efè sa yo parèt, yo rele yo efè sitopatik.

05:24.724 --> 05:29.553
Kòm mansyone, sa yo rive egzakteman menm jan,
yo pa ka distenge menm nan tisi ki an sante.

05:29.553 --> 05:39.288
E gen anpil, anpil etid ak piblikasyon virolojik, sitou soti nan
premye jou viroloji modèn nan ane 1940 ak 1950,

05:39.288 --> 05:48.087
epi ki te pibliye san konte fwa, ki deklare ke
efè sa a rive tou lè yo itilize tisi ki an sante.

05:48.087 --> 05:59.165
E depi ane 1980 ak 1990 yo, virolojis yo toujou
evite kontwole eksperyans sa yo ak tisi ki an sante.

05:59.165 --> 06:04.342
Sa pa fèt ankò. Mwen te gen anpil korespondans sou sa.

06:04.342 --> 06:10.731
Pou sa, mwen soumèt plizyè demann anba Lwa sou Libète Enfòmasyon.

06:10.731 --> 06:18.343
Nan lemonn antye, entènasyonalman, Enstiti Robert Koch, Sèvis
Sante Piblik Angletè, an Itali, CDC nan

06:18.343 --> 06:25.678
Amerik, Enstiti Pasteur nan Lafrans, Inivèsite
Melbourne nan Ostrali, Enstiti Doherty, elatriye.

06:25.678 --> 06:30.379
Pou tout viris posib, sario,
SARS-CoV-2, VIH. E mesaj la toujou menm:

06:30.379 --> 06:37.769
Non, nou pa fè eksperyans kontwòl oswa kontwòl
negatif ak materyèl ki an sante. Sa pa janm fèt ditou.

06:37.769 --> 06:45.734
Men si yo okouran de diferans sa a, ki
eksplikasyon yo genyen? Kidonk, poukisa yo pa fè sa?

06:45.734 --> 06:49.840
Èske yo di, "Wi, nou te rezoud sa nan
ane 1940 yo, nou pa bezwen li ankò"?

06:49.840 --> 06:59.460
Byen, repons yo varye. Pafwa ou tande ke
pa gen kapasite pou fè eksperyans sa yo.

06:59.460 --> 07:04.706
Ke ou konsantre nèt sou eksperyans pozitif yo.

07:04.706 --> 07:09.581
Sa se te, pa egzanp, repons Ostrali a pou SARS-CoV-2.

07:09.581 --> 07:19.274
Nan lòt ka, tankou epidemi maladi pye-ak-bouch k ap fèt kounye a
nan Enstiti Friedrich Loeffler, yo te di nou sa

07:19.274 --> 07:27.989
pa t nesesè, paske lòt metòd, metòd endirèk, te
deja pwouve ke echantiyon an te gen yon viris.

07:27.989 --> 07:33.918
E yo se eskiz ki tèlman komen, mwen ta di, ke ou tande souvan.

07:33.918 --> 07:44.585
Sepandan, sa yo pa satisfè syantifikman e yo vyole metòd
syantifik la, ki obligatwa pou tout virolojis ak enstitisyon

07:44.585 --> 07:49.715
dapre Seksyon 1 nan Lwa Alman sou Pwoteksyon Enfeksyon.

07:49.715 --> 07:53.896
Li di ke tout moun dwe travay dapre dènye dekouvèt syantifik yo.

07:53.896 --> 08:03.969
Epi Fondasyon Rechèch Alman an nan Almay
defini règ travay syantifik pou tout syantis yo.

08:03.969 --> 08:10.863
Epi li klèman deklare ke nou dwe fè kontwòl negatif,
oswa pito ke nou dwe verifye metòd nou yo, ke nou

08:10.863 --> 08:14.828
dwe dokimante tout bagay pou tout moun ka konprann li.

08:14.828 --> 08:19.256
E sa senpleman vyole nèt nan viroloji.

08:19.256 --> 08:29.600
Men lè ou fè kontwòl yo, jan nou menm nou te pibliye, pa egzanp
nou te pibliye eksperyans kontwòl kote ou ajoute egzakteman menm

08:29.600 --> 08:38.409
antibyotik ke virolojis yo itilize sou materyèl ki an
sante, epi ou itilize egzakteman menm teknik grangou ke

08:38.409 --> 08:43.445
virolojis yo itilize, lè sa a ou jwenn egzakteman efè sa yo.

08:43.445 --> 08:50.271
Epi, natirèlman, sa te pibliye plizyè fwa nan tan lontan pa
virolojis yo menm, men jan mwen te di, n ap pale de

08:50.271 --> 08:57.313
peryòd la soti nan ane 1940 rive nan ane 1960 ak
1970. Depi ane 1980 ak 1990, yo senpleman pa fè sa ankò.

08:57.313 --> 09:03.616
Nou toujou pale de viris. Poukisa gen
antibyotik nan kilti selil sa yo? Kisa y ap fè la?

09:03.616 --> 09:07.086
Wi, sa a se tou yon kesyon ki vrèman, vrèman enpòtan e bon.

09:07.086 --> 09:17.117
Virolojis yo itilize antibyotik nan eksperyans kilti selil
sa yo nan laboratwa a paske yo vle dezinfekte kilti selil la.

09:17.117 --> 09:23.899
Ou vle anpeche bakteri oswa lòt
mikwo-òganis enfliyanse eksperyans lan.

09:23.899 --> 09:34.235
Yo vle sèlman viris yo, ki pa vrèman vivan, yo pa
kreyati vivan, yo vle sèlman pou viris sa yo gen yon efè.

09:34.235 --> 09:38.555
Epi yo vle prèske elimine, ekstermine tout lòt mikwo-òganis yo.

09:38.555 --> 09:48.547
Sepandan, virolojis yo souvan neglije lefèt ke antibyotik
yo menm mete anpil estrès sou tisi a, sou kilti selil sa a.

09:48.547 --> 09:57.969
E administrasyon antibyotik yo, anjeneral yo itilize de:
penisilin ak streptomisin ansanm, ki poukont yo lakoz estrès nan

09:57.969 --> 10:04.744
kilti selil la epi apre sa efè sitopatolojik
la parèt, kote kilti selil la fonn, epi yo

10:04.744 --> 10:10.331
vann sa ban nou kòm yon imaj viral, pou di konsa.

10:10.331 --> 10:17.855
Genyen tou deklarasyon virològ yo nan korespondans, ki soti nan
enstitisyon tankou Enstiti Friedrich Loeffler, ki deklare klèman:

10:17.855 --> 10:27.530
Sa a byen konnen. Virolojis yo konnen ke antibyotik yo
pwoblematik pou tisi epi yo ka lakòz efè sitopatolojik sa a.

10:27.530 --> 10:36.192
E se poutèt sa, sou plan syantifik, yo oblije fè
yon tès kontwòl, kote yo trete yon echantiyon ki an

10:36.192 --> 10:41.241
sante tou ak antibyotik, e sa pa janm fèt nonplis.

10:41.241 --> 10:46.069
Sa vle di ke menm ak metòd ki pi modèn yo ak
pi bon mikwoskòp elektwonik skanè yo, menm efè

10:46.069 --> 10:48.640
yo ka wè nan moun ki an sante ak moun ki malad.

10:48.640 --> 10:49.170
Wi.

10:49.170 --> 10:49.955
Pa gen diferans?

10:49.955 --> 10:53.453
Pa gen okenn diferans, li pa ka distenge.

10:53.453 --> 11:01.624
Gen yon lòt pwen ke Asosyasyon Rechèch Alman an ap
mande, ki pa janm aplike nan viroloji, e se maskaj.

11:01.624 --> 11:10.523
Li vrèman enpòtan pou virolojis yo nan laboratwa a pa konnen ki
echantiyon ki enfekte ak ki echantiyon, pa

11:10.523 --> 11:18.216
egzanp, ki soti nan yon sous ki an sante, pou yo
pa gen okenn patipri oswa opinyon prekonsepsyon.

11:18.216 --> 11:21.732
Sa a pa fèt non plis nan okenn pwen nan viroloji an jeneral.

11:21.732 --> 11:24.841
Sa vle di ke nou aktyèlman gen
plizyè vyolasyon nan metòd syantifik la.

11:24.841 --> 11:35.950
Mank eksperyans kontwòl, mank dokimantasyon konplè ak mank maskaj,
e tout sa ap vyole tout tan – menm pa Enstiti Robert Koch la.

11:35.950 --> 11:42.901
E jan mwen te di, se pa sèlman yon kritik sou metòd
syantifik la, men nou konnen ke lè ou fè eksperyans

11:42.901 --> 11:47.300
kontwòl sa yo, menm rezilta a parèt san okenn diferans.

11:47.300 --> 11:54.073
Sa se senpleman refutasyon dirèk ak
falsifikasyon viroloji – omwen nan efè sa a.

11:54.073 --> 11:57.830
Kounye a nou fin diskite sou imaj sa
yo isit la, eksperyans kilti selil yo.

11:57.830 --> 12:05.713
Apre sa, virolojis yo pran yon dezyèm etap, sètadi sekansman
jenòm nan, ke kèk telespektatè ka te deja tande pale de li.

12:05.713 --> 12:13.432
Apre sa, yo eseye idantifye jenòm
nan oswa enfòmasyon jenetik yon viris.

12:13.432 --> 12:17.112
Tout sa fèt ak yon modèl òdinatè, pou nou di konsa.

12:17.112 --> 12:20.440
Sa a se sèlman yon simulasyon òdinatè ki fèt ak pwogram lojisyèl.

12:20.440 --> 12:28.020
Sa pa gen anyen pou wè ak sekansman reyèl, e
yo pa fè okenn verifikasyon isit la non plis.

12:28.020 --> 12:33.026
Epi ou ta dwe tou sekansé kilti selil ki
an sante ki lakoz egzakteman efè sa yo.

12:33.026 --> 12:40.112
Epi men, lè ou fè sa, ou jwenn menm jenòm yo,
menm viris yo, nan kilti selil ki an sante a tou.

12:40.112 --> 12:47.768
Sa vle di mwen ka kalkile tout viris ki soti nan kilti selil ki
an sante ke mwen te anpwazonnen ak antibyotik epi kite grangou.

12:47.768 --> 12:51.034
Mwen ka jwenn VIH la la menm fasil ak pwogram òdinatè a.

12:51.034 --> 12:56.212
Mwen ka jwenn SARS-CoV-2 la, ansanm ak varyan li yo.

12:56.212 --> 13:04.666
Epi mwen ka senplifye tout sa menm plis ankò lè m
soumèt kilti selil sa a a kèk etap adisyonèl, tankou

13:04.666 --> 13:09.424
PCR, kote m amplifye kilti selil sa a, pou nou di konsa.

13:09.424 --> 13:11.276
Sa vle di mwen senpleman miltipliye materyèl la.

13:11.276 --> 13:16.745
Sa fè li vin pi fasil toujou pou pwogram
òdinatè a jwenn ak kalkile viris yo, pou di konsa.

13:16.745 --> 13:25.812
E nou kritike tout sa paske nou wè ke si ou kontwole
l ak sans, jan sa ta dwe fèt syantifikman, lè sa a

13:25.812 --> 13:31.142
nou falsifye epi demanti deklarasyon virolojis yo fè.

13:31.142 --> 13:37.719
Epi – tout sa te sonnen byen konplike, kidonk ou ka bezwen koute
l ankò yon fwa oswa de fwa – men kounye a vini

13:37.719 --> 13:43.597
pwen ki pi senp ak ki pi enpòtan an, ki ta dwe
tou absoliman lojik pou tout telespektatè yo.

13:43.597 --> 13:48.539
Kèlkeswa imaj sa yo yo toujou ap montre nou, e
kèlkeswa eksperyans kilti selil ak sekansaj

13:48.539 --> 13:52.074
jenòm sou òdinatè – totalman kèlkeswa tout sa:

13:52.074 --> 13:59.107
Tout eksperyans sou transmisyon maladi ki janm fèt
nan listwa, sa vle di mete moun ki an sante ak moun ki

13:59.107 --> 14:02.385
malad ansanm, kit se bèt oswa moun, echwe. Yo tout!

14:02.385 --> 14:08.169
Sa vle di ke chak fwa mwen eseye mete moun
malad ak moun an sante ansanm nan yon eksperyans

14:08.169 --> 14:11.754
kontwole pou pwouve transmisyon, sa pa janm mache!

14:11.754 --> 14:15.866
Epi sa se tou yon refit dirèk kont viroloji.

14:15.866 --> 14:23.983
Wi, petèt endirèkteman. Men ou pa ka di ke
viris pa lakoz maladi lè ou wè enfeksyon sa yo.

14:23.983 --> 14:25.553
Mwen vle di, ou ka wè sa nan sal klas lekòl la.

14:25.553 --> 14:28.509
Lè sa a, yon timoun malad, timoun ki vin apre
a malad, pwofesè yo malad, mwatye klas la vid.

14:28.509 --> 14:31.992
Nou jis te gen sa ankò. Kijan sa sipoze rive?

14:31.992 --> 14:38.249
Si yo ka pwouve ke bakteri pa enplike, men pito
se sentòm non-espesifik sa yo ke nou souvan

14:38.249 --> 14:41.780
oblije fè fas ak yo, men ki retounen ankò ak ankò.

14:41.780 --> 14:47.735
Sa se yon klinik tipik ki parèt. Kijan ou esplike sa?

14:47.735 --> 14:52.886
Wi, lè nou obsève bagay sa yo, ipotèz syantifik parèt.

14:52.886 --> 14:55.892
Pa egzanp, kounye a se patikil oswa viris k ap gaye.

14:55.892 --> 14:59.799
Sa a se yon ipotèz ki vrèman bon.
Men lè ou teste li, li pa mache.

14:59.799 --> 15:02.697
Kidonk nou bezwen plis ide, plis ipotèz.

15:02.697 --> 15:05.713
Natirèlman, nou te panse anpil sou sa.

15:05.713 --> 15:10.650
Si se pa viris yo, kisa li ta ka ye? Oswa mikwòb yo?

15:10.650 --> 15:19.249
Sa a klèman mennen nou nan pwen tankou
nitrisyon, enfliyans anviwònman, toksin ak ekspoze

15:19.249 --> 15:24.309
a enfliyans ekstèn an rapò ak etid syantifik.

15:24.309 --> 15:32.999
Natirèlman, sous radyasyon, koz sikolojik ak estrès yo tou posib.

15:32.999 --> 15:40.504
Sa yo se tout koz ki ka verifye trè byen
eksperimantalman, pa egzanp nan nenpòt eksperyans.

15:40.504 --> 15:48.231
Mwen ka lakòz sentòm sèlman atravè rejim
alimantè. Mwen ka pwovoke timè atravè toksin.

15:48.231 --> 15:51.050
Mwen ka pwovoke timè atravè eksperyans radyasyon.

15:51.050 --> 15:55.558
Mwen ka limen ak etenn sentòm yo lè m
peze yon bouton, lè m itilize varyab sa yo.

15:55.558 --> 16:01.265
Sa vle di nou deja konnen anpil bagay sou
anpil sentòm, kijan nou ka pwodui yo nan

16:01.265 --> 16:05.730
eksperyans, ak sa ki lakòz yo, pou nou di konsa.

16:05.730 --> 16:14.770
Se pa tout, men anpil ladan yo. Se poutèt sa nou di li pi sans
pou kontinye fè rechèch nan domèn sa a epi fè

16:14.770 --> 16:25.605
rechèch ouvè la, olye pou nou toujou konsantre sou sijè sa
a, ki te demanti nèt depi nan kòmansman jiska lafen.

16:25.605 --> 16:30.098
Sa a anpeche tou plis
konpreyansyon, plis rechèch, ak plis konesans.

16:30.098 --> 16:41.392
Sa a se tou yon bagay nou kritike fò, paske li limite
gravman orizon konesans lan a yon sijè ki deja demanti.

16:41.392 --> 16:46.629
Èske m ap konprann sa kòrèkteman? Ni viris
ni bakteri pa responsab pou enfeksyon an?

16:46.629 --> 16:53.312
Se sa menm. Nan yon pèspektiv syantifik, si ou
fè eksperyans sa yo ak viris oswa ak sa ou

16:53.312 --> 16:57.135
pretann ki se viris, ou pa ka pwouve enfeksyon.

16:57.135 --> 17:08.124
Men si ou fè sa ak bakteri ou ka vrèman wè anba yon mikwoskòp,
bakteri ki egziste toutbon, menm lè sa a, si nou izole bakteri sa

17:08.124 --> 17:13.729
yo, nou pa ka pwovoke yon enfeksyon nan yon eksperyans kontwole.

17:13.729 --> 17:22.376
Egzanp: Si mwen pran salmonèl oswa lòt bakteri yo
pretann ki lakòz sèten sentòm, mwen pa ka enfekte oswa

17:22.376 --> 17:27.459
kontamine yon èt vivan ki an sante avèk yo. Sa pa mache.

17:27.459 --> 17:36.693
Nou toujou remake ke lè yon èt vivan deja malad
oswa gen sentòm, bakteri yo tou miltipliye lokalman an

17:36.693 --> 17:41.732
menm tan, kòm yon efè konkomitan, pou nou di konsa.

17:41.732 --> 17:47.740
Men sa se, pa egzanp, pou trase yon analogi
pou telespektatè a, tankou yon kay k ap boule.

17:47.740 --> 17:54.256
Lè gen kay k ap boule, mwen souvan oswa
prèske toujou remake ke gen ponpye tou la.

17:54.256 --> 17:57.975
Sa vle di korelasyon an, korelasyon an trè, trè wo.

17:57.975 --> 18:03.521
Sepandan, sa pa pwouve ke ponpye yo te tou koz dife a.

18:03.521 --> 18:06.014
Yo parèt sèlman an menm tan ak dife a.

18:06.014 --> 18:11.107
Kidonk, ou dwe pran anpil, anpil prekosyon
ak mikwo-òganis ak bakteri epi gade yo byen.

18:11.107 --> 18:16.717
Jis paske yo parèt ansanm ak sentòm
yo, sa pa vle di ke se yo ki koz la.

18:16.717 --> 18:23.566
Paske, jan mwen sot di, si mwen izole yo epi bay bakteri
yo bay yon moun ki an sante e ki pa malad, anyen pa rive.

18:23.566 --> 18:32.838
Epi se aktyèlman demanti a ki montre ke enfeksyon oswa
kontajyon menm egziste atravè mikwo-òganis tankou bakteri.

18:32.838 --> 18:36.040
Men sa enkli tou parazit ak vè. Sa pa mache la non plis.

18:36.040 --> 18:41.136
Ou pa janm ka enfekte moun ki an sante konsa. Sa pa mache.

18:41.136 --> 18:44.705
Wi, men retounen sou sitiyasyon sa a nan klas la.

18:44.705 --> 18:52.080
Se pa tout timoun ki manje menm bagay la. Yo
pa tout gen egzakteman menm kondisyon lavi.

18:52.080 --> 18:56.632
Kijan sa ka fèt, alò, pou yo tout devlope menm sentòm yo?

18:56.632 --> 19:01.111
Kidonk, lè nou di nou gen sentòm ki sanble nan yon klas:

19:01.111 --> 19:04.431
Premyeman, sa pa toujou afekte tout timoun, men sèlman kèk.

19:04.431 --> 19:09.713
E nou dwe chèche yon teren antin.
Timoun yo tout nan yon sèl chanm.

19:09.713 --> 19:12.369
Yo tout gen menm leson yo.

19:12.369 --> 19:15.635
Yo tout ekspoze a menm kondisyon klimatik yo.

19:15.635 --> 19:19.478
Yo tout ekspoze a menm kondisyon anviwònman nan chanm sa a.

19:19.478 --> 19:27.617
Epi sa ta ka ase varyab oswa agiman, ki
ta dwe teste nan yon eksperyans rezonab.

19:27.617 --> 19:34.750
Sa ta se dezyèm etap la. Men nou pa manke ipotèz. Egzakteman.

19:34.750 --> 19:44.037
Men si ou di ke egzistans viris sa yo ki lakòz maladi poko
pwouve e ke syans fondamantalman pa konnen sa l ap fè oswa

19:44.037 --> 19:49.436
sa l ap chèche, ki itilite mezi prevantif tankou vaksen yo?

19:49.436 --> 20:00.475
Wi, yo ta ka itil tou san prèv viris si yo te
montre yon avantaj nan yon eksperyans rezonab.

20:00.475 --> 20:05.832
Kidonk, kèlkeswa si viris yo egziste
oswa non, vaksen an ta ka toujou mache.

20:05.832 --> 20:10.525
Men se pa sa k rive lè yo fè eksperyans sou vaksen.

20:10.525 --> 20:17.000
Premyeman, pifò etid sou vaksen yo
pa swiv règ syantifik yo non plis.

20:17.000 --> 20:19.681
Sa vle di ke nou gen omwen de gwoup.

20:19.681 --> 20:24.165
Youn resevwa vaksen an, yon lòt resevwa yon plasebo ki apwopriye.

20:24.165 --> 20:30.179
Epi apre sa, yo egzamine foto a ki totalman klinik.

20:30.179 --> 20:32.876
Se te ka a ak kowonaviris la, pa
egzanp, ak vaksen kowonaviris yo.

20:32.876 --> 20:35.915
Yo te pran swen pou enkli yon gwoup plasebo.

20:35.915 --> 20:41.689
Apre sa, yo te ba li yon solisyon salin,
ki pa t ap vrèman yon plasebo apwopriye.

20:41.689 --> 20:48.306
Paske yon plasebo nan yon kontwòl negatif rezonab ta
dwe diferan de engredyan aktif la sèlman nan yon

20:48.306 --> 20:51.869
sèl varyab, konsa se sèlman varyab sa a ki ka obsève.

20:51.869 --> 20:53.931
Nan ka sa a, se konpozan viral sa a.

20:53.931 --> 20:59.064
Yon solisyon salin diferan de vaksen
reyèl la nan plizyè santèn varyab.

20:59.064 --> 21:01.580
Men sa se yon lòt zafè nèt.

21:01.580 --> 21:06.197
Kisa yo te fè nan etid sa yo sou kowonaviris pou
vaksen kowonaviris yo? Pa egzanp, BioNTech-Pfizer?

21:06.197 --> 21:11.501
Apre sa, yo te senpleman teste moun yo ak tès PCR.

21:11.501 --> 21:16.962
Sepandan, si ou li ti enprime nan etid la,
menm kantite moun nan tou de gwoup yo te malad.

21:16.962 --> 21:21.119
Nan etid sa yo, yo rele sa "ka Covid-19 sispèk".

21:21.119 --> 21:22.770
Sa vle di ke apeprè menm kantite moun te malad.

21:22.770 --> 21:26.220
Li te enposib pou fè okenn distenksyon nan klinik la menm.

21:26.220 --> 21:32.197
Sa vle di ke vaksen an pa t gen okenn efè klinik
ditou. Se sèlman tès PCR la ki te montre yon diferans.

21:32.197 --> 21:34.190
Epi la tou, nou kritike vaksen yo.

21:34.190 --> 21:42.580
Yo pa pwouve syantifikman ke yo efikas kont
maladi. E pou ajoute sou sa, pou nou di konsa:

21:42.580 --> 21:53.811
Si ou gade sarampyon ak touse chen, oswa lòt maladi ki asosye ak
vaksen, kote medsin konvansyonèl la di vaksen yo fin elimine

21:53.811 --> 22:03.874
maladi sa yo, ou ka wè klèman ke byen anvan yo te entwodui
okenn vaksen, estatistik yo montre ke maladi sa yo te

22:03.874 --> 22:09.470
deja ap diminye, e an reyalite, yo t ap diminye dramatikman.

22:09.470 --> 22:15.775
Nan kèk ka, tankou maleng, ensidans lan te bese
jiska 95 pousan an Almay anvan yo te entwodui vaksen an.

22:15.775 --> 22:19.350
Sa vle di ke maladi a te deja
disparèt lè yo te entwodui vaksen an.

22:19.350 --> 22:24.173
Sa vle di ke pa gen okenn efè ki
ka dedwi nan done sa yo non plis.

22:24.173 --> 22:28.244
Se poutèt sa nou kritike vaksen yo menm jan nou kritike viroloji.

22:28.244 --> 22:36.033
Epi, an pasan, pifò lòt medikaman yo
konsidere tou kòm inefikas ak initil.

22:36.033 --> 22:37.900
Men sa sonnen prèske tankou fwod.

22:37.900 --> 22:42.847
Dapre ou, èske tout virolojis ak
chèchè medikal se fwodè ak moun mechan?

22:42.847 --> 22:48.119
Non, pa ditou. Nou toujou dwe pran
konpozan imen an an konsiderasyon tou.

22:48.119 --> 22:54.423
Paske moun sa yo te konsakre tout
lavi yo nan sijè sa a, nan rechèch sa a.

22:54.423 --> 23:01.012
Yo gen patipri, jan yo ta di an Anglè, oswa yo gen
prejije, yo gen yon vizyon distòsyon, yo pa ka panse

23:01.012 --> 23:04.330
ouvètman, e souvan tout egzistans yo depann de sa.

23:04.330 --> 23:10.009
Sa vle di yo gen fanmi, yo gen timoun ak
sou sa, e yo ka pa gen mwayen pou yo kritik.

23:10.009 --> 23:14.783
Ou toujou dwe pran sa an konsiderasyon;
sa pa fè moun vin mechan otomatikman.

23:14.783 --> 23:17.983
Anpil virolojis deja ka akize kòm inyoran.

23:17.983 --> 23:21.337
Paske yo toujou refize òf nou yo pou nou pale.

23:21.337 --> 23:27.897
Nou pafwa resevwa repons pou demann alekri,
men pa toujou, e li vrèman, vrèman difisil pou

23:27.897 --> 23:31.345
patisipe nan yon deba objektif, syantifik la.

23:31.345 --> 23:38.309
Ou ka sètènman akize yo de sa, men mwen pa ta
ale tèlman lwen pou di ke tout doktè oswa

23:38.309 --> 23:42.345
tout virolojis ak sou sa ap fè sa entansyonèlman.

23:42.345 --> 23:50.001
Se plis yon fòm pwoteksyon tèt ou,
ansanm ak yon sèten inyorans sou sijè sa a.

23:50.001 --> 23:56.012
Sepandan, defansè teyori viris la fè konnen se sèlman ak
entwodiksyon ijyèn, pa egzanp pa Ignaz

23:56.012 --> 24:02.384
Semmelweis nan jinekoloji ak Robert Koch atravè teyori
jèm, ke maladi enfektye yo te kòmanse diminye.

24:02.384 --> 24:07.470
Èske w pa konsa ap riske pou
reyalizasyon sa yo anile ankò ak deklarasyon ou yo?

24:07.470 --> 24:16.977
Ou toujou dwe fè distenksyon. Mezi tankou amelyore ijyèn ka
sètènman gen yon efè, pa egzanp, senpleman paske mwen pèmèt

24:16.977 --> 24:21.955
mwens materyèl etranje antre nan blesi mwen oswa nan kò mwen.

24:21.955 --> 24:26.447
Natirèlman, kò a reyaji ak salte
etranje, mwen ta di, ak enflamasyon.

24:26.447 --> 24:28.884
Sa klè anpil, e se jis.

24:28.884 --> 24:31.798
Men sa pa nesesèman gen anyen pou wè ak viris.

24:31.798 --> 24:41.415
Nan viroloji, deklarasyon an klè anpil: gen ti
patikil ki lakòz maladi, e se yo menm ki koz maladi yo.

24:41.415 --> 24:46.548
E mwen dwe pwouve sa syantifikman. Mwen pa ka jis kite l konsa.

24:46.548 --> 24:52.718
Sètènman, ijyèn nan amelyore
kondisyon yo. Sepandan, sa gen gwo limit tou.

24:52.718 --> 25:01.460
Pa egzanp, pandan pandemi kowonaviris la, yo te fè anpil
etid, menm jan ak pou grip la, kote yo te egzamine de gwoup.

25:01.460 --> 25:04.890
Youn te aplike mezi ijyèn, lòt la pa t fè sa.

25:04.890 --> 25:07.890
Oswa youn te itilize mask epi lòt la pa t itilize mask.

25:07.890 --> 25:18.620
Epi nan tout etid RCT sa yo yo rele estanda lò, kote ou
gen de gwoup sa yo epi se sèlman yon sèl varyab ki diferan,

25:18.620 --> 25:24.343
ou jwenn ke ni mezi ijyèn ni mask pa t gen okenn efè ditou.

25:24.343 --> 25:28.914
Tou de gwoup yo te toujou gen menm
kantite pasyan ki malad e ki te gen sentòm.

25:28.914 --> 25:36.763
Kidonk pa t gen okenn diferans ki te
siyifikatif estatistikman. E sa tou demanti ipotèz sa a.

25:36.763 --> 25:41.468
Sepandan, ijyèn se natirèlman rekòmande
kounye a pou blesi ouvè, jan mwen sot mansyone.

25:41.468 --> 25:48.116
Paske kò a senpleman pi an sante lè pa gen
okenn sibstans etranje nan tisi yo. Sa klè anpil.

25:48.116 --> 25:51.085
Epi, istorikman, te gen tou gwo tantativ enfeksyon sou gwo echèl.

25:51.085 --> 25:54.968
Ant lagè mondyal yo, pandan lagè mondyal yo.

25:54.968 --> 26:07.270
Èske sa pa t mennen nan konklizyon ke, anplis bakteri, gen
lòt mekanis ki lakòz maladi ki ka atribiye a patikil sa yo?

26:07.270 --> 26:13.820
Byen, an reyalite te gen anpil
tantativ pou enfeksyon atravè listwa.

26:13.820 --> 26:20.179
Pandan pandemi grip espanyòl la, wi, men tou pita
ak sarampiyon ak anpil lòt maladi, grip ak lòt ankò.

26:20.179 --> 26:23.757
Epi mwen te deja mansyone nan kòmansman an ke yo toujou echwe.

26:23.757 --> 26:31.039
Kidonk ou pa janm ka pwouve ke ou ka enfekte
moun nan yon fason kontwole. Sa pa toujou mache.

26:31.039 --> 26:36.390
Epi nan pwen sa a, omwen, yon moun ta dwe vrèman kòmanse
reflechi epi konsidere ke gen yon bagay ki pa ka kòrèk.

26:36.390 --> 26:41.929
Doktè yo oswa pèsonèl etid ki patisipe nan etid sa yo
natirèlman toujou te mande tèt yo sou sa. Hey, kijan sa ka ye?

26:41.929 --> 26:51.242
Isit la, nou ap eseye itilize maladi ki pi kontajye yo
eksperimantalman, e sa pa janm mache. Kijan sa posib?

26:51.242 --> 27:02.429
Lè sa a, natirèlman, agiman tankou "Wi, petèt viris yo pa
t ase konsantre, oswa petèt sijè tès sa yo te imin" parèt.

27:02.429 --> 27:05.359
Sa yo tout bon ipotèz, pa gen kesyon sou sa.

27:05.359 --> 27:11.093
Sepandan, reyalite a se ke nou pa janm te
kapab pwouve enfeksyon nan yon eksperyans.

27:11.093 --> 27:17.015
Epi ou dwe kite sa antre nan tèt ou an premye, ou dwe
dijere l an premye, epi ou dwe vin okouran de li an premye.

27:17.015 --> 27:27.218
E sa demanti reklamasyon ke nou gen nenpòt enfeksyon
isit la ditou e ke li fonksyone atravè patikil sa yo.

27:27.218 --> 27:28.945
Ou ka wè sa nan etid mask sa yo.

27:28.945 --> 27:36.710
Si, pa egzanp, mask FFP2 yo te vrèman mete, oswa
si viris yo te egziste, lè sa a ta dwe gen yon efè.

27:36.710 --> 27:39.929
Oswa mask ijyèn yo ta dwe gen efè, men yo pa genyen.

27:39.929 --> 27:47.507
Sa vle di nou gen refutasyon sou viroloji
nan plizyè dimansyon ak plizyè eksperyans.

27:47.507 --> 27:57.414
Natirèlman, kounye a moun ka eseye kenbe li vivan ak tout fòs
ak resous yo, e se sa k ap fèt vre, paske anpil bagay depann de

27:57.414 --> 28:02.820
li: anpil endistri, anpil aktivite ekonomik, lajan, elatriye.

28:02.820 --> 28:11.080
Nou ka imajine ke si sa ta kòmanse kraze, ta gen yon
gwo tranbleman tè, ke yon moun ta natirèlman vle evite.

28:11.080 --> 28:18.847
E nou senpleman vle demontre syantifikman ak
objektivman ke gen gwo pwoblèm ak gwo kontradiksyon lè

28:18.847 --> 28:23.197
ou gade syans lan, e sa pa akseptab kòm yon syantis.

28:23.197 --> 28:27.189
Kòm yon syantis kritik, yon moun pa ka aksepte sa.

28:27.189 --> 28:33.869
Sa vle di ke sous yo endike ke teyori sa a pa
vrèman tenab. Èske ou menm ou te li sous sa yo?

28:33.869 --> 28:40.726
Egzakteman, nan Next Level, jan mwen sot
mansyone, nou te an korespondans ak plizyè douzèn

28:40.726 --> 28:44.866
enstitisyon, plis pase 200 an reyalite, ak virolojis.

28:44.866 --> 28:50.964
Nou te fè entèvyou epi nou te voye demann
enfòmasyon bay Enstiti Robert Koch ak tout lòt enstitisyon

28:50.964 --> 28:54.609
atravè lemond ki gen bagay pou rapòte nan domèn sa a.

28:54.609 --> 29:01.843
E tout moun konfime ke pa gen okenn kontwòl negatif ak
echantiyon ki an sante, ke pa gen okenn kontwòl

29:01.843 --> 29:06.874
negatif ditou nan sekansman jenòm. Kidonk yo totalman manke.

29:06.874 --> 29:18.968
Lefèt ke yo pa ap fè eksperyans sou enfeksyon yo, pa egzanp
pou rezon etik, se jis yon agiman fo yo itilize kòm defans.

29:18.968 --> 29:24.706
Ou ta ka fè menm bagay la ak bèt, jan ou toujou
fè ak vaksen ak lòt medikaman, men etranjman

29:24.706 --> 29:27.515
ase, yo ap itilize etik kòm yon agiman isit la.

29:27.515 --> 29:37.627
Kidonk ou jis eseye pwoteje tèt ou kont kontradiksyon sa yo, e
yon obsèvatè atantif oswa menm yon moun ki gen

29:37.627 --> 29:47.610
lespri syantifik ap vit remake ke gen gwo pwoblèm nan
agiman syantifik la ak nan relasyon koz ak efè sa a.

29:47.610 --> 29:52.824
Epi pou retounen sou imaj sa yo isit la, sou estrikti sa yo.

29:52.824 --> 29:59.223
Gen yon gwo travay pa Karlheinz Lüdtke ki
soti nan Enstiti Max Planck pou Istwa Syans.

29:59.223 --> 30:07.236
Li te etidye istwa bonè viroloji a e li rive nan konklizyon ke
imaj sa yo poze gwo pwoblèm, paske yo pa

30:07.236 --> 30:14.504
imaj optik ki soti nan yon mikwoskòp jan nou
konnen yo, men an reyalite yo pa imaj ditou.

30:14.504 --> 30:18.019
Isit la, y ap itilize yon mikwoskòp elektwonik.

30:18.019 --> 30:23.629
Echantiyon yo ki plase nan mikwoskòp elektwon sa a,
nan yon chanm vakyòm, dwe trete ak anpil prekosyon.

30:23.629 --> 30:30.749
Pa egzanp, yo dwe kouvri yo ak metal pou yo
ka kondwi elektrisite, epi apre sa yo dwe

30:30.749 --> 30:34.949
jele oswa fikse ant de plak vè ak rezin epoksi.

30:34.949 --> 30:44.268
Sa a se yon gwo kantite estrès sou tisi sa a, ki deja
ap mete presyon sou li e ki ka mennen nan chanjman.

30:44.268 --> 30:50.270
Karlheinz Lüdtke ki soti nan Enstiti Max
Planck la te note tou ke gen gwo pwoblèm, ke

30:50.270 --> 30:53.613
gen artefacts – se konsa yo rele yo nan syans.

30:53.613 --> 31:01.385
Artefacts se senpleman rezilta oswa estrikti
ki parèt sèlman akoz sikonstans eksperimantal.

31:01.385 --> 31:11.070
Epi sa yo pa imaj, se kouran elektrik yon òdinatè konvèti, ki
apre sa transfòme matematikman an yon imaj, pou nou di konsa.

31:11.070 --> 31:19.875
E sa se yon lòt pwoblèm. Sa vle di ke, nan pi bon ka
a, n ap jere prèv endirèk, men pa janm prèv dirèk.

31:19.875 --> 31:25.107
Evidans dirèk ta ye: Mwen gen yon moun ki
malad, mwen gen yon moun ki an sante, mwen mete yo

31:25.107 --> 31:27.750
ansanm, li enfekte lòt moun nan, li vin malad.

31:27.750 --> 31:35.133
Mwen pran saliv oswa muko nan men moun ki malad la, mwen bay
muko sa a bay yon moun ki an sante, epi moun sa a vin malad.

31:35.133 --> 31:38.945
Sa ta prèv dirèk. Sa pa janm rive nan viroloji.

31:38.945 --> 31:47.141
Si ou fè sa, li pa mache. E se sa ki
kritik prensipal sou tout kesyon an.

31:47.141 --> 31:49.750
Kidonk, ann rezime rezilta a.

31:49.750 --> 31:54.274
Syans ak rechèch ta fè byen kenbe dyalòg la ouvè.

31:54.274 --> 32:01.742
Paske li ka rive nou ap travay anba gwo malantandi
fondamantal, petèt pa sèlman nan viroloji, men tou nan lòt sijè.

32:01.742 --> 32:10.596
E sa ta, jan ou fè remake, vyole fondamantal prensip
syans lan. Wi, finalman sa ta redui l nan absidite.

32:10.596 --> 32:19.984
E sa ta, natirèlman, yon sitiyasyon nou pa ta vle
jwenn tèt nou ladan l, kote nou ta retounen nan tan fènwa

32:19.984 --> 32:26.750
kote bagay yo pa ka vrèman pwouve yon fason konklizif.

32:26.750 --> 32:28.456
Mesye Haberland, mèsi paske ou te pale avèk nou.

32:28.456 --> 32:33.089
Mwen kirye pou m tande sa odyans lan gen pou di sou sa.

32:33.089 --> 32:39.272
Kla.TV prezante vwa opozisyon san sansi
pou nou ka wè sa k reyèl. Mèsi anpil.

32:39.272 --> 32:43.089
Wi, mèsi pou opòtinite sa a tou. Mwen panse li vrèman enpòtan.

32:43.089 --> 32:47.628
Anpil telespektatè siman tande yon bagay
sou sijè a, men pifò pa tande anyen ditou.

32:47.628 --> 32:53.307
E jan mwen te deja di, li ekstrèmman
difisil pou pale sou sijè sa a an piblik.

32:53.307 --> 32:57.581
Ou fondamantalman sèlman jwenn refi
toupatou lè ou vle pale sou sijè sa a.

32:57.581 --> 33:04.206
Kidonk, li jis pou di ke yo ap eseye siprime enfòmasyon sa a.

33:04.206 --> 33:12.260
Epi mwen envite telespektatè yo verifye tout deklarasyon
mwen yo sou sit entènèt nou an wissen-neu-gedacht.de.

33:12.260 --> 33:21.432
Nou te divilge anpil piblikasyon ak tout korespondans,
tout sous, epi tou anpil pwosedi nan tribinal nan domèn sa a.

33:21.432 --> 33:28.816
Epi wi, nou genyen tou yon aplikasyon, Nexiqa, kote ou ka
eksplore tout sijè sa yo lè w itilize metòd

33:28.816 --> 33:36.572
"kesyon ak repons" ChatGPT la epi li tout piblikasyon
viyolojik sa yo avèk asistans, pou nou di konsa.

33:36.572 --> 33:44.256
Kijan egzakteman mwen ka konnen nan piblikasyon
an ke yo te inyore syans lan, vyole li, oswa

33:44.256 --> 33:48.290
menm nan korespondans ak virolojis yo elatriye?

33:48.290 --> 33:52.029
Kidonk, ou jwenn anpil enfòmasyon la.

33:52.029 --> 33:57.906
Byen, se pou telespektatè yo verifye reyalite
yo poukont yo epi poze ou kesyon. Mèsi anpil.

33:57.906 --> 33:58.554
Mèsi tou.
