1
00:00:00,000 --> 00:00:00,992


2
00:00:00,992 --> 00:00:05,718
Бүген бездә медицина фәне нигезләрен селкетүче кунак бар.

3
00:00:05,718 --> 00:00:11,492
Вируслар юк дип белдерүче кеше. Яисә ким
дигәндә, файдалы дәлилләр юк дип әйтүче.

4
00:00:11,492 --> 00:00:19,371
Даңклы беләм дип йөрүче? Акылдан язган
эзотерикчы яки хәтта радикаль ревизионист? Күрербез.

5
00:00:19,371 --> 00:00:23,539
Түбәндәге тезислар аның Next Level
платформасының веб-сайтында формалаштырылган:

6
00:00:23,539 --> 00:00:26,843
Без батыр сораулар бирү һәм яңадан уйлану юлын сайлыйбыз.

7
00:00:26,843 --> 00:00:34,776
Без вирусологик һәм медицина темаларын яңа караш белән өйрәнәбез,
каршылыкларны ачыклыйбыз һәм чынбарлыкны таләп итәбез.

8
00:00:34,776 --> 00:00:38,714
Безнең дәгъвәләр тикшереп була торган
чыганакларга ныклы нигезләнгән һәм

9
00:00:38,714 --> 00:00:42,320
конструктив фикер алышу өчен ныклы нигез булып тора.

10
00:00:42,320 --> 00:00:49,961
Без инновацион карашларга ачык калабыз һәм фәндә
өзлексез үз-үзеңне тикшерүне хуплыйбыз. Бик матур караш!

11
00:00:49,961 --> 00:00:56,383
Next Levelның матбугат вәкиле, Марвин Хаберланд
әфәндене Kla.TV студиясенә рәхим итик. Рәхим итегез!

12
00:00:56,383 --> 00:00:59,039
Хәйерле көн, чакыру өчен зур рәхмәт.

13
00:00:59,039 --> 00:01:02,710
Әйе, мин бик теләр идем! Бер яктан, бу бик мавыктыргыч яңгырый.

14
00:01:02,710 --> 00:01:07,428
Хаберланд әфәнде, бу омтылыш изге һәм
файдалы, ләкин икенче яктан сорау туа: вирус

15
00:01:07,428 --> 00:01:10,841
мәсьәләсе белән бәйле рәвештә бу чыннан да кирәкме?

16
00:01:10,841 --> 00:01:15,016
Вирус турында сорау йөз елдан артык вакыт
эчендә хәл ителмәдеме һәм сансыз фәнни

17
00:01:15,016 --> 00:01:18,513
тикшеренүләр белән кире кагылмаслык итеп исбатланмадымы?

18
00:01:18,513 --> 00:01:26,380
Нигә, әйтерсең лә, сәгатьне кирегә борырга,
вирусларны тикшерүдә ышанычлы нәтиҗәләр булмаган кебек?

19
00:01:26,380 --> 00:01:33,197
Әйе, бу яхшы сорау. Әгәр без башта сез тәкъдим
иткән яки укып чыккан критерийларны барлык темаларга

20
00:01:33,197 --> 00:01:36,802
да куллансак, бернинди искәрмәләр дә ясый алмыйбыз.

21
00:01:36,802 --> 00:01:46,572
Ә бу принципны вирусологиягә кулланганда, вирусологларның
басмаларын, эшләрен һәм вирусологиядән килгән нәтиҗәләрне,

22
00:01:46,572 --> 00:01:54,574
мәсәлән, даруларны, вакцинацияләрне яки
тәкъдимнәрне фәнни нигезлелеккә тикшергәндә, фәнни ысул

23
00:01:54,574 --> 00:01:59,084
белән бәйле драматик проблемалар барлыкка килә.

24
00:01:59,084 --> 00:02:02,263
Һәм бүген без шул турыда сөйләшәчәкбез.

25
00:02:02,263 --> 00:02:10,099
Әйе, ләкин вируслар шиксез табылды һәм безгә массакүләм
мәгълүмат чараларында һәм махсус басмаларда тәкъдим ителде.

26
00:02:10,099 --> 00:02:17,123
Мин блуттанг вирусы, ВИЧ вирусы, сипкел вирусы
һәм коронавирусның берничә рәсемен алып килдем.

27
00:02:17,123 --> 00:02:20,334
Бу революцион казанышлар турында ни дисең?

28
00:02:20,334 --> 00:02:22,771
Бу ак-кара белән дәлилләнгән.

29
00:02:22,771 --> 00:02:32,229
Шулай итеп, әгәр дә сез, мәсәлән, ике кеше бер-берсенә
йоктыра ала дигән гипотезадан чыгып эш итсәгез, мин үз

30
00:02:32,229 --> 00:02:37,880
гипотезамны яклаучы яки раслаучы тәҗрибә үткәрергә тиешмен.

31
00:02:37,880 --> 00:02:45,488
Һәм вирусологиядә фикер шундый: кечкенә
кисәкчәләр, мәсәлән һава аша, A урыныннан B

32
00:02:45,488 --> 00:02:50,201
урынына сикерәләр һәм аннары кешене йоктыралар.

33
00:02:50,201 --> 00:02:57,615
Бу миңа бу фаразны раслау өчен сәбәп-нәтиҗә
чылбырының бөтен буыннарын дәлилләргә кирәк дигәнне аңлата.

34
00:02:57,615 --> 00:03:07,125
Ләкин бу рәсемнәр мондый сынауда яки тәҗрибәдә ясалмаган. Биредә
сез күрсәткән рәсемнәр лабораториядә тәҗрибәләр үткәргән

35
00:03:07,125 --> 00:03:14,356
вирусологлар тарафыннан ясалган – организмда түгел, кешеләрдә
түгел, ә лабораториядә күзәнәк

36
00:03:14,356 --> 00:03:23,115
культураларында – гадәттә маймыл бөер тукымасыннан
алынган күзәнәк культураларын агулап һәм ач тотып.

37
00:03:23,115 --> 00:03:30,701
Аннары бу рәсемнәр пәйда була. Бу шулай ук
цитопатик эффект дип тә атала, башка әйберләр арасында.

38
00:03:30,701 --> 00:03:38,140
Ләкин чынбарлык шунда ки, әгәр дә сез шул ук тәҗрибәне сәламәт
хайваннарның сәламәт тукымалары белән кабатласагыз

39
00:03:38,140 --> 00:03:45,240
яки авыру хайваннардан алынган үрнәкләрне бөтенләй
кертмәсәгез, нәтиҗәдә төгәл шул ук сурәтләр аласыз.

40
00:03:45,240 --> 00:03:51,459
Бу фәннәрдә контроль тәҗрибә яки тискәре контроль дип атала.

41
00:03:51,459 --> 00:04:00,201
Бу чынлыкта минем лабораториядәге тәҗрибә урнаштыруы үзе
үк бу нәтиҗәне тудыру ихтималын кире кагу өчен каралган.

42
00:04:00,201 --> 00:04:07,248
Бу шуны аңлата: әгәр мин хәзер тәҗрибә үткәреп,
сәламәт үрнәкләр алсам, нәкъ шул ук рәсемнәрне алырмын.

43
00:04:07,248 --> 00:04:13,305
Ләкин вирусологлар моны беркайчан да эшләмиләр. Алар бары
тик бер генә тәҗрибә үткәрәләр, аннары шушы сурәтләрне фотога

44
00:04:13,305 --> 00:04:16,435
төшереп, аларны авыру китерүче патогеннар дип игълан итәләр.

45
00:04:16,435 --> 00:04:22,668
Ләкин алар, беренчедән, бу күренешнең нәкъ менә
авыру кешеләрдә генә барлыгын, икенчедән, бу

46
00:04:22,668 --> 00:04:26,553
структураларның чынлап та авыру китерүен дәлилләмәделәр.

47
00:04:26,553 --> 00:04:34,380
Чөнки киләсе адымда гына сурәт кисәкчәнең
яки структураның авыру китерүен дәлилләми.

48
00:04:34,380 --> 00:04:39,894
Мин зыян күргән йортны күрсәтеп, ул зыянның
җир тетрәү нәтиҗәсендә барлыкка килүен әйтә

49
00:04:39,894 --> 00:04:42,708
алам, ләкин рәсем генә моны исбатлый алмый.

50
00:04:42,708 --> 00:04:46,599
Зыянны китергән башка сәбәп тә булырга мөмкин иде.

51
00:04:46,599 --> 00:04:53,381
Бу шулны аңлата: мин бу сурәтне фотога төшереп, күрсәткәч, ул
чынлыкта бары тик авыру кешеләрдә генә очрый;

52
00:04:53,381 --> 00:04:59,950
сәламәт кешеләрдә мин бу структураларны таба
алмыйм, шуңа күрә мин аларны изоляцияләргә тиеш булам.

53
00:04:59,950 --> 00:05:05,736
Аннары, соңрак үткәрелгән тәҗрибәдә, аны
хайваннарга яки кешеләргә биреп, аннары күрсәтегез:

54
00:05:05,736 --> 00:05:11,185
Аха, әгәр мин аларга бу структураларны бирсәм, алар
хәзер үк шул ук симптомнар белән авырып китәрләр.

55
00:05:11,185 --> 00:05:13,833
Вирусологлар да моны беркайчан да эшләмиләр.

56
00:05:13,833 --> 00:05:16,536
Шуңа күрә барлык эшләр бары тик лабораториядә генә башкарыла.

57
00:05:16,536 --> 00:05:21,860
Күзәнәк культуралары агулана, антибиотиклар
белән ач тотыла һ.б., һәм шуннан соң цитопатик

58
00:05:21,860 --> 00:05:24,724
эффектлар дип аталган үзгәрешләр барлыкка килә.

59
00:05:24,724 --> 00:05:29,553
Әйтелгәнчә, алар нәкъ шул ук рәвештә
барлыкка килә, сәламәт тукымада да аерып булмый.

60
00:05:29,553 --> 00:05:38,130
Һәм бик күп вирусологик тикшеренүләр һәм басмалар бар, аеруча
1940–1950 еллардагы заманча вирусологиянең тәүге

61
00:05:38,130 --> 00:05:48,087
чорларыннан башлап, соңрак санап бетергесез тапкыр басылып
чыккан, алар бу тәэсир сәламәт тукымаларда да барлыгын күрсәтә.

62
00:05:48,087 --> 00:05:55,690
1980–1990 еллардан бирле вирусологлар бу
тәҗрибәләрне сәламәт тукыма белән контрольдә

63
00:05:55,690 --> 00:05:59,165
тотудан даими рәвештә баш тартып килделәр.

64
00:05:59,165 --> 00:06:04,342
Бу хәзер инде эшләнми. Мин бу хакта күп хат алыштым.

65
00:06:04,342 --> 00:06:10,731
Шуның өчен мин Мәгълүмат иреге турындагы
закон нигезендә күпсанлы мөрәҗәгатьләр юлладым.

66
00:06:10,731 --> 00:06:18,458
Дөнья күләмендә, халыкара дәрәҗәдә: Роберт Кох институты, Англия
Сәламәтлек саклау хезмәте, Италиядә, Америкада CDC,

67
00:06:18,458 --> 00:06:25,678
Франциядә Пастер институты, Австралиядә Мельбурн
университеты, Дохерти институты һәм башка шундый оешмалар.

68
00:06:25,678 --> 00:06:30,379
Барлык мөмкин вируслар, кызамык,
SARS-CoV-2, ВИЧ өчен. Һәм хәбәр һәрвакыт бер үк:

69
00:06:30,379 --> 00:06:37,769
Юк, без сәламәт материал белән контроль тәҗрибәләр яки
тискәре контрольләр үткәрмибез. Бу катгый рәвештә эшләнми.

70
00:06:37,769 --> 00:06:45,734
Әмма алар бу аерманы белсәләр, аларның
аңлатмасы нинди? Нигә алар моны эшләмиләр?

71
00:06:45,734 --> 00:06:49,840
Алар: «Әйе, без моны 1940 елларда хәл
иттек, хәзер безгә ул кирәкми» дип әйтәләрме?

72
00:06:49,840 --> 00:06:59,460
Ярар, җаваплар төрлечә. Кайчакта бу
тәҗрибәләрне үткәрү өчен мөмкинлек юк дип ишетәсең.

73
00:06:59,460 --> 00:07:04,706
Син бөтенләй уңай тәҗрибәләргә генә игътибар итәсең.

74
00:07:04,706 --> 00:07:09,581
Мәсәлән, бу — Австралиянең SARS-CoV-2-гә җавабы иде.

75
00:07:09,581 --> 00:07:18,785
Башка очракларда, мәсәлән, Фридрих Лёффлер институтында хәзерге
аяк-ауыз авыруы эпидемиясе вакытында безгә моның

76
00:07:18,785 --> 00:07:27,989
кирәк булмавы әйтелде, чөнки башка, шул исәптән кыскы
ысуллар, үрнәктә вирус булуын инде раслаганнар иде.

77
00:07:27,989 --> 00:07:33,918
Һәм болар, мин әйтер идем, еш ишетелә торган гади гафу үтенүләр.

78
00:07:33,918 --> 00:07:41,474
Ләкин алар фәнни яктан канәгатьләнерлек түгел һәм шулай ук
Германиянең Инфекцияләрдән саклану турындагы

79
00:07:41,474 --> 00:07:49,715
законының 1-нче бүлегенә ярашлы барлык вирусологлар һәм
учреждениеләр өчен мәҗбүри булган фәнни ысулны бозалар.

80
00:07:49,715 --> 00:07:53,896
Һәркем соңгы фәнни ачышларга нигезләнеп эшләргә тиеш, дип әйтелә.

81
00:07:53,896 --> 00:08:03,969
Һәм Германиядәге Герман фәнни фонды барлык
галимнәр өчен фәнни эш кагыйдәләрен билгели.

82
00:08:03,969 --> 00:08:10,869
Һәм анда ачык язылган: без тискәре контрольләр үткәрергә
тиешбез, ягъни без үз ысулларыбызны тикшерергә, һәм барысын да

83
00:08:10,869 --> 00:08:14,828
документлаштырырга тиешбез, шул рәвешле һәркем аны аңлый алсын.

84
00:08:14,828 --> 00:08:19,256
Һәм бу вирусологиядә тулысынча бозыла.

85
00:08:19,256 --> 00:08:29,625
Ләкин сез контрольләрне үткәргәндә, без үзе дә бастырганча,
мәсәлән, без вирусологлар кулланган шул ук антибиотикларны

86
00:08:29,625 --> 00:08:38,236
сәламәт материалга өстәп, вирусологлар кулланган шул
ук ачлык ысулларын кулланып үткәргән контроль

87
00:08:38,236 --> 00:08:43,445
тәҗрибәләр нәтиҗәсендә нәкъ менә шушы тәэсирләрне аласыз.

88
00:08:43,445 --> 00:08:50,280
Һәм, әлбәттә, моны элек вирусологлар үзе берничә тапкыр
бастырганнар, ләкин әйткәнемчә, без 1940 еллардан

89
00:08:50,280 --> 00:08:57,313
1960 һәм 1970 еллар чорын күздә тотабыз. 1980 һәм
1990 еллардан бирле моны инде бөтенләй эшләмиләр.

90
00:08:57,313 --> 00:09:03,616
Без һәрвакыт вируслар турында сөйлибез. Ни өчен бу
күзәнәк культураларында антибиотиклар бар? Алар анда нишли?

91
00:09:03,616 --> 00:09:07,086
Әйе, бу шулай ук бик, бик мөһим һәм яхшы сорау.

92
00:09:07,086 --> 00:09:17,117
Вирусологлар лабораториядәге күзәнәк культурасы тәҗрибәләрендә
күзәнәк культурасын дезинфекцияләү өчен антибиотиклар кулланалар.

93
00:09:17,117 --> 00:09:23,899
Сез тәҗрибәгә бактерияләрнең яки башка
микроорганизмнарның йогынты ясауын булдырмакчы буласыз.

94
00:09:23,899 --> 00:09:30,627
Алар тик вирусларны гына телиләр, чынлыкта алар
тере түгел, тере җан ияләре түгел, алар нәкъ

95
00:09:30,627 --> 00:09:34,235
менә шушы вирусларның гына тәэсир итүен телиләр.

96
00:09:34,235 --> 00:09:38,555
Һәм алар башка барлык микроорганизмнарны
фактик рәвештә юк итәргә, бетерергә телиләр.

97
00:09:38,555 --> 00:09:48,547
Ләкин вирусологлар еш кына антибиотикларның үзе тукымаларга,
бу күзәнәк культурасына зур йөкләнеш китерүен исәпкә алмыйлар.

98
00:09:48,547 --> 00:09:58,283
Һәм антибиотиклар билгеләнә, гадәттә икесе кулланыла — пенициллин
һәм стрептомицин бергә, алар ялгыз гына күзәнәк культурасына

99
00:09:58,283 --> 00:10:05,083
стресс тудыра, һәм шуннан соң цитопатик
эффект барлыкка килә, күзәнәк культурасы таркала

100
00:10:05,083 --> 00:10:10,331
һәм безгә вируслы образ итеп сатыла, диярсең.

101
00:10:10,331 --> 00:10:14,888
Шулай ук хат алышуда вирусчыларның, шул
исәптән Фридрих Лёффлер институты кебек

102
00:10:14,888 --> 00:10:17,855
оешмаларның да, ачык итеп белдергән фикерләре бар:

103
00:10:17,855 --> 00:10:27,530
Бу яхшы билгеле. Вирусологлар белә ки, антибиотиклар тукымалар
өчен зыянлы һәм бу цитопатик эффектны китереп чыгара ала.

104
00:10:27,530 --> 00:10:36,088
Һәм шуңа күрә, фәнни яктан караганда, контроль сынау
үткәрү мәҗбүри: анда сәламәт үрнәкне дә антибиотиклар

105
00:10:36,088 --> 00:10:41,241
белән дәвалыйлар, ләкин моны да беркайчан да эшләмиләр.

106
00:10:41,241 --> 00:10:45,896
Бу иң заманча ысуллар һәм иң яхшы сканерлы
электрон микроскоплар ярдәмендә дә сәламәт һәм

107
00:10:45,896 --> 00:10:48,640
авыру кешеләрдә шул ук эффектлар күзәтелүен аңлата.

108
00:10:48,640 --> 00:10:49,170
Әйе.

109
00:10:49,170 --> 00:10:49,955
Аерма юкмы?

110
00:10:49,955 --> 00:10:53,453
Аерма юк; аны аерып булмый.

111
00:10:53,453 --> 00:11:01,624
Германия Тикшеренү Ассоциациясе тагын бер пунктны таләп итә,
ул вирусологиядә беркайчан да кулланылмый, һәм ул – блайндинг.

112
00:11:01,624 --> 00:11:09,995
Чыннан да, лабораториядәге вирусологлар кайсы үрнәк йогышлы, ә
кайсысы, мәсәлән, сәламәт чыганактан алынганын

113
00:11:09,995 --> 00:11:18,216
белмәүләре бик мөһим, шул рәвешле аларда бернинди алдан
формалашкан фикерләр яки бер якка авышулар булмасын өчен.

114
00:11:18,216 --> 00:11:21,732
Бу шулай ук вирусологиянең беркайсы этабында да эшләнми.

115
00:11:21,732 --> 00:11:24,841
Бу бездә чынлыкта фәнни ысулның берничә бозылуы бар дигән сүз.

116
00:11:24,841 --> 00:11:31,427
Контроль тәҗрибәләренең булмавы, тулы документлаштыруның
булмавы һәм блаиндлауның булмавы, һәм боларның барысы да даими

117
00:11:31,427 --> 00:11:35,950
рәвештә бозыла – хәтта Роберт Кох институты тарафыннан да.

118
00:11:35,950 --> 00:11:43,056
Һәм мин әйткәнчә, бу фәнни ысулга гына тәнкыйть
түгел, әмма без беләбез ки, бу контроль тәҗрибәләрне

119
00:11:43,056 --> 00:11:47,300
үткәргәндә дә нәтиҗә аергысыз рәвештә шул ук була.

120
00:11:47,300 --> 00:11:54,073
Бу гади генә итеп вирусологияне – ким дигәндә бу
тәэсирне – турыдан-туры кире кагу һәм ялган итеп раслау.

121
00:11:54,073 --> 00:11:57,830
Без хәзер монда бу рәсемнәрне, ягъни
күзәнәк культурасы тәҗрибәләрен, тикшердек.

122
00:11:57,830 --> 00:12:02,530
Аннары вирусологлар икенче адымга күчәләр,
ягъни геномны секвенлаштыруга, бу турыда

123
00:12:02,530 --> 00:12:05,713
кайбер караучылар элек тә ишеткән булырга мөмкин.

124
00:12:05,713 --> 00:12:13,432
Аннары вирусның геномын яки генетик
мәгълүматын ачыклауга омтылыш ясала.

125
00:12:13,432 --> 00:12:17,112
Барысы да, әйтергә кирәк, компьютер моделе ярдәмендә эшләнә.

126
00:12:17,112 --> 00:12:20,440
Бу тулысынча программалар ярдәмендә
башкарылган компьютер симуляциясе.

127
00:12:20,440 --> 00:12:28,020
Бу чын реаль чиратлаштыру белән бернинди дә
бәйләнештә түгел, һәм монда да бернинди тикшерүләр үткәрелми.

128
00:12:28,020 --> 00:12:33,026
Һәм сезгә нәкъ менә шушы тәэсирләрне тудыра торган сәламәт
күзәнәк культурасын да чиратлап урнаштырырга туры киләчәк.

129
00:12:33,026 --> 00:12:40,112
Һәм менә, моны эшләгәндә, сез шул ук геномнарны, шул
ук вирусларны сәламәт күзәнәк культурасында да табасыз.

130
00:12:40,112 --> 00:12:45,183
Бу миңа антибиотиклар белән агулап һәм ач
тотып зарарлаган сәламәт күзәнәк культурасыннан

131
00:12:45,183 --> 00:12:47,768
барлык вирусларны исәпләргә мөмкинлек бирә.

132
00:12:47,768 --> 00:12:51,034
Мин анда компьютер программасы
белән ВИЧны шулай ук җиңел таба алам.

133
00:12:51,034 --> 00:12:56,212
Мин анда SARS-CoV-2ны һәм аның вариантларын таба алам.

134
00:12:56,212 --> 00:13:04,619
Һәм мин бу барлык процессларын тагын да гадиләштерә алам:
күзәнәк культурасын ПЦР кебек кайбер өстәмә этапларга

135
00:13:04,619 --> 00:13:09,424
дучар итәм, анда, әйтергә кирәк, күзәнәк культурасын күбәйтәм.

136
00:13:09,424 --> 00:13:11,276
Бу димәк, мин материалны гади генә тапкырлыйм.

137
00:13:11,276 --> 00:13:16,745
Бу, әйтергә кирәк, компьютер программасына
вирусларны табуны һәм исәпләүне тагын да җиңеләйтә.

138
00:13:16,745 --> 00:13:25,288
Һәм без моның барысын да тәнкыйтьлибез, чөнки әгәр аны
фәнни яктан, акыллы итеп контрольдә тотсак, без

139
00:13:25,288 --> 00:13:31,142
вирусологлар ясаган белдерүләрне ялганлыйбыз һәм кире кагабыз.

140
00:13:31,142 --> 00:13:37,484
Һәм – болар барысы да шактый катлаулы яңгырады, шуңа күрә сезгә
аны тагын бер-ике тапкыр тыңларга туры килергә мөмкин

141
00:13:37,484 --> 00:13:43,597
– ләкин хәзер иң гади һәм иң мөһим нокта килә, ул
барлык караучылар өчен дә тулысынча логик булырга тиеш.

142
00:13:43,597 --> 00:13:48,310
Безгә даими рәвештә күрсәтелә торган бу сурәтләргә
карамастан, күзәнәк культурасы тәҗрибәләренә һәм компьютер

143
00:13:48,310 --> 00:13:52,074
геномны чиратлап укуга карамастан – бөтенләй шуларга карамастан:

144
00:13:52,074 --> 00:13:59,216
Тарих буена үткәрелгән барлык йогышлылык тәҗрибәләре,
ягъни хайваннарны да, кешеләрне дә сәламәт һәм авыру вәкилләрне

145
00:13:59,216 --> 00:14:02,385
бергә тоту тәҗрибәләре уңышсыз тәмамланган. Барысы да!

146
00:14:02,385 --> 00:14:08,251
Бу шуны аңлата: чирле һәм сәламәт кешеләрне
йогучанлыкны исбатлау өчен контрольле тәҗрибәдә

147
00:14:08,251 --> 00:14:11,754
бергә җыярга тырышканда, ул беркайчан да эшләми!

148
00:14:11,754 --> 00:14:15,866
Һәм бу шулай ук вирусологияне турыдан-туры кире кагу булып тора.

149
00:14:15,866 --> 00:14:23,983
Әйе, бәлки турыдан-туры түгел. Ләкин бу
инфекцияләрне күргәндә вируслар авыру китерми дип әйтә алмыйсың.

150
00:14:23,983 --> 00:14:25,553
Мин әйтәм, син моны мәктәп сыйныфында күрә аласың.

151
00:14:25,553 --> 00:14:28,509
Аннары бер бала авырый, аннары икенче бала
авырый, укытучылар да авырый, сыйныфның яртысы буш.

152
00:14:28,509 --> 00:14:31,992
Без моны тагын бер кат кичердек. Бу ничек булырга тиеш?

153
00:14:31,992 --> 00:14:38,180
Әгәр бактерияләрнең катнашы булмавы исбатланса,
димәк без еш очраша торган һәм кабат-кабат

154
00:14:38,180 --> 00:14:41,780
килеп чыга торган бу билгесез симптомнар гына кала.

155
00:14:41,780 --> 00:14:47,735
Бу еш очрый торган клиника. Моны ничек аңлатасың?

156
00:14:47,735 --> 00:14:52,886
Әйе, без бу әйберләрне күзәткәндә
фәнни гипотезалар барлыкка килә.

157
00:14:52,886 --> 00:14:55,892
Мәсәлән, хәзер таралучылар — кисәкчәләр яки вируслар.

158
00:14:55,892 --> 00:14:59,799
Бу чыннан да бик яхшы фараз. Ләкин аны тикшергәндә ул эшләми.

159
00:14:59,799 --> 00:15:02,697
Шулай итеп безгә күбрәк идеяләр, күбрәк гипотезалар кирәк.

160
00:15:02,697 --> 00:15:05,713
Әлбәттә, без моны җентекләп уйладык.

161
00:15:05,713 --> 00:15:10,650
Әгәр вируслар түгел икән, бу нәрсә
булырга мөмкин? Яисә микроблармы?

162
00:15:10,650 --> 00:15:19,242
Бу безне, әлбәттә, фәнни тикшеренүләр белән бәйле
рәвештә туклану, әйләнә-тирә мохит тәэсирләре, токсиннар һәм

163
00:15:19,242 --> 00:15:24,309
тышкы йогынтыларга дучар булу кебек мәсьәләләргә китерә.

164
00:15:24,309 --> 00:15:32,999
Әлбәттә, радиация чыганаклары,
психологик сәбәпләр һәм стресс та мөмкин.

165
00:15:32,999 --> 00:15:40,504
Бу барлык сәбәпләрне тәҗрибәдә, мәсәлән,
теләсә нинди тәҗрибәдә бик яхшы итеп раслап була.

166
00:15:40,504 --> 00:15:48,231
Мин симптомнарны бары тик диета аша гына китереп
чыгара алам. Мин токсиннар аша шешләр барлыкка китерә алам.

167
00:15:48,231 --> 00:15:51,050
Мин нурланыш тәҗрибәләре аша шешләр барлыкка китерә алам.

168
00:15:51,050 --> 00:15:55,558
Мин бу үзгәрүчәннәрне кулланып, төймәгә бер генә
басу белән симптомнарны кабыза һәм сүндерә алам.

169
00:15:55,558 --> 00:16:01,599
Бу без инде күп симптомнар турында шактый күп беләбез
дигән сүз: аларны тәҗрибәләрдә ничек барлыкка китерүне

170
00:16:01,599 --> 00:16:05,730
һәм, әйтергә кирәк, аларның сәбәпләре нәрсәдән икәнен.

171
00:16:05,730 --> 00:16:15,295
Барысы да түгел, ләкин бик күпләре. Шуңа күрә без әйтәбез: бу
өлкәдә тикшеренүләрне дәвам итү һәм анда ачык

172
00:16:15,295 --> 00:16:25,605
тикшеренүләр үткәрү күпкә акыллырак, чөнки бу тема
башыннан ахырына кадәр тулысынча кире кагылган.

173
00:16:25,605 --> 00:16:30,098
Бу шулай ук өстәмә аңлауга, өстәмә
тикшеренүләргә һәм өстәмә белемгә комачаулый.

174
00:16:30,098 --> 00:16:41,392
Бу да безнең каты тәнкыйтьләүче нәрсә, чөнки ул белем
горизонтын дөреслеге кире кагылган темага кына чикли.

175
00:16:41,392 --> 00:16:46,629
Мин дөрес аңлыйммы? Вируслар да,
бактерияләр дә инфекция өчен җаваплы түгелме?

176
00:16:46,629 --> 00:16:53,108
Дөрес. Фәнни яктан караганда, әгәр сез бу
тәҗрибәләрне вируслар белән яки үзләре вирус дип атаган

177
00:16:53,108 --> 00:16:57,135
матдәләр белән үткәрсәгез, инфекцияне исбатлый алмыйсыз.

178
00:16:57,135 --> 00:17:05,254
Ләкин әгәр сез моны чынлап та микроскоп астында күренерлек,
чыннан да бар булган бактерияләр белән

179
00:17:05,254 --> 00:17:13,729
эшләсәгез дә, әгәр без бу бактерияләрне изоляцияләсәк,
контрольле тәҗрибәдә инфекция тудыра алмыйбыз.

180
00:17:13,729 --> 00:17:22,350
Мисал: Әгәр мин кайбер симптомнарның сәбәбе дип саналган
сальмонелла яки башка бактерияләрне алсам, мин алар белән

181
00:17:22,350 --> 00:17:27,459
сәламәт тере организмны йоктыра яки пычрата алмыйм. Бу эшләми.

182
00:17:27,459 --> 00:17:36,662
Һәрвакыт күзәтелә: тере организм инде авыру яки
симптомнар күрсәткәндә, бактерияләр дә шул ук вакытта

183
00:17:36,662 --> 00:17:41,732
шунда ук күбәя, әйтерсең лә, иярчен нәтиҗә буларак.

184
00:17:41,732 --> 00:17:47,740
Ләкин бу, мәсәлән, караучыга аналогия
ясау өчен, янгын чыккан йорт кебек.

185
00:17:47,740 --> 00:17:54,256
Минем янган йортларым булганда, гадәттә яки
диярлек һәрвакыт анда янгын сүндерүчеләр дә була.

186
00:17:54,256 --> 00:17:57,975
Бу корреляциянең бик, бик югары булуын аңлата.

187
00:17:57,975 --> 00:18:03,521
Ләкин бу янгын сүндерүчеләрнең дә
янгын чыганагы булуын дәлилләми.

188
00:18:03,521 --> 00:18:06,014
Алар бары тик ут белән бер үк вакытта гына пәйда булалар.

189
00:18:06,014 --> 00:18:11,107
Шуңа күрә сезгә микроорганизмнар һәм бактерияләр белән
бик, бик сак булырга һәм аларны бик нык күзәтергә кирәк.

190
00:18:11,107 --> 00:18:16,717
Алар симптомнар янында гына
күренүләре аларның сәбәпче булуын аңлатмый.

191
00:18:16,717 --> 00:18:23,566
Чөнки, мин әйткәнчә, әгәр мин аларны аерып алып,
авырусыз, сәламәт кешегә бирсәм, берни дә булмый.

192
00:18:23,566 --> 00:18:29,705
Һәм бу чынлыкта бактерияләр кебек
микроорганизмнар аша инфекцияләрнең яки йогышлы

193
00:18:29,705 --> 00:18:32,838
чирләрнең барлыгын кире кагу булып тора.

194
00:18:32,838 --> 00:18:36,040
Ләкин моңа паразитлар һәм червяклар да керә. Анда да ул эшләми.

195
00:18:36,040 --> 00:18:41,136
Син сәламәт кешеләрне мондый юл белән
беркайчан да йоктыра алмыйсың. Бу эшләми.

196
00:18:41,136 --> 00:18:44,705
Әйе, ләкин сыйныфтагы бу хәлгә кире кайтып.

197
00:18:44,705 --> 00:18:52,080
Барлык балалар да бер үк ризыкны ашамыйлар.
Аларның яшәү шартлары да төгәл бер үк түгел.

198
00:18:52,080 --> 00:18:56,632
Ничек инде алар барысы да бер үк симптомнарны үстерә?

199
00:18:56,632 --> 00:19:01,111
Шулай итеп, без сыйныфта бездә охшаш симптомнар бар дип әйткәндә:

200
00:19:01,111 --> 00:19:04,431
Беренчедән, бу һәрвакыт барлык балаларга
тәэсир итми, ә бары тик кайберләренә генә.

201
00:19:04,431 --> 00:19:09,713
Һәм безгә уртак нигез табарга
кирәк. Балалар барысы да бер үк бүлмәдә.

202
00:19:09,713 --> 00:19:12,369
Алар барысының да бер үк дәресләре бар.

203
00:19:12,369 --> 00:19:15,635
Алар барысы да бер үк климатик шартларга дучар ителә.

204
00:19:15,635 --> 00:19:19,478
Бу бүлмәдә алар барысы да бер үк тирә-як шартларына дучар ителә.

205
00:19:19,478 --> 00:19:27,617
Һәм бу җитәрлек үзгәрүчәннәр яки аргументлар булырга мөмкин,
аларны, әлбәттә, акыллы тәҗрибәдә тикшерергә кирәк булачак.

206
00:19:27,617 --> 00:19:34,750
Бу икенче адым булыр иде. Ләкин
бездә гипотезалар җитәрлек. Дөрес.

207
00:19:34,750 --> 00:19:43,754
Әмма әгәр сез бу авырулар китерүче вирусларның булуы
исбатланмаган һәм фән ни эшләвен дә, нәрсә эзләвен дә белми дип

208
00:19:43,754 --> 00:19:49,436
әйтсәгез, вакцинация кебек профилактик чараларның файдасы нинди?

209
00:19:49,436 --> 00:20:00,475
Әйе, вируслар булуына дәлилләр булмаса да, алар акыллы
тәҗрибәдә өстенлек күрсәтсәләр, файдалы булырга мөмкин.

210
00:20:00,475 --> 00:20:05,832
Шулай итеп, вируслар бармы-юкмы икәненә
карамастан, вакцинация һаман да эшләргә мөмкин.

211
00:20:05,832 --> 00:20:10,525
Ләкин вакцинация үткәргәндә болай булмый.

212
00:20:10,525 --> 00:20:17,000
Беренчедән, вакцинация буенча
тикшеренүләрнең күпчелеге дә фәнни кагыйдәләрне үтми.

213
00:20:17,000 --> 00:20:19,681
Бу бездә кимендә ике төркем бар дигәнне аңлата.

214
00:20:19,681 --> 00:20:24,165
Берәү вакцина ала, икенчесе яраклы плацебо ала.

215
00:20:24,165 --> 00:20:30,179
Аннары чиста клиник сурәт тикшерелә.

216
00:20:30,179 --> 00:20:32,876
Мисал өчен, коронавирус вакциналары очрагында да шулай булды.

217
00:20:32,876 --> 00:20:35,915
Плацебо төркемен дә кертү өчен игътибар ителде.

218
00:20:35,915 --> 00:20:41,689
Аннары аңа физиологик раствор бирелде,
ул үзе үк яраклы плацебо булмас иде.

219
00:20:41,689 --> 00:20:48,383
Чөнки акылга ярашлы тискәре контрольдәге плацебо актив
ингредиенттан бары тик бер генә үзгәрүчән буенча гына аерылырга

220
00:20:48,383 --> 00:20:51,869
тиеш, шуның өчен бары тик шул үзгәрүчәнне генә күзәтеп була.

221
00:20:51,869 --> 00:20:53,931
Шул очракта, бу вирус компоненты булыр иде.

222
00:20:53,931 --> 00:20:59,064
Тозлы эретмә чын вакцинадан
йөзләгән үзгәрүчән буенча аерылып тора.

223
00:20:59,064 --> 00:21:01,580
Ләкин бу бөтенләй башка мәсьәлә.

224
00:21:01,580 --> 00:21:06,197
Бу коронавирус тикшеренүләрендә коронавирус
вакциналары өчен нәрсә эшләнде? Мәсәлән, BioNTech-Pfizer өчен?

225
00:21:06,197 --> 00:21:11,501
Аннары кешеләрне гади генә ПЦР тестлары белән тикшерделәр.

226
00:21:11,501 --> 00:21:16,962
Ләкин әгәр сез тикшеренүнең кечкенә басмасын
укысагыз, ике төркемдә дә шул ук кешеләр авырулы булган.

227
00:21:16,962 --> 00:21:21,119
Бу тикшеренүләрдә моны
«шикләнелгән Covid-19 очраклары» дип атыйлар.

228
00:21:21,119 --> 00:21:22,770
Бу якынча шул ук күләмдәге кешеләрнең авыруы булганын аңлата.

229
00:21:22,770 --> 00:21:26,220
Чын клиникада бернинди аерма ясау мөмкин түгел иде.

230
00:21:26,220 --> 00:21:32,197
Бу вакцинациянең бернинди дә клиник тәэсире булмады
дигән сүз. Фәкать ПЦР-тест кына аерманы күрсәтте.

231
00:21:32,197 --> 00:21:34,190
Һәм анда да без вакциналарны тәнкыйть итәбез.

232
00:21:34,190 --> 00:21:42,580
Аларның авыруларга каршы нәтиҗәле булулары
фәнни яктан исбатланмаган. Һәм моңа өстәп әйткәндә:

233
00:21:42,580 --> 00:21:54,351
Әгәр дә сез кызамык һәм коклюшны, яки вакцинация белән бәйле
башка авыруларны карасагыз, традицион медицина вакцинацияләр бу

234
00:21:54,351 --> 00:22:03,844
авыруларны юкка чыгарган дип белдерә, әмма чынлыкта
вакцинация кертелгәнче үк статистика бу авырулар

235
00:22:03,844 --> 00:22:09,470
очракларының кимүен, һәм чыннан да кискен кимүен күрсәтә.

236
00:22:09,470 --> 00:22:15,775
Кайбер очракларда, мәсәлән, кызамык авыруы очраклары
Германиядә вакцинация кертелгәнче 95 процентка кадәр кимегән.

237
00:22:15,775 --> 00:22:19,350
Бу авыру чынлыкта вакцинация кертелгән
вакытка инде юкка чыккан булуын аңлата.

238
00:22:19,350 --> 00:22:24,173
Бу мәгълүматлардан да бернинди нәтиҗәләр чыгару мөмкин түгел.

239
00:22:24,173 --> 00:22:28,244
Шуңа күрә без вакциналарны да, вирусологияне дә тәнкыйть итәбез.

240
00:22:28,244 --> 00:22:36,033
Һәм, әйткәндәй, башка күпчелек дарулар
да нәтиҗәсез һәм кирәксез дип санала.

241
00:22:36,033 --> 00:22:37,900
Ләкин бу инде ачык алдау кебек яңгырый.

242
00:22:37,900 --> 00:22:42,847
Сезнеңчә, барлык вирусологлар һәм медицина
тикшеренүчеләре алдашучылар һәм явыз кешеләрме?

243
00:22:42,847 --> 00:22:48,119
Юк, бөтенләй түгел. Без һәрвакыт
кеше факторын да исәпкә алырга тиешбез.

244
00:22:48,119 --> 00:22:54,423
Чөнки бу кешеләр бөтен гомерләрен шушы
темага, шушы тикшеренүгә багышлаганнар.

245
00:22:54,423 --> 00:23:00,669
Алар, инглизчә әйтсәк, бер яклы карашлы, яки алдан
ук хөкем итүче, карашлары бозылган, ачык уйлый

246
00:23:00,669 --> 00:23:04,330
алмыйлар, һәм еш кына бөтен тормышлары шуңа бәйле була.

247
00:23:04,330 --> 00:23:10,009
Бу аларның гаиләләре, балалары һәм башка шундый әйберләре бар
дигән сүз, һәм алар тәнкыйтьләргә акчалары җитмәскә мөмкин.

248
00:23:10,009 --> 00:23:14,783
Син моны һәрвакыт исәпкә алырга тиеш; бу
кешеләрне автоматик рәвештә явыз итми.

249
00:23:14,783 --> 00:23:17,983
Күп кенә вирусологларны инде белемсезлектә гаепләргә була.

250
00:23:17,983 --> 00:23:21,337
Чөнки алар сөйләшү өчен безнең
тәкъдимнәрне даими рәвештә кире кагалар.

251
00:23:21,337 --> 00:23:31,345
Без кайчакта язма сорауларыбызга җавап алабыз, ләкин һәрвакыт
түгел, һәм анда объектив, фәнни бәхәстә катнашу бик, бик авыр.

252
00:23:31,345 --> 00:23:38,262
Әлбәттә, сез аларны моңа гаепләргә була, ләкин мин барлык
табибларны яки барлык вирусологларны һәм башка шундый

253
00:23:38,262 --> 00:23:42,345
белгечләрне моны махсус рәвештә эшләүче дип әйтергә бармас идем.

254
00:23:42,345 --> 00:23:50,001
Бу күбрәк үз-үзеңне яклау формасы, шулай ук
бу тема буенча билгеле бер белмәүчелек тә.

255
00:23:50,001 --> 00:23:56,229
Ләкин вирус теориясен яклылар дәгъва итә: йогышлы авыруларның
кимүе бары тик гигиена чаралары кертелүдән соң гына

256
00:23:56,229 --> 00:24:02,384
башланды, мәсәлән, гинекологиядә Игнац Семелвейс һәм
микроб теориясе аша Роберт Кох керткән чаралар нәтиҗәсендә.

257
00:24:02,384 --> 00:24:07,470
Сез үз белдерүләрегез белән бу казанышларның
яңадан юкка чыгу куркынычын тудырмыйсызмы?

258
00:24:07,470 --> 00:24:16,485
Сез һәрвакыт аерырга тиешсез. Мисал өчен, яхшыртылган
гигиена чаралары, мин ярама яки организмыма чит

259
00:24:16,485 --> 00:24:21,955
матдәләрне азрак кертүем аркасында, әлбәттә, тәэсир итә ала.

260
00:24:21,955 --> 00:24:26,447
Әлбәттә, тән чит пычракка ялкынсыну
белән җавап бирә, дип әйтер идем.

261
00:24:26,447 --> 00:24:28,884
Бу бик ачык, һәм шулай булырга тиеш.

262
00:24:28,884 --> 00:24:31,798
Ләкин бу вируслар белән һич тә бәйле булмаска мөмкин.

263
00:24:31,798 --> 00:24:37,915
Вирусологиядә әйтелгән фикер бик ачык:
авыруларны китереп чыгара торган кечкенә кисәкчәләр бар,

264
00:24:37,915 --> 00:24:41,415
һәм нәкъ менә алар авыруларның сәбәбе булып тора.

265
00:24:41,415 --> 00:24:46,548
Һәм мин моны фәнни яктан исбатларга
тиешмен. Мин моны шуның белән генә калдыра алмыйм.

266
00:24:46,548 --> 00:24:52,718
Әлбәттә, гигиена шартлары яхшырды.
Ләкин моның да җитди чикләүләре бар.

267
00:24:52,718 --> 00:24:58,102
Мисал өчен, коронавирус пандемиясе вакытында,
грипп очрагында булган кебек, күпсанлы

268
00:24:58,102 --> 00:25:01,460
тикшеренүләр үткәрелде, анда ике төркем тикшерелде.

269
00:25:01,460 --> 00:25:04,890
Берсе санитар чараларын кулланды, икенчесе кулланмады.

270
00:25:04,890 --> 00:25:07,890
Яки берсе битлекләр кулланды, ә икенчесе кулланмады.

271
00:25:07,890 --> 00:25:16,588
Һәм барлык шушы, «алтын стандарт» дип аталган рандомлаштырылган
контрольле тикшеренүләрдә, анда ике төркем бар һәм

272
00:25:16,588 --> 00:25:24,343
бары тик бер генә үзгәрүче аерылып тора, гигиена
чаралары да, битлекләр дә бернинди тәэсир итмәгән.

273
00:25:24,343 --> 00:25:28,914
Ике төркемдә дә авыру симптомнары булган
пациентлар саны һәрвакыт бер үк булды.

274
00:25:28,914 --> 00:25:36,763
Шулай итеп, статистик яктан әһәмиятле аерма
булмады. Һәм бу шулай ук бу гипотезане кире кага.

275
00:25:36,763 --> 00:25:41,468
Шулай да, мин әйткәнчә, хәзер ачык яралар
булганда гигиена саклау, әлбәттә, киңәш ителә.

276
00:25:41,468 --> 00:25:48,116
Чөнки тән тукымаларында чит матдәләр
булмаса, ул иң сәламәт була. Бу бик ачык.

277
00:25:48,116 --> 00:25:51,085
Һәм аннары, тарихи яктан, шулай ук зур
күләмле инфекция тәҗрибәләре дә булган.

278
00:25:51,085 --> 00:25:54,968
Дөнья сугышлары арасында, дөнья сугышлары вакытында

279
00:25:54,968 --> 00:26:07,270
Бу бактерияләрдән тыш, бу кисәкчәләргә бәйле башка авыру
китерүче механизмнар да бар дигән нәтиҗәгә китермәдеме?

280
00:26:07,270 --> 00:26:13,820
Чынлыкта тарих буе инфекция ясауга шактый күп омтылышлар булган.

281
00:26:13,820 --> 00:26:17,557
Испан гриппы пандемиясе вакытында, әйе,
ләкин соңрак кызамык һәм башка күп кенә

282
00:26:17,557 --> 00:26:20,179
авырулар, шул исәптән грипп һәм башкалар белән дә.

283
00:26:20,179 --> 00:26:23,757
Һәм мин инде башында ук әйттем, алар һәрвакыт уңышсыз була.

284
00:26:23,757 --> 00:26:31,039
Шулай итеп, сез кешеләрне контрольле рәвештә йоктыра
алуыгызны беркайчан да исбатлый алмыйсыз. Бу һәрвакыт эшләми.

285
00:26:31,039 --> 00:26:36,390
Һәм бу мизгелдә, иң соңгы чиктә, чынлап та уйланырга һәм
бер нәрсәнең дөрес булмавы мөмкинлеген исәпкә алырга кирәк.

286
00:26:36,390 --> 00:26:39,971
Бу тикшеренүләрдә катнашкан табиблар һәм
тикшеренү персоналы, әлбәттә, һәрвакыт моның турында

287
00:26:39,971 --> 00:26:41,929
аптырап сорап йөрделәр: «Әй, бу ничек мөмкин?»

288
00:26:41,929 --> 00:26:51,242
Монда без иң йогышлы авыруларны тәҗрибә рәвешендә кулланып карарга
тырышабыз, ләкин бу беркайчан да эшләми. Ничек шулай була ала?

289
00:26:51,242 --> 00:26:58,031
Аннары, әлбәттә, «Әйе, бәлки вируслар җитәрлек
концентрацияләнмәгәндер, яисә бу сынау предметлары

290
00:26:58,031 --> 00:27:02,429
иммунитетка ия булгандыр» кебек аргументлар туа.

291
00:27:02,429 --> 00:27:05,359
Болар барысы да яхшы фаразлар, моңа шик юк.

292
00:27:05,359 --> 00:27:11,093
Ләкин чынбарлык шунда ки, без тәҗрибәдә
инфекцияне беркайчан да исбатлый алмадык.

293
00:27:11,093 --> 00:27:17,015
Һәм син моны башта яхшылап аңларга,
үзләштерергә һәм аңга сеңдерергә тиешсең.

294
00:27:17,015 --> 00:27:27,218
Һәм бу бездә бөтенләй дә инфекция бар дигән дәгъваны кире
кага һәм ул шушы кисәкчәләр аша эшли дигән фикерне дә кире кага.

295
00:27:27,218 --> 00:27:28,945
Сез моны бу битлек өйрәнүләрендә күрә аласыз.

296
00:27:28,945 --> 00:27:36,710
Әгәр, мәсәлән, FFP2 маскалары чынлап та киелгән булса яки
вируслар булган булса, ул чакта тәэсир булырга тиеш булыр иде.

297
00:27:36,710 --> 00:27:39,929
Яисә гигиена битлекләре тәэсир
итәргә тиеш, ләкин алар тәэсир итми.

298
00:27:39,929 --> 00:27:47,507
Бу бездә вирусологияне күпкырлы үлчәмнәрдә һәм
төрле тәҗрибәләрдә кире кагу дәлилләре бар дигән сүз.

299
00:27:47,507 --> 00:27:54,853
Әлбәттә, хәзер аны бар көч-куәтеңне һәм барлык ресурсларыңны куеп
тере тотарга тырышырга була, һәм чыннан да шулай

300
00:27:54,853 --> 00:28:02,820
эшләнә, чөнки моңа бик күп нәрсә бәйле: зур сәнәгать күләме,
зур икътисади әйләнеш, акча һәм башка шундый әйберләр.

301
00:28:02,820 --> 00:28:11,080
Әгәр бу җимерелә башласа, зур җир тетрәве
булачак, һәм аны табигый рәвештә булдырмаска теләр иде.

302
00:28:11,080 --> 00:28:18,612
Без фәнни һәм объектив рәвештә күрсәтергә генә
телибез: андагы фәнне караганда зур проблемалар һәм зур

303
00:28:18,612 --> 00:28:23,197
каршылыклар бар, һәм галим буларак моны кабул итә алмыйбыз.

304
00:28:23,197 --> 00:28:27,189
Критик галим буларак, моны кабул итә алмыйсың.

305
00:28:27,189 --> 00:28:33,869
Бу чыганаклар бу теорияне чынлап та тотып торырга
мөмкин түгеллеген күрсәтә. Син үзе бу чыганакларны укыдыңмы?

306
00:28:33,869 --> 00:28:41,031
Дөрес, Next Levelда, мин әйткәнчә, без
дистәләгән, чынлыкта 200дән артык учреждение белән, шул

307
00:28:41,031 --> 00:28:44,866
исәптән вирусологлар белән дә хат алышып киләбез.

308
00:28:44,866 --> 00:28:50,871
Без интервьюлар үткәрдек һәм бу өлкәдә хәбәр итә
торган бөтен дөньядагы барлык оешмаларга, шул

309
00:28:50,871 --> 00:28:54,609
исәптән Роберт Кох институтына да сораулар җибәрдек.

310
00:28:54,609 --> 00:29:02,219
Һәм һәркем расый: сәламәт үрнәкләр өчен бернинди
тискәре контрольләр юк, геномны секвенлаштыруда тискәре

311
00:29:02,219 --> 00:29:06,874
контрольләр бөтенләй юк. Шуңа күрә алар тулысынча юк.

312
00:29:06,874 --> 00:29:14,700
Инфекция тәҗрибәләре, мәсәлән, әхлакый
сәбәпләр аркасында үткәрелмәве — ул бары тик

313
00:29:14,700 --> 00:29:18,968
яклану өчен кулланылган ялган аргумент кына.

314
00:29:18,968 --> 00:29:24,567
Сез хайваннар белән дә шул ук эшне эшли аласыз, сез моны
һәрвакыт вакциналар һәм башка дарулар белән эшлисез,

315
00:29:24,567 --> 00:29:27,515
ләкин гаҗәпкә каршы, монда этиканы аргумент итеп кулланалар.

316
00:29:27,515 --> 00:29:38,208
Шулай итеп, сез гади генә бу каршылыклардан сакланырга тырышасыз,
әмма игътибарлы күзәтүче яки хәтта фәнни фикерләү рәвешендәге

317
00:29:38,208 --> 00:29:47,610
кеше дә тиз арада фәнни дәлилләр ягыннан да, сәбәп-нәтиҗә
бәйләнеше ягыннан да зур проблемалар барлыгын сизәр.

318
00:29:47,610 --> 00:29:52,824
Һәм мондагы бу сурәтләргә, бу корылмаларга кире кайтырга.

319
00:29:52,824 --> 00:29:59,223
Фән тарихы Макс Планк институтыннан
Карльхайниц Людткенең зур хезмәте бар.

320
00:29:59,223 --> 00:30:07,275
Ул вирусологиянең тәүге тарихын өйрәнгән һәм шулай ук бу рәсемнәр
зур проблемалар тудыра дигән нәтиҗәгә килгән,

321
00:30:07,275 --> 00:30:14,504
чөнки алар без белгән микроскоп аша алынган
оптик рәсемнәр түгел, ә чынлыкта рәсемнәр дә түгел.

322
00:30:14,504 --> 00:30:18,019
Монда электрон микроскоп кулланыла.

323
00:30:18,019 --> 00:30:23,629
Бу электрон микроскопның вакуум камерасына
урнаштырылган үрнәкләрне бик сак белән эшкәртергә кирәк.

324
00:30:23,629 --> 00:30:30,689
Мәсәлән, алар электр тогын үткәрә алсыннар өчен металл
белән капланырга тиеш, аннары аларны ике пыяла тәлинкә

325
00:30:30,689 --> 00:30:34,949
арасында туңдырырга яки эпоксидлы смола белән ныгытырга кирәк.

326
00:30:34,949 --> 00:30:44,268
Бу тукымага бик зур стресс, ул инде аңа көч
китерә һәм үзгәрешләргә китерергә мөмкин.

327
00:30:44,268 --> 00:30:50,233
Макс Планк институтыннан Карлхайц Людтке шулай ук
зур проблемалар барлыгын, артефактлар барлыкка

328
00:30:50,233 --> 00:30:53,613
килүен дә билгеләп үтте – фәндә аларны шулай атыйлар.

329
00:30:53,613 --> 00:31:01,385
Артефактлар — гади генә тәҗрибә шартлары нәтиҗәсендә яки
алар аркасында гына барлыкка килгән нәтиҗәләр яки структуралар.

330
00:31:01,385 --> 00:31:07,301
Һәм болар рәсемнәр түгел, алар компьютер
ярдәмендә электр токларына әйләндерелгән, аннары,

331
00:31:07,301 --> 00:31:11,070
әйтергә кирәк, математик рәвештә рәсемгә әверелгән.

332
00:31:11,070 --> 00:31:16,752
Һәм бу тагын бер проблема. Бу иң яхшы очракта без
туры булмаган дәлилләр белән генә шөгыльләнәбез, ә

333
00:31:16,752 --> 00:31:19,875
туры дәлилләр белән беркайчан да эш итмибез дигән сүз.

334
00:31:19,875 --> 00:31:24,744
Туры дәлилләр болай булыр иде: миндә авыру кеше
бар, миндә сәламәт кеше бар, мин аларны бергә

335
00:31:24,744 --> 00:31:27,750
китерәм, авыру кеше сәламәт кешене йоктыра, ул да авырый.

336
00:31:27,750 --> 00:31:35,133
Мин авыру кешенең слюнасын яки шымырсын алам,
аны сәламәт кешегә бирәм, һәм ул кеше авырый.

337
00:31:35,133 --> 00:31:38,945
Бу турыдан-туры дәлил булыр иде.
Вирусологиядә мондый хәл беркайчан да булмый.

338
00:31:38,945 --> 00:31:47,141
Әгәр дә син моны эшләсәң, ул эшләми. Һәм
бу бөтен мәсьәләгә карата төп тәнкыйть.

339
00:31:47,141 --> 00:31:49,750
Шулай итеп, нәтиҗәне йомгаклап карыйк.

340
00:31:49,750 --> 00:31:54,274
Фән һәм тикшеренүләр фикер алышуны ачык тоту яхшы булыр иде.

341
00:31:54,274 --> 00:32:01,742
Чөнки без төп ялгыш аңлауларга дучар булган булырга мөмкин,
бәлки бу фәкать вирусологиядә генә түгел, башка фәннәрдә дә.

342
00:32:01,742 --> 00:32:10,596
Һәм бу, сез әйткәнчә, фәннең нигез принципларын
бозар иде. Әйе, ахыр чиктә аны абсурдка кадәр киметә.

343
00:32:10,596 --> 00:32:19,939
Һәм бу, әлбәттә, без теләмәгән хәл булыр иде:
безне шундый караңгы чорларга кире кайтарып куя,

344
00:32:19,939 --> 00:32:26,750
анда әйберләрне чынлап та төгәл исбатлап булмый.

345
00:32:26,750 --> 00:32:28,456
Хаберланд әфәнде, безнең белән сөйләшкәнегез өчен рәхмәт.

346
00:32:28,456 --> 00:32:33,089
Мин тамашачыларның моңа ни диячәген ишетергә кызыксынам.

347
00:32:33,089 --> 00:32:39,272
Kla.TV цензурасыз каршы фикерләрне тәкъдим
итә, без чынбарлыкны аңлый алабыз. Зур рәхмәт.

348
00:32:39,272 --> 00:32:43,089
Әйе, бу мөмкинлек өчен дә рәхмәт. Минемчә, бу бик мөһим.

349
00:32:43,089 --> 00:32:47,628
Күп караучылар, мөгаен, бу тема турында нәрсәдер
ишеткән булырлар, ләкин күпчелеге һичшиксез ишетмәгән булыр.

350
00:32:47,628 --> 00:32:53,307
Һәм мин инде әйткәнчә, бу тема турында
җәмәгать алдында сөйләшү гаять авыр.

351
00:32:53,307 --> 00:32:57,581
Чынлап та, бу тема турында сөйләшергә
теләсәң, һәр җирдә сине кире кагалар.

352
00:32:57,581 --> 00:33:04,206
Шулай итеп, бу мәгълүматны бастырырга
тырышулар бара дип әйтү гадел булыр.

353
00:33:04,206 --> 00:33:12,260
Һәм мин караучыларны безнең wissen-neu-gedacht.de
сайтында барлык әйткәннәремне тикшерергә чакырам.

354
00:33:12,260 --> 00:33:17,364
Без бу өлкәдә барлык хат алышуларны һәм
чыганакларны үз эченә алган күп кенә

355
00:33:17,364 --> 00:33:21,432
басмаларны, шулай ук күп кенә суд эшләрен ачыкладык.

356
00:33:21,432 --> 00:33:28,046
Әйе, бездә шулай ук Nexiqa исемле кушымта бар
(https://nexiqa.com/), анда сез ChatGPTның «сорау-җавап»

357
00:33:28,046 --> 00:33:36,572
ысулын кулланып, әлеге темаларның барысын да өйрәнә аласыз һәм,
диярсең, ярдәм белән барлык вирусологик басмаларны укый аласыз.

358
00:33:36,572 --> 00:33:44,195
Нәкъ менә ничек басмадан фән игътибарга алынмаган,
бозылган яки хәтта вирусологлар белән язышуларда һәм

359
00:33:44,195 --> 00:33:48,290
башка шундый очракларда да бозылган булуын аңлый алам?

360
00:33:48,290 --> 00:33:52,029
Шулай итеп, анда сез күп мәгълүмат аласыз.

361
00:33:52,029 --> 00:33:57,906
Ярар, димәк, хәзер тамашачылар үзләре фактларны
тикшереп, сезгә сораулар бирә алалар. Зур рәхмәт.

362
00:33:57,906 --> 00:33:58,554
Сезгә дә рәхмәт.