הײַנט האָבן מיר אַ גאַסט וואָס שאַקלט די יסודות פֿון דער מעדיצינישער וויסנשאַפֿט.
עמעצער וואָס טענהט אַז ווירוסן עקזיסטירן נישט. אָדער לפּחות אַז עס איז נישטאָ קיין נוצבאַרע בײַװײַזן.
אַ באַרימטער ווייסער־אַלץ? אַ משוגענער עסאָטעריקער אָדער אפילו אַ ראַדיקאַלער רעוויזיאָניסט? מיר וועלן זען.
די פאלגנדע טעזעס זענען פאָרמולירט אויף דער וועבזייטל פֿון זײַן פּלאַטפֿאָרמע "נעקסט לעוועל":
מיר נעמען דעם וועג פֿון מוטיקער פֿרעגונג און איבערטראַכטונג.
מיר באַטראַכטן וויראָלאָגישע און מעדיצינישע טעמעס מיט אַ פרישן בליק, דערקענען סתירות און פֿאָדערן אויטענטישקייט.
אונדזערע טענות זענען שטאַרק געגרינדעט אויף באַשטעטיקבאַרע מקורות און צושטעלן אַ שטאַרק יסוד פֿאַר קאַנסטרוקטיווע דיסקוסיע.
מיר בלײַבן עפֿנטלעך פֿאַר אינאָוואַטיווע פּערספּעקטיוון און מוטיקן שטענדיקע
זעלבסט־אויספֿאָרשונג אין וויסנשאַפֿט. אַ איידעלער צוגאַנג!
לאָמיר באַגריסן דעם פּרעס־ספּאָקסמאַן פֿון נעקסט לעוועל, הער מאַרווין האַבערלאַנד, אין דער Kla.TV־סטודיאָ. ברוכים הבאים!
גוטן נאָכמיטאָג און אַ גרויסן דאַנק פֿאַר די איינלאַדונג.
יאָ, איך וואָלט זייער געוואָלט! אויף דער איין זײַט קלינגט דאָס זייער שפּאַנענדיק.
הער האבערלאַנד, די שטרעבונג איז איידעל און נוצלעך, אָבער פֿון דער אַנדערער זײַט, שטעלט זיך די
פֿראַגע: צי איז עס בכלל נייטיק בנוגע דעם ווירוס־ענין?
איז די פֿראַגע וועגן דעם ווירוס נישט שוין איבער אַ יאָרהונדערט באַשלאָסן און
אומאָפּרופֿלעך באַוויזן דורך אומצאָליקע פאָרשונג־שטודיעס?
פארוואס צוריקדרייען די זייגער, אזוי צו זאגן, ווי אויב עס וואָלט נישט געווען קיין גוטע פאָרשונג וועגן ווירוסן?
יאָ, דאָס איז אַ גוטע פֿראַגע. אויב מיר וועלן אָנווענדן די קריטעריע וואָס איר האָט פֿאָרמולירט אָדער
אויסגעלייענט בײַם אָנהייב אויף אַלע טעמעס, דאַן קענען מיר נישט מאַכן קיין אויסנעמונגען.
און ווען מיר דאָס אָנווענדן אויף ווירוס־וויסנשאַפֿט און אונטערזוכן די פּובליקאַציעס פֿון ווירוס־וויסנשאַפֿטלער,
אונטערזוכן זייער אַרבעט און אויך די רעזולטאַטן וואָס קומען פֿון ווירוס־וויסנשאַפֿט, אַזאַ ווי מעדיקאַמענטן, וואַקסינאַציעס אָדער
רעקאָמענדאַציעס, פֿאַר וויסנשאַפֿטלעכער גילטיקייט, דעמאָלט אַנטשטיין דראַמאַטישע פּראָבלעמען
וואָס האָבן צו טאָן מיטן וויסנשאַפֿטלעכן מעטאָד.
און דאָס איז וואָס מיר וועלן הײַנט רעדן.
יאָ, אָבער ווירוסן זענען אָן צווייפל געפֿונען געוואָרן און אונדז אין די מעדיע און
ספּעציאַליסטישע פּובליקאַציעס פאָרגעשטעלט געוואָרן.
איך האָב מיטגעבראַכט אַ פּאָר בילדער פֿונעם בלויטאַנג־ווירוס, דעם HIV־ווירוס, דעם פּאָקס־ווירוס און דעם קאָראָנאַווירוס.
וואָס וועגן די דורכבראָכענע דערגרייכונגען?
דאָס איז אַ בײַװײַז אין שוואַרץ און װײַס.
אַזוי אויב מען הייבט אָן מיט דער היפּאָטעזע אַז, למשל, צוויי מענטשן קענען זיך אינפֿעקטירן, דאַן מוז איך דורכפֿירן אַ
עקספּערימענט וואָס שטיצט אָדער באַשטעטיקט מײַן היפּאָטעזע.
און אין וויראָלאָגיע זאָגט מען, אַז קליינע פּאַרטיקלען שפּרינגען פֿון A צו B, למשל דורך די לופט, און
אַז די קליינע פּאַרטיקלען דערנאָך אינפֿעקטירן עמעצן.
דאָס מיינט אַז איך מוז באַווייַזן דעם גאַנצן קייט פֿון סיבה און ווירקונג כדי צו באַשטעטיקן די היפּאָטעזע.
אָבער די בילדער זענען נישט געשאַפֿן געוואָרן אין אַזאַ פּרוּוו אָדער עקספּערימענט. די בילדער וואָס איר האָט דאָ געוויזן, זענען
געשאַפֿן געוואָרן דורך וויראָלאָגיסטן וואָס דורכפֿירן עקספּערימענטן אין דער לאַבאָראַטאָריע – נישט אין לעבעדיקן גוף,
נישט אויף מענטשן, נאָר אויף צעל־קולטורן אין דער לאַבאָראַטאָריע – דורך נעמען צעל־קולטורן, געוויינטלעך פֿון מאַנקעס, פֿון
מאַנקע־נירן־געוועב, און דאַן זיי פֿאַרגיפֿטן און זיי הונגערן.
און דאַן דערשייַנען די בילדער. דאָס איז אויך באַקאַנט ווי דער ציטאָפּאַטאָלעכער עפעקט, צווישן אַנדערע זאַכן.
אָבער דער אמת איז אַז אויב איר ווידערהאָלט דעם זעלבן עקספּערימענט מיט געזונט געוועב פֿון געזונטע חיות, אָדער
אויב איר לייגט נישט צו קיין מוסטער פֿון קראַנקע חיות, באַקומט איר פּונקט די זעלבע בילדער.
דאָס וואָלט געווען וואָס אין וויסנשאַפֿט איז באַקאַנט ווי אַ קאָנטראָל־עקספּערימענט אָדער נעגאַטיווער קאָנטראָל.
דאָס איז טאַקע געמיינט אויסצושליסן די מעגלעכקייט אַז די עקספּערימענטאַלע אויפשטעלונג אין מיין
לאַבאָראַטאָריע אַליין פּראָדוצירט דעם רעזולטאַט.
דאָס מיינט אַז אויב איך טאָן איצט אַ עקספּערימענט און נעם געזונטע פּראָבעס, וועל איך באַקומען פּונקט די זעלבע בילדער.
אָבער וויראָלאָגיסטן טאָן דאָס קיינמאָל נישט. זיי טאָן נאָר איין עקספּערימענט, דאַן פֿאָטאָגראַפֿירן די בילדער און
באַשטייען אַז זיי זענען פּאַטאָגענע וואָס פֿאַרשאַפֿן קראַנקייט.
אָבער זיי האָבן נישט דערוויזן, ערשטנס, אַז דאָס פּאַסירט ספּעציפיש בײַ קראַנקע מענטשן, און
צווייטנס, אַז די סטרוקטורן טאַקע פֿאַרשאַפֿן די קרענק.
ווײַל אין דעם קומענדיקן שריט איז אַ בילד אַליין נישט קיין בײַװײַז אַז דער פּאַרטיקל אָדער די סטרוקטור גורם דער קרענק.
איך קען אַ שאָדן־הויז ווײַזן און זאָגן אַז דער שאָדן איז געקומען פֿון אַ ערדבּבע, אָבער די בילד אַליין קען דאָס נישט באַווייזן.
עס קען געווען זײַן אַן אַנדערע סיבה וואָס האָט גורם געווען דעם שאָדן.
דאָס מיינט אַז נאָך איך האָב דאָס בילד פֿאָטאָגראַפֿירט און געוויזן, וואָס טאַקע פּאַסירט בלויז בײַ קראַנקע
מענטשן; איך קען נישט געפֿינען די סטרוקטורן בײַ געזונטע מענטשן, דעמאָלט מוז איך די סטרוקטורן איזאָלירן.
און דאַן, אין אַ שפּעטערדיקן עקספּערימענט, געבן עס צו חיות אָדער מענטשן און דאַן דעמאָנסטרירן:
אַהאַ, זיי וועלן איצט קראַנק ווערן מיט די זעלבע סימפּטאָמען אויב איך געב זיי די סטרוקטורן.
די וויראָלאָגן טוען דאָס אויך נישט אין קיין פאַל.
דעריבער ווערט אַלע אַרבעט אויסשליסלעך דורכגעפֿירט אין דער לאַבאָראַטאָריע.
צעל־קולטורן ווערן פֿאַרגיפֿט, הונגעריק געמאַכט מיט אַנטיביאָטיקן און אַזוי ווײַטער, און דאַן טרעטן די
עפֿעקטן אויף, וואָס מען רופֿט צײַטאָפּאַטאָלאָגישע עפֿעקטן.
ווי דערמאָנט, פּאַסירן זיי פּונקט אויף דער זעלביקער אופֿן, אומאונטערשיידלעך אפילו אין געזונט געוועב.
און עס זענען פילע, פילע וויראָלאָגישע שטודיעס און וויראָלאָגישע פּובליקאַציעס, בפרט פֿון די ערשטע טעג פֿון מאָדערנער וויראָלאָגיע
אין די 1940ער און 1950ער יאָרן, און שפּעטער אומצאָליקע מאָל פּובליצירט, וואָס באַשטעטיקן אַז דער
עפעקט פּאַסירט אויך ווען מען ניצט געזונט געוועב.
און זינט די 1980ער און 1990ער יאָרן האָבן וויראָלאָגיסטן שטענדיק אויסגעמיטן צו קאָנטראָלירן די עקספּערימענטן מיט געזונט געוועב.
דאָס ווערט שוין נישט מער געטאָן. איך האָב געהאַט אַ סך בריוו־וועקסל וועגן דעם.
צו דעם ציל האָב איך אַרײַנגעגעבן אַ סך בקשות לויטן געזעץ פֿון אינפֿאָרמאַציע־פֿרײַהייט.
וועלטווייט, אינטערנאַציאָנאַל, ראָבערט קאָך אינסטיטוט, פּובליק העלט סערוויס ענגלאַנד, אין איטאליע, CDC אין אַמעריקע, פּאַסטור
אינסטיטוט אין פֿראַנקרײַך, אוניווערסיטעט פֿון מעלבורן אין אויסטראַליע, דעהערטי
אינסטיטוט, און אַזוי ווייטער און אַזוי ווייטער.
פֿאַר אַלע מעגלעכע ווירוסן, די מעסלעס, סאַרס-קאָוו-2, הײַ-װײַ. און די באָטשאַפֿט איז שטענדיק די זעלבע:
ניין, מיר פֿירן נישט קיין קאָנטראָל־עקספּערימענטן אָדער נעגאַטיווע קאָנטראָלן מיט געזונט
מאַטעריאַל. דאָס ווערט קאַטעגאָריש נישט געטאָן.
אָבער אויב זיי זענען מודע צו דעם חילוק, וואָס איז זייער דערקלערונג? אַזוי פֿאַרוואָס טאָן זיי דאָס נישט?
זאָגן זיי, "יאָ, מיר האָבן דאָס אין די 1940ער יאָרן אויסגעקלאָרט, מיר דאַרפֿן עס ניט מער"?
נו, די ענטפֿערס זענען פֿאַרשידענע. מאָל הערט מען אַז עס איז נישט קיין קאַפּאַציטעט צו דורכפֿירן די עקספּערימענטן.
אַז איר פֿאָקוסירט זיך גאָר אויף די פּאָזיטיווע עקספּערימענטן.
דאָס איז געווען, למשל, די רעאַקציע פֿון אויסטראַליע צו סאַרס-קאָוו-2.
אין אַנדערע פאַלן, ווי דער איצטיקער אויסברוך פֿון פֿוס־און־מאָול־קרענק בײַם פרידריך־לויפֿלער־אינסטיטוט, האָבן זיי
אונדז געזאָגט אַז דאָס איז נישט נייטיק, ווײַל אַנדערע, אומדירעקטע מעטאָדן האָבן שוין באַוויזן אַז דער פּראָבע אַנטהאַלט אַ ווירוס.
און דאָס זענען געוויינטלעכע אויסריידן, וואָלט איך געזאָגט, וואָס מען הערט אָפֿט.
אָבער, די זענען נישט וויסנשאַפֿטלעך צופֿרידן און ברעכן אויך דעם וויסנשאַפֿטלעכן מעטאָד, וואָס איז פֿאַר אַלע ווירוסאָלאָגן און
אינסטיטוציעס לויט סעקציע 1 פֿון דעם דײַטשן אינפֿעקציע־שוץ־געזעץ.
עס שטייט אַז יעדער מוז אַרבעטן לויט די לעצטע וויסנשאַפֿטלעכע געפינען.
און די דײַטשישע פאָרשונגס־פֿונדאַציע אין דײַטשלאַנד באַשטימט די כּללים פֿון וויסנשאַפֿטלעכער אַרבעט פֿאַר אַלע וויסנשאַפֿטלער.
און עס שטייט קלאָר אַז מיר מוזן דורכפֿירן נעגאַטיווע קאָנטראָלן, אָדער בעסער געזאָגט, אַז מיר מוזן איבערקוקן אונדזערע מעטאָדן, אַז
מיר מוזן דאָקומענטירן אַלץ, אַזוי אַז יעדער קען עס פֿאַרשטיין.
און דאָס איז פשוט גאָר איבערטרעטן אין וויראָלאָגיע.
אָבער ווען איר דורכפֿירט די קאָנטראָלן, ווי מיר אַליין האָבן פּובליצירט, למשל, מיר האָבן פּובליצירט קאָנטראָל־עקספּערימענטן,
וווּ מען צוגעבט פּונקט די זעלבע אַנטיביאָטיקס וואָס וויראָלאָגן נוצן צו געזונט מאַטעריאַל, און ניצט פּונקט
די זעלבע הונגער־טעכניקן וואָס וויראָלאָגן נוצן, דאַן קריגט מען פּונקט די זעלבע עפֿעקטן.
און, כמובן, איז דאָס שוין עטלעכע מאָל אין דער פאַרגאַנגענהייט פֿון די וויראָלאָגיסטן אַליין פּובליצירט געוואָרן, אָבער ווי איך
האָב געזאָגט, מיר רעדן וועגן דער צײַט פֿון די 1940ער ביז די 1960ער און 1970ער יאָרן. זינט די 1980ער און
1990ער יאָרן איז דאָס פשוט מער נישט געטאָן געוואָרן.
מיר רעדן שטענדיק וועגן ווירוסן. פארוואס זענען דאָ אַנטיביאָטיקן אין די צעל־קולטורן? וואָס טוען זיי דאָרט?
יאָ, דאָס איז אויך אַ זייער, זייער וויכטיקע און גוטע פֿראַגע.
וויראָלאָגיסטן נוצן אַנטיביאָטיקן אין די צעל־קולטור־עקספּערימענטן אין דער לאַבאָראַטאָריע,
ווײַל זיי ווילן דיצענפֿעקטירן די צעל־קולטור.
איר ווילט פאַרמיידן אַז באַקטיריעס אָדער אַנדערע מיקראָאָרגאַניזמען וועלן השפּעה האָבן אויף דעם עקספּערימענט.
זיי ווילן נאָר די ווירוסן, וואָס זענען נישט טאַקע לעבעדיק; זיי זענען נישט לעבעדיקע באַשעפֿענישן; זיי
ווילן נאָר אַז די ווירוסן זאָלן האָבן אַ ווירקונג.
און זיי ווילן כּמעט גאָר אויסמעקן, אויסראָטן אַלע אַנדערע מיקראָאָרגאַניזמען.
אָבער, וויראָלאָגיסטן פֿאַרזען אָפֿט דעם פֿאַקט, אַז אַנטיביאָטיקן אַליין לייגן אַ
גרויסן דרוק אויף דעם געוועב, אויף דער צעל־קולטור.
און די אַדמיניסטראַציע פֿון אַנטיביאָטיקן, געוויינטלעך ווערן צוויי גענוצט, פּעניצילין און סטרעפּטאָמיצין אין קאָמבינאַציע,
וואָס אַליין פֿאַרשאַפֿן דרוק אויף דער צעל־קולטור, און דאַן דערציילט זיך דער ציטאָפּאַטאָלאָגישער עפעקט, וווּ
די צעל־קולטור צעפֿאַלט זיך, און דאַן ווערט דאָס אונדז פֿאַרקויפֿט ווי אַ ווירוס־בילד, אַזוי צו זאָגן.
עס זענען אויך דערקלערונגען פֿון וויראָלאָגן אין קאָרעספּאָנדענץ, אַרײַנגערעכנט פֿון אינסטיטוציעס ווי
דער פֿרידריך לאָפֿלער אינסטיטוט, וואָס קלאָר דערקלערן:
דאָס איז גוט באַקאַנט. וויראָלאָגן ווייסן אַז אַנטיביאָטיקן זענען פּראָבלעמאַטיש פֿאַר געוועב
און קענען גורם זײַן דעם ציטאָפּאַטאַלן עפעקט.
און דערפֿאַר, וויסנשאַפֿטלעך גערעדט, איז מען מחויב דורכצופירן אַ קאָנטראָל־טעסט, וווּ אַ געזונטער פּראָבע אויך ווערט באַהאַנדלט
מיט אַנטיביאָטיקן, און דאָס ווערט אויך קיינמאָל נישט געטאָן.
דאָס מיינט אַז אפילו מיט די מאָדערנסטע מעטאָדן און די בעסטע סקאַנירנדיקע עלעקטראָן־מיקראָסקאָפּן, קען מען
זען די זעלבע עפעקטן בײַ געזונטע און קראַנקע מענטשן.
יאָ.
איז נישטאָ קיין חילוק?
עס איז נישט קיין חילוק, מען קען עס נישט אונטערשיידן.
עס איז נאָך אַ פּונקט וואָס די דײַטשישע פאָרשונג־אַסאָציאַציע פֿאָדערט, וואָס מען קיינמאָל ניט
אַפּליצירט אין וויראָלאָגיע, און דאָס איז בליינדינג.
עס איז טאַקע וויכטיק אַז די וויראָלאָגיסטן אין דער לאַבאָראַטאָריע זאָלן נישט וויסן וועלכע פּראָבע איז אינפֿעקטירט
און וועלכע, למשל, קומט פֿון אַ געזונטן מקור, כּדי זיי זאָלן נישט האָבן קיין פֿאָראורטל אָדער פֿאָראויסגעגרייכטע מיינונגען.
דאָס ווערט אויך אין קיין פאַל נישט געטאָן אין דער גאַנצער וויראָלאָגיע.
דאָס מיינט אַז מיר האָבן טאַקע עטלעכע פֿאַרלעצונגען פֿון דער וויסנשאַפֿטלעכער מעטאָדע.
פֿעלן פֿון קאָנטראָל־עקספּערימענטן, פֿעלן פֿון גאַנץ דאָקומענטאַציע און פֿעלן פֿון בליינדינג, און דאָס אַלץ ווערט
שטענדיק פֿאַרלעצט – אַפֿילו דורך דעם ראָבערט־קאָך־אינסטיטוט.
און ווי איך האָב געזאָגט, דאָס איז נישט נאָר אַ קריטיק פֿון דער וויסנשאַפֿטלעכער מעטאָדע, נאָר מיר ווייסן אַז
ווען מען דורכפֿירט די קאָנטראָל־עקספּערימענטן, קומט דער זעלבער רעזולטאַט אָן קיין אונטערשייד.
דאָס איז פשוט דער דירעקטער אָפּווייז און פאַלשמאַכונג פֿון וויראָלאָגיע – לפחות פֿון דעם עפעקט.
מיר האָבן איצט דיסקוטירט די בילדער דאָ, די צעל־קולטור־עקספּערימענטן.
וויראָלאָגיסטן נעמען דאַן אַ צווייטן שריט, נעמלעך גענאָם־סעקווענסירונג, וואָס
עטלעכע צוקוקערס האָבן מעגלעך שוין געהערט.
דערנאָך ווערט געמאכט אַ פּרוּוו צו אידענטיפֿיצירן דעם גענאָם אָדער די גענעטישע אינפֿאָרמאַציע פֿון אַ ווירוס.
אַלץ דאָס ווערט געטאָן מיט אַ קאָמפּיוטער־מאָדעל, אַזוי צו זאָגן.
דאָס איז ריין אַ קאָמפּיוטער־סימולאַציע מיט ווייכווארג־פּראָגראַמען.
עס האָט גאָרנישט צו טאָן מיט אמתדיקער סעקווענסירונג, און דאָ ווערן אויך נישט דורכגעפֿירט קיין קאָנטראָלן.
און איר וואָלט אויך געמוזט סעקווענצירן די געזונטע צעל־קולטור וואָס פּינטלעך גורם די זעלבע עפעקטן.
און זע, ווען מען טוט דאָס, געפֿינט מען די זעלבע גענאָמען, די זעלבע ווירוסן, אויך אין דער געזונטער צעל־קולטור.
דאָס מיינט אַז איך קען רעכענען אַלע ווירוסן פֿון דער געזונטער צעל־קולטור וואָס איך האָב
פֿאַרגיפֿט מיט אַנטיביאָטיקן און געהונגערט.
איך קען דאָרט אַזוי גרינג געפֿינען HIV מיטן קאָמפּיוטער־פּראָגראַם.
איך קען דאָרט געפֿינען סאַרס-קאָוו-2, ווי אויך די וואַריאַנטן פֿון סאַרס-קאָוו-2.
און איך קען דאָס אַלעס נאָך מער פֿאַרפּשוטערן דורך אונטערצושטעלן די צעל־קולטור צו געוויסע צוגעלייגטע טריט, ווי
למשל PCR, וווּ איך, אַזוי צו זאָגן, פֿאַרמער די צעל־קולטור.
דאָס מיינט אַז איך פּשוט מאָלמערן דעם מאַטעריאַל.
דאָס מאַכט עס נאָך גרינגער פֿאַר דער קאָמפּיוטער־פּראָגראַם צו געפֿינען און אויסרעכענען די ווירוסן, אַזוי צו זאָגן.
און מיר קריטיקירן דאָס אַלץ, ווײַל מיר זעען אַז אויב מען קאָנטראָלירט עס ריכטיק, ווי עס זאָל ווערן
געטאָן וויסנשאַפֿטלעך, דאַן מיר פאַלשמאַכן און אָפּווייזן די אויסזאָגונגען פֿון וויראָלאָגן.
און – דאָס האָט אויסגעקלונגען גאַנץ קאָמפּליצירט, אַזוי קען זײַן אַז איר דאַרפֿט עס נאָך אַמאָל אָדער צוויי מאָל הערן
– אָבער איצט קומט דער פשוטסטער און וויכטיקסטער פּונקט, וואָס זאָל אויך זײַן גאָר לאָגיש פֿאַר אַלע צוקוקער.
אומאָפּהענגיק פֿון די דאָזיקע בילדער וואָס מען ווײַזט אונדז כּסדר, און אומאָפּהענגיק פֿון צעל־קולטור
עקספּערימענטן און קאָמפּיוטער־גענאָם סעקווענצירונג – אינגאַנצן אומאָפּהענגיק פֿון דעם אַלעם:
אַלע אָנשטעקונג־עקספּערימענטן וואָס מען האָט אי־מאָל דורכגעפֿירט אין דער געשיכטע, דאָס הייסט צוזאַמענברענגען געזונטע און
קראַנקע יחידים, צי חיות צי מענטשן, זענען דורכגעפֿאַלן. אַלע!
דאָס מיינט אַז ווען איך פּרוּוו צו צוזאַמענברענגען קראַנקע און געזונטע מענטשן אין אַ קאָנטראָלירטן
עקספּערימענט צו באַווייַזן אָנשטעקונג, עס אַרבעט קיינמאָל!
און דאָס איז אויך אַ דירעקטע אָפּווייזונג פֿון וויראָלאָגיע.
יאָ, אפֿשר אומדירעקט. אָבער דו קענסט נישט זאָגן אַז ווירוסן פֿאַרשאַפֿן נישט קיין קראַנקייט, ווען דו זעסט די אינפֿעקציעס.
איך מיין, דו קענסט עס זען אין דער שול־קלאַס.
דאַן איז איין קינד קראַנק, דער ווייַטער קינד איז קראַנק, די לערערס זענען קראַנק, האַלב דער קלאַס איז ליידיק.
מיר האָבן דאָס נאָך אַמאָל. ווי זאָל דאָס פּאַסירן?
אויב מען קען דאַן באַווײַזן אַז באַקטעריעס זענען נישט באַטייליקט, נאָר דווקא די ניט־ספּעציפֿישע סימפּטאָמען, מיט וועלכע מיר
אָפֿט מוזן זיך אָפּגעבן, אָבער וואָס קומען ווידער און ווידער.
דאָס איז אַ טיפּישע קליניק וואָס דערשיינט. ווי קענסטו דאָס דערקלערן?
יאָ, ווען מיר באַטראַכטן די זאַכן, קומען וויסנשאַפֿטלעכע היפּאָטעזן אַרויס.
למשל, אַז איצט זענען דאָ פּאַרטיקלען אָדער ווירוסן וואָס פֿאַרשפּרייטן זיך.
דאָס איז אַ ממש גוטע היפּאָטעז. אָבער ווען מען פּרוּווט עס, אַרבעט עס נישט.
אַזוי דאַרפֿן מיר מער געדאַנקען, מער היפּאָטעזן.
פֿאַרשטייט זיך, מיר האָבן וועגן דעם אַ סך געטראַכט.
אויב דאָס זענען נישט די ווירוסן, וואָס קען דאָס זײַן? אָדער די באַקטעריעס?
דאָס ברענגט אונדז קלאָר צו פּונקטן ווי נוטריציע, סביבה־השפּעות, טאַקסינען און אויסזעצונג צו אויסערלעכע
השפּעות אין פֿאַרבינדונג מיט וויסנשאַפֿטלעכע שטודיעס.
פֿאַרשטייט זיך, ראַדיאַציע־קוואלן, פסיכאָלאָגישע גורמים און דרוק זענען אויך מעגלעך.
דאָס זענען אַלע גורמים וואָס מע קען זייער גוט פֿאַרזיכערן דורך עקספּערימענטן, למשל אין יעדן עקספּערימענט.
איך קען נאָר דורך דיעטע סימפּטאָמען פֿאַרשאַפֿן. איך קען דורך טאַקסינען טומאָרן אַרויסרופן.
איך קען אַרויסרופן געשווילן דורך שטראַלונג־עקספּערימענטן.
איך קען סימפּטאָמען אָנמאַכן און אויסמאַכן מיטן דרוק פֿון אַ קנעפּל, ניצנדיק די וועריאַבלען.
דאָס מיינט אַז מיר ווייסן שוין גאַנץ אַ סך וועגן פילע סימפּטאָמען, ווי אַזוי מיר קענען זיי פּראָדוצירן
אין עקספּערימענטן, און וואָס גורם זיי, אַזוי צו זאָגן.
נישט אַלע, אָבער אַ גרויסע צאָל. דערפֿאַר זאָגן מיר, אַז עס מאַכט מער זינען צו פאָרזעצן פאָרשן אין דעם געביט און דאָרט דורכפֿירן
עפֿענע פאָרשונג, אַנשטאָט שטענדיק זיך צו קאָנצענטרירן אויף דעם טעמע, וואָס איז גאָר אָפּגעלאָזן געוואָרן פֿון אָנהייב ביזן סוף.
דאָס העמט אויך ווײַטערדיקע אײַנבליקן, ווײַטערדיקע פֿאָרשונגען און ווײַטערדיקע וויסן.
דאָס איז אויך עפּעס וואָס מיר שטאַרק קריטיקירן, ווײַל עס באַגרענעצט שטאַרק דעם האָריזאָנט פֿון
וויסן צו אַ טעמע וואָס איז שוין אָפּגעוויזן געוואָרן.
צי פֿאַרשטיי איך ריכטיק? ניט ווירוסן און ניט באַקטיריעס זענען פֿאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר דער אינפֿעקציע?
אַזוי איז עס. וויסנשאַפֿטלעך געזאָגט, אויב איר דורכפֿירט די עקספּערימענטן מיט ווירוסן אָדער מיט וואָס איר קליימט אַז
זיי זענען ווירוסן, קענט איר נישט באַווייַזן אַן אינפֿעקציע.
אָבער אויב מען טוט דאָס מיט באַקטעריעס וואָס מען טאַקע קען זען אונטער אַ מיקראָסקאָפּ, באַקטעריעס וואָס טאַקע עקזיסטירן,
אפילו דעמאָלט, אויב מען איזאָלירט די באַקטעריעס, קען מען נישט פּראָוואָצירן אַן אינפֿעקציע אין אַ קאָנטראָלירטן עקספּערימענט.
בײַשפּיל: אויב איך נעם סאַלמאָנעלע אָדער אַנדערע באַקטיריעס וואָס מען זאָגט זיי זײַנען די סיבה פֿון באַשטימטע
סימפּטאָמען, קען איך זיי נישט איבערטראָגן אָדער פאַרפּעסטן אַ געזונט לעבעדיקן זײַן. עס אַרבעט נישט אַזוי.
מען באַמערקט שטענדיק אַז ווען אַ לעבעדיקער זײַן איז שוין קראַנק אָדער ווייזט סימפּטאָמען, פֿאַרמערן זיך באַקטיריעס אויך אָרטלעך
אין דער זעלביקער צײַט, ווי אַ צוגעבונדענער עפעקט, אַזוי צו זאָגן.
אָבער דאָס איז, למשל, צו ציען אַ אַנאַלאָגיע פֿאַרן צוקוקער, ווי אַ ברענענדיק הויז.
ווען איך האָב ברענענדיקע הײַזער, זע איך געוויינטלעך אָדער כּמעט שטענדיק אַז דאָרט זענען אויך פֿײַערלעשער.
דאָס מיינט די קאָרעלאַציע, די קאָרעלאַציע איז זייער, זייער הויך.
אָבער דאָס באַווייזט נישט אַז די פֿײַערלעשער זענען אויך געווען די גורם פֿון דער פֿײַער.
זיי דערשייַנען נאָר צוזאַמען מיטן פֿײַער.
אַזוי מוזסטו זײַן זייער, זייער פֿאָרזיכטיק מיט מיקראָאָרגאַניזמען און באַקטעריעס און זיי גוט באַטראַכטן.
נאָר ווײַל זיי דערשײַנען צוזאַמען מיט סימפּטאָמען, הייסט דאָס נישט אַז זיי זענען די סיבה.
ווייל, ווי איך האָב נאָר געזאָגט, אויב איך איזאָליר זיי און געב די באַקטעריעס צו אַ געזונטן
מענטש וואָס איז נישט קראַנק, פּאַסירט גאָרנישט.
און דאָס איז טאַקע די Widerlegung אַז אינפֿעקציעס אָדער אָנשטעקונגען בכלל
עקזיסטירן דורך מיקראָאָרגאַניזמען ווי באַקטעריעס.
אָבער דאָס אַרײַננעמט אויך פּאַראַזיטן און ווערמען. דאָס אַרבעט דאָרט אויך נישט.
דו קענסט קיינמאָל נישט אַזוי געזונטע מענטשן אָנשטעקן. עס אַרבעט נישט.
יאָ, אָבער צוריק צו דער סיטואַציע אין דער קלאַס.
נישט אַלע קינדער עסן די זעלבע זאַך. זיי האָבן נישט אַלע פּונקט די זעלבע לעבנס־באַדינגונגען.
ווי קען עס דעמאָלט זײַן, אַז זיי אַלע אַנטוויקלען די זעלבע סימפּטאָמען?
אַזוי, ווען מיר זאָגן אַז מיר האָבן ענלעכע סימפּטאָמען אין אַ קלאַס:
ערשטנס, דאָס באַווירקט נישט שטענדיק אַלע קינדער, נאָר אַ פּאָר.
און מיר מוזן זוכן אַ געמיינזאַמע באָדן. די קינדער זענען אַלע אין איין צימער.
זיי אַלע האָבן די זעלבע לעקציעס.
זיי אַלע זענען אויסגעזעצט צו די זעלבע קלימאַטישע באַדינגונגען.
זיי אַלע זענען אויסגעזעצט צו די זעלבע סביבה־באַדינגונגען אין דעם צימער.
און דאָס קען זײַן גענוג וואַריאַבלען אָדער אַרגומענטן, וואָס דאַן, כמובן, מוזן ווערן פּרובירט אין אַ פּאַסיקן עקספּערימענט.
דאָס וואָלט געווען דער צווייטער שריט. אָבער מיר האָבן גענוג היפּאָטעזן. פּונקט.
אָבער אויב איר זאָגט אַז די עקזיסטענץ פֿון די קראַנקייט־פֿאַרורזאַכנדיקע ווירוסן איז נישט באַווייזט געוואָרן און
אַז די וויסנשאַפֿט בכלל ווייסט נישט וואָס זי טוט אָדער וואָס זי זוכט, ווי נוצלעך זענען פּרעווענטיווע מיטלען ווי וואַקסינאַציעס?
יאָ, זיי קענען אויך זײַן נוצלעך אָן בײַווייזן פֿון ווירוסן, אויב זיי ווײַזן אַ פֿאָרטייל אין אַ סבירן עקספּערימענט.
אַזוי, צי ווירוסן עקזיסטירן אָדער נישט, קען די וואַקסינאַציע נאָך אַלעמאָל אַרבעטן.
אָבער דאָס איז נישט וואָס פּאַסירט ווען מען דורכפֿירט עקספּערימענטן מיט וואַקסינאַציעס.
ערשטנס, די גרויסע מערהייט פֿון שטודיעס וועגן וואַקסינאַציעס האַלטן זיך אויך נישט צו וויסנשאַפֿטלעכע כּללים.
דאָס מיינט אַז מיר האָבן לפּחות צוויי גרופּעס.
איינער באקומט די וואַקצין, איינער באקומט אַ פּאַסיק פּלאַסעבאָ.
און דאַן ווערט דער ריין קלינישער בילד אונטערזוכט.
אַזוי איז עס געווען מיטן קאָראָנאַווירוס, למשל, מיט די קאָראָנאַווירוס־וואַקסינען.
מען האָט זיך געזאָרגט אַרײַנצונעמען אַ פּלאַסעבאָ־גרופּע.
זי האָט דאַן באַקומען אַ זאַלץ־לייזונג, וואָס פֿאַר זיך אַליין וואָלט טאַקע נישט געווען אַ פּאַסיק פּלאַסעבאָ.
ווײַל אַ פּלאַסעבאָ אין אַ סבֿירדיקן נעגאַטיוון קאָנטראָל זאָל זיך אונטערשיידן פֿון דער אַקטיווער צוטאַט
נאָר אין איין פֿאַרשיידנקייט, אַזוי אַז מען קען נאָר די פֿאַרשיידנקייט באַמערקן.
אין דעם פאַל וואָלט דאָס געווען דער וויראַלער קאַמפּאָנענט.
אַ זאַלציקע לייזונג איז אַנדערש פֿון דער פאַקטישער וואַקצין אין הונדערטער פאַקטאָרן.
אָבער דאָס איז גאָר אַ אַנדערע זאַך.
וואָס האָט מען געטאָן אין די דאָזיקע קאָראָנאַווירוס־שטודיעס פֿאַר די קאָראָנאַווירוס־וואַקצינען? למשל, בײַ BioNTech-Pfizer?
מענטשן זענען דאַן פשוט געפּרוּווט מיט PCR-טעסטן.
אָבער אויב איר לייענט די קליינע דרוקן פֿון דער שטודיע, זענען אין ביידע גרופּעס די זעלבע צאָל מענטשן קראַנק געווען.
אין די דאָזיקע שטודיעס, ווערט דאָס גערופֿן "חשודים פֿאַר קאָוויד-19 פֿאַלן".
דאָס מיינט אַז בערך די זעלבע צאָל מענטשן זענען געווען קראַנק.
אין דער פאַקטישער קליניק איז עס געווען אוממעגלעך צו מאַכן קיין אונטערשייד.
דאָס מיינט אַז די וואַקסינאַציע האָט בכלל נישט געהאַט קיין קלינישע ווירקונג. נאָר דער PCR־טעסט האָט געוויזן אַ חילוק.
און דאָרט אויך קריטיקירן מיר וואַקסינען.
זיי זענען נישט וויסנשאַפֿטלעך באַוויזן אַז זיי זענען עפעקטיוו קעגן קראַנקייטן. און צו דעם, אַזוי צו זאָגן:
אויב מען קוקט אויף די מעזעלן און דעם הופּינג־כאָף, אָדער אַנדערע קראַנקייטן וואָס ווערן פֿאַרבונדן מיט וואַקסינאַציעס, וווּ די
קאַנווענציאָנעלע מעדיצין טענהט אַז די וואַקסינאַציעס האָבן די קראַנקייטן אויסגעמעקט, קען מען טאַקע זען אַז לאַנג איידער קיין
וואַקסינאַציע איז אַרײַנגעפֿירט געוואָרן, ווײַזן די סטאַטיסטיקן אַז די צאָל פֿון די קראַנקייטן
האָט שוין אַראָפּגעגאַנגען, און טאַקע דראַמאַטיש.
אין עטלעכע פאַלן, ווי למשל די מעזעלן, איז די צאָל פאַלן אין דײַטשלאַנד געפֿאַלן ביז 95
פּראָצענט, איידער מען האָט אײַנגעפֿירט די וואַקסינאַציע.
דאָס מיינט אַז די קרענק איז טאַקע שוין פֿאַרשוווּנדן געוואָרן ביז מען האָט אַרײַנגעפֿירט די וואַקסינאַציע.
דאָס מיינט אַז מע קען אויך נישט אויספֿירן קיין ווירקונגען פֿון די דאַטן.
דערפֿאַר קריטיקירן מיר וואַקסינען, אַזוי ווי מיר קריטיקירן וויראָלאָגיע.
און, אגב, רובֿ אַנדערע מעדיקאַמענטן ווערן אויך באַטראַכט ווי אומעפעקטיוו און אומנויטיק.
אָבער דאָס קלינגט כּמעט ווי אַ שווינדל.
לויט אייער מיינונג, זענען אַלע וויראָלאָגן און מעדיצינישע פאָרשער שווינדלער און בייזע מענטשן?
ניין, בכלל נישט. מיר מוזן שטענדיק אויך באַטראַכטן דעם מענטשלעכן קאָמפּאָנענט.
ווײַל די מענטשן האָבן געווידמעט זייער גאַנץ לעבן צו דעם ענין, צו דער פאָרשונג.
זיי זענען פּאַרטייִש, ווי מען זאָגט עס אויף ענגליש, אָדער פֿאָראורטיילט, האָבן אַ פאַרקרימטן בליק, קענען נישט
טראַכטן אָפֿן, און אָפֿט הענגט זייער גאַנץ עקזיסטענץ דערפֿון.
דאָס מיינט אַז זיי האָבן משפּחות, זיי האָבן קינדער און אַזוי ווייטער, און מעגלעך קענען זיי זיך נישט דערלויבן צו זײַן קריטיש.
דו מוזט דאָס שטענדיק אין חשבון נעמען; דאָס מאַכט נישט אויטאָמאַטיש מענטשן צו בייזע.
אַ סך וויראָלאָגן קען מען שוין באַשולדיקן אַז זיי זענען אומוויסנדיק.
ווײַל זיי שטענדיק אָפּװײַזן אונדזערע פֿאָרשלאָגן צו רעדן.
מיר קריגן מאָל ענטפֿערס אויף געשריבענע אָנפֿרעגן, אָבער נישט שטענדיק, און עס איז זייער, זייער שווער זיך דאָרט צו
באַטייליקן אין אַ אָביעקטיווער, וויסנשאַפֿטלעכער דיבאַטע.
דו קענסט זיי זיכער דערפֿון באַשולדיקן, אָבער איך וואָלט נישט אַזוי ווייט גיין צו זאָגן אַז אַלע דאָקטוירים אָדער
אַלע וויראָלאָגן און אַזוי ווייטער טאָן דאָס מיט כוונה.
עס איז מער אַ פאָרעם פֿון זעלבסט־שוץ, ווי אויך אַ געוויסע אומוויסנדיקייט וועגן דעם ענין.
אָבער די שטיצער פֿון דער ווירוס־טעאָריע טענהן אַז נאָר מיט דער אַרײַנפֿירונג פֿון היגיענע, למשל דורך איגנאַץ סעמעלװײַס
אין גינעקאָלאָגיע און ראָבערט קאָך דורך די גערם־טעאָריע, האָבן אָנשטעקיקע חולאות אָנגעהויבן צו פֿאַרקלענערן.
צי ריזיקירסטו דעמאָלט נישט, אַז די דערגרייכונגען וועלן ווידער אומגעמאַכט ווערן דורך דײַנע אויסזאָגונגען?
דו מוזסט שטענדיק אונטערשיידן. מיטלען ווי פֿאַרבעסערטע היגיענע קענען זיכער האָבן אַ ווירקונג, למשל, נאָר
ווײַל איך לאָז ווייניקער אויסלענדיש מאַטעריאַל אַרײַן אין מײַן וואונד אָדער אין מײַן גוף.
פֿאַרשטייט זיך, דער גוף רעאַגירט אויף פרעמדן שמוץ, וואָלט איך געזאָגט, מיט אַנטצינדונג.
דאָס איז גאַנץ קלאָר, און אַזוי זאָל עס זײַן.
אָבער דאָס האָט נישט נייטיק צו טאָן מיט ווירוסן.
אין וויראָלאָגיע איז די דערקלערונג גאַנץ קלאָר: עס זענען קליינע פּאַרטיקלען וואָס
פֿאַרשאַפֿן קראַנקייטן, און זיי זענען דער גורם דערפֿון.
און איך מוז דאָס וויסנשאַפֿטלעך באַווייַזן. איך קען עס נישט נאָר אַזוי לאָזן.
זיכער, היגיענע האָט די באַדינגונגען פֿאַרבעסערט. אָבער דאָס האָט אויך באַטײַטנדיקע באַגרענעצונגען.
למשל, בשעת דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע זענען דורכגעפֿירט געוואָרן אַ גרויסע צאָל שטודיעס, ווי עס איז געווען דער
פֿאַל מיט גריפּע, וווּ צוויי גרופּעס זענען אונטערזוכט געוואָרן.
איינער האָט גענוצט היגיענע־מיטלען, דער צווייטער האָט נישט.
אָדער איינער האָט גענוצט מאַסקן און דער צווייטער האָט נישט.
און אין אַלע די אַזוי-גערופענע גאָלד-סטאַנדאַרט RCT-שטודיעס, וווּ מען האָט צוויי גרופּעס און נאָר איין פאַקטאָר
פֿאַרשיידט זיך, געפֿינט מען אַז ניט די היגיענע-מיטלען און ניט די מאַסקן האָבן געהאַט קיין ווירקונג.
ביידע גרופּעס האָבן שטענדיק געהאַט די זעלבע צאָל קראַנקע, סימפּטאָמאַטישע פּאַציענטן.
אַזוי איז נישט געווען קיין סטאַטיסטיש באַטײַטנדיקער חילוק. און דאָס אויך באַשטעטיקט נישט די היפּאָטעזע.
אָבער היגיענע איז, ווי איך האָב נאָר דערמאָנט, איצט מיט עפענע ווונדן זיכער ראַטזאַם.
ווייל דער גוף איז פשוט געזונטער ווען אין די געוועבן זענען נישט קיין פרעמדע סובסטאַנצן. דאָס איז גאַנץ קלאָר.
און דאַן, היסטאָריש, זענען אויך געווען די גרויסע פּרוּוון צו אינפֿעקצירן.
צווישן די וועלט־מלחמות, בשעת די וועלט־מלחמות
האָט דאָס נישט געפֿירט צום מסקנא אַז, אויסער באַקטעריעס, זענען דאָ אַנדערע קראַנקייט־פֿאַרורזאַכנדיקע
מעכאַניזמען וואָס מע קען צושרײַבן צו די דאָזיקע פּאַרטיקלען?
נו, אין דער געשיכטע זענען טאַקע געווען אַ סך פּרוּוון צו אינפֿעקצירן.
בײַ דער שפּאַנישער גריפּע־פּאַנדעמיע, יאָ, אָבער אויך שפּעטער מיט די מעזלינגען און פילע אַנדערע קראַנקייטן, גריפּע און אַנדערע.
און איך האָב שוין בײַם אָנהייב דערמאָנט אַז זיי שטענדיק דורכפֿאַלן.
אַזוי קענסטו קיינמאָל נישט באַווײַזן אַז דו קענסט מענטשן אָנשטעקן אויף אַ קאָנטראָלירטן אופֿן. עס אַרבעט נישט שטענדיק.
און בײַ דעם פּונקט, בײַ שפּעטסטנס, זאָל מען טאַקע אָנהייבן צו טראַכטן און באַטראַכטן אַז עפּעס קען נישט זײַן ריכטיק.
די דאָקטוירים אָדער די שטודיע־שטאַף וואָס זענען באַטייליקט אין די שטודיעס האָבן זיך נאַטירלעך
שטענדיק געפרעגט וועגן דעם. היי, ווי קען דאָס זײַן?
דאָ פּרוּוון מיר עקספּערימענטאַל צו נוצן די מערסט אָנשטעקיקע קראַנקייטן, און דאָס אַרבעט קיינמאָל נישט. ווי קען דאָס זײַן?
דאַן, פֿאַרשטייט זיך, קומען אַרויס אַרגומענטן ווי "יאָ, אפֿשר זענען די ווירוסן נישט געווען גענוג קאָנצענטרירט,
אָדער אפֿשר זענען די פּרוּוו־סוביעקטן געווען אימיונע."
דאָס זענען אַלע גוטע היפּאָטעזן, קיין פֿראַגע דערפֿון.
דער פאקט איז אבער, אַז מיר האָבן קיינמאָל נישט געקענט באַווייזן אַן אינפֿעקציע אין אַ עקספּערימענט.
און דו מוזסט דאָס ערשטער אַרײַנזאַפּן, דו מוזסט דאָס ערשטער פאַרדויען, און דו מוזסט ערשטער דערקענען.
און דאָס באַווייזט אַז דער קלאָג, אַז מיר האָבן דאָ בכלל קיין אינפֿעקציע, און אַז עס
אַרבעט דורך די דאָזיקע פּאַרטיקלען, איז אומגערעכט.
איר קענט דאָס זען אין די מאַסקע־שטודיעס.
אויב, למשל, FFP2־מאַסקן וואָלטן טאַקע געטראָגן געוואָרן, אָדער אויב ווירוסן וואָלטן געווען, דאַן וואָלט געמוזט זײַן אַ ווירקונג.
אָדער די היגיענע־מאַסקן זאָלן האָבן אַ ווירקונג, אָבער זיי האָבן נישט.
דאָס מיינט אַז מיר האָבן Widerlegungen פֿון וויראָלאָגיע אין פֿאַרשיידענע דימענסיעס און אין פֿאַרשיידענע עקספּערימענטן.
פֿאַרשטייט זיך, מען קען איצט פּרוּוון עס מיט אַלע כּוחות און מיטלען צו האַלטן לעבן, וואָס טאַקע ווערט געטאָן,
ווײַל אַ סך הענגט דערפֿון: אַ סך אינדוסטריע הענגט דערפֿון, אַ סך עקאָנאָמישער אומזאַץ, געלט און אַזוי ווײַטער.
מען קען זיך פאָרשטעלן אַז אויב דאָס וואָלט אָנהייבן צו צוברעכן, וואָלט געווען אַ ריזיקער
ערדבּבע, וואָס מען וואָלט נאַטירלעך ווילן פֿאַרמיידן.
און מיר ווילן פשוט וויסנשאַפֿטלעך און אָביעקטיוו ווײַזן, אַז ווען מען קוקט אויף דער וויסנשאַפֿט דאָרט, זענען
דאָ ריזיקע פּראָבלעמען און ריזיקע סתירות, און דאָס איז פֿאַר אַ וויסנשאַפֿטלער אומאַננעמלעך.
ווי אַ קריטישער וויסנשאַפֿטלער, קען מען דאָס נישט אָננעמען.
דאָס מיינט אַז די מקורות זענען אַזוי, אַז די טעאָריע איז נישט טאַקע האַלטבאַר. האָסטו זיך געלייענט די מקורות?
פּינקט, בײַ Next Level, ווי איך האָב נאָר דערמאָנט, האָבן מיר געהאַט בריוו־פֿאַרקער מיט צענדליקער
אינסטיטוציעס, טאַקע איבער 200, אַרײַנגערעכנט וויראָלאָגיסטן.
מיר האָבן דורכגעפֿירט אינטערוויוען און געשיקט אָנפֿרעגן צום ראָבערט קאָך אינסטיטוט און צו אַלע אַנדערע אינסטיטוציעס איבער
דער גאַנצער וועלט וואָס האָבן עפּעס צו מעלדן אין דעם געביט.
און אַלע באַשטעטיקן אַז אין געזונטע פּראָבעס זענען נישט קיין נעגאַטיווע קאָנטראָלן, אַז בכלל זענען נישט קיין נעגאַטיווע
קאָנטראָלן אין גענאָם־סעקווענסירונג. אַזוי זיי פעלן גאָר.
דער פאקט אַז די אינפֿעקציע־עקספּערימענטן ווערן נישט דורכגעפֿירט, למשל צוליב עטישע סיבות, איז נאָר אַ
פאַלשער אַרגומענט וואָס מען נוצט ווי אַ פאַרטיידיקונג.
איר קענט דאָס זעלבע טאָן מיט חיות, ווי איר טוט דאָס אַלע מאָל מיט וואַקסינען און אַנדערע מעדיצינען, אָבער,
פֿאַרווונדערלעך גענוג, ווערט דאָ עטיק גענוצט ווי אַ אַרגומענט.
אַזוי פּרוּוירט איר פשוט זיך באַשיצן פֿון די קעגנשטעלונגען, און אַ אויפמערקזאַמער באַאָבאַכטער אָדער אפילו עמעצער מיט אַ
וויסנשאַפֿטלעכן געדאַנק וועט שנעל באַמערקן אַז דאָ זענען ריזיקע פּראָבלעמען אין טערמינען פֿון וויסנשאַפֿטלעכע
בײַווייַזן און אויך אין דער סיבה־און־ווירקונג־באַציִונג.
און צוריקצוקומען צו די דאָזיקע בילדער דאָ, צו די דאָזיקע סטרוקטורן.
עס איז אַ וויכטיקער אַרבעט פֿון קאַרלהינץ לודטקע פֿון דער מאַקס פּלאַנק אינסטיטוט פֿאַר די געשיכטע פֿון וויסנשאַפֿט.
ער האָט געלערנט די ערשטע געשיכטע פֿון ווירוס־וויסנשאַפֿט און איז אויך צום מסקנא געקומען אַז די בילדער שטעלן גרויסע פּראָבלעמען,
ווײַל זיי זענען נישט אָפּטישע בילדער פֿון אַ מיקראָסקאָפּ ווי מיר זיי קענען, נאָר זיי זענען למעשה בכלל נישט בילדער.
דאָ ווערט גענוצט אַ עלעקטראָן־מיקראָסקאָפּ.
די פּראָבעס, וואָס מען לייגט אין דעם עלעקטראָן־מיקראָסקאָפּ אין אַ וואַקוום־קאַמער, מוזן ווערן באַהאַנדלט מיט גרויס זאָרג.
למשל, זיי מוזן ווערן באַדעקט מיט מעטאַל, אַזוי אַז זיי קענען דורכפֿירן עלעקטריציטעט, און דאַן מוזן זיי ווערן פֿאַרפֿרוירן
אָדער פֿאַרפעסטיקט צווישן צוויי גלאז־פּלאַטן מיט עפּאָקסי־רעזין.
דאָס איז אַ ריזיקע מאָס דרוק אויף דעם געוועב, וואָס שוין שטעלט אַ שפּאַנונג אויף אים און קען פֿירן צו ענדערונגען.
קאַרלהיינץ לודטקע פֿון דער מאַקס פּלאַנק אינסטיטוט האָט אויך באַמערקט אַז עס זענען ריזיקע פּראָבלעמען, אַז
אַרטעפֿאַקטן פּאַסירן – אַזוי רופֿן זיי זיי אין וויסנשאַפֿט.
אַרטעפֿאַקטן זענען פשוט רעזולטאַטן אָדער סטרוקטורן וואָס אַנטשטיין בלויז צוליב עקספּערימענטאַלע אומשטענדן.
און דאָס זענען נישט בילדער; זיי זענען עלעקטרישע שטראמען, וואָס אַ קאָמפּיוטער האָט איבערגעזעצט, און וואָס דערנאָך,
אַזוי צו זאָגן, מאַטעמאַטיש ווערן פארוואנדלט אין אַ בילד.
און דאָס איז נאָך אַ פּראָבלעם. דאָס מיינט אַז אין דער בעסטער פאַל־סצענאַר האַנדלען מיר מיט
אומדירעקטע עדות, אָבער קיינמאָל נישט מיט דירעקטע עדות.
דירעקטע עדות וואָלט געווען: איך האָב אַ קראַנקן מענטש, איך האָב אַ געזונטן מענטש, איך ברענג זיי
צוזאַמען, ער אינפֿיצירט דעם אַנדערן מענטש, ער ווערט קראַנק.
איך נעם שפּײַז אָדער שלײַם פֿון דעם קראַנקן מענטש, געב דאָס שלײַם צו אַ געזונטן מענטש, און ער ווערט קראַנק.
דאָס וואָלט געווען דירעקטע עדות. דאָס פּאַסירט קיינמאָל אין וויראָלאָגיע.
אויב איר טוט דאָס, אַרבעט עס נישט. און דאָס איז די הויפּט־קריטיק פֿון דעם גאַנצן ענין.
לאָמיר דעם רעזולטאַט צוזאַמענפֿאַסן.
וויסנשאַפֿט און פֿאָרשונג וואָלטן גוט געטאָן צו האַלטן דעם דיסקורס אָפֿן.
ווײַל עס קען זײַן אַז מיר ליידן אונטער יסודותדיקע טעות־הבנות, אפֿשר נישט נאָר אין וויראָלאָגיע, נאָר אויך אין אַנדערע פֿאַכן.
און דאָס וואָלט, ווי איר האָט אָנגעוויזן, פֿאַרברעכן די יסודות פֿון וויסנשאַפֿט. יאָ, לעסאָף רעדוצירן עס צו אַבסורד.
און דאָס וואָלט, כמובן, געווען אַ מצבֿ אין וועלכן מיר זיך ניט ווילן געפֿינען, וווּ מיר צוריקפֿאַלן צו פינסטערע
צײַטן, ווען זאַכן קענען טאַקע נישט ווערן באַשטימט באַווייזט.
מר האבערלאַנד, אַ דאַנק פֿאַרן רעדן מיט אונדז.
איך בין נייגעריק צו הערן וואָס דער עולם האָט צו זאָגן וועגן דעם.
Kla.TV פּרעזענטירט אומצענזורירטע דיסידענטישע שטימען, אַזוי אַז מיר קענען דערקענען וואָס איז אמת. אַ גרויסן דאַנק.
יאָ, אַ דאַנק אויך פֿאַר דער געלעגנהייט. איך מיין אַז דאָס איז אומגלויבלעך וויכטיק.
פֿילע צוקוקער וועלן זיכער געהערט האָבן עפּעס וועגן דער טעמע, אָבער די מערהייט וועט זיכער נישט געהערט האָבן.
און ווי איך האָב שוין געזאָגט, איז עס אומגלויבלעך שווער צו רעדן וועגן דעם טעמע אין דער עפנטלעכקייט.
דו קריגסט טאַקע נאָר אָפּװײַזונגען איבעראַל ווען דו ווילסט רעדן וועגן דעם טעמע.
אַזוי, איז עס פֿערטיק צו זאָגן אַז מען פּרוּווט צו אונטערדריקן די אינפֿאָרמאַציע.
און איך לאַד די צוקוקער אײַן צו באַשטעטיקן אַלע מיינע אויסזאָגונגען אויף אונדזער וועבזײַט wissen-neu-gedacht.de.
מיר האָבן אַנטפּלעקט פילע פּובליקאַציעס מיט אַלע בריוו־פֿאַרבאַנדן, אַלע מקורות, און
אויך פילע געריכט־פּראָצעדורן אין דעם געביט.
און יאָ, מיר האָבן אויך אַ אַפּ, Nexiqa, , וווּ איר קענט אויספֿאָרשן אַלע די טעמעס מיטן ChatGPT "פֿרעג
און ענטפֿער" מעטאָד און מיט הילף דורכצולייענען אַלע די וויראָלאָגישע פּובליקאַציעס, אַזוי צו זאָגן.
ווי פּינטלעך קען איך זען פֿון דער פּובליקאַציע אַז וויסנשאַפֿט איז איגנאָרירט, פֿאַרלעצט אָדער אפילו אין
דער קאָרעספּאָנדענץ מיט וויראָלאָגן און אַזוי ווייטער?
אַזוי קריגסטו דאָרט אַ סך אינפֿאָרמאַציע.
גוט, דאַן ליגט עס בײַ די צוקוקערס צו זיך אַליין איבערפּרוּוון די פאַקטן און אײַך פֿראגן פֿרעגן. אַ גרויסן דאַנק.
אויך אַ דאַנק.