2025-nji ýylyň 26-njy marty Şengen şertnamasynyň güýje girmeginiň 30 ýyllygyny belledi.
Bu şertnama gol goýan döwletleriň arasyndaky serhetlerde sistematik şahsyýet barlaglarynyň bolmazlygyny kesgitleýär.
30-njy ýyl dönümi mynasybetli döwlet metbugaty serhetleriň aýrylmagyny ýene-de oňyn ýagdaýda görkezmäge synanyşdy.
WDR-de awtor Şengen şertnamasy güýje gireninden soň ilkinji gezek daşary ýurda syýahat edeninde uly
azatlyk duýgusy barada haýranlyk bilen gürrüň berýär.
Tagesschau habar programmasy bir Ýewropa Parlamentiniň agzasynyň Schengen-i "Ýewropa integrasiýasynyň iň gymmatly baýlygy" diýip
häsiýetlendirýändigini getirýär, we Şweýsariýanyň SRF ekspert hem bu ylalaşygy ÝB-niň iň
möhüm gazananlarynyň biri diýip yglan edýär.
Mäcburiy metbugatymyzyň bir meseläni şonça oňyn beýan edende, ony has ünsli seljermek hemişe peýdalydyr.
Bu tankyt edilmeýän habar berişlere garşylyk hökmünde, biz size Şengen şertnamasy baradaky 2018-nji ýyldaky seriýamyzy
görkezýäris; ol häzir hem örän degişli bolup, bir programmada jemlenendir. Şengen şertnamasy (www.kla.tv/12349):
Biziň seriýamyz Şengen şertnamasy bilen meşgullanýar.
Şertnamanyň ady gol çekilen ýerinden gelip çykýar:
1985-nji ýylyň 15-nji iýunynda Luksemburgyň Şengen şäherinde Fransiýa, Belgiýa, Niderlandlar, Luksemburg we Germaniýa aşakdaky
esasy düzgünini öz içine alýan konwensiýa boýunça ylalaşdylar:
Içeri serhetler şahsyýeti barlaýan ýer bolmazdan islendik ýerde geçilip bilner.
Indiki ýyllarda başga döwletler hem şertnama goşuldylar.
Häzirki wagtda şol atlandyrylýan "Şengen zolagyna" degişli 26 "Şengen döwleti" bar.
2007-nji ýylda şertnama gündogara giňeldildi we Polşa hem-de Çehýa ýaly ýurtlar bilen serhet barlaglary aýryldy.
Şweýsariýa 2008-nji ýylyň 1-nji martynda Ylalaşyga goşuldy.
2015-nji ýylda, Şengen şertnamasynyň 30 ýyllygynda, Gresiýanyň içerki işler boýunça ÝB
komissary Avramopulos batyrlyk bilen yglan etdi:
Şengen sebitiniň döredilmegi Ýewropa Bileleşiginiň iň uly gazananlarynyň biridir we ony gaýtaryp bolmaz.
Kla.TV syýasatçylaryň we metbugatyň Şengen şertnamasyny girizmegiň ölümli netijelerini
gizlemek üçin ulanan şübheli usullaryny ýüze çykarýar:
Barlamadyk kanunsyz göç, jenaýatlaryň dramatik derejede artmagy we has-da gowşaklaşýan ilat.
Şengen şarqy ugurda giňelýär: Syýasatçylar we metbugat şatlanýar – ilat ejir çekýär. – Ilat ejir çekýär (www.kla.tv/12350):
2007-nji ýylda Germaniýa bilen Polşa we Çehýa ýaly birnäçe gündogar ýurtlaryň arasyndaky serhetler açylandan gysga
wagt soň, syýasatçylar we öňdebaryjy metbugat neşirleri Şengen ulgamynyň gündogara giňelmegine biragyzdan oňyn garaşdylar.
Stern gazetasy başlyk goýdy: "Almaniya üçin taryhy wakä." Tagesspiegel gazetasy şatlyk bildirdi: "Brandenburg
Polşanyň Şengen sebitine goşulmagyny hoş garşylaýar."
Angela Merkel taryhy pursat barada gürrüň berdi, Polşanyň premýer-ministri Tusk bolsa ony azatlyk üçin uly ýeňiş diýdi.
Birnäçe ýyl soň, esasy metbugat yzlaşmaga mejbur boldy:
Ýewropa Bileleşiginiň gündogar tarapa giňelmeginden on ýyl soň, serhet sebitindäki kompaniýalar özlerini ýokary diwarlaryň
arkasynda gorap oturýarlar, hususy adamlar penjire demirleri gurup, özlerini signalizasiýa ulgamlary
bilen gorapýarlar. Howpsuzsyzlyk duýgusy aýdyň duýulýar.
Focus žurnaly ogurluk hadysalarynyň sanynyň çalt ýokarlanandygy barada habar berdi.
Der Spiegel Saksoniýadaky Ýokarky Lusatiýa sebitini "talana açyk" diýip häsiýetlendirdi.
Goňşular şol ýerde bir-birine baryp görmeýärler, sebäbi olar ýok bolanlarynda ogurlanmakdan gorkýarlar.
Ýokarky Lusatiýada gapylaryň öňünden awtoulaglar, gurallar, ýagyş suwy turbasy we hatda aýakgaplar hem ogurlanýardy.
Syýasatçylaryň we metbugatyň gündogar tarapa giňelmek baradaky ilkinji höwesleri hakykatdanam çyndanmy – ýa-da şübheli
ilaty rahatlandyrmak üçin ulanylýan strategiýa bolupdymy?
Şweýsariýa: Şengen agzalygy ýokary bahasy bilen gelýär (www.kla.tv/12363):
Şweýsariýanyň ilaty 20 million funtlyk propagandaly kampaniýa arkaly Şengen şertnamasyny kabul etmäge ynandyryldy.
Referendum kampaniýasy federal serişdeler we Economiesuisse ýaly işewürler birleşmeleri tarapyndan maliýeleşdirildi.
Öz bähbitlerini goramak üçin Economiesuisse, beýleki zatlaryň arasynda, şertnamanyň has uly howpsuzlyk
getirjekdigini wada berdi. Hakykat bolsa düýbünden başgaça:
Schengen serhetarara jenaýatlaryň möçberiniň ep-esli artmagyna sebäp boldy!
2008 (Şengen güýje giren) we 2009-njy ýyllar aralygynda ogurluklar 22% ýokarlandy, 2011 we 2012-nji
ýyllar aralygynda bolsa goşmaça 15,7% ýokarlandy.
2012-nji ýylda sebitlere baglylykda öňki ýyla garanyňda ogurluk hadysalary 20–40% köp boldy.
Şweýsariýanyň ilaty şonuň üçin iki gezek aldanyldy:
Ilki bilen, olar salgyt tölegleri bilen Şengen tarapdarlyk propagandasyny maliýeleşdirmäge mejbur
edildi, indi bolsa artan jenaýat derejesiniň netijeleri bilen hem ýüzbe-ýüz bolmaly bolýarlar.
Federal hökümet töwekgelçilikleri kabul etdi
(www.kla.tv/12351): Şengen giňelmesiniň gündogara ugurda amala aşyrylmagyna sekiz aý galanda, Germaniýanyň federal
hökümetindäki Çep partiýasy fraksiýasy aşakdakylary hödürledi
Sorag: "Federal hökümet Polşa we Çeh Respublikasy bilen serhetlerde howpsuzlyk töwekgelçiliginiň
artandygyny çaklaýarmy, eger şeýle bolsa, Federal hökümetiň munuň üçin nähili düşündirişi bar?"
Hökümetiň jogaby:
Günbatar içerki Schengen serhetlerinde geçirilen tejribe görkezýär, degişli kompensasion çäreler
ulanylmagyna garamazdan, bikanun göç we serhetara jenaýatlar tutuş Schengen zolagynda garaşylmalydyr.
Şonuň üçin şol wagt hökümete gündogar tarapa giňelme bilen bikanun göç we jenaýatlaryň artjakdygy eýýäm anyk boldy.
Şeýle-de bolsa, Içeri işler ministri Şäuble howpsuzlygy artdyrjakdygyny hem wada beripdi.
Bu, öz ilatyňyzy maksatlaýyn ýalňyş ýola salmak dälmi?
Näme üçin nemes syýasatçylary nemes halkyny bilip durup şeýle howpa salýarlar?
We näme üçin olar ýetirilen zyýan üçin jogapkärçilige çekilmeýärler?
Ilaty wagtyndan öňki "her zat tertipde" diýen ýalan habar arkaly aldatmak (www.kla.tv/12364)
Diňe üç aýlyk gündogar ugruna giňelenden soň, Germaniýanyň Içeri işler ministrligi ähli
howpsuzlyk talaplarynyň ýerine ýetirilenligini tassyklady:
Serhet ýanynda ýaşaýan adamlaryň aladalary hakykata öwrülmedi. Ilkinji 100 gün muny görkezdi.
Polisiýa işgärlerimiz işini gowy we ygtybarly ýerine ýetirýärler.
Esasy metbugat serişdeleri Die Welt-e görä "Açyk serhetler jenaýaty azaldýar" diýen ýaly başlykly habarlary ýaýradýarlar.
Federal polisiýa birleşiginiň başlygy Rüdiger Reedwisch bu çemeleşmä berk tankyt bildirdi:
Kiçi jenaýatlaryň ösüşi barada ýagdaýy takyk suratlandyrmak üçin ygtybarly sanlaryň ýetmezçiligi henizem bar. Içeri
işler ministrligi hiç hili resmi statistika çap etmeýär we polisiýa bölümlerine dymmak buýrugyny girizdi.
2012-nji ýylda polisiýanyň baha bermegi şonda agyr boldy.
Serhetara jenaýatlar – awtoulag ogurluklary, öý ogurluklary, adam söwdasy, ýarag we derman söwdasy – örän artdy.
Çeh-Bawariýa serhedi kristal tizliginiň – howply, güýçli garaşlylyk döredýän we ruhy kesellere getirýän dermanyň – esasy
merkezine öwrüldi, Germaniýa-Polşa serhediniň boýunda bolsa awtomobiller, gurluşyk
enjamlary we traktorlar uly möçberde ýogaldy.
Gün energiýasy parklary we bankomatlar hem talanyldy.
Netije: Ilki bilen serhet sebitinde ýaşaýan adamlar "Şengen" barada aldawçylyk bilen ýalňyş düşünjelere salyndy – soňra bolsa
netijeler bilen ýeke başyna ýüzbe-ýüz bolmaga mejbur edildi!
Jemgyýeti rahatlandyrmak üçin jenaýat statistikalary ýalan görkezilýärmi? (www.kla.tv/12365):
2014-nji ýylda Brandenburgdaky jenaýat statistikalaryndan takmynan 4 000 jenaýat ýitipdi!
Sebäbi: Administratiw görkezme yzygiderli jenaýatlaryň bir işde birleşdirilmegini talap etdi.
Berkarşy ýagdaýda žurnalist Udo Ulfkotte bir sany çözülen ogurluk hadysasynyň ilata üç sany tapawutly çözülen jenaýat (ogurluk,
rugsatsyz girme we mülke zeper ýetirme) hökmünde "satylanlygyny" anyklady; bu, üstünlik görkezijilerini
has gowy görkezmek üçin edilendir diýlip çaklanylýar.
Mundan başga-da, jenaýat işleri köplenç şübheli adam anyklanylsa "çözülen" hasaplanýar.
Alman Jenaýat Derňewçiler Federasiýasynyň başlygynyň aýtmagyna görä, syýasatçylar
birnäçe ýyl bäri adamlaryň gözüni aldap gelýärler.
Bilinmeýär, ýaşaýyş jaýlaryna girilip ogurlanmalaryň 75%-i we ähli jynsy jenaýatlaryň hem-de
kiberjenaýatlaryň 90%-i hiç haçan habar berilmeýär.
Aşakdakylary aýratyn üns çekýär:
Öňki federal içerki işler ministri Tomas de Maiziereň wezipesinde döwlet polisiýa edaralarynyň ýolbaşçylaryna bosgun jenaýatlaryny
statistikalarda az görkezmegi buýurandygy aýdylýar.
Polisiýa ofiseri Tania Kambouri, "Deutschland im Blaulicht" (Almanýa gök çyragda) atly kitabyň awtory, ilatyň arasynda
gorky döretmezlik maksady bilen Federal Jenaýat Polisiýasy Idarasynyň statistikalarynyň galplaşdyrylyp biljekdigini aýtdy.
Şeýle manipýasiýalaryň maksady ilaty rahatlandyryjy bermekmi?
"Işler çynlaşanda, ýalan aýtmaly bolýarsyň." Jean-Claude Juncker – Ýewropa Komissiýasynyň Prezidenti
G7 barlaglary açyk serhetleriň meselelerini görkezýär (www.kla.tv/12352):
Polşa we Çeh Respublikasy bilen serhet barlaglary 2015-nji ýylyň maý we iýun aýlarynda Ýokarky
Bawariýada geçirilen G7 sammitini goramak üçin girizildi.
Jenaýatçylar her sagatda tussag edilýärdi.
Diňe dört hepde dowam eden serhet barlaglarynyň netijeleri şulardan ybarat boldy: ýaşaýyş kanunynyň 8 600 gezek
bozulmagy, 430 girişden ret edilme, 150 jenaýat hadysasynyň anyklanmagy we 60 tussaglyk buýrugynyň ýerine ýetirilmegi.
Bu döwürde ýurduň çäginde adatça tussag edilýänlerden iki esse köp.
Bu barlaglaryň diňe syýasatçylary goramak üçin, G7 sammitinde bolşy ýaly, geçirilmegi
köpçülikleýin ilat üçin skandal bolup durýar!
2015-nji ýylda Baden-Würtembergniň öňki içerki işler ministri Reinhold Gall şeýle diýdi: "Serhetler ýok bolan ýerde
jenaýat hem hiç hili çäklendirmä sezewar bolman hereket edýär."
Döwlet ygtyýarlygyny ulanmazlyk www.kla.tv/12368-e getirýär:
Alman maliýe hünärmeni Dirk Müller, "Mr. Dax" diýlip hem tanalýan, tarapyndan dolandyrylýan "Cashkurs" web sahypasynda
awtor Tomas Trepnau gyssagly duýdurýar: eger Germaniýa ýüz müňlerçe adamyň ýurda bikanun girmesine ýol berýän bolsa, ol
öz ygtyýarlyklaryny ulanmakdan mundan beýläk hem baş çekjek.
Trepnau muny Georg Jellinek-iň döwlet baradaky umumy nazaryýetini ulanyp düşündirýär:
Döwlet üç elementden ybaratdyr: milli territoriýa, milli ilat we döwlet häkimiýeti.
Milli territoriýa serhetleri bilen kesgitlenýär we olar daşardan hem içeriden isleg-islegçilik we
özbaşdaklyga duçar bolmazlyk üçin goraly bolmalydyr.
Şol bir zat döwlet häkimiýetine hem degişlidir.
Eger bir döwlet ygtyýarlyklaryny ulanmazdan ýüzlerçe müň adamyň kanunsyz girmesine ýol bermese, ol döwlet
döwletçiliginiň aýrylmaz bölegini ýitirýär, ýagny döwlet "döwlet" bolmak häsiýetini ýitirýär.
Döwletiň ýatyrylmagyndan soň häkimýetsizlik, kanunsyzlyk we garyşyklyk manysyny berýän anarhiýa gelýär.
Bu anarhiýa başlangyç tapgyrlarynda-da brutally hüjümleriň, fiziki ýaralanmalaryň, zorlamalaryň we
hatda adam öldürmeleriň köpelmegi arkaly aýdyň görünýär.
Thomas Trepnau jogapkär adamlara garşy agyr aýyplamalar öňe sürýär:
Kanuny däl göçmenler tarapyndan öldürilen ýa-da ýaralanan pidagärleriň gany, gözegçiliksiz göçüň
ýol berlen ýa-da hatda goldalan adamlaryň ellerinde.
Dünýä derejesinde serhetleriň – diňe Şengen sebitinde däl – aýrylmagy nazara alnyp, nemes ýazyjy we kino režissýory
Gerhard Wisnewski munuň hemmesiniň arkasynda uly "megatrend" bar diýip atlandyrýar, ýagny adam janlarynyň ýok edilmegi.
Serhetler – adamzadyň jemgyýetiniň we ähli adam durmuşynyň gurluş aýratynlygy hökmünde – maksatlaýyn ýagdaýda ýok
ediler: milli, maliýe, ykdysady, biologiki we sosial serhetler.
Eger çäkler ýaly gurluş aýratynlyklary aýrylan bolsa, onda ömür özü ýok edilýär.
Serhetler bolmasa, durmuş bolmaz.
Bu maksatlaýyn jan ýok etmek tendensiýasyny togtatmak ugrunda edýän tagallalarymyza goşulyň!
Munuň ilkinji ädimi bu möhüm garşy sesleriň ýaýradylmagy bolup biler.