Koronawirus pandemiýasynyň başynda köp gazet makalalary amatly sanjymyň ýokdugyna gynanç bildirip, şol bir
wagtda onuň çalt işlenip düzülerine umyt bagladylar.
Koronawirus esasan belli koronawiruslaryň döredýän grippiň bir görnüşi bolmagyna garamazdan, tebigy
serişdeleriň ulanylmagy başyndan başlap aradan aýryldy.
Echinacea purpurea, Artemisia annua, Pelargonium we Cistus incanus-yň wirusa garşy, immuniteti güýçlendiriji we
iltihab garşy täsirleri barada hiç hili agzama bolmady.
Bu ösümlikleriň ählisi asyrlar boýy halk dermançylygynda şol maksatlar üçin ulanylýar.
Käbir ösümlikler köpugurlydyr we olaryň däp bolan lukmançylykda orun almandygy düşünip bolmaýar.
Daş güli, latyn ady Cistus incanus
Akdeniz sebitinde ösýän Cistus giň gerimli ulanylyşa eýedir.
Ösümlikden taýýarlanan çaý ýa-da damjyk bedeni arassalaýan, allergiýa garşy,
antibakterial we wirusa garşy häsiýetlere eýedir.
Antioksidant täsiri C we E witaminleriniň täsirinden ýokarydyr.
Sanalan häsiýetlere laýyklykda, rockrose ekstrakty kadmiýumy we simobany baglaýar we kortizon ýa-da antibiotik
mazlarynyň ornuna neurodermatit bejermekde hem täsirli bolýar.
Çay agyzda we boýunda iltihap bilen göreşmäge, içegelerde ishal bilen we maya göbälägi
Candida albicans bilen göreşmäge kömek edýär.
Friedrich Loeffler Institutynda, Berlin şäheriniň Charité hassahanasynda we Münster Uniwersitetinde geçirilen gözlegler
syçanlarda geçirilen tejribelerde gripp bakterialary bilen ýokançlanmazdan öň sistus ekstraktyny dem alýan
syçanlaryň sag galandygyny, beýlekileriniň bolsa agyr kesellendigini ýa-da ölendigini görkezdi.
Adamlarda geçirilen synaglar hem üstünlikli boldy.
2021-nji ýylyň 1-nji iýunynda Lübek uniwersiteti SARS-CoV-2 ýokançlygynyň ýokançlyk derejesiniň
takmynan doly azalandygyny görkezýän bir makala çap etdi.
Prinsipde çaý ýa-da damgalary içmek garşylyk döretmeýär we hiç hili ýan täsirleri ýok.
Häzirki döwürde tebigy önümlere gaýdyp barýan tendensiýa bar, emma takmynan diňe himiki usulda öndürilen önümler ulanylýar?
Kla.TV bu barada "Rak barlaglarynyň gizlin çukurlyklary" atly programmasynda jikme-jik ara alyp maslahatlaşdy.
Ine, dokumentiň iň möhüm taraplary
Esasy habar serişdeleriniň pikiriçe filantrop hasaplanýan amerikan Rockefeller maşgalasy 1880-nji ýyllarda ABŞ-nyň
tutuş nebit bazarynyň takmynan 90%-ini gözegçilikde saklady.
1900-nji ýyllaryň töwereginde alymlar nebitiň kömegi bilen himiki maddalary öndürmegiň usulyny tapdylar we
ösümlik esasly işjeň maddalar sintez etmäge başladylar.
Bulary patentlap, ýokary girdejili satuwa çykarmak bolýardy. Şonuň üçin Rockefeller himiki
lukmançylyk önümleri üçin bazar döretmegi meýilleşdirdi.
Emma amerikanlaryň tebigy we ösümlik dermanlaryna bolan islegi onuň ýoluna päsgel boldy.
Şonuň üçin amerikan lukmançylyk barlaglary Rokfelleriň isleýän ugruna gönükdirildi – lukman
taýýarlamak işine uzak möhletli täsirleri bilen:
"Farmasewtiki himiýa", ýagny "ylmy lukmançylyk" boýunça ders bermeýän ähli mekdepler
akkreditasiýasyny we ähli maliýe goldawyny ýitirdiler.
Galan lukmançylyk mekdepleri garaşsyzlyklaryny ýitirdiler.
Amerikalylary "Her kesellige bir hap" şygary täsir etdi. Tebigy gelimli dermanlar bady namyndan düşürildi.
1937-nji ýylda hem bu zat Ýewropa üçin gaýtalandy – şol bir netijeler bilen.
Jemi, Rokfellerler Amerikanyň lukmançylyk mekdeplerinde tebigy derman öwrenişini bes etmek we barlaglarda hem-de hassahanalarda
diňe farmasewtiki dermanlaryň ulanylmagyna hemişelik rugsat bermek maksady bilen Umumy Bilim
Geňeşine 100 million funt sterling maýa goýdular.
Muny edip, olar himiki lukmançylyk önümleri üçin uly bazar döretdiler.
Şol bir wagtyň özünde olar täsirli uniwersitetleri, örän möhüm gözleg hassahanasyny we elit lukmançylyk
mekdebini esaslandyrmak arkaly ylmy barlaglara täsir etdiler.
Aşakdaky mysallar şol döwürde tebigy bejergileriň ýatyrylmagy arkaly medisina ýetirilen uly täsiriniň
häzirki döwürde naturopatik medisinada hem agyr netijelere sebäp bolýandygyny görkezýär!
Bu, 1997-nji ýylda Ýewropa Bileleşiginde we 2017-nji ýylda Şweýsariýada girizilen Täze Azyk
düzgünnamasy bilen baglanyşykly ýagdaýda hem degişlidir.
Täze Azyk Kadasy näme bilen örtüşýär?
Bu genetiki inženeriýa garşy düzgünnama başlangyçda täze iýmitleriň, ýagny genetiki taýdan üýtgedilen
miweler we gök önümleriň rugsatsyz bazara çykarylmagynyň öňüni almak üçin kabul edildi.
Şu gün bu ilkinji kategoriýa, mysal üçin, haşaratlardan alnan protein ekstraktlaryny ýa-da täze, standart
däl usulda öndürilen azyk önümlerini hem öz içine alýar.
Bu iýmitler iýmit howpsuzlygyny üpjün etmek üçin çylşyrymly tassyklama prosesini talap edýär.
Emma Täze Azyklar Kadalaşdyryşyna degişli ikinji kategoriýa bar: täze däp bolan azyklar.
Bularyň ählisi 1997-nji ýyla çenli Ýewropa Bileleşiginde adam iýmiti üçin uly möçberde satuwa çykarylmadyk, emma asyrlaryň
dowamynda beýleki kontinentalarda iýmitdäki bölegi bolup gelýän azyk önümleridir,
meselem, çia däneleri, baobab miwesi we fizalis.
Bu täze däp bolan iýmitler ýönekeýleşdirilen tassyklama prosedurasyndan peýdalansa-da, olar arassa gysyşdyr.
Diňe göz öňüne getiriň: bu görkezmelere görä ölçülse, Ýewropada ösdürilen kartoşkalarymyz
we hatda reyhan hem şu gün rugsat berilmezdi.
Bu ösüşler Şweýsariýada nähili täsir edýär?
Size, tomaşaçy, bu çäreleriň amalda nähili işleýändigine düşünje bermek üçin Kla.TV Kräuter Lötsch – Lötsch GmbH kompaniýasynyň baş
direktory Fabian Lötsch-e bu tema boýunça birnäçe sorag berdi:
Lötsch janap, siz Kräuter Lötsch – Lötsch GmbH-niň baş direktorysyňyz. Siz Awstriýada ösümlik önümlerini
satýarsyňyz we birnäçe ýyldan bäri Şweýsariýada hem satýarsyňyz.
Diňledigimiz ýaly, siz eýýäm Şweýsariýada kadalaşdyryjy täsirleri başdan geçirdiňiz. Bu barada
bize has giňişleýin gürrüň berip bilersiňizmi?
Hawa, häzirki wagtda bu rolikoster syýahaty.
Birnäçe ýyl ozal Şweýsariýa, ýa-da takyk aýdylanda Swissmedic, öň Şweýsariýadaky organiki dükanlarda satuwdan
gadagan edilen istrýaga çaýy we at kuyrugy çaýy ýaly azyk önümlerine hem jogapkärdi.
Soňra Şweýsariýa Täze Azyk Kanunyny kabul etdi. Biz munuň nämedigine soňra gaýdyp geleris.
Başda bu biziň üçin örän amaly mesele boldy, sebäbi elbetde has köp ösümlikler erkin satyn alyp bolýardy.
Emma indi başlaýar, her ýyl täze düzgünler we kadalar girizilýär.
Meselem, geçen ýyldan bäri at kuyrugy we gyzyl yonja gülleri iýmit önümi hökmünde rugsat berilmändir.
Indi olar iýmit goşundylary hökmünde görkezilmeli.
Bu, kanunlaryň yzygiderli üýtgemegi sebäpli, häkimiýetler hem-de öndürijiler üçin tebigy ýagdaýda örän-örän kyn bolýar.
Prinsipde, ol şeýle görünýär: Iki ýyl ozal at kuyrugy henizem iýmit önümi bolupdy.
Soňra haýsydyr bir derman kompaniýasy ýa-da lobbiçy gelip, at kuyrugynyň derman häsiýetlerine eýedigini aýdýar. Şonda siz takyk
tersini, ýagny munuň şeýle däldigini subut etmeli bolarsyňyz.
Bu aýdyp bermek gaty kyn, sebäbi hemmeler dikenli istridyýeleriň sagdyn bolandygyny bilýär, ýöne ony diňe aýdyp
bolmaýar, subut etmeli, häzirki wagtda bolsa bu biraz kyn.
Biz iki ýyldan bäri Şweýsariýadaky häkimiýetler bilen agyr kynçylyklar çekýäris, bu ýagdaýy düşünmek aňsat däl. 200-den
gowrak önümi öz içine alýan örän giň gerimli assortimentimiz bar.
Bu diňe kantonal derejede ara alnyp maslahatlaşylanok. Biz ony federal derejä çykardyk.
Bu mesele Şweýsariýada gyzgyn ara alnyp maslahatlaşyldy. Her kantondaky apteka işgäri meni adym bilen tanýar.
Hawa, men aýdşym ýaly, häkimiýetler üçin hem bu Täze Azyk Kanunynyň nähili işleýändigini takyk düşünmek
kyn. Şonuň üçin ol indiki tapgyra çenli yza süýşürildi.
Bu kanuny talaplaryň ýylsaýyn üýtgeýändigini aňladýar. Ýewropa Bileleşiginde nämeler täzelik bar?
Hawa, Ýewropa Bileleşiginde bu henizem Şweýsariýadan biraz aňsat.
Men aýdýaryn, Ýewropa Bileleşiginiň häzir Täze Iýmitler baradaky kanuny bar we biz ony
berk we hiç bir istisna goýman berjaý etmelimiz.
Şweýsariýada ýagdaýlar biraz başgaça. Men Täze Azyk Kanunyna we Täze Azyk Katalogyna gözegçilik etmeli.
Meniň üçin Germaniýanyň Çay Assosiasiýasyndan, giňden tanalýan çay sanawy gerek, soňra federal hökümetiň
sanawy gerek we soňra hemmesi deňeşdirilmeli. Aýdşym ýaly, häzirki wagtda ÝB-de bu mesele örän kyn.
Eger men öndüriji hökmünde häzir bazara önüm çykarmak isleýän bolsaň – mysal üçin at kuyrugy ýa-da gyzyl ýonja
güllerini alalyň – onda men önümi bazara taýýar etmek we ony bazara çykarmak üçin taýýarlyk görýärin.
Bir ýyl soňra bolsa, "dur, bu indi işleýänok, onuň saglyk üçin peýdaly häsiýetleri bar ýa-da
belki saglyk üçin peýdaly bolup biler" diýýärsiň.
Netijede, dürli ösümlikler häzirki wagtda tapgyrlaýyn bazardan aýrylýar ýa-da çäklendirmelere sezewar edilýär, bu hem olaryň
100% tebigy önüm hökmünde satuwa çykarylmagyna ýol bermeýär.
Bu, eger men häzir at kuyrugy önümini bazara çykarmak islesem, ony iýmit goşundysyna öwürmeli boljakdygymy aňladýar.
Bu demir, silikon, C witamini ýa-da beýleki goşundylaryň ep-esli mukdaryny goşmak diýmekdir.
Bu meniň bu 100% tebigy önümi spesifikasiýalara laýyk gelýän iýmit goşundysyna öwürmek üçin üýtgedýändigimi aňladýar.
Men aýdşym ýaly, hemmesini bir wagtda dolandyrmak hemişe aňsat däl. Emma duýgur bolup, hemişe işleriň üstünde galmaly.
Bu siziň üçin barha köp çäklendirmeler ýaly eşidilýär. Naturopatiýa we homeopatiýany barha
çäklendirmekde kimin gyzyklanýandygyny pikir edýärsiňiz?
Biz giň, global garaýyş alyp bileris, ýöne häzirlikçe ÝB bilen çäklenjek.
Şonuň üçin 2017-nji ýylda Germaniýanyň Lukmançylyk Assosiasiýasy naturopatiýa we homeopatiýa bilen
gutarmaga karar berdi. Emma bu diňe buz dagynyň ujy.
Tebigat ähtimal gaty sagdyn. Ösümlikleri patentläp bolmaýar, olardan pul gazanyp bolmaýar. Şonuň üçin olary satmagyňyzy
gadagan etmek üçin belli bir çäklendirmeleri girizýärsiňiz.
Derman senagatynda dermana hemişe bir ýa-da iki himiki madda goşulýar.
Tebigatda bizde bir önümde köp sanly esasy işjeň maddalar, ikinji derejeli işjeň maddalar we ikinji ösümlik serişdeleri
bar, olar, aýdşym ýaly, şol görnüşde patent edilip bilinmeýär. Bir istisna bar, oňa soňra gaýdyp geleris.
Bu gyzykly. Bu bolsa bizi soraga getirýär: Şweýsariýada häzir elýeterli bolmadyk,
satmagyňyz gadagan edilen haýsydyr bir önümler barmy?
Hawa, häzirki wagtda hakykatdanam çäklendirmeler bar. Rockrose şol önümlerden biridir.
Bu häzir kimdir biri tarapyndan patentlenipdir, bu bolsa onuň arassa görnüş diýlip yglan edilendigini aňladýar. Kistik gül
diňe Gresiýadaky bir adadan adam iýmiti üçin ulanylyp bilner.
Bu önümiň goňşy adada, materikde, Türkiýede, Gresiýada ýa-da Albaniýada satylmagy
gadagan. Ehtimal, ol gaty sagdyn bolandygy üçin.
Emma, Artemisia annua ýaly başga ösümlikler hem satylmagyna rugsat berildi.
Olary hem Ýewropa Bileleşigindäki adamlar giňden ulanýardy. Emma islendigiňi edip bilersiň.
Almaniýada, öň belläp geçen Çay Assosiasiýasy ýaly uly we giňden tanalýan kompaniýalar bar; olar bu önümiň, ýagny Artemisia annua
ýa-da daş güli diýlip atlandyrylýan önümiň giňden ulanylýandygyny görkezýän resminamalary Ýewropa Bileleşigine tabşyrdylar.
Ýöne sen diňe gaýdyp çykýarsyň, bu zat bütinleýin aklyňa batmaýar.
Artemisia annua koronawirus pandemiýasynyň yzýany dünýäniň 70%-den gowragynda satuwdan gadagan
edildi. Bu köp adamyň ýaşaýyş çeşmesini ýok etdi.
Köp öndürijiler we önümçiler Afrikadan gelýär, we birden olary eksport etmek mümkin bolmady, bu bolsa köp ýaramaz netijelere
getirýär – şol sanda tinkturalar üçin hem, olaryň önümçilik prosesi Baha gül
dermanlarynyňkyna meňzeş we bazarda kanuny hasaplanýar.
Geçen ýyldan bäri biz bu zatlary satmakdan gadagan edildik, häkimiýet olaryň diňe göze ýaramaz görünýändigini aýdýar.
Emma bir zat ýana gaçy bolup dursa-da, eger ol kanuny bolsa, ol haklylykda bazarda bar.
Şonuň üçin ýeňip geçmeli birnäçe päsgelçilik bar.
Iň ynanmajak zat! Muny şeýle jemläp bolarmy: tebigatda ösýän we hemmeler üçin elýeterli saglyk peýdaly
ösümlikler barha inkär edilýär? Şeýle aýdyp bolar?
Hawa, ahyrynda mesele şol nokata gelip degýär. Men diňe olaryň: "Miwe we gök önümleriňizde witamin bar we olar
sagdyn bolup biler, şonuň üçin bagyňyzda miwe we gök önüm ösdürip bilmezsiňiz" diýmegini garaşýaryn.
Häzirki wagtda bu mesele gaty kyn. Hawa, iýmitde bolşy ýaly, iň gowusyny almagyňyza göz ýetirmeli, men organiki iýmit iýýärin.
Hatda şol ýerde hem organiki indi organiki däl. Diňe tebigatdan iň gowusyny
alýandygyňyza göz ýetirmeli, we ol diňe tebigat özüdür.
Eger men 100 gram iýmitlik ösümlik maddynda 7 milligramm C witamini bolan ösdürilen ýaprak salatyny, 87 milligramm C witamini
bolan margarita we 333 milligramm C witamini bolan gürtük bilen deňeşdirsam, onda biz esasan kuantum sıçramalary edýäris.
Emma biz hakykatdanam tebigy dermanlaryň hem, olaryň önümleriniň hem doly gadagan edilmezligine göz
ýetirmeli, sebäbi onda biz tebigaty hem gadagan edip bileris.
Hünärdeşleriňiziň beýlekileriniň hem şonuň ýaly ýagdaýlar bilen ýüzbe-ýüz bolup, häkimiýetler
tarapyndan çäklendirilýändigini bilýärsiňizmi?
Hawa, hakykatdanam, men häkimiýetler bilen uly kynçylyklara duş gelen käbir adamlary tanýaryn.
Jezalar sebäpli olar işlerini togtatmaly boldular we bu tutuş proses iki ýyldan gowrak dowam etdi.
Biz 20 000, 25 000 we 30 000 Şweýsariýa franky möçberindäki jerimeler barada gürleşýäris, kiçi
bir kompaniýa oňa aňsatlyk bilen töleg edip bilmez.
Ýa-da dogrusy, kiçi telekeçilik hökmünde adamyň aýtjak sözi az bolýar we hatda
aýtsa-da, bu hemişe ýokary çykdajylary talap edýär:
Sud işleri, advokatlar we ş.m., diňe bir päsgel goýmak üçin. Diqqatda galmak we oňa garşy göreşmek şonça aňsat däl.
Esasan-da önümleriň bazarda kanuny ýagdaýda bardygyny görüp, soňra diňe käbir adamlaryň ýüregine gaç
bolandygy üçin gadagan edilýändigini göreniňizde.
Gowy, çäklendirmelere garşy göreşi dowam etdirmek üçin gaýratly boluň. Muny etmekde size uly sabyr we üstünlik arzuw edýäris.
Tomusy tomaşaçylarymyz bilen paýlaşmak isleýän başga zat barmy?
Hawa, hemişe körpe ynanma, özüň barlag et, zatlary sorag astyna al.
Men aýdşym ýaly, eger-de gapynyň öňündäki ösümlikleri ulanmak size gadagan edilýän pursata gelse, onda bu işiň hemmesini soraga
çekmeli we belki-de ony has ýakyndan seljermeli bolarsyňyz.
Gaty gowy, köp sag boluň, Lötsch janap.
Size-de sag boluň.
Dr Sonja Reitz Germaniýadaky bu ösüşleriň täsirini düşündirýär.
Ol birnäçe ýyl bäri Gamburgda umumy lukmançylyk, psihoterapiýa we naturopatiýa boýunça hünärmen hökmünde işleýär.
Aşakda ol naturopatiýanyň lukmançylykda kabul edilmeginiň barha kynlaşýandygynyň dürli sebäplerini sanýar:
Bu ösüşler Germaniýada nähili täsir edýär?
1. Renate Künastiň ýolbaşçylygynda Ýaşyl Partiýa Germaniýanyň parlamentiňde iýmit goşundylaryny örän berk
düzgünleşdirmegi, esasanam önümlerde witaminler we minerallar üçin milli iň ýokary çäkleri kesgitlemegi talap etdi.
Federal Howp Atamagy Barlag Institutynyň (BfR) teklipleri täze iň ýokary mukdarlar üçin binýat hökmünde ulanylmaly eken.
Bu görkezijiler dünýä derejesinde özboluşly pes bolup, beýleki ýurtlarda, esasanam Ýewropa
Bileleşiginde iň ýokary derejesinden ortaça 70–80% pesdir.
Teklip kabul edilmese-de, beýleki nemes partiýalary hem ÝB derejesinde bu ugurda tagalla edýärler.
2. Derman bäsleşigi hakyndaky kanun asyrlar boýy synlanan ösümlikleriň we
minerallaryň täsirleriniň adyny aýtmagy gadagan etdi.
3. Rak bejergileri we ş.m. üçin çykdajy taýdan tygşytly ösümlikler boýunça gözlegler
päsgelçilik çekýär, hatda doly gadagan edilýär.
4. Munuň tersine, saRNA ýa-da modRNA ýa-da hatda antidepresantlar ýaly jan howp salýan maddalar hiç hili kritik
barlagdan geçirilmän tassyklanylýar, olaryň peýdalary anyk däl ýa-da olar peýdadan has köp zyýan getirýär.
Dr Reitz tarapyndan agzalýan ösüşleriň köpüsini dermançy Dr Hans-Martin Hirt-iň ömrboýy alyp baran işlerinde we
Artemisia annua bilen baglanyşykly tejribelerinde aýdyň görmek bolýar – gelin munuň üstünde seredeliň:
Ýyllyk tütün ösümligi, Latyn ady Artemisia annua
Dr Hans-Martin Hirt Heydelbergde farmasiýa öwrenipdir.
Soňra ol Germaniýanyň Rak Kesellerini Gözleg Merkezinde wirus immunologiýasy boýunça üç ýyl işledi we soňra hassahananyň
gözleg merkezindäki içerki dermanhanada dört ýyl işledi.
Bu tejribe bilen ol Kongodan alty ýyl soň Kongo džungline gitdi.
Suw üpjünçiligi sebitinde 400 000 adam bardy we hassalara ýeterlik derman üpjün etmek mümkin däldi.
Şonuň üçin ol we onuň kärdeşleri şol ýerde ösýän ösümlikleri ulanyp kesellere garşy nähili göreşmelidigini öwrenipdiler.
Almaniýada, müňýyllygyň öwrüminden ozal, ol Artemisia annua ösümligini tapdy, bu ösümlik Afrikada iň köp
duş gelýän kesel bolan malariýa garşy hem täsirli boldy.
Bulary ýeterlik derejede öwrenmek üçin ol 1986-njy ýylda Anamed birleşigini esaslandyrdy.
Dr. Hirt soňundan köp goşant aldy, şol sanda Baden-Würtemberg aristokratiýasyndan, Iqtisady işler
ministrliginden, Saglygy goraýyş ministrliginden we Baden-Würtemberg Döwlet ministrliginden.
Sadaka berişleriň maksady ösümligi Afrikada derman hökmünde aňsatlyk bilen elýeterli we elýeterli bahadan üpjün etmekdi.
2002-nji ýylda Dr. Hirt Afrikadaky işleri üçin BMG-niň Malariýany Azaltmak Taslamasynyň "Üstünligiň Bahasy" sylagyny aldy.
2004-nji ýylda ol Baden-Würtemberg Dünýä Baýragyny aldy we 2005-nji ýylda döwlet gaznasy oňa
iň ýokary hormat hökmünde 20 000 ýewro berdi.
Soňky ýyllarda ol Anamed toparynyň Gündogar Kongoda alyp barýan bu işini dowam etdirmek üçin Döwlet ministrliginden
we Germaniýanyň Federal hökümetinden 50 000 ýewro hem aldy.
Dr. Hirt Afrikadaky işleri üçin goldaw alýan mahaly, Germaniýada ýagdaý onuň garşysyna öwrüldi.
Aýyplama nemes gazetinde "bagdan kemoterapiýa" barada çap edilen makalasyna degişli boldy.
Ol Artemisia annua ösümliginiň rak keseline bejergi bermekde hem ulanylyp biljekdigini
belledi. Bu derman senagatynyň ünsüni özüne çekdi.
Dr. Hirt Rak Kesellerini Gözleg Merkezinde geçirilen üç ýyllyk gözlegleri sebäpli farmasewtika senagaty üçin jiddi bäsdeş boldy,
we Artemisia annua ösümlik görnüşinde bu ýerde, Ýewropada, rak kesellerini bejermek üçin ulanylmagy
göz öňünde tutulýandygy geljekde howp döredýärdi.
Ýerli derman senagaty Afrikada malariýa garşy göreşi arzan ösümlik esasly taýýarlyklar bilen hem dowam etdirip biler.
Emma ösümlikden peýdalanyp, Ýewropada rak keseli örän arzan bejerilip biljek diýen pikir çynlakaý kabul edilmegi mümkin däldi.
Hirtiniň teklibini päsgel bermek üçin dürli kanunlar ulanyldy.
Mundan başga-da, ýyllar geçdigiçe dürli hukuk boşluklary haýal-haýal ýapyldy ýa-da täzeden düşündirilip,
netijede Dr Martin Hirt 2009 we 2014-nji ýyllarda sud edildi.
2015-nji ýylda Hirt jenaplary sebit geňeşi bilen ylalaşdy: onuň "anamed edition" neşir öýi Artemisia annua bilen
baglanyşykly ähli maglumatlary berip biljekdi, ýöne hiç hili Artemisia önümlerini satyp bilmezdi.
Onuň Teemana atly kompaniýasyna Artemisia önümlerini satmak rugsat berilýär, ýöne gaplamada
olaryň näme üçin ulanylýandygyny görkezmek gadagan.
2019 we 2022-nji ýyllarda ol we onuň kluby täzeden sud edildi, ahyrynda hatda klub arkaly ösümligi paýlaşandygy
üçin hem. Her gezek jerimeler bäş sanly möçberde boldy.
Bu aralykda derman ösümliklerini tassyklamak we ulanmak bilen baglanyşykly kanunçylyk ep-esli berkidi!
Eger häzirki talap edilýän kanuny taýdan dogry ýoly yzarlansa, her bir derman ösümligi ilki bilen azyk önümi
hökmünde hasaba alynmaly bolar, bu iş ýedi ýyl alar we takmynan 500 000 ýewro çykdajy eder.
Derman ösümliginiň derman hökmünde tassyklanmagy üçin ýene 13 ýyl we ortaça 2,4 milliard ýewro çykdajy gerek bolar.
Bu derman senagaty üçin mümkin, ýöne kiçi telekeçilik üçin däl, we asyrlaryň dowamynda jemgyýetde
ösdürilip ulanylýan ösümlikler üçin düýbünden manysyz.
Derman senagaty häzir Artemisia annua ösümliginiň düzümindäki artemisinin bilen köp pul gazanýar,
sebäbi bu düzüm himiki dermanlarda hem ulanylýar.
Jemleýiş
Bu mysallar Aýropada we Şweýsariýada iýmit we derman howpsuzlygy baradaky täze kanunlaryň biziň bähbitlerimiz
üçin döredilen ýaly täsir galdyrýandygyny aýdyň görkezýär.
Emma olar ters täsir edýär: derman senagaty uly girdeji gazanýar.
Dr Reitz belleýän ýaly, tebigy bejergileriň ýatyrylmagy bilen bir hatarda, biziň üstümize, mysal üçin sanjymlar
görnüşinde mejbury girizilmegi meýilleşdirilýän howply täze maddalar işlenilip düzülýär.
Biz raýatlaryň saglyk diktaturasyna we şol bir wagtyň özünde örän howply hökmany lukmançylyk
çärelerine sezewar edilýän bir derejä geldik.
Munuň öňüni almaly we jogapkärler aç-açan görkezilmeli!
Tebigy bejergileri gadagan etmekde jogapkär kanun çykaryjy edaralar we bu gadaganlyklardan peýda
görýänler derňelmelidir. Olar biri-biri bilen baglanyşyklymy?
Bu, daşardan seredeniňde, derman senagaty bilen kanun çykaryjy edaralaryň doly sazlaşykly işleýän ýaly görünmegini düşündirýär.
Şonuň üçin bar bolan hukuk binýadyna garamazdan tebigy serişdeler üçin hukuk talap etmek mümkin däl ýaly görünýär.
Bu çylşyrymly toruň içindäki baş akyllary we olaryň toruny ýüze çykarmaga bize kömek ediň!
Haýyş edýäris, ähmiýetli maglumatlary Kla.TV-e iberiň ýa-da gönülli gözleg toparlarymyzy goldaň.