Швейцарияда 2005-жылдан бери генетикалык жактан модификацияланган организмдерди өстүрүү боюнча мораторий күчүндө турат.
Мораторий 2025-жылдын аягында аякталат, жана жазкы сессиясында Улуттук Кеңеш аны 2030-жылга чейин беш жылга узартууну колдоду.
Эми мораторийди узартуу үчүн Мамлекеттер Кеңеши бекитиши керек.
Бирок мораторий узартылбаса, сактык менен ойлонгон адамдар алты ай мурун «ГМОсуз азык-түлүк үчүн»
деген федералдык элдик демилгени ишке киргизишти.
Демилгечилер генетикалык инженерия компаниялары Парламентке жана Федералдык Кеңешке чоң басым жасап,
генетикалык инженерияны колдонуу боюнча катуу эрежелерди жумшартууга лоббилөөдө деп эсептешет.
Алардын демилгеси муну алдын алууга багытталган.
Бириккен Улуттар Уюму 2030-жылга чейинки күн тартибин жана анын 17 туруктуу өнүгүү максаттарын алдыга жылдырууну каалап
жаткандыгы эске алынса, бул демилге, жок дегенде азырынча, ошол максаттардын айрымдарына бөгөт коюп жаткандай көрүнөт.
Kla.TVнин «Агенда 2030 – Туруктуу жок кылуу үчүн 17 максат» аттуу документалдуу тасмасы бул максаттарга жакындан көз чаптырат.
Эми бул документалдык тасмадан алынган айрым үзүндүлөрдү көрүңүз, алар генетикалык инженериянын тобокелдиктеринен айыл чарбасын
жана айлана-чөйрөнү коргоонун эмнеге маанилүү экенин көрсөтөт:
Генетикалык инженерияны колдонуу токтотулушу керек, анткени бул өлкөнүн бүт айыл чарба тармагын ири эл аралык корпорациялар
менен инвесторлор ээлеп, көзөмөлдөп алышына алып келет.
Максат – ири эл аралык корпорацияларга жана инвесторлорго өлкөнүн бүт айыл чарба секторун ээлеп алууга мүмкүнчүлүк берүү.
Алар генетикалык инженерияга жана башка зыяндуу ыкмаларга кайрылышы мүмкүн, же сапаты төмөн азык-түлүк
гана өндүрүшү мүмкүн, же жөн гана жерди айдоосуз калтырып, азык-түлүк тартыштыгын жаратышы мүмкүн.
Тамак-ашты ким көзөмөлдөсө, адамзатты да көзөмөлдөйт.
Генетикалык инженерияны колдонуу токтотулушу керек, ошондо генетикалык жактан модификацияланган
азык-түлүктөрдү маркировкалоо талабы сакталып калат.
Табияттын табигый процесстерин толугу менен бузуу максатында атмосфера атайылап уулуу химиялык заттар менен булгандырылат.
Тамак-аш тартыштыгынын шылтоосу менен пестициддер, гербициддер жана фунгициддер бара-бара көбүрөөк колдонулуп жатат.
Бул максатта табигый азыктар жасалма жем менен барабар болуп саналууда, ал эми генетикалык жактан
модификацияланган азыктар үчүн этикеткалоо талабы жоюлууда.
Бул иш Кодекс Алиментариус, Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму жана Азык-түлүк жана айыл чарба уюмунун атынан жасалат.
Төмөнкү учурдагы мисал мындай өнүгүүлөр алыскы келечектин гана иши эместигин көрсөтөт:
Migros – Швейцариядагы эң ири эки супермаркет тармагынын бири – генетикалык инженерияга киргизилген мораторийди жоюуга жана
келечекте генетикалык жактан модификацияланган азыктар катуу көзөмөл жана маркировка талаптары жок Швейцариялык табактарда
пайда болушун камсыз кылууга багытталган кампания жүргүзүүдө!
Жалган этикеткалоо иши пландалууда:
«Генетикалык инженерия» термини «жаңы үржүү ыкмалары» менен алмаштырылышы керек.
Азык-түлүк таңгактоодо бул келечекте генетикалык жактан модификацияланган ингредиенттерди камтыган
продукциялар мындан ары ошондой деп белгиленбейт.
«ГМОсуз азык-түлүк үчүн ассоциация» каршылык көрсөтүп, Мигростун башкы директоруна нааразылык кат жолдоду.
Бул да кошо кол коюлушу мүмкүн; программанын астындагы көк кутучада шилтемени таба аласыз.
Табияттын тең салмактуулугун сактоо үчүн генетикалык инженерияны колдонуу токтотулушу керек.
Кургакчылыкты жана кургак аймактардын кеңейишин болтурбоо максатында биздин планетанын табигый
циклдерине жана процесстерине кийлигишүү үчүн химиялык жана техникалык каражаттар колдонулуп жатат.
Бул биосфераны мындан ары да жок кылат, бул болсо технократтардын максаттарынын бири.
Химиялык каражаттарды колдонуп өсүмдүк түрлөрүн максаттуу жок кылуу жана аларды генетикалык жактан модификацияланган,
көбөйбөгөн өсүмдүктөр менен алмаштыруу, алар кошумча баалуулук бербестен табияттын тең салмактуулугун да бузат.
БУУнун «Күн Тартиби 2030» пландарынан алынган бул үч үзүндү генетикалык инженерия, бардык тобокелдиктерине
карабастан, дүйнө жүзү боюнча илгерилетилерин көрсөтөт.
«ГМОсуз азык-түлүк үчүн» федералдык элдик демилге швейцариялык шайлоочуларга бул пландарды ишке
ашырууга тоскоол болууга жакшы мүмкүнчүлүк берет.
Имзаланган коллекция 2026-жылдын март айынын башына чейин иштейт – бирок бул эс алып отурууга эч кандай себеп эмес.
Керектүү 100 000 кол чогултулса, Швейцариянын шайлоочулары тамак-ашка жана жаныбарларга генетикалык манипуляцияны
каалаарын же каалабасын чечүүгө мүмкүнчүлүк алышат.