Нейтралітэт Швейцарыі замацаваны ў Артыкуле 185 Федэральнай канстытуцыі:
Федэральны савет прымае меры для забеспячэння знешняй бяспекі, незалежнасці і нейтралітэту Швейцарыі.
Федэральны дэпартамент абароны, DDPS, тлумачыць, як гэта трэба інтэрпрэтаваць, у чацвёртым
перагледжаным выданні інфармацыйнай брашуры:
Слова «нейтральны» паходзіць ад лацінскага «ne uter» – «ніводны з двух».
Сіла з'яўляецца нейтральнай, калі яна не займае боку ў вайне.
Аднак DDPS супярэчыць самой сабе ў тым жа выданні і дае сабе «значны манеўр».
Напрыклад, прыняцце эканамічных санкцый, уведзеных ААН ці іншымі міжнароднымі актарамі,
такімі як ЕС, сумяшчальна з нейтралітэтам.
Аднак у гэтым выпадку Швейцарыя будзе вымушана заняць бок, на дабро ці на зло.
Яно зрабіла гэта 28 лютага 2022 года, калі прыняло эканамічныя санкцыі ЕС супраць Расіі.
ДДПС — ці, можа, Федэральны дэпартамент замежных спраў (ФДЗС)? — мусіў заўважыць гэтую супярэчнасць.
3 сакавіка 2022 года – неадкладна пасля ўвядзення эканамічных санкцый супраць Расіі – Дзярждэпартамент
замежных спраў Швейцарыі (FDFA) апублікаваў новую брашуру пад назвай «Нейтралітэт Швейцарыі».
Папярэдняе чацвёртае выпраўленае выданне больш не даступнае.
Новая брашура, якая была цалкам перапрацавана, больш не ўтрымлівае фразы «Сіла з'яўляецца
нейтральнай, калі яна не займае боку ў вайне».
Акрамя таго, у новай брашуры FDFA абгрунтавала прыняцце Федэральным саветам санкцый ЕС супраць Расіі.
Расія «маштабна парушыла асноўныя нормы міжнароднага права».
Новая брашура ад 3 сакавіка 2022 года таксама задае пытанне, як Швейцарыя можа «найлепшым чынам
абараніць свае інтарэсы, спрыяючы глабальнай бяспецы».
Адным з варыянтаў было б, каб Швейцарыя «заняла ясную пазіцыю на баку той ці іншай ваеннай канфліктнай сітуацыі за мяжой».
Нейтралітэт Швейцарыі праходзіць выпрабаванне, як ніколі раней!
На сваёй першай прэс-канферэнцыі новаабраны член Федэральнага савета Марцін Пфістэр даў зразумець, што
хоча прытрымлівацца гнуткага падыходу да нейтралітэту.
У чэрвені 2024 года 87 навукоўцаў, дыпламатаў і палітыкаў апублікавалі маніфест з заклікам да
Федэральнага савета пераасэнсаваць швейцарскую нейтральнасць.
З іх вызначэннем «мэтанакіраванай нейтральнасці» стала б магчымым ставіцца да агрэсара інакш, чым да ахвяры ў вайне.
Дазволеныя санкцыі супраць агрэсара, а таксама падтрымка краіны, якая падверглася нападу.
І была б магчымасць супрацоўнічаць з ваеннымі альянсамі, такімі як НАТА.
Бягучы прыклад:
У студзені гэтага года ЕС ухваліў удзел Швейцарыі ў Праграме ваеннай мабільнасці ЕС і ЗША.
У будучыні замежным ваенным транспартным сродкам, абсталяванню, боепрыпасам, зброі і ваеннаслужачым будзе
дазволена перасякаць тэрыторыю Швейцарыі без «складаных працэдур дазволу» — фактычна без абмежаванняў.
Вось куды вядзе «гнуткасць», абвешчаная абраным членам Федэральнай рады Фіштэрам.
У выпадку агрэсіўнай вайны Швейцарыя павінна мець магчымасць заняць бок і падтрымаць краіну, якая падверглася нападу.
Але ў вайне ці сапраўды заўсёды дакладна чорна-белымі і чорныя, і белыя межы паміж агрэсарам
і ахвярай, і хто вызначае, дзе яны праходзяць?
Па чыёй мерцы мераць?
Ці сапраўды магчыма заняць бок у вайне, не нясучы за гэта адказнасці?
І ці можа падтрымка вайны — незалежна ад таго, на чыім баку і ў якой форме яна праяўляецца —
сапраўды палегчыць пакуты, выкліканыя вайной?
Гісторыя вучыць нас лепш.
Найперш, трэба адзначыць, што «першая ахвяра любой вайны — праўда». Гэтую фразу часта цытуюць.
Нямецкі гісторык Крысціян Хардынгхаўс падсумоўвае гэта наступным чынам у сваёй кнізе «Kriegspropaganda und
Medienmanipulation» («Ваенная прапаганда і маніпуляванне СМІ»):
У гісторыі не існуе ніводнай краіны, якая б не выкарыстоўвала прапаганду падчас вайны.
Калі дзве краіны ваююць, абодва бакі заўсёды займаюцца прапагандай.
Вось некалькі прыкладаў:
Як паказаў, напрыклад, дакументальны фільм «Калі хлусяць прэзідэнты Амерыкі», войны, якія вялі Злучаныя Штаты — такія
як у В'етнаме, Косаве, Афганістане і Іраку — заўсёды былі войнамі агрэсіі, і гэтыя войны заўсёды апраўдваліся хлуснёй.
Чаму гэта дагэтуль не прывяло да ніводнай санкцыі супраць Злучаных Штатаў?
20 сакавіка 2003 года пад кіраўніцтвам ЗША «кааліцыя жадаючых» напала на Ірак.
Яны апраўдвалі гэта як неабходную прафілактычную вайну, бо, як сцвярджалася, Ірак валодаў зброяй масавага знішчэння.
Аднак ніякіх сродкаў масавага знішчэння знойдзена не было, і тагачасны Генеральны сакратар Арганізацыі Аб'яднаных Нацый
асудзіў Іракскую вайну як незаконную, што прывяло да таго, што ні санкцый супраць ЗША, ні падтрымкі ахвяры не было.
Паміж 24 сакавіка і 10 чэрвеня 1999 года каля 200 знішчальнікаў НАТА скінулі на былую Югаславію 28 018 выбуховых прылад, у тым
ліку кластарных бомбаў, і 10–15 тон боепрыпасаў з уран-аксідам.
НАТА апраўдвала паветраныя ўдары, спасылаючыся на меркаваную «гуманітарную катастрофу».
Аднак, паводле некалькіх справаздач, у тым ліку ад Арганізацыі па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе (АБСЕ), да пачатку
вайны не было ні гуманітарнай катастрофы, ні этнічных чыстак.
Калі ўжо казаць пра «гуманітарную катастрофу», давайце зірнем на расійска-ўкраінскую вайну.
Цяперашняя дыскусія наконт швейцарскай нейтральнасці сканцэнтравана ў асноўным на тым, ці павінна Швейцарыя
стаць на бок і падтрымаць меркаваную ахвяру — Украіну.
Але ці сапраўды сітуацыя такая адназначная — Украіна як ахвяра, а Расія як агрэсар, — ці, як і ў любой вайне,
яна таксама ці часткова з'яўляецца справай прапаганды?
Швейцарскі гісторык і даследчык пытанняў міру Даніэле Гансер адзначыў, што немагчыма зразумець вайну ва
Украіне, не ўлічваючы дзяржаўны пераварот 2014 года.
Гансер меў на ўвазе неканстытуцыйны незаконны пераварот ва ўрадзе ў Кіеве 22 лютага 2014 года.
У парламенце не набралася неабходная колькасць галасоў для пачатку працэдуры імпічменту ў
дачыненні да дзейнага прэзідэнта Віктара Янукоўскага.
Раней невядомыя снайперы выстралялі смяротныя кулі ў дэманстрантаў і супрацоўнікаў паліцыі.
Ахвяр было больш за 40.
Выконваючыя абавязкі ўрада пры прэзідэнце Януковічу і яго паліцэйскі падраздзел
«Беркут» былі неадкладна абвінавачаныя ў разні.
Гэта нягледзячы на тое, што ўкраінская паліцыя і спецыяльныя сілы, такія як «Беркут», не ўжывалі сілу, як паказваюць відэазапісы.
Паводле Гансэра, гэты пераварот быў першапрычынай вайны ва Украіне.
Аднак усходнія, пераважна рускамоўныя рэгіёны Данецкай і Луганскай абласцей не прызналі крывавы пераварот у
Кіеве і абвясцілі сябе незалежнымі «народнымі рэспублікамі».
У адказ новы ўрад у Кіеве накіраваў войскі супраць усходніх рэгіёнаў, што прывяло да грамадзянскай вайны.
Атакі ўкраінскіх войскаў на насельніцтва ў Данбасе рэзка пачаставаліся з сярэдзіны лютага 2022 года —
гэта значыць яшчэ да ўваходу расійскіх войскаў у рэгіён.
З 17 лютага 2022 года назіральнікі-нейтралы ад АБСЕ налічвалі да 1400 выбухаў у дзень.
Паведамляецца, што 100 000 мірных жыхароў былі эвакуіраваны ў глыбінку або ў Расію для абароны.
Жыхары Крымскага паўвострава, якія вярнуліся ў Крым пасля дзяржаўнага перавароту, таксама падвяргаліся самым жорсткім
пераследам і здзекам з боку забойных прыхільнікаў Майдана.
Гэта было прадэманстравана ў дакументальным фільме «Крым – шлях дадому» на падставе розных сведчанняў відавочцаў.
Паводле МУС Украіны, загінулі сем чалавек з васьмі аўтобусаў, якія вярнуліся.
Затым жыхары Крыма пачалі ствараць ахоўныя падраздзяленні і 16 сакавіка 2014 года запланавалі афіцыйнае галасаванне
аб будучым прыналежнасці Крыма ў адпаведнасці з правам на самавызначэнне, замацаваным у міжнародным праве.
Гэта быў адзіны спосаб прадухіліць далейшае крывапраліцце.
Паводле афіцыйнага канчатковага выніку, 96,77 працэнта выбаршчыкаў выказаліся за аб'яднанне з Расіяй.
Параўнанне аддзялення Крыма і дэкларацыі незалежнасці Косава паказвае, што вайну і
анексію можна ацэньваць па розных стандартах.
Пасля вайны ў 1999 годзе Косава было перададзена пад адміністрацыйнае кіраванне Арганізацыі Аб'яднаных
Нацый і абвясціла сваю незалежнасць 27 лютага 2008 года.
У выніку вайны ў Касава была створана другая па велічыні амерыканская ваенная база ў Еўропе — «Кэмп Бондстыл», дзе
тысячы салдат размяшчаюцца на тэрыторыі плошчай 386 гектараў.
Дзякуючы сваёй ваеннай прысутнасці ў стратэгічна важным рэгіёне, ЗША забяспечылі кантроль над патэнцыйнымі маршрутамі
трубаправодаў і камерцыйнай эксплуатацыяй мінеральных рэсурсаў.
Ніхто не казаў пра «анексію» і ніхто не ўвёў санкцыі супраць Злучаных Штатаў.
Аднак Расія, якая 21 лютага 2014 года накіравала войскі ў Крым для абароны насельніцтва і забеспячэння сваёй
марской базы ў Севастопалі, была падвергнута санкцыям.
Адно відавочна: кожная варагуючая бок выкарыстоўвае прапаганду і эксплуатуе свой наратыў у сваю карысць.
Хто можа паклясціся, што адна са варагуючых бакоў не нясе адказнасці за вайну?
Таму Швейцарыі варта было б стрымацца і не займаць бок.
Як паказала Kla.TV у некалькіх праграмах і як паказвае гісторыя, войны і партызаншчыну цяжка апраўдаць.
Найперш, войны, якія вялі ЗША або НАТА, прывялі да невымоўных пакут з сотнямі тысяч ахвяр і разбуральных доўгатэрміновых
наступстваў — ад Ірака да Лівіі, ад Югаславіі да Сірыі.
Таксама варта адзначыць, што войны часта выкарыстоўваюцца трэцяй сілай для прасоўвання
сваіх планаў па ўсталяванні сусветнага панавання.
Такім чынам, насельніцтва падтрымліваецца ў пастаянным стане «напружанасці» і
«нявызначанасці» праз войны і/або ваенную рыторыку.
Гэта гуляе на руку ўрадам і зброевай прамысловасці, дазваляючы ім пазбаўляць людзей грамадзянскіх правоў і
свабод або іншым чынам атрымліваць прыбытак ад сітуацыі.
Вы можаце знайсці больш інфармацыі ў дакументальным фільме НАТА.
На гэтым этапе варта каротка адзначыць, што:
Пастаўкі зброі адной сабе ў вайне — нават калі яна прызначана для меркаванай ахвяры, такой як Украіна — толькі
іграюць на руку ваяўнікам і архітэктарам сусветнага ўрада.
Гэта людзі, якія сядзяць у вышэйшых эшалонах зброевых кампаній.
Пастаўкі зброі падсілкоўваюць ваенную эканоміку, зацягваюць войны і перашкаджаюць мірным перамовам.
Заўсёды пакутуюць людзі, вымушаныя адпраўляць сваіх сыноў — а цяпер і сваіх дачок — на фронт.
Пастаўкі зброі спрыяюць таму, што народ выцягваюць да апошняга чалавека.
Грамадзяне Швейцарыі імкнуцца захаваць швейцарскую нейтральнасць і прадухіліць ваенную віну.
На гэтым фоне, калі войны цяжка апраўдаць і іх выкарыстоўваюць у палітычных мэтах, усё больш швейцарскіх грамадзян
выступаюць за захаванне швейцарскай нейтральнасці і не дапушчэнне таго, каб краіна стала саўдзельнікам вайны.
Вось тры прыклады:
1. Фрай-Швайцэр – вымаўляецца: «Свабодныя швейцарцы Кантона Швіц» – выступілі супраць стварэння арсенала ў Унтэрыбергу
Урыўкі з прэс-рэлізу, апублікаванага інтарэснай групай «Фрай-Швайцер» 16 сакавіка 2025 года:
У ваенных зонах зброя выклікае велізарныя пакуты і шматлікія смерці невінаватых людзей.
Ад вайны выйграюць толькі адзінкі, напрыклад, на яе фоне пастаўляюцца ўзбраенні.
Нямецкая кампанія Rheinmetall пастаўляе актыўным бакам вайны.
Цяпер яно хоча пашырыць вытворчасць ваеннага рыштунку ў Унтэрыбергу і пабудаваць вытворчы цэх. (...)
Швейцарыя мела доўгую традыцыю нейтралітэту і адыгрывала важную пасярэдніцкую ролю.
Цяпер вайна бліжэй, чым была даўно.
Закон аб ваенных матэрыялах быў першапачаткова ўведзены для абароны швейцарскай
нейтральнасці і прадухілення экспарту зброі ў зоны вайны.
Гэта скандальна, што цяпер экспарт узбраенняў таксама ўхваляецца для зон вайны.
Іх доля ў канчатковым прадукце павінна быць проста меншай за 50%.
Гэта азначае, што да 50% кошту зброі можа быць вывезена са Швейцарыі ў краіны, якія вядуць вайну.
– Гэты паказчык можна лёгка кантраляваць шляхам усталявання адпаведных цэн на пералік у межах групы.
Федэральны савет аддае перавагу фінансавым інтарэсам перад нейтралітэтам у пытанні экспарту зброі.
Лоббі зброі тут добра папрацавала.
Пакуль чалавецтва глядзіць на руіны, Rheinmetall радуецца рэкордным прыбыткам. (...)
Запярэчанне мае на мэце забяспечыць, каб занепакоенасць і пытанні бяспекі, узнятыя насельніцтвам, былі ўспрыняты сур'ёзна. (...)
Дзейнасць групы кампаній «Рэйнметала» з'яўляецца непрымальнай з этычнага пункту гледжання, ставіць пад пагрозу
бяспеку жыхароў Швіца і парушае Канстытуцыю Швейцарыі.
Вайна — гэта не лёс. Вайна — гэта выбар. Час зрабіць іншы выбар.
"Швейцарская група інтарэсаў Фрая"
2-я Федэральная народная ініцыятыва «Захаванне швейцарскай нейтральнасці (Ініцыятыва нейтралітэту)»
11 красавіка 2024 года была пададзена ініцыятыва аб нейтралітэце з крыху менш чым 130 000 сапраўдных подпісаў.
27 лістапада 2024 года Федэральны савет рэкамендаваў парламенту адхіліць ініцыятыву аб нейтралітэце без контрпрапановы.
Ініцыятыва сур'ёзна абмяжуе супрацоўніцтва з ваеннымі альянсамі, такімі як НАТА.
Швейцарыя таксама больш не будзе абавязана ўводзіць санкцыі ЕС, такія як тыя, што накіраваны супраць Расіі.
Чакаецца, што ініцыятыва аб нейтралітэце будзе вынесена на галасаванне 30 лістапада 2025
або 2026 года, і яна гучыць наступным чынам:
"Федэральная канстытуцыя змяняецца наступным чынам:
Артыкул 54а. Швейцарская нейтралітэт 1 Швейцарыя нейтральная. Яе нейтралітэт вечны і ўзброены.
2 Швейцарыя не далучаецца ні да якіх ваенных ці абаронных саюзаў.
Супрацоўніцтва з такімі саюзамі прадугледжана толькі ў выпадках прамога ваеннага нападу на Швейцарыю або
дзеянняў, накіраваных на падрыхтоўку такога нападу.
3. Швейцарыя не будзе ўдзельнічаць у ваенных канфліктах паміж трэцімі краінамі, а таксама не будзе прымаць
неваенныя прымусовыя меры ў дачыненні да краін, якія ваююць.
Гэта не распаўсюджваецца на абавязацельствы перад Арганізацыяй Аб'яднаных Нацый (ААН) або меры па прадухіленні
абыходу неваенных прымусовых мер, уведзеных іншымі дзяржавамі.
4 Швейцарыя выкарыстоўвае свой пастаянны нейтралітэт для прадухілення і ўрэгулявання
канфліктаў і гатовая выступаць у якасці пасярэдніка.
3. За Швейцарыю з добрымі паслугамі – заснаваны «Рух за нейтралітэт»
З прэс-рэлізу ад 14 сакавіка 2025 года:
"За Швейцарыю добрых паслуг – з гэтай мэтай у нядзелю 46 актыўных людзей заснавалі падтрымліваючую
асацыяцыю "Руху за нейтралітэт", скарочана "bene".
Рух разглядае нейтралітэт як перадумову для міру і прамой дэмакратыі.
Тыя, хто «арыентуецца» на сілавыя блокі або ваенныя саюзы, паступова адмаўляюцца ад свайго суверэнітэту.
І асабліва калі гаворка ідзе пра экзістэнцыяльнае пытанне вайны і міру, кожнае рашэнне павінна
прымацца непасрэдна дэмакратычным шляхам. (...)
Рух не разглядае нейтралітэт як пасіўнае адчужэнне і нажыванне на чужым горы, а хутчэй як аснову для абароны міжнароднага права,
забароны гвалту ААН і пасярэдніцтва паміж бакамі канфлікту.
Таму яна хоча стварыць міжнародную сетку і таксама прасоўваць нейтралітэт як прынцып міру ў іншых краінах.
Таксама плануюцца стварэнне міжнароднага савета нейтралітэту, які будзе каментаваць бягучыя канфлікты і праблемы з
незалежнай перспектывы, заснаванай на міжнародным праве.
Галоўная мэта руху — перамагчы на галасаванні па ініцыятыве нейтралітэту.
Нейтралітэт — гэта найбольш эфектыўная абарона ад канфліктаў і войнаў; ён належыць усяму
насельніцтву і таму павінен быць замацаваны ў канстытуцыі.
Дадатковая інфармацыя: bene-schweiz.info
Калі ласка, падзяліцеся гэтай трансляцыяй і дапамажыце інфармаваць швейцарскі народ, каб
перамагчы на галасаванні па ініцыятыве аб нейтралітэце.
Гэта адзіны спосаб захаваць швейцарскую нейтральнасць і прадухіліць адказнасць за вайну!