Suitzako neutralitatea Konstituzio Federalaren 185. artikuluan jasota dago:
Kontseilu Federalak neurriak hartuko ditu Suitzaren kanpo-segurtasuna, independentzia eta neutralitatea bermatzeko.
Defentsa Federaleko Sailak, DDPS-ek, azaldu du nola interpretatu behar den
informazio-brotsura baten laugarren berrikusitako edizioan:
"Neutral" hitza latinezko "ne uter" esalditik dator – bi horietako bat ere ez.
Botere bat neutrala da gerra batean alde bat hartzen ez badu.
Hala ere, DDPSak bere burua kontrajarri du edizio berean eta bere buruari "malgutasun handia" onartzen dio.
Adibidez, NBEk edo beste nazioarteko eragile batzuek – hala nola EBk – ezarritako zigor
ekonomikoen onarpena neutralitatearekin bateragarria da.
Hala ere, kasu honetan Suitzak alde bat hartu beharko du, ondo edo txarto.
Hori egin zuen 2022ko otsailaren 28an, Errusiaren aurkako EBren zigor ekonomikoak onartu zituenean.
DDPS-ek – edo Kanpo Arazoetako Saila (FDFA) ote zen? – kontradikzio hau nabaritu beharko zuen.
2022ko martxoaren 3an – Errusiaren aurkako zigor ekonomikoak onartu ondoren berehala – FDFAk 'Suitzaren
Neutralitatea' izeneko liburuxka berri bat argitaratu zuen.
Aurreko laugarren berrikusitako edizioa ez dago eskuragarri.
Brosxura berriak – guztiz berrantolatu dena – ez du gehiago "Botere bat neutrala da
gerra batean alde bat hartu ezean" esaldirik.
Gainera, FDFAk brotxura berrian justifikatu zuen Kontseilu Federalak Errusiaren aurkako EBko zigorren onarpena.
Errusiak nazioarteko zuzenbidearen oinarrizko arauak masiboki urratu ditu.
2022ko martxoaren 3ko brotxura berriak ere planteatzen du nola Suitzak bere interesak ahalik eta ondoen babestu
ditzakeen, aldi berean segurtasun globalari ekarpena eginez.
Aukera bat litzateke Suitzak atzerriko gatazka militarretan alde batean edo bestean jarrera argia hartzea.
Suitzaren neutralitatea inoiz baino gehiago proban dago!
Bere lehen prentsaurrekoan, hautatu berriki izendatutako Kontseilari Federal Martin Pfisterrek argi utzi zuen
neutralitateari hurbilketa malgu bat eman nahi ziola.
2024ko ekainean, 87 zientzialari, diplomat eta politikari manifestu bat argitaratu zuten, Suitzako
neutralitatea berrikusteko eskatuz Federal Kontseiluari.
Haien "helburu-orientatutako neutralitatearen" definizioarekin, gerra batean erasotzailea biktimaren
aldean modu desberdinean tratatzea posible litzateke.
erasotzailearen aurkako zigorrak onargarriak izango lirateke, erasopean dagoen herrialdeari emandako laguntza ere bai.
Eta NATO bezalako aliantza militarrekin lankidetzan aritzea posible litzateke.
Eguneroko adibidea:
Aurten urtarrilean, EBk Suitzaren parte-hartzea onartu zuen EB-AEBen Mugikortasun Militarraren Programan.
Etorkizunean, atzerriko ibilgailu militarrek, ekipamendu militarrek, munizioek eta armak, baita militarrek ere,
Suitzako lurraldea zeharkatzea onartuko zaie "baimen-prozedura zabal"ik gabe – eraginkortasunez inolako murrizketarik gabe.
Hara non doan hautatutako Federal Kontseilari Pfisterrek iragarritako "malgutasuna".
Inbasio-gerra gertatuz gero, Suitzak alde bat hartu eta erasopean dagoen herrialdea babestu ahal izan beharko luke.
Baina gerra batean, erasotzailearen eta biktimaren arteko mugaak benetan beti argi eta garbi beltz eta zuri
al daude, eta nork zehazten du muga horiek non dauden?
Noren neurria erabiltzen ari da?
Benetan posible al da gerra batean alde bat hartzea, horregatik erantzukizunik hartu gabe?
Eta gerra bat babesteak – aldea edozein dela eta haren forma edozein dela ere – benetan
arindu al dezake gerrak eragindako sufrimendua?
Historia hobeago irakasten digu.
Lehenik eta behin, nabarmendu behar da "edozein gerraren lehen biktima egia dela". Hau askotan aipatzen da.
Alemaniako historialari Christian Hardinghaus-ek bere Kriegspropaganda und Medienmanipulation (Gerrako Propaganda eta
Hedabideen Manipulazioa) liburuan honela laburbiltzen du:
Ez dago historian gerra garaian propaganda erabili ez duen herrialderik.
Bi herrialde gerretan daudenean, bi aldeek beti propaganda egiten dute.
Hona hemen zenbait adibide:
Adibidez, "When America's Presidents Lie" dokumentalak erakutsi zuenez, Estatu Batuak gidatutako gerrak – hala nola Vietnamgo,
Kosovoko, Afganistango eta Irakeko gerrak – beti izan dira inbasio-gerrak, eta gerra
horiek beti gezurrekin justifikatu izan dira.
Zergatik ez da oraindik AEBen aurkako zigor bakar bat ere ezarri?
2003ko martxoaren 20an, AEBek gidatutako "borondatezko koalizioak" Irak erasotu zuen.
Hori beharrezko prebentzio-gerra gisa justifikatu zuten, Irak masako suntsipen-armak zituela leporatuta.
Hala ere, suntsipen masiborako armarik ez zen aurkitu, eta orduko Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusiak Irakeko gerra
ilegal gisa gaitzetsi zuen – horrek ez zuen ez AEBen aurkako zigorrik ez biktimaren aldeko laguntzarik ekarri.
1999ko martxoaren 24tik ekainaren 10era bitartean, NATOko 200 borroka-hegazkin inguru 28.018 bonba lehergarri bota
zituzten Jugoslaviako ohiko lurraldean –cluster bonbak barne– eta 10–15 tona uranioz estalitako munizio.
NATOk bonbardaketa aerikoak justifikatu zituen ustezko "katastrofe humanitario" baten oinarrian.
Hala ere, hainbat txostenen arabera – tartean Europako Segurtasun eta Lankidetzarako Erakundearen (OSCE)ak –
ez zen giza-katastrofeik egon eta ez zen garbiketa etnikorik izan gerra hasi aurretik.
"Giza-larrialdi humanitarioaz" hitz egiterakoan, begiratu dezagun Errusia-Ukraina gerrari.
Suitzako neutralitateari buruzko egungo eztabaida nagusiki Suitzak ustezko biktima – Ukraina – alde
hartu eta babestu behar ote duen gainean zentratzen da.
Baina egoera benetan hain garbi dago – Ukraina biktima eta Errusia erasotzaile gisa – edo, gerra guztietan bezala,
propaganda kontu bat ere izan daiteke, guztiz edo zati batean?
Suitzako historialari eta bake-ikertzaile Daniele Ganserek adierazi duenez, 2014ko estatu-kolpea
kontuan hartu gabe ezinezkoa da Ukrainako gerra ulertzea.
Ganserek 2014ko otsailaren 22an Kieven gobernuaren kontra konstituzioaren aurkako eta legez
kanpoko boterea kenduari erreferentzia egiten zion.
Parlamentuan, indarrean dagoen presidente Viktor Yanukovych-en aurkako kargu-kentze-prozeduretarako
beharrezko boto-kopurua ez zen lortu.
Lehenago, ezezagun sniperrek tiro hilgarriak bota zizkieten manifestariei eta polizia-indarrei.
40 baino gehiago hil ziren.
Yanukovych presidentearen aldi baterako gobernua eta bere polizia-unitate "Berkut"
berehala erruduntzat jo zituzten sarraskiagatik.
Hala ere, bideo-grabazioek erakusten duten bezala, Ukrainako poliziak eta indar bereziek –
hala nola Berkutek – indarra erabili ez zuten.
Ganseren arabera, estatu-kolpe hau izan zen Ukrainako gerraren oinarrizko kausa.
Hala ere, Donetsk eta Luhansk eskualdeek, ekialdekoak eta nagusiki errusieraz hitz egiten dutenak, ez zuten
Kioveko odoltsu estatu-kolpea onartu eta beren burua "herri errepublikak" independente gisa aldarrikatu zuten.
Erantzun gisa, Kieven gobernu berriak tropak bidali zituen ekialdeko eskualdeetara, eta horrek gerra zibila eragin zuen.
Ukrainiar tropen erasoak Donbasseko biztanleriari 2022ko otsailaren erdialdetik aurrera nabarmen ugaldu
ziren – alegia, Errusiako tropak sartu baino lehen ere.
2022ko otsailaren 17tik aurrera, OSCEko behatzaile neutroek egunean gehienez 1.400 leherketa zenbatu zituzten.
Esaten da 100.000 zibil babes bila barnealdera edo Errusiara evakuatu dituztela.
Krimeako penintsulako biztanleak, kolpe militarra eman ondoren Krimera itzuli zirenak, hilketariak ziren
Maidaneko aldekoek egindako jazarpen eta tratu txarren gogorrenen menpe ere egon ziren.
Hau frogatu zuen "Crimea – etxerako bidea" dokumental filmak, hainbat lekuko-adierazpenen oinarri hartuta.
Ukrainako Barne Gaiei buruzko Ministerioaren arabera, itzuli diren zortzi autobusetako zazpi pertsona hil egin dira.
Krimiar biztanleek orduan defentsa-unitateak osatzen hasi ziren eta 2014ko martxoaren 16rako Krimeako etorkizuneko egoerari
buruzko erreferendum ofizial bat antolatu zuten, nazioarteko legean jasotako autodeterminazio-eskubidearen arabera.
Hau zen odoljario gehiago saihesteko bide bakarra.
Emaitza ofizial eta finalean, bozkatu zutenek %96,77 Errusiarekin bat egitea aldekoak izan ziren.
Krimeako sekesioa eta Kosovoko independentzia-deklarazioaren arteko konparaketak erakusten du gerra eta
anexioa estandar desberdinen arabera epaitu daitezkeela.
1999ko gerraren ondoren, Kosovo Nazio Batuen administrazio-agintaritzapean jarri zuten eta 2008ko
otsailaren 27an bere independentzia aldarrikatu zuen.
Gerra ondorioz, AEBen Europako bigarren handiena den Camp Bondsteel izeneko militar oinarria Kosovon ezarri
zen, 386 hektareako eremu batean milaka soldadu kokatuta.
Eremu estrategikoki garrantzitsuan duen presentzia militarraren bidez, AEBek hodi-ibilbide potentzialen gaineko kontrola
eta baliabide naturalen ustiapen komertziala ziurtatu zituen.
Inork ez zuen "anexioaz" hitz egin eta inork ez zion Estatu Batueri zigorik ezarri.
Hala ere, Errusia, 2014ko otsailaren 21ean Krimeara tropak bidali zituena bertako biztanleak babesteko eta
Sevastopoleko itsas-basea bermatzeko, zigorrak jaso zituen.
Gauza bat argi dago: gerra-parte hartzaile bakoitzak propaganda erabiltzen du eta bere narrazioa bere mesedetan ustiatzen du.
Nork ziurtatu dezake gerran parte hartzen duten aldeetako batek ere gerra baten erantzukizunik ez duela?
Beraz, Suitzak ongi egingo luke eskuak alde batera uztea eta alde bat hartu ez izatea.
Kla.TVk hainbat programatan erakutsi duen bezala eta historiak erakusten duen bezala, gerrak eta
alderdizaletasuna ia ez dira justifika daitezkeenak.
Batez ere, AEBek edo NATOk gidatutako gerrek ehunka mila biktimarekin hitz egin ezin den sufrimendua
eragin zuten eta epe luzerako ondorio suntsitzaileak – Iraketik Libiaraino, Jugoslaviatik Siriara.
Era berean, nabarmendu behar da gerrak askotan hirugarren botere batek munduaren nagusitasuna lortzeko
bere planak aurrera eramateko aprobetxatzen dituela.
Horrela, gerren eta/edo gerra-retorikaren bidez, populazioa etengabeko tentsio eta ziurgabetasun egoeran mantentzen da.
Honek gobernuen eta armagintza-industriaren mesedetan jokatzen du, eta horri esker pertsonei beren eskubide zibilak eta
askatasunak kendu edo egoeraz bestela ere irabazi dezakete.
NATOren dokumentalean informazio gehiago aurki dezakezu.
Une honetan, laburki aipatu behar da:
Gerra batean alde bati armak bidaltzeak – nahiz eta ustezko biktimarako, hala nola Ukrainarako, izan –
gerra sustatzaileen eta mundu-gobernu baten arkitektoen mesedetan bakarrik jokatzen du.
Hauek dira arma-enpresen goi-mailako egituretan dauden pertsonak.
Arma-hornidurek gerra-ekonomia elikatzen dute, gerrak luzatzen dituzte eta bake-negoziazioak oztopatzen dituzte.
Beti jendea da sufritzen duena, semeak – eta orain alabak ere – fronteara bidaltzera behartuta.
Arma-hornidurak herria azken gizonaraino odolustarazten laguntzen dute.
Suitzako herritarrak Suitzako neutralitatea zaintzera eta gerra-errukia saihestera konprometituta daude.
Testuinguru honetan, gerrak zailak direlako justifikatzeko eta helburu politikoetarako ustiatzen direlako, gero eta Suitzako
herritar gehiagok kanpaina egiten dute Suitzako neutralitatea babesteko eta herrialdea gerran konplize ez bihurtzeko.
Hona hemen hiru adibide:
1. Frye Schwyzer – ahoskatu: Schwyz kantonako Suitzako Askatasunekoak – Unteribergen arma-ekoizpen-aretoari aurka jarri
Frye Schwyzer Interes-Taldeak 2025eko martxoaren 16an argitaratutako prentsa-oharraren pasarteak:
"Gerrako eremuetan, armak sufrimendu izugarria eta hildako errugabe asko eragiten dituzte."
Gerratik onura ateratzen dutenak gutxi dira, adibidez arma-hornikuntzen bidez.
Alemaniako Rheinmetall enpresak gerra aktiboan dauden alderdiei hornidura ematen die.
Orain Unteribergen gerra-materialaren ekoizpena zabaltzea eta ekoizpen-areto bat eraikitzea nahi du. (...)
Suitzak neutralitatearen tradizio luzea izan zuen eta bitartekaritza-rol garrantzitsua jokatu zuen.
Orain gerra aspaldi baino hurbilago dago.
Gerra Materialen Legea jatorriz Suitzako neutralitatea babesteko eta gerra-eremuetara arma-esportazioak saihesteko ezarri zen.
Eskanbalagarria da arma-esportazioak orain gerra-eremuetarako ere onartzen ari direla.
Haien azken produktuan duten kuota soilik %50 baino txikiagoa izan behar da.
Honek esan nahi du arma baten balioaren %50 arte Suitzatik gerran dauden herrialdeetara esportatu daitekeela.
– Balio hau erraz kontrola daiteke taldearen barruan transferentzia-prezio egokiak ezarriz.
Arma-esportazioei dagokienean, Kontseilu Federalak finantza-interesak neutralitatearen gainetik jartzen ditu.
Arma-lobbyak hemen lan ona egin du.
Gizateria hondakinak begiratzen duen bitartean, Rheinmetall-ek errekor-irabaziez poztu egiten da. (...)
Aurkako ekintza honen helburua da kezkatuta dagoen biztanleriak planteatutako kezka eta
segurtasun gaiak serio hartzea bermatzea. (...)
Rheinmetall Taldearen jarduerak etikoki onartezinak dira, Schwyzgo herritarren segurtasuna arriskuan
jartzen dute eta Suitzako Konstituzioa urratzen dute.
Gerra ez da patua. Gerra hautu bat da. Beste bat egiteko garaia da.
"Frye Schwyzer Interes Taldea"
Bigarren Ekimen Federal Popularra "Suitzako neutralitatea zaintzea (Neutralitate Ekimena)"
2024ko apirilaren 11n, neutralitate ekimena 130.000 sinadura baliodun baino zertxobait gutxiagorekin aurkeztu zen.
2024ko azaroaren 27an, Kontseilu Federalak gomendatu zuen Parlamentuak
neutralitate-ekimena baztertzea, kontraproposamenik gabe.
Ekimenak NATO bezalako aliantza militarrekin lankidetza nabarmen mugatuko luke.
Suitzari ere ez zaio gehiago beharko EBko zigor-neurriak, hala nola Errusiaren aurkakoak, onartzea.
Neutralitate ekimena 2025eko edo 2026ko azaroaren 30ean bozkatuko dela espero da, eta honela dio:
"Konstituzio Federala honela aldatu da:
54a artikulua Suitzako neutralitatea 1 Suitza neutrala da. Bere neutralitatea betirako eta armaduna da.
2 Suitzak ez du inolako aliantza militar edo defentsako batean parte hartuko.
Halako aliantzekin lankidetza Suitzari zuzeneko eraso militarra gertatzen denean edo eraso hori
prestatzeko ekintzak egiten direnean bakarrik gordetzen da.
3 Suitzak ez du parte hartuko hirugarren herrialdeen arteko gatazka militarretan, ezta gerretan dauden
estatuetan neurri koertitibo ez-militarrak hartuko ere.
Hau ez da aplikagarria Nazio Batuen Erakundeari (NBE) aurreko betebeharretan, ezta beste estatu batzuek ezarritako ez-militar
koertzio-neurriak saihestea prebenitzeko neurrietan ere.
4 Suitzak bere betiko neutralitatea erabiltzen du gatazkak saihestu eta konpontzeko,
eta bitartekari gisa jarduteko prest dago.
3. Zerbitzu oneko Suitzarako – "Neutralitatearen Mugimendua" sortu zen
2025eko martxoaren 14ko prentsa-ohar batetik:
Zerbitzu oneko Suitza baterako – helburu hori buruan, igandean 46 konprometitutako pertsonak 'Neutralitatearen
Mugimenduaren' laguntza-elkartea sortu zuten, 'bene' izenekoa.
Mugimenduak neutralitatea bakea eta demokrazia zuzena lortzeko aurre-baldintza gisa ikusten du.
Botere-blokeekin edo aliantza militarrekin 'berdintzen' direnek pixkanaka beren burujabetza uzten dute.
Eta batez ere gerra eta bakearen galdera existentzialari dagokionean, erabaki guztiak
zuzenean modu demokratikoan hartu behar dira. (...)
Mugimenduak ez du neutralitatea pasiboki alboan geratzea eta irabaziak lortzea bezala ikusten, baizik eta nazioarteko
legea defendatzeko, NBEk indarkeria debekatzeko eta gatazkatan dauden aldeen arteko bitartekaritza bultzatzeko oinarri gisa.
Beraz, nazioarteko sare bat ezarri nahi du eta beste herrialde batzuetan ere neutralitatea bake-printzipio gisa sustatu nahi du.
Era berean, nazioarteko neutralitate kontseilu bat sortzeko planak daude, nazioarteko legean
oinarritutako ikuspegi independente batetik egungo gatazkei eta arazoei buruz iruzkinak egingo dituena.
Mugimenduaren helburu nagusia neutralitate-ekimenaren bozketa irabaztea da.
Neutralitatea gatazka eta gerraren aurkako babeserik eraginkorrena da; biztanle guztiena da
eta, beraz, konstituzioan ere jasota egon behar du.
Informazio gehiago: bene-schweiz.info
Mesedez, zabaldu emisio hau eta lagundu Suitzako herritarrak informatzen, neutralitate-ekimenaren bozketa irabazteko.
Hau da Suitzako neutralitatea gordetzeko eta gerra-errurik saihesteko bide bakarra!