Neutraliteti i Zvicrës është i garantuar në nenin 185 të Kushtetutës Federale:
Këshilli Federal do të marrë masa për të siguruar mbrojtjen e sigurisë së jashtme, pavarësisë dhe neutralitetit të Zvicrës.
Departamenti Federal i Mbrojtjes, DDPS, shpjegon se si duhet të interpretohet kjo në botimin e
katërt të rishikuar të një broshure informuese:
"Neutral" vjen nga latinishtja "ne uter" – asnjëri nga të dy.
Një fuqi është neutrale nëse nuk merr anë në një luftë.
Megjithatë, DDPS-ja kontradikton veten në të njëjtën botim dhe i jep vetes "liri të konsiderueshme".
Për shembull, miratimi i sanksioneve ekonomike të vendosura nga OKB-ja ose nga aktorë të tjerë
ndërkombëtarë – si BE-ja – është i pajtueshëm me neutralitetin.
Në këtë rast, megjithatë, Zvicra do të duhet të marrë anë, për të mirë apo për të keq.
E bëri këtë më 28 shkurt 2022, kur miratoi sanksionet ekonomike të BE-së kundër Rusisë.
DDPS – apo ishte Departamenti i Punëve të Jashtme (FDFA)? – duhet të ketë vënë re këtë kontradiktë.
Më 3 mars 2022 – menjëherë pas miratimit të sanksioneve ekonomike kundër Rusisë – FDFA publikoi një
broshurë të re me titullin 'Neutraliteti i Zvicrës'.
Botimi i katërt i rishikuar i mëparshëm nuk është më në dispozicion.
Broshura e re – e cila është ridizajnuar plotësisht – nuk përmban më frazën "Një fuqi
është neutrale nëse nuk merr anë në një luftë".
Për më tepër, FDFA-ja justifikoi miratimin nga Këshilli Federal i sanksioneve të BE-së kundër Rusisë në broshurën e re.
Rusia ka shkelur në mënyrë masive normat themelore të së drejtës ndërkombëtare.
Broshura e re, datuar më 3 mars 2022, ngre gjithashtu pyetjen se si Zvicra mund të "mbrojë më së miri
interesat e saj, duke kontribuar në sigurinë globale".
Një mundësi do të ishte që Zvicra të merrte një qëndrim të qartë në njërën apo tjetrën anë në konfliktet ushtarake jashtë vendit.
Neutraliteti i Zvicrës po vihet në provë më shumë se kurrë më parë!
Në konferencën e tij të parë për shtyp, këshilltari federal i sapozgjedhur Martin Pfister bëri të qartë se
dëshironte të ndiqte një qasje fleksibile ndaj neutralitetit.
Në qershor 2024, 87 shkencëtarë, diplomatë dhe politikanë lëshuan një manifest duke i bërë thirrje
Këshillit Federal të rishqyrtojë neutralitetin zviceran.
Me përkufizimin e tyre të "neutralitetit të orientuar drejt qëllimit", do të ishte e mundur që
agresori të trajtohej ndryshe nga viktima në një luftë.
Do të lejoheshin sanksionet kundër agresorit, ashtu si edhe mbështetja për vendin nën sulm.
Dhe do të ishte e mundur të bashkëpunohej me aleanca ushtarake si NATO.
Shembull aktual:
Në janar të këtij viti, BE-ja miratoi pjesëmarrjen e Zvicrës në Programin e Mobilitetit Ushtarak BE-SHBA.
Në të ardhmen, automjetet ushtarake të huaja, pajisjet, municionet, armët dhe personeli ushtarak do të
lejohen të kalojnë territorin zviceran pa "procedura të gjera autorizimi" – në praktikë pa kufizime.
Pra, kështu po shkon "fleksibiliteti" i shpallur nga Këshilltari Federal i zgjedhur Pfister.
Në rast të një lufte agresive, Zvicra duhet të jetë në gjendje të marrë anë dhe të mbështesë vendin nën sulm.
Por në një luftë, a janë vërtet gjithmonë të qarta kufijtë midis agresorit dhe viktimës,
dhe kush përcakton se ku ndodhen këta kufij?
Po përdoret masa e kujt për të matur?
A është vërtet e mundur të marrësh anë në një luftë pa u ngarkuar me faj lufte?
Dhe a mund të lehtësojë me të vërtetë vuajtjet e shkaktuara nga lufta mbështetja e një lufte –
pavarësisht se në cilën anë dhe në çfarë forme ajo shfaqet?
Historia na mëson të kundërtën.
Së pari dhe më kryesorja, duhet të theksohet se "viktima e parë e çdo lufte është e vërteta." Kjo shpesh citohet.
Historiani gjerman Christian Hardinghaus e përmbledh kështu në librin e tij Kriegspropaganda und Medienmanipulation
(Propaganda e luftës dhe manipulimi i mediave):
Nuk ka asnjë vend në histori që nuk ka përdorur propagandë gjatë luftës.
Kur dy vende janë në luftë, të dyja palët gjithmonë angazhohen në propagandë.
Ja disa shembuj:
Siç tregoi filmi dokumentar "Kur Presidentët e Amerikës Gënjejnë", për shembull, luftërat e zhvilluara nga Shtetet e
Bashkuara – si në Vietnam, Kosovë, Afganistan dhe Irak – ishin gjithmonë luftëra agresioni, dhe
këto luftëra gjithmonë justifikoheshin me gënjeshtra.
Pse kjo deri më sot nuk ka sjellë asnjë sanksion kundër SHBA-së?
Më 20 mars 2003, një koalicion i vullnetarëve nën drejtimin e SHBA-së sulmoi Irakun.
Ata e justifikuan këtë si një luftë parandaluese të nevojshme, pasi Iraku dyshohej se zotëronte armë shkatërrimi në masë.
Megjithatë, nuk u gjetën armë shkatërrimi në masë, dhe atëherë Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara e dënoi
Luftën e Irakut si të paligjshme – gjë që rezultoi as në sanksione kundër SHBA-së, as në mbështetje për viktimën.
Midis 24 marsit dhe 10 qershorit 1999, rreth 200 avionë luftarakë të NATO-s hodhën 28,018 pajisje shpërthyese mbi
ish-Jugosllavinë – përfshirë bomba me klaster – dhe 10–15 ton municion të veshur me uranium.
NATO justifikoi sulmet ajrore me arsyetimin e një katastrofe humanitare të pretenduar.
Megjithatë, sipas disa raporteve – përfshirë ato të Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE) –
nuk kishte asnjë katastrofë humanitare dhe asnjë pastrim etnik para se të fillonte lufta.
Duke folur për "katastrofë humanitare", le të hedhim një sy luftës ruso-ukrainase.
Debati aktual mbi neutralitetin zviceran përqendrohet kryesisht nëse Zvicra duhet të marrë anë
dhe të mbështesë viktimën e pretenduar – Ukrainën.
Por a është situata vërtet kaq e qartë – Ukraina si viktimë dhe Rusia si agresor – apo mund të jetë, si në
çdo luftë, gjithashtu ose pjesërisht çështje propagande?
Historiani zviceran dhe studiuesi i paqes Daniele Ganser vuri në dukje se është e pamundur të kuptohet lufta
në Ukrainë pa marrë parasysh grushtshtetin e vitit 2014.
Ganser po i referohej rrëzimit të paligjshëm dhe antikushtetues të qeverisë në Kiev më 22 shkurt 2014.
Numri i votave të nevojshme në Parlament për procedurat e shkarkimit kundër
presidentit në detyrë Viktor Yanukovych nuk u arrit.
Më parë, snajperistë të panjohur kishin hapur zjarr vdekjeprurës ndaj demonstruesve dhe forcave të policisë.
Kishte më shumë se 40 të vdekur.
Qeveria në detyrë e presidentit Janukoviç dhe njësia e policisë së tij "Berkut" u akuzuan menjëherë për masakrën.
Kjo ndodh pavarësisht faktit se policia ukrainase dhe forcat speciale – si Berkut – nuk
përdorën forcë, siç tregojnë regjistrimet video.
Sipas Ganser, ky grusht shteti ishte shkaku rrënjësor i luftës në Ukrainë.
Megjithatë, rajonet lindore, kryesisht me popullsi që fliste rusisht, të Donetskut dhe Luhanskut nuk e
njohën grushtshtetin e përgjakshëm në Kiev dhe shpallën veten republika popullore të pavarura.
Si përgjigje, qeveria e re në Kiev dërgoi trupa kundër rajoneve lindore, duke çuar në luftë civile.
Sulmet e trupave ukrainase ndaj popullatës në Donbass u rritën ndjeshëm nga mesi i shkurtit 2022
e tutje – pra, edhe para se të hynin trupat ruse.
Që nga 17 shkurti 2022 e tutje, vëzhguesit neutralë nga OSBE-ja numëruan deri në 1,400 shpërthime në ditë.
Thuhet se 100,000 civilë janë evakuar në brendësi të vendit ose në Rusi për mbrojtje.
Banorët e gadishullit të Krimesë që u kthyen në Krime pas grushtshtetit u nënshtruan gjithashtu keqtrajtimit
dhe abuzimit më mizor nga mbështetësit vrasës të Maidanit.
Kjo u demonstrua nga filmi dokumentar "Crimea – the Way Home" në bazë të dëshmive të ndryshme të dëshmitarëve.
Sipas Ministrisë së Brendshme të Ukrainës, shtatë persona nga tetë autobusët që u kthyen janë vrarë.
Banorët e Krimesë më pas filluan të formojnë njësitë e mbrojtjes dhe planifikuan një referendum zyrtar për statusin e
ardhshëm të Krimesë më 16 mars 2014, në përputhje me të drejtën e vetëvendosjes të garantuar nga e drejta ndërkombëtare.
Kjo ishte e vetmja mënyrë për të parandaluar derdhje të mëtejshme gjaku.
Sipas rezultatit zyrtar përfundimtar, 96.77 për qind e votuesve ishin në favor të bashkimit me Rusinë.
Një krahasim midis shkëputjes së Krimesë dhe shpalljes së pavarësisë së Kosovës tregon se lufta dhe
aneksimi mund të gjykohen me standarde të ndryshme.
Pas luftës në vitin 1999, Kosova u vendos nën autoritetin administrativ të Kombeve të Bashkuara
dhe shpalli pavarësinë e saj më 27 shkurt 2008.
Si rezultat i luftës, baza e dytë më e madhe ushtarake amerikane në Evropë – Camp Bondsteel – u krijua në Kosovë, me mijëra
ushtarë të stacionuar në një sipërfaqe prej 386 hektarësh.
Përmes pranisë së saj ushtarake në një rajon me rëndësi strategjike, SHBA-ja siguroi kontrollin mbi rrugët e mundshme të
gazsjellësve dhe shfrytëzimin komercial të burimeve natyrore.
Askush nuk foli për një "aneksim" dhe askush nuk i vuri sanksione Shteteve të Bashkuara.
Megjithatë, Rusia, e cila dërgoi trupa në Krime më 21 shkurt 2014 për të mbrojtur banorët dhe për të siguruar
bazën e saj detare në Sevastopol, u godit me sanksione.
Një gjë është e qartë: çdo palë në luftë përdor propagandë dhe shfrytëzon narrativën e saj në favor të vet.
Kush mund të betohet se asnjëra nga palët në luftë nuk mban përgjegjësi për luftën?
Prandaj, Zvicra do të ishte mirë të mbante duart larg dhe të mos merrte anë.
Siç ka treguar Kla.TV në disa programe dhe siç tregon historia, luftërat dhe partizanizmi janë thuajse të pajustifikueshëm.
Mbi të gjitha, luftërat e udhëhequra nga SHBA-ja ose NATO-ja shkaktuan vuajtje të pashprehshme me qindra
mijëra viktima dhe pasoja shkatërruese afatgjata – nga Iraku në Libi, nga Jugosllavia në Siri.
Duhet gjithashtu të theksohet se luftërat shpesh shfrytëzohen nga një fuqi e tretë për
të avancuar planet e saj për dominim botëror.
Në këtë mënyrë, popullsia mbahet në një gjendje të vazhdueshme "tension" dhe "pasigurie"
përmes luftërave dhe/ose retorikës së luftës.
Kjo i shërben qeverive dhe industrisë së armëve, duke u mundësuar atyre t'u mohojnë njerëzve të drejtat dhe
liritë civile ose të përfitojnë në mënyrë tjetër nga situata.
Mund të gjeni më shumë informacion në dokumentarin e NATO-s.
Në këtë pikë, duhet të përmendet shkurtimisht se:
Dorëzimet e armëve për njërën palë në një luftë – edhe nëse janë të destinuara për viktimën e supozuar, si
Ukraina – vetëm luajnë në duart e nxitësve të luftës dhe arkitektëve të një qeverie botërore.
Këta janë njerëzit që ulen në nivelet e larta të kompanive të armëve.
Dorëzimet e armëve ushqejnë ekonominë e luftës, zgjatin luftërat dhe pengojnë negociatat për paqe.
Gjithmonë janë njerëzit që vuajnë, të detyruar t'i dërgojnë djemtë e tyre – dhe tani edhe vajzat e tyre – në front.
Dorëzimet e armëve kontribuojnë në tharjen e popullit, deri te njeriu i fundit.
qytetarë zviceranë janë të përkushtuar për të ruajtur neutralitetin zviceran dhe për të parandaluar fajin e luftës.
Në këtë sfond, me luftërat që janë të vështira për t'u justifikuar dhe shfrytëzohen për qëllime politike, gjithnjë e më
shumë qytetarë zviceranë po bëjnë fushatë për të ruajtur neutralitetin zviceran dhe për të
parandaluar që vendi të bëhet bashkëfajtor në luftë.
Ja tre shembuj:
1. Frye Schwyzer – shqiptuar: Zviceranët e lirë të Kantonit të Schwyz – kundërshtojnë
ndërtesën e prodhimit të armëve në Unteriberg
Nxjerrje nga njoftimi për shtyp i lëshuar nga Grupi i Interesit Frye Schwyzer më 16 mars 2025:
"Në zonat e luftës, armët shkaktojnë vuajtje të mëdha dhe shumë vdekje të pafajshme.
Vetëm disa përfitojnë nga lufta, për shembull në formën e dorëzimeve të armëve.
Kompania gjermane Rheinmetall furnizon palët aktive në luftë.
Tani dëshiron të zgjerojë prodhimin e materialeve të luftës në Unteriberg dhe të ndërtojë një sallë prodhimi. (...)
Zvicra kishte një traditë të gjatë neutraliteti dhe luajti një rol të rëndësishëm ndërmjetësues.
Tani lufta është më afër se sa ka qenë për një kohë të gjatë.
Ligji për Materialet e Luftës u prezantua fillimisht për të mbrojtur neutralitetin zviceran dhe për
të parandaluar eksportin e armëve në zonat e luftës.
Është skandaloze që tani po miratohen edhe eksportet e armëve për zonat e luftës.
Pjesa e tyre në produktin përfundimtar duhet të jetë thjesht më pak se 50%.
Kjo do të thotë se deri në 50% të vlerës së një arme mund të eksportohet nga Zvicra në vendet në luftë.
– Ky vlerë mund të kontrollohet lehtësisht duke vendosur çmime transferimi të përshtatshme brenda grupit.
Këshilli Federal i jep përparësi interesave financiare mbi neutralitetin kur bëhet fjalë për eksportet e armëve.
Lobby-ja e armëve ka bërë një punë të mirë këtu.
Ndërsa njerëzimi sheh rrënojat, Rheinmetall gëzohet për fitimet rekord. (...)
Kundërshtimi ka për qëllim të sigurojë që shqetësimet dhe çështjet e sigurisë, të ngritura nga
popullata e shqetësuar, të merren seriozisht. (...)
Aktivitetet e Grupit Rheinmetall janë etikisht të papranueshme, rrezikojnë sigurinë e banorëve
të Schwyz-it dhe shkelin Kushtetutën e Zvicrës.
Lufta nuk është fat. Lufta është një zgjedhje. Është koha të bëjmë një tjetër.
"Grupi i Interesit Frye Schwyzer"
Iniciativa Popullore Federale e Dytë "Ruajtja e neutralitetit zviceran (Iniciativa e Neutralitetit)"
Më 11 prill 2024, iniciativa për neutralitetin u dorëzua me pak më pak se 130,000 nënshkrime të vlefshme.
Më 27 nëntor 2024, Këshilli Federal rekomandoi që Parlamenti të refuzojë iniciativën e neutralitetit pa një kundërpropozim.
Iniciativa do të kufizonte në mënyrë të ashpër bashkëpunimin me aleancat ushtarake si NATO.
Zvicra gjithashtu nuk do të kërkohet më të miratojë sanksionet e BE-së, si ato kundër Rusisë.
Iniciativa për neutralitet pritet të vihet në votim më 30 nëntor 2025 ose 2026 dhe thuhet si më poshtë:
"Kushtetuta Federale ndryshohet si më poshtë:
Neni 54a Neutraliteti zviceran 1 Zvicra është neutrale. Neutraliteti i saj është i përhershëm dhe i armatosur.
2 Zvicra nuk do t'i bashkohet asnjë aleance ushtarake ose mbrojtëse.
Bashkëpunimi me aleanca të tilla është i rezervuar për rastet e sulmit ushtarak të drejtpërdrejtë ndaj Zvicrës ose
për rastet e veprimeve në përgatitje të një sulmi të tillë.
3 Zvicra nuk do të marrë pjesë në konflikte ushtarake midis shteteve të treta, as nuk do të marrë
masa koercive jo-ushtarake kundër shteteve në luftë.
Kjo nuk zbatohet për detyrimet ndaj Kombeve të Bashkuara (OKB) ose për masat për të parandaluar anashkalimin e
masave koercive jo-ushtarake të vendosura nga shtete të tjera.
4 Zvicra përdor neutralitetin e saj të përhershëm për të parandaluar dhe zgjidhur konfliktet
dhe është e gatshme të veprojë si ndërmjetës.
3. Për një Zvicër me shërbime të mira – u themelua "Lëvizja për Neutralitet"
Nga një njoftim për shtyp i datës 14 mars 2025:
"Për një Zvicër me shërbime të mira – me këtë qëllim në mendje, 46 individë të përkushtuar themeluan të dielën shoqatën
mbështetëse të 'Lëvizjes për Neutralitet', e shkurtuar 'bene'."
Lëvizja e sheh neutralitetin si parakusht për paqe dhe demokraci të drejtpërdrejtë.
Ata që 'rreshtohen' me blloqet e pushtetit ose aleancat ushtarake gradualisht i nënshtrojnë sovranitetin e tyre.
Dhe veçanërisht kur bëhet fjalë për pyetjen ekzistenciale të luftës dhe paqes, çdo vendim duhet të
merret drejtpërdrejt në mënyrë demokratike. (...)
Lëvizja nuk e sheh neutralitetin si qëndrim pasiv dhe përfitim, por si një bazë për të avokuar ligjin ndërkombëtar, ndalimin e
dhunës nga OKB-ja dhe ndërmjetësimin midis palëve në konflikt.
Prandaj ajo dëshiron të krijojë një rrjet ndërkombëtar dhe gjithashtu të promovojë
neutralitetin si parim të paqes në vende të tjera.
Ekzistojnë gjithashtu plane për të themeluar një këshillë ndërkombëtare të neutralitetit që do të komentojë
mbi konfliktet dhe problemet aktuale nga një perspektivë e pavarur, bazuar në të drejtën ndërkombëtare.
Qëllimi kryesor i lëvizjes është të fitojë votën për iniciativën e neutralitetit.
Neutraliteti është mbrojtja më efektive kundër konfliktit dhe luftës; ai i përket të gjithë
popullsisë dhe prandaj ka vend edhe në kushtetutë.
Informacione të mëtejshme: bene-schweiz.info
Ju lutem shpërndajeni këtë transmetim dhe ndihmoni në informimin e popullit zviceran, në mënyrë që
të fitohet vota për iniciativën e neutralitetit.
Kjo është e vetmja mënyrë për të ruajtur neutralitetin zviceran dhe për të parandaluar fajin e luftës!