Бетарафии Швейтсария дар моддаи 185-и Конститутсияи Федералӣ сабт шудааст:
Шӯрои Федеративӣ чораҳо меандешад, то амният, истиқлолият ва бетарафии берунаи Швейтсарияро ҳифз кунад.
Департаменти федералии дифоъ, DDPS, дар чоруми нашри бознигаришудаи брошюраи иттилоотӣ шарҳ
медиҳад, ки ин чӣ гуна бояд тафсир карда шавад:
«Нейтрал» аз лотинӣ «ne uter» – яъне «на яке аз ду» меояд.
Қудрат бетараф аст, агар дар ҷанг тарафдорӣ накунад.
Аммо DDPS дар ҳамон нашр бо худ мухолифат мекунад ва ба худ «имконияти назаррас» медиҳад.
Масалан, қабул кардани таҳримҳои иқтисодӣ, ки аз ҷониби СММ ё дигар бозигарони байналмилалӣ – масалан
Иттиҳоди Аврупо – ҷорӣ шудаанд, бо бетарафӣ мувофиқ аст.
Аммо дар ин ҳолат Швейтсария маҷбур хоҳад шуд, ки тарафдорӣ кунад, хоҳ хуб бошад, хоҳ бад.
Инро 28 феврали соли 2022 анҷом дод, вақте ки таҳримҳои иқтисодии Иттиҳоди Аврупоро алайҳи Русия қабул кард.
DDPS – ё шояд Вазорати корҳои хориҷӣ (FDFA) буд? – бояд ин зиддиятро мушоҳида карда бошад.
3 марти соли 2022 – фавран пас аз қабул шудани таҳримҳои иқтисодӣ алайҳи Русия – Вазорати умури хориҷии Швейтсария (FDFA)
брошюраи наверо бо номи «Нейтралитети Швейтсария» нашр кард.
Нашри чоруми пешинаи таҳриршуда дигар дастрас нест.
Брошюраи нав, ки пурра аз нав тарҳрезӣ шудааст, дигар ибораи «Қудрат бетараф аст, агар
дар ҷанг тарафдорӣ накунад» дар бар намегирад.
Илова бар ин, FDFA дар брошюраи нав қабули Шӯрои Федералӣ оид ба таҳримҳои Иттиҳоди Аврупо алайҳи Русияро асоснок кард.
Русия ба таври густурда меъёрҳои асосии ҳуқуқи байналмилалиро нақз кардааст.
Брошюраи нав, санаи 3 марти соли 2022, инчунин саволеро матраҳ мекунад, ки Швейтсария чӣ гуна метавонад
«манфиатҳои худро беҳтарин ҳимоят кунад ва ҳамзамон ба амнияти ҷаҳонӣ саҳм гузорад».
Яке аз имконот ин аст, ки Швейтсария дар низоъҳои низомӣ дар хориҷа аз яке аз тарафҳо мавқеи возеҳ бигирад.
Бетарафии Швейтсария бештар аз ҳарвақта ба санҷиш кашида мешавад!
Дар аввалин нишасти матбуотии худ, Шӯрои Федералии нав интихобшуда Мартин Пфистер равшан кард, ки
мехоҳад ба бетарафӣ бо муносибати чандир муносибат кунад.
Дар июни соли 2024, 87 олим, дипломат ва сиёсатмадор манифесте нашр карданд, ки дар он аз Шӯрои Федералӣ
даъват мешуд, то бетарафии Швейтсарияро бозбинӣ кунад.
Бо таърифи онҳо аз «тарафдории бетарафонаи ҳадафманд», имконпазир мешуд, ки дар ҷанг
ҳамлакунандаро аз қурбонӣ ба таври дигар муносибат кунанд.
Ҷорӣ кардани таҳримҳо алайҳи ҳамлагар иҷозат дода мешавад, инчунин дастгирӣ аз кишвари зери ҳамла қарордошта.
Ва имконпазир мебуд, ки бо иттиҳодияҳои низомӣ, ба монанди НАТО, ҳамкорӣ кард.
Мисоли ҷории:
Дар моҳи январи соли ҷорӣ Иттиҳоди Аврупо иштироки Швейтсарияро дар Барномаи низомии мобилитии
Иттиҳоди Аврупо ва Иёлоти Муттаҳида тасдиқ кард.
Дар оянда ба воситаҳои нақлиётии низомии хориҷӣ, таҷҳизот, лавозимоти ҷангӣ ва силоҳҳо, инчунин ба ҳайати низомӣ иҷозат
дода мешавад, ки бидуни «равандҳои васеи иҷозатдиҳӣ» — дар амал бидуни ягон маҳдудият — аз қаламрави Швейтсария гузаранд.
Пас ҳамин ҷост, ки «флексибилити»-е, ки узви интихобшудаи Шӯрои Федералӣ Пфистер эълон кардааст, ба он сӯ меравад.
Дар сурате ки ҷанги таҷовузӣ сар шавад, Швейтсария бояд тавонад тарафдорӣ кунад ва кишвари ҳамлашударо дастгирӣ намояд.
Аммо дар ҷанг оё марзҳо байни ҳамлагар ва қурбонӣ воқеан ҳамеша равшан сиёҳу сафеданд ва
кӣ муайян мекунад, ки ин марзҳо дар куҷоянд?
Аз меъёри кӣ истифода мешавад?
Оё воқеан имконпазир аст, ки дар ҷанг тарафдорӣ кунем, бе он ки барои он масъулият бар дӯш гирем?
Оё дастгирии ҷанг – новобаста аз он ки дар кадом тараф ва дар кадом шакл бошад – воқеан
метавонад азобҳои ба ҷанг вобастаро сабук кунад?
Таърих моро беҳтар меомӯзонад.
Аввалан ва пеш аз ҳама бояд қайд кард, ки «аввалин қурбонии ҳар ҷанг ҳақиқат аст». Инро аксар вақт иқтибос мекунанд.
Таърихнигори олмонӣ Кристиан Хардингхаус дар китоби худ «Kriegspropaganda und Medienmanipulation» (Пропагандаи
ҷанг ва манипулятсияи ВАО) онро чунин ҷамъбаст мекунад:
Дар таърих ҳеҷ кишварие нест, ки дар давраи ҷанг пропаганда истифода накарда бошад.
Вақте ду кишвар дар ҷанг қарор доранд, ҳар ду ҷониб ҳамеша ба пропаганда машғул мешаванд.
Инҷо чанд мисол ҳаст:
Тавре ки дар филми ҳуҷҷатии «Вақте президентҳои Амрико дурӯғ мегӯянд» нишон дода шуд, ҷангҳое, ки Иёлоти Муттаҳида – масалан
дар Ветнам, Косово, Афғонистон ва Ироқ – оғоз кардааст, ҳамеша ҷангҳои агрессия буданд
ва ҳамеша бо дурӯғҳо асоснок карда мешуданд.
Чаро то имрӯз аз ин ягон таҳрим алайҳи ИМА ҷорӣ нашудааст?
Рӯзи 20 марти соли 2003 эътилофи ихтиёрӣ таҳти раҳбарии ИМА ба Ироқ ҳамла кард.
Онҳо инро ҳамчун ҷанги пешгирикунандаи зарурӣ асоснок карданд, зеро гӯё Ироқ дар ихтиёри силоҳҳои қатли ом қарор дошт.
Аммо ягон силоҳи қатли ом пайдо нашуд ва он замон Дабири кулли Созмони Милали Муттаҳид Ҷанги Ироқро
ғайриқонунӣ эълон кард – ки ин боиси ҷорӣ нашудани таҳримҳо алайҳи ИМА ва дастгирии қурбонӣ нашуд.
Аз 24 март то 10 июни 1999 тақрибан 200 ҳавопаймои ҷангии НАТО 28 018 адад лавозимоти тарканда, аз ҷумла
бомбаҳои кластерӣ, ва 10–15 тонна амуницияи бо ураниум пӯшидашударо бар Югославии собиқ партофтанд.
НАТО зарбаҳои ҳавоиро бо далели як «фоҷеаи башардӯстонаи» эҳтимолӣ асоснок кард.
Аммо, бар асоси чандин гузоришҳо – аз ҷумла аз Созмони амният ва ҳамкории Аврупо (ОБСЕ) – то оғози ҷанг ҳеҷ
гуна фоҷеаи гуманитарӣ ва поксозии этникӣ вуҷуд надошт.
Дар робита ба «фоҷеаи гуманитарӣ», биёед ба ҷанги Русия ва Украина назар андозем.
Бҳасҳои ҷории марбут ба бетарафии Швейтсария асосан ба он равона шудаанд, ки оё Швейтсария бояд тарафдорӣ
кунад ва ба қурбонии эҳтимолӣ – Украина – дастгирӣ расонад.
Оё воқеан вазъият ин қадар возеҳ аст – Украина ҳамчун қурбонӣ ва Русия ҳамчун ҳамлагар – ё оё, мисли
ҳар ҷанг, он низ ё қисман масъалаи пропаганда аст?
Таърихнигори швейтсарӣ ва пажӯҳишгари сулҳ Даниэле Гансер таъкид кард, ки бе дар назар гирифтани табаддулоти
давлатӣ соли 2014 фаҳмидани ҷанг дар Украина ғайриимкон аст.
Гансер ишора дошт ба табаддулоти ғайриконститутсионӣ ва ғайриқонунии ҳукумат дар Киев 22 феврали соли 2014.
Шумораи раъйҳое, ки дар Парламент барои оғози мурофиаи импичмент алайҳи президенти
ҳозира Виктор Янукович зарур буд, ба даст наомад.
Пештар тирборонҳои номаълум ба тарафдорони эътироз ва нерӯҳои полис тирҳои марговар зада буданд.
Беш аз 40 нафар ҷон бохтанд.
Ҳукумати муваққатии президенти Янукович ва воҳиди пулиси ӯ «Беркут» фавран барои ин қатли ом айбдор шуданд.
Ин бо вуҷуди он аст, ки полиси Украина ва воҳидҳои махсус – мисли «Беркут» – аз қувва
истифода накарданд, чун сабтҳои видеоӣ нишон медиҳанд.
Ба гуфтаи Гансер, ин табаддулот сабаби аслии ҷанг дар Украина буд.
Аммо минтақаҳои шарқии Донетск ва Луҳанск, ки асосан бо забони русӣ ҳарф мезананд, табаддулоти хунин дар Киевро эътироф
накарданд ва худро «ҷумҳуриҳои мардумӣ» мустақил эълон карданд.
Дар посух ҳукумати нави Киев нирӯҳоро ба муқобили вилоятҳои шарқӣ фиристод, ки ин боиси сар задани ҷанги шаҳрвандӣ шуд.
Ҳуҷумҳои нерӯҳои украинӣ ба аҳолии Донбасс аз миёнаҳои феврали соли 2022 ба таври драматикӣ
афзуданд – яъне ҳатто пеш аз ворид шудани нерӯҳои русӣ.
Аз 17 феврали соли 2022 ба баъд, мушоҳидагарони бетарафи Созмони Амният ва Ҳамкории Аврупо
(ОБСЕ) то 1 400 таркиш дар як рӯз ҳисоб карданд.
Гуфта мешавад, ки 100 000 нафар аҳолии мулкӣ барои ҳимоя ба амиқи кишвар ё ба Русия эвакуация шудаанд.
Сокинони нимҷазираи Қрим, ки пас аз табаддулот ба Қрим баргаштанд, низ аз ҷониби тарафдорони қатлкунандаи
Майдон ба шадидтарин озор ва зӯроварӣ дучор шуданд.
Ин дар филми ҳуҷҷатии «Қрим – роҳи баргашт ба хона» бар асоси гувоҳии гувоҳони гуногун нишон дода шуд.
Ба иттилои Вазорати корҳои дохилии Украина, аз ҳашт автобусе, ки баргаштанд, ҳафт нафар кушта шудаанд.
Сокинони Қрим сипас шурӯъ карданд ба ташкили воҳидҳои дифоӣ ва 16 марти соли 2014 раъйпурсии расмиро оид ба мақоми
ояндаи Қрим баргузор намуданд, мувофиқи ҳуқуқи худмуайянкунӣ, ки дар ҳуқуқи байналмилалӣ кафолат дода шудааст.
Ин ягона роҳе буд, ки аз хунрезии бештар ҷилавгирӣ кунад.
Бар асоси натиҷаи ниҳоии расмӣ, 96,77 фоизи онҳое, ки раъй доданд, ҷонибдори ҳамроҳ шудан ба Русия буданд.
Муқоисаи ҷудошавии Қрим ва эълони истиқлолияти Косово нишон медиҳад, ки ҷанг ва аннексия
метавонанд бо меъёрҳои гуногун арзёбӣ шаванд.
Пас аз ҷанг дар соли 1999, Косово таҳти маъмурияти Созмони Милали Муттаҳид қарор гирифт ва
27 феврали 2008 истиқлолияти худро эълон кард.
Дар натиҷаи ҷанг дар Косово дуюмин бузургтарин пойгоҳи низомии ИМА дар Аврупо – Кэмп Бондстил – таъсис ёфт, ки
дар масоҳати 386 гектар ҳазорҳо сарбозон мустақар шудаанд.
Бо ҳузури низомии худ дар минтақаи стратегӣ муҳим, ИМА назоратро бар роҳҳои эҳтимолии қубургузаронӣ
ва истихроҷи тиҷоратии захираҳои табиӣ таъмин кард.
Ҳеҷ кас дар бораи «аннексия» сухан нагуфт ва ҳеҷ кас ба Иёлоти Муттаҳида таҳримҳо ҷорӣ накард.
Аммо Русия, ки 21 феврали соли 2014 нерӯҳояшро ба Қрим фиристод, то сокинонро ҳифз кунад ва пойгоҳи баҳрии
худро дар Севастопол таъмин намояд, бо таҳримҳо рӯбарӯ шуд.
Як чиз равшан аст: ҳар тарафи ҷанг аз пропаганда истифода мекунад ва ҳикояи худро ба манфиати худ истифода мебарад.
Кӣ метавонад кафолат диҳад, ки яке аз тарафҳои ҷанггар барои ҷанг ҳеҷ гуна масъулият надорад?
Аз ин рӯ, Швейтсария беҳтараш дастҳояшро дур нигоҳ дошта, ҷонибдорӣ накунад.
Тавре Kla.TV дар чандин барнома нишон додааст ва таърих собит мекунад, ҷангҳо ва тарафдорӣ қариб ки асоснок карда намешаванд.
Аз ҳама болотар, ҷангҳое, ки ИМА ё НАТО роҳбарӣ карданд, боиси азобҳои беандоза бо садҳо ҳазор қурбонӣ ва оқибатҳои дарозмуддати
харобиовар шуданд – аз Ироқ то Либия, аз Югославия то Сурия.
Ҳамчунин бояд қайд кард, ки ҷангҳоро аксар вақт қудрати сеюм истифода мебарад, то
нақшаҳои худро барои ҳукмронии ҷаҳонӣ пеш барад.
Ба ин васила, аҳолӣ тавассути ҷангҳо ва/ё риторикаи ҷангӣ дар ҳолати доимии «ташвиш» ва «ноустуворӣ» нигоҳ дошта мешавад.
Ин ба манфиати ҳукуматҳо ва саноати силоҳ аст, зеро ба онҳо имкон медиҳад, ки мардумро аз ҳуқуқҳо ва озодиҳои шаҳрвандии
худ маҳрум кунанд ё ба таври дигар аз онҳо фоида баранд.
Шумо метавонед дар филми ҳуҷҷатии НАТО маълумоти бештар пайдо кунед.
Дар ин лаҳза бояд мухтасаран қайд кард, ки:
Таҳвили силоҳ ба тарафи ҷангҷӯ – ҳатто агар гӯё барои қурбонӣ, масалан Украина, пешбинӣ шуда бошад – танҳо ба
дасти ҷангталабҳо ва меъморони ҳукумати ҷаҳонӣ меояд.
Инҳо одамоне ҳастанд, ки дар зинаҳои болоии ширкатҳои силоҳсозӣ қарор доранд.
Таҳвили силоҳҳо иқтисоди ҷангиро ғизо медиҳад, ҷангҳоро дароз мекунад ва гуфтушунидҳои сулҳро пешгирӣ мекунад.
Ҳамеша мардум азоб мекашанд, маҷбур мешаванд писаронашонро – ва ҳоло духтаронашонро низ – ба фронт фиристанд.
Таҳвили силоҳҳо боис мешавад, ки мардум то охирин нафар хушк карда шаванд.
шаҳрвандони Швейтсария ба ҳифзи бетарафии Швейтсария ва пешгирии гуноҳи ҷангӣ содиқанд.
Дар ин замина, бо он ки ҷангҳоро душвор метавон асоснок кард ва онҳоро барои ҳадафҳои сиёсӣ истифода мебаранд, шаҳрвандони
Швейтсария рӯз ба рӯз бештар барои ҳифзи бетарафии Швейтсария мубориза мебаранд ва
намехоҳанд, ки кишвар дар ҷангҳо ҳамдаст шавад.
Инҳо се мисол ҳастанд:
1. Фрайе Швайцер – талаффуз: «Озод швейцарӣ аз кантони Швиц» – ба бунёди толори истеҳсоли силоҳ дар Унтериберг эътироз мекунанд
Иқтибосҳо аз баёнияи матбуотӣ, ки аз ҷониби Гурӯҳи манфиатҳои Фрай Швайзер 16 марти соли 2025 нашр шудааст:
"Дар минтақаҳои ҷангӣ силоҳҳо боиси азоби бузург ва марги зиёди бегуноҳон мешаванд."
Танҳо чанд нафар аз ҷанг манфиат мебинанд, масалан дар шакли таҳвили силоҳ.
Ширкати олмонии Rheinmetall ҷонибҳои фаъоли ҷангиро бо таҷҳизот таъмин мекунад.
Ҳоло он мехоҳад истеҳсоли маводи ҷангиро дар Унтериберг васеъ кунад ва як толори истеҳсолиро бунёд намояд. (...)
Швейтсария анъанаи деринаи бетарафиро дошт ва нақши муҳими миёнаравиро бозид.
Ҳоло ҷанг нисбат ба чанд вақти охир наздиктар шудааст.
Қонуни маводи ҷангӣ аслан барои ҳифзи бетарафии Швейтсария ва пешгирии содироти силоҳ ба минтақаҳои ҷангӣ қабул шуд.
Скандалӣ аст, ки ҳоло содироти силоҳҳо низ барои минтақаҳои ҷангӣ тасдиқ карда мешаванд.
Ҳиссаи онҳо дар маҳсулоти ниҳоӣ бояд оддӣ камтар аз 50% бошад.
Ин маънои онро дорад, ки то 50% арзиши силоҳ метавонад аз Швейтсария ба кишварҳои ҷангзада содир шавад.
– Ин арзишро метавон ба осонӣ назорат кард бо муқаррар кардани нархҳои интиқолии мувофиқ дар дохили гурӯҳ.
Шӯрои Федералӣ ҳангоми содироти силоҳ манфиатҳои молиявиро бар бетарафӣ афзалият медиҳад.
Лобби силоҳ дар ин ҷо кори хубе анҷом додааст.
Дар ҳоле ки башарият ба харобаҳо менигарад, Rheinmetall аз фоидаҳои рекордӣ шод мешавад. (...)
Эътироз бо мақсади таъмин намудани он аст, ки нигарониҳо ва масъалаҳои амниятие, ки аз ҷониби аҳолии
нигарон матраҳ шудаанд, ҷиддӣ гирифта шаванд. (...)
Фаъолияти Гурӯҳи Рейнметалл аз ҷиҳати ахлоқӣ қобили қабул нест, амнияти мардуми Швицро зери хатар
мегузорад ва Конститутсияи Швейтсарияро вайрон мекунад.
Ҷанг тақдир нест. Ҷанг интихоб аст. Вақт расидааст, ки интихоби дигар кунем.
"Гурӯҳи манфиатҳои Фрайе Швайзер"
2-юм Инициативии федералии мардумии «Ҳифзи бетарафии Швейтсария (Инициативии бетарафӣ)»
Рӯзи 11 апрели 2024 ташаббуси бетарафӣ бо каме камтар аз 130 000 имзои эътиборнок пешниҳод шуд.
27 ноябри соли 2024 Шӯрои Федералӣ тавсия дод, ки Парлумон ташаббуси бетарафиро бидуни пешниҳоди муқобил рад кунад.
Ташаббус ҳамкориро бо иттиҳодияҳои низомӣ, ба монанди НАТО, ба таври шадид маҳдуд хоҳад кард.
Швейтсария низ дигар маҷбур нахоҳад буд, ки таҳримҳои Иттиҳоди Аврупоро, ба монанди
таҳримҳое, ки алайҳи Русия ҷорӣ шудаанд, қабул кунад.
Интизор меравад, ки ташаббуси бетарафӣ 30 ноябри соли 2025 ё 2026 ба раъйпурсӣ гузошта шавад ва он чунин аст:
"Конститутсияи Федералӣ ба таври зерин ислоҳ карда мешавад:
Моддаи 54а. Нейтралитети Швейтсария 1 Швейтсария нейтрал аст. Нейтралитети он абадӣ ва мусаллаҳ аст.
Швейтсария ба ҳеҷ иттиҳоди низомӣ ё дифоӣ намепайвандад.
Ҳамкорӣ бо чунин иттиҳодҳо танҳо дар ҳолатҳои ҳамлаи мустақими низомӣ ба Швейтсария ё дар ҳолатҳои анҷом додани
амалиётҳо барои омодагӣ ба чунин ҳамла пешбинӣ шудааст.
3 Швейтсария дар низоъҳои низомӣ байни давлатҳои сеюм иштирок намекунад ва бар зидди давлатҳои ҷангҷӯ
тадбирҳои маҷбуркунандаи ғайринизомиро низ намеандешад.
Ин ба ӯҳдадориҳо дар назди Созмони Милали Муттаҳид (СММ) ва чораҳои пешгирии убури чораҳои маҷбуркунии
ғайринизомии ҷорӣкардаи давлатҳои дигар дахл надорад.
4 Швейтсария бетарафии доимии худро барои пешгирӣ ва ҳалли низоъҳо истифода мебарад ва омода аст ҳамчун миёнрав амал кунад.
3. Барои Швейтсарияи хизматрасониҳои хуб – «Ҳаракати бетарафӣ» таъсис ёфт
Аз як баёнияи матбуотӣ санаи 14 марти соли 2025:
"Барои Швейтсарияи хизматрасониҳои хуб – бо ҳамин ҳадаф дар назар, рӯзи якшанбе 46 нафар шахсони содиқ ҷамъияти дастгирии «Ҳаракати
бетарафӣ»-ро, ки бо ихтисори «bene» ном дорад, таъсис доданд."
Ҳаракат бетарафиро ҳамчун шарти зарурӣ барои сулҳ ва демократияи мустақим медонад.
Онҳое, ки худро бо блокҳои қудратӣ ё иттиҳодияҳои низомӣ ҳамоҳанг мекунанд, тадриҷан соҳибихтиёрии худро аз даст медиҳанд.
Ва махсусан вақте ки сухан дар бораи саволи ҳастии ҷанг ва сулҳ меравад, ҳар қарор бояд
мустақиман ва демократӣ қабул карда шавад. (...)
Ҳаракат нейтралитетро на ҳамчун бетарафии пассивӣ ва фоидаҷӯӣ, балки ҳамчун замина барои ҳимояи қонунҳои
байналмилалӣ, манъи хушунат аз ҷониби СММ ва миёнаравӣ байни тарафҳои даргир меҳисобад.
Аз ин рӯ, он мехоҳад шабакаи байналмилалиро таъсис диҳад ва инчунин бетарафиро ҳамчун
принсипи сулҳ дар дигар кишварҳо таблиғ кунад.
Ҳамчунин нақшаҳо ҳастанд, ки Шӯрои байналмилалии бетарафиро таъсис диҳанд, ки аз нуқтаи назари мустақил ва
бо такя ба ҳуқуқи байналмилалӣ дар бораи низоъҳо ва мушкилоти ҷории ҷаҳонӣ шарҳ хоҳад дод.
Ҳадафи асосии ҳаракат ин аст, ки дар раъйпурсии ташаббуси бетарафӣ ғолиб ояд.
Бетарафӣ муассиртарин ҳимоя аз низоъ ва ҷанг аст; он ба тамоми аҳолӣ тааллуқ дорад ва
бинобар ин бояд дар конститутсия дохил карда шавад.
Маълумоти иловагӣ: bene-switzerland.info
Ин пахшро мубодила кунед ва ба мардуми Швейтсария маълумот расонед, то раъйпурсии
ташаббуси бетарафӣ бо муваффақият анҷом ёбад.
Ин ягона роҳест барои ҳифзи бетарафии Швейтсария ва пешгирӣ кардани гуноҳи ҷанг!