WEBVTT

00:00.476 --> 00:07.289
Швейцариянең нейтралитеты Федератив
Конституциянең 185-нче маддәсендә расланган:

00:07.289 --> 00:15.707
Федераль Шура Швейцариянең тышкы иминлеген,
бәйсезлеген һәм нейтралитетын саклау өчен чаралар күрергә тиеш.

00:15.707 --> 00:27.609
Федераль оборона департаменты (DDPS) мәгълүмати буклетның дүртенче
төзәтелгән басмасында моны ничек аңлатырга кирәклеген аңлата:

00:27.609 --> 00:32.588
«Neutral» сүзе латинча «ne uter»
сүзләреннән килә – икесеннән дә түгел.

00:32.588 --> 00:37.696
Көч нейтраль санала, әгәр ул сугышта бер якны да якламый.

00:37.696 --> 00:45.919
Ләкин DDPS шул ук басмада үз-үзенә каршы
килә һәм үзенә «зирәк мөмкинлек» бирә.

00:45.919 --> 00:52.372
Мисал өчен, БМО яки башка халыкара акторлар –
мәсәлән, Европа Берлеге – тарафыннан кертелгән

00:52.372 --> 00:57.152
икътисади санкцияләрне кабул итү нейтралитетка туры килә.

00:57.152 --> 01:01.951
Ләкин бу очракта Швейцария яхшы яки начар
булса да бер якны сайларга мәҗбүр булачак.

01:01.951 --> 01:10.950
Бу 2022 елның 28 февралендә булды, ул Россиягә каршы
Европа Берлегенең икътисади санкцияләрен кабул итте.

01:10.950 --> 01:19.356
DDPS – яисә ул Чит ил эшләре департаменты
(FDFA) идеме? – бу каршылыкны күрми калмагандыр.

01:19.356 --> 01:27.042
2022 елның 3 мартында – Русиягә каршы икътисади санкцияләр кабул
ителгәннән соң ук – Швейцария Тышкы эшләр федераль департаменты

01:27.042 --> 01:31.914
(FDFA) «Швейцария нейтралитеты» исемле яңа брошюра бастырды.

01:31.914 --> 01:36.695
Алдагы дүртенче төзәтелгән басма хәзер инде юк.

01:36.695 --> 01:43.875
Яңа брошюра – ул тулысынча яңадан эшләнгән –
хәзер инде «Көч нейтраль санала, әгәр ул сугышта бер

01:43.875 --> 01:48.537
якны да якламаса» дигән фразаны үз эченә алмый.

01:48.537 --> 01:56.576
Моннан тыш, FDFA яңа брошюрасында Федераль Шураның Россиягә
каршы Европа Берлеге санкцияләрен кабул итүен нигезләде.

01:56.576 --> 02:01.420
Россия халыкара хокукның төп нормаларын киң күләмдә бозды.

02:01.420 --> 02:09.277
2022 елның 3 мартына даталанган яңа брошюра шулай ук
Швейцария үзенең мәнфәгатьләрен иң яхшы ничек яклап,

02:09.277 --> 02:14.620
глобаль куркынычсызлыкка өлеш кертә алуы соравын күтәрә.

02:14.620 --> 02:23.282
Бер вариант – Швейцария чит илләрдәге хәрби
низагларда бер якка да ачык позиция тоту булыр иде.

02:23.282 --> 02:27.103
Швейцариянең нейтралитеты элеккегә
караганда күбрәк сынауга дучар ителә!

02:27.103 --> 02:32.968
Үзенең беренче матбугат конференциясендә яңа
сайланган Федераль шура әгъзасы Мартин Пфистер нейтралитетка

02:32.968 --> 02:37.398
карата сыгылмалы караш тотарга теләвен ачык белдерде.

02:37.398 --> 02:45.191
2024 елның июнендә 87 галим, дипломат һәм
сәясәтче Федератив Шурадан Швейцария нейтралитетын

02:45.191 --> 02:50.378
яңадан карарга чакырган манифест игълан иттеләр.

02:50.378 --> 02:59.886
«Максатчан нейтралитет» төшенчәсе белән сугышта агрессорны
корбаннан аерылып торып башкача карау мөмкин булыр иде.

02:59.886 --> 03:07.424
Агрессорга каршы санкцияләр рөхсәт ителер, шулай ук
һөҗүмгә дучар булган илгә ярдәм итү дә рөхсәт ителер.

03:07.424 --> 03:12.907
Һәм НАТО кебек хәрби альянслар белән
хезмәттәшлек итү мөмкин булыр иде.

03:12.907 --> 03:15.086
Хәзерге мисал:

03:15.086 --> 03:23.601
Бу елның гыйнвар аенда Европа Берлеге Швейцариянең Европа
Берлеге–АКШ хәрби мобильлек программасында катнашуын раслады.

03:23.601 --> 03:29.908
Киләчәктә чит ил хәрби транспорт чаралары, җиһазлар,
боеприпаслар, кораллар һәм хәрби персонал Швейцария

03:29.908 --> 03:37.262
территориясен «киң колачлы рөхсәт алу процедуралары»сыз –
фактик рәвештә чикләүләрсез – узарга рөхсәт ителәчәк.

03:37.262 --> 03:42.364
Шулай итеп, сайланган федераль шура әгъзасы Фистерның
игълан ителгән «сыгылмалылыгы» нәкъ менә шунда юнәлә.

03:42.364 --> 03:49.312
Агрессия сугышы чыкса, Швейцария як сайлый
алырга һәм һөҗүмгә дучар булган илне якларга тиеш.

03:49.312 --> 03:54.873
Ләкин сугышта агрессор белән корбан арасындагы
чикләр чыннан да һәрвакыт ачык кара һәм ак булып

03:54.873 --> 03:58.860
торамы, һәм бу чикләрнең кайда урнашуын кем билгели?

03:58.860 --> 04:01.000
Үлчәү өчен кемнең үлчәү берәмлеге кулланыла?

04:01.000 --> 04:07.462
Сугышта җаваплылыкка тартылмыйча
чынлап та бер якны сайлау мөмкинме?

04:07.462 --> 04:12.708
Һәм сугышны яклау – ул кайсы якны яклавыңа һәм
нинди формада булуына карамастан – чынлап та

04:12.708 --> 04:16.765
сугыш китергән газап-кыенлыкларны җиңеләйтә аламы?

04:16.765 --> 04:19.294
Тарих безгә яхшырак өйрәтә.

04:19.294 --> 04:28.091
Иң беренче чиратта шуны билгеләп үтәргә кирәк: «Һәр
сугышның беренче корбаны — хакыйкать». Бу еш кына цитаталана.

04:28.091 --> 04:34.356
Германия тарихчысы Кристиан Хардингхаус «Kriegspropaganda
und Medienmanipulation» (Сугыш пропагандасы һәм медиа

04:34.356 --> 04:39.222
манипуляциясе) исемле китабында моны түбәндәгечә йомгаклый:

04:39.222 --> 04:45.470
Тарихта сугыш вакытында
пропаганда кулланмаган бер ил дә булмаган.

04:45.470 --> 04:51.336
Ике ил сугышта булганда, ике як та пропаганда белән шөгыльләнә.

04:51.336 --> 04:53.340
Менә берничә мисал:

04:53.340 --> 05:03.353
Мәсәлән, «Америка президенты ялган сөйләгәндә» документаль фильмы
күрсәткәнчә, АКШ җитәкчелегендәге сугышлар – Вьетнамда,

05:03.353 --> 05:13.560
Косовода, Афганстанда һәм Иракта булганнар – һәрвакыт
агрессия сугышлары булды, һәм алар һәрвакыт ялган белән акланды.

05:13.560 --> 05:19.347
Нигә бу хәл бүгенгә кадәр АКШка каршы
бер генә дә санкция кертелүгә китермәде?

05:19.347 --> 05:27.152
2003 елның 20 мартында АКШ җитәкчелегендәге
«теләүчеләр коалициясе» Иракка һөҗүм итте.

05:27.152 --> 05:34.869
Алар моны кирәкле профилактик сугыш дип акландырдылар,
чөнки, әйтелүенчә, Иракта массакүләм юк итү кораллары булган.

05:34.869 --> 05:45.741
Ләкин массакүләм юк итү кораллары табылмады, һәм шул вакыттагы БМО
генераль секретаре Ирак сугышын законсыз дип таныды – бу АКШка

05:45.741 --> 05:51.456
каршы санкцияләр дә, зыян күрүчегә ярдәм дә булмауга китерде.

05:51.456 --> 06:01.540
1999 елның 24 мартыннан 10 июненә кадәр якынча 200 НАТО сугыш
очкычы элекке Югославиягә 28 018 шартлаткыч

06:01.540 --> 06:10.512
җайланма (шул исәптән кластер бомбалары) һәм
10–15 тонна уран капланган амуниция ташлады.

06:10.512 --> 06:16.158
НАТО һава һөҗүмнәрен фараз ителгән
«гуманитар фаҗига» нигезендә аклады.

06:16.158 --> 06:23.953
Ләкин берничә чыганакта, шул исәптән Европа Куркынычсызлык һәм
Хезмәттәшлек Оешмасы (OSCE) хисапларында да

06:23.953 --> 06:30.922
әйтелгәнчә, сугыш башланганчы гуманитар
фаҗига булмаган һәм этник чистарту булмаган.

06:30.922 --> 06:37.280
«Гуманитар фаҗига» турында сүз
чыккач, рус-украин сугышына күз салыйк.

06:37.280 --> 06:43.108
Швейцария нейтралитеты турында хәзерге бәхәс нигездә
Швейцария фараз ителгән корбан – Украина ягында

06:43.108 --> 06:47.200
торып, аны якларга тиешме-юкмы дигән сорауга багышланган.

06:47.200 --> 06:52.953
Ләкин хәл чынлап та шулкадәр ачыкмы – Украина корбан,
ә Россия агрессор буларак – яки һәр сугышта булган

06:52.953 --> 06:56.802
кебек, бу да өлешчә пропаганда мәсьәләсе булырга мөмкинме?

06:56.802 --> 07:02.656
Швейцария тарихчысы һәм тынычлыкны өйрәнүче Даниэле
Гансер 2014 елгы дәүләт төшерүне исәпкә алмыйча

07:02.656 --> 07:06.621
Украинадагы сугышны аңлау мөмкин түгеллеген билгеләп үтте.

07:06.621 --> 07:14.064
Гансер 2014 елның 22 февралендә Киевта конституциягә
каршы, законсыз рәвештә хөкүмәтне төшерүгә ишарә итте.

07:14.064 --> 07:18.828
Парламентта хәзерге президент Виктор
Януковичны вазифасыннан алу буенча импичмент

07:18.828 --> 07:21.937
процессын башлау өчен кирәкле тавышлар саны җыелмады.

07:21.937 --> 07:27.655
Элек билгесез снайперлар демонстрантларга
һәм полиция көчләренә үтергеч ут ачканнар иде.

07:27.655 --> 07:29.846
40тан артык кеше һәлак булды.

07:29.846 --> 07:37.834
Президент Януковичның вакытлыча хөкүмәте һәм аның
«Беркут» полиция отряды бу кыргынлык өчен шунда ук гаепләнде.

07:37.834 --> 07:45.545
Бу шулай да видеоязмалар күрсәткәнчә, украин
полициясе һәм «Беркут» кебек махсус көчләр көч кулланмадылар.

07:45.545 --> 07:50.341
Гансер сүзләренә караганда, бу дәүләт
төшерү Украинадагы сугышның төп сәбәбе булган.

07:50.341 --> 07:56.666
Ләкин көнчыгыштагы, нигездә рус телле Донецк һәм Луганск
төбәкләре Киевтагы канлы дәүләт төшерүне танымадылар һәм

07:56.666 --> 08:00.605
үзләрен мөстәкыйль «халык республикалары» дип игълан иттеләр.

08:00.605 --> 08:06.509
Шуңа җавап итеп, Киевтагы яңа хөкүмәт көнчыгыш
төбәкләргә гаскәрләр җибәрде, бу гражданнар сугышына китерде.

08:06.509 --> 08:12.513
2022 елның уртасыннан башлап Донецк һәм Луганск
Халык Республикалары халкына украин гаскәрләре

08:12.513 --> 08:16.835
һөҗүмнәре кискен артты – ягъни, рус гаскәрләре кергәнче үк.

08:16.835 --> 08:25.390
2022 елның 17 февраленнән башлап, ОБСЕның нейтраль
күзәтүчеләре көн саен 1400гә кадәр шартлауларны санадылар.

08:25.390 --> 08:31.369
100 000 тыныч халык эчке төбәкләргә яки
Россиягә саклану өчен эвакуацияләнгән дип әйтелә.

08:31.369 --> 08:36.698
Кырым ярымутравында яшәүчеләр, төңкәүдән соң
Кырымга кире кайтканнар, үтерүче Майдан яклылар

08:36.698 --> 08:40.385
тарафыннан иң явыз кыерсыту һәм золымга дучар ителделәр.

08:40.385 --> 08:46.656
Бу төрле шаһитлар күрсәтмәләре нигезендә «Кырым –
өйгә кайту юлы» документаль фильмында күрсәтелде.

08:46.656 --> 08:53.474
Украина Эчке эшләр министрлыгы мәгълүматларына караганда,
кире кайткан сигез автобусның җиде кешесе һәлак булган.

08:53.474 --> 09:00.334
Крым халкы аннары саклану берәмлекләре төзүне башлады һәм 2014
елның 16 мартында халыкара хокукта сакланган үз-үзен

09:00.334 --> 09:07.320
билгеләү хокукына туры китереп, Крымның киләчәктәге
каралуы турында рәсми тавыш бирү уздыруны планлаштырды.

09:07.320 --> 09:10.528
Бу тагын да күбрәк кан коелуны булдырмау өчен бердәнбер ысул иде.

09:10.528 --> 09:19.220
Рәсми соңгы нәтиҗә буенча, тавыш
биргәннәрнең 96,77 проценты Россиягә кушылуны яклады.

09:19.220 --> 09:26.673
Кырымның аерылып чыгуы белән Косовоның
бәйсезлек игълан итүен чагыштырганда, сугыш һәм

09:26.673 --> 09:30.381
аннексияне төрлечә бәяләргә мөмкин булуы күренә.

09:30.381 --> 09:38.837
1999 елдагы сугыштан соң Косово БМОның
административ вәкаләте астына тапшырылды һәм 2008

09:38.837 --> 09:43.778
елның 27 февралендә үз бәйсезлеген игълан итте.

09:43.778 --> 09:52.376
Сугыш нәтиҗәсендә Европадагы икенче зур АКШ хәрби
базасы – Кэмп Бондстил – Косовода оештырылды, анда

09:52.376 --> 09:56.980
меңләгән солдат 386 гектар мәйданга урнаштырылды.

09:56.980 --> 10:05.002
Стратегик яктан әһәмиятле төбәктәге хәрби булуы аша АКШ
мөмкин булган торбаүткәргеч маршрутларына һәм табигый

10:05.002 --> 10:09.439
ресурсларны коммерцияле файдалануга контроль урнаштырды.

10:09.439 --> 10:14.656
Беркем дә «аннексия» турында сөйләшмәде
һәм беркем дә АКШка санкцияләр кертмәде.

10:14.656 --> 10:23.366
Ләкин 2014 елның 21 февралендә Кырымдагы халыкны
саклау һәм Севастопольдәге диңгез базасын иминләштерү өчен

10:23.366 --> 10:29.350
гаскәрләр җибәргән Россия санкцияләргә дучар ителде.

10:29.350 --> 10:37.301
Бер нәрсә ачык: һәр сугышучы як пропаганда
куллана һәм үз хикәясен үз файдасына файдалана.

10:37.301 --> 10:43.371
Сугышучы якларның берсе дә сугыш өчен
өлешчә гаепсез дип кем ант итә ала?

10:43.371 --> 10:49.240
Швейцариягә шуңа күрә кул кушырып
торырга һәм бер якны да якламаска киңәш ителә.

10:49.240 --> 10:58.399
Kla.TV берничә тапшыруда күрсәткәнчә һәм тарих
күрсәткәнчә, сугышларны һәм партизанлыкны аклау авыр.

10:58.399 --> 11:06.751
Иң мөһиме, АКШ яки НАТО җитәкчелегендәге сугышлар әйтеп бетергесез
газап-хәсрәт китерде, йөзләгән мең корбаннар һәм җимергеч озак

11:06.751 --> 11:12.220
вакытлы нәтиҗәләр – Ирактан Ливиягә, Югославиядән Сүриягә кадәр.

11:12.220 --> 11:20.640
Шулай ук сугышлар еш кына өченче көч тарафыннан дөнья
өстенлеген яулау планнарын алга этәрү өчен файдаланыла.

11:20.640 --> 11:29.004
Шулай итеп, халык сугышлар һәм/яки сугыш риторикасы аша
даими «киеренкелек» һәм «билгесезлек» хәлендә тотыла.

11:29.004 --> 11:35.378
Бу хөкүмәтләргә һәм корал сәнәгатенә уңай килә, аларга
кешеләрнең гражданлык хокукларын һәм ирекләреннән мәхрүм

11:35.378 --> 11:39.020
итүгә яки башкача бу хәлдән файда алуга мөмкинлек бирә.

11:39.020 --> 11:43.357
Сез НАТО документаль фильмында күбрәк мәгълүмат таба аласыз.

11:43.357 --> 11:46.627
Бу мәлдә кыскача билгеләп үтәргә кирәк:

11:46.627 --> 11:53.727
Сугышта бер якка корал җибәрү – хәтта ул, мәсәлән, Украина кебек
фараз ителгән корбанга юнәлтелгән булса да

11:53.727 --> 12:00.224
– бары тик сугыш кузгатучылар һәм дөнья
хөкүмәте архитекторлары файдасына гына эшли.

12:00.224 --> 12:04.474
Бу — корал ширкәтләренең югары катламнарында утыручы кешеләр.

12:04.474 --> 12:11.624
Коралларны җибәрү сугыш икътисадына этәргеч бирә,
сугышларны озайта һәм тынычлык сөйләшүләрен булдырмый.

12:11.624 --> 12:20.403
Һәрвакыт гади халык газап чигә: аларны улларын – соңгы
вакытта кызларын да – фронтка җибәрергә мәҗбүр итәләр.

12:20.403 --> 12:27.893
Коралларны җибәрү халыкны соңгы
кешегә кадәр сыгып бетерүгә китерә.

12:27.893 --> 12:35.651
Швейцария гражданнары Швейцария нейтралитетын
саклауга һәм сугыш гаебен булдырмауга багышланганнар.

12:37.244 --> 12:44.014
Бу шартларда, сугышларны аклау авыр һәм аларны сәяси максатларда
файдалану очраклары арту сәбәпле, көннән-көн күбрәк

12:44.014 --> 12:50.465
швейцарияле гражданнар Швейцария нейтралитетын
саклау һәм илне сугышка катнашудан саклау өчен көрәшә.

12:50.465 --> 12:52.800
Менә өч мисал:

12:52.800 --> 13:03.533
1. Фрайе Швицер – «Швиц кантоны ирекле швейцарлары» дип әйтелә
– Унтерибергта корал җитештерү цехына каршы протест белдерәләр

13:03.533 --> 13:12.127
Фрайе Швайцер кызыксыну төркеменең 2025 елның 16
мартында чыгарган матбугат белдерүеннән өзекләр:

13:12.127 --> 13:16.954
Сугыш зоналарында кораллар зур газап-кыенлыклар
һәм күпсанлы гаепсез кешеләрнең үлеменә китерә.

13:16.954 --> 13:21.850
Сугыштан файда күрүчеләр бик аз гына,
мәсәлән, коралларны җибәрү рәвешендә.

13:21.850 --> 13:25.695
Германия компаниясе Rheinmetall актив
сугышучы якларга җиһазлар тәэмин итә.

13:25.695 --> 13:32.507
Хәзер ул Унтерибергта сугыш материаллары
җитештерүне киңәйтергә һәм җитештерү залы төзергә тели. (...)

13:32.507 --> 13:37.615
Швейцария нейтралитетның озак традициясенә
ия булды һәм мөһим арадашлык ролен уйнады.

13:37.615 --> 13:40.201
Хәзер сугыш күптән булмаганча якынрак.

13:40.201 --> 13:45.247
Сугыш материаллары турындагы закон башта
Швейцария нейтралитетын саклау һәм коралларны сугыш

13:45.247 --> 13:48.739
зоналарына экспортлауны булдырмау өчен кертелгән иде.

13:48.739 --> 13:54.100
Коралларны экспортлауны хәзер сугыш зоналарына да раславы гаҗәеп.

13:54.100 --> 13:58.301
Аларның соңгы продукциядәге өлеше
гади генә 50%-тан ким булырга тиеш.

13:58.301 --> 14:04.720
Бу шулны аңлата: коралның кыйммәтенең 50%ка кадәре
Суйсстан сугышта торган илләргә экспортлана ала.

14:04.720 --> 14:10.615
– Бу кыйммәтне төркем эчендә тиешле күчерү
бәяләрен билгеләү аша җиңел контрольдә тотарга мөмкин.

14:10.615 --> 14:16.000
Федераль шура коралларны экспортлаганда
нейтралитеттан бигрәк финанс мәнфәгатьләрен өстен куя.

14:16.000 --> 14:19.378
Корал лоббисы монда яхшы эшләде.

14:19.378 --> 14:24.331
Кешелек җимереклекләрне күзәткәндә,
Rheinmetall рекорд табышларга сөенә. (...)

14:24.331 --> 14:28.432
Бу каршылык борчылган халык күтәргән
борчуларны һәм иминлек мәсьәләләрен җитди кабул

14:28.432 --> 14:31.040
итүне тәэмин итү максатыннан юнәлтелгән. (...)

14:31.040 --> 14:37.127
Рейнметалл төркеменең эшчәнлеге әхлакый яктан
кабул ителмәс, Швиц халкының иминлеген куркыныч

14:37.127 --> 14:40.547
астына куя һәм Швейцария Конституциясен боза.

14:40.547 --> 14:47.045
Сугыш – язмыш түгел. Сугыш –
сайлау. Яңа сайлау ясау вакыты җитте.

14:47.045 --> 14:50.388
"Фрай Швайзер мәнфәгать төркеме"

14:50.388 --> 15:00.980
2-нче Федераль Халык Инициативасы «Швейцария
нейтралитетын саклау (Нейтралитет инициативасы)»

15:00.980 --> 15:10.200
2024 елның 11 апрелендә нейтралитет
инициативасы 130 меңгә якын дөрес имза белән тапшырылды.

15:10.200 --> 15:21.009
2024 елның 27 ноябрендә Федераль шура парламентка нейтралитет
инициативасын каршы тәкъдимсез кире какарга тәкъдим итте.

15:21.009 --> 15:27.678
Бу инициатива НАТО кебек хәрби альянслар
белән хезмәттәшлекне катгый чикләр иде.

15:27.678 --> 15:34.263
Швейцариягә шулай ук Европа Берлеге санкцияләрен, мәсәлән,
Россиягә каршы кертелгәннәрен кабул итү мәҗбүри булмаячак.

15:34.263 --> 15:47.175
Нейтралитет инициативасы 2025 елның 30 ноябрендә яки 2026
елда тавышка куелачак дип көтелә һәм ул түбәндәгечә язылган:

15:47.175 --> 15:51.021
Федераль Конституция түбәндәгечә үзгәртелә:

15:51.021 --> 16:03.066
54a маддә. Швейцария нейтралитеты 1 Швейцария
нейтраль. Аның нейтралитеты мәңгелек һәм кораллы.

16:03.066 --> 16:08.864
2 Швейцария бернинди хәрби яки оборона альянсына да кушылмаячак.

16:08.864 --> 16:15.955
Мондый альянслар белән хезмәттәшлек Швейцариягә
турыдан-туры хәрби һөҗүм яки мондый һөҗүмгә

16:15.955 --> 16:20.908
әзерлек чаралары күрелгән очраклар өчен генә каралган.

16:20.908 --> 16:28.138
3 Швейцария өченче илләр арасындагы хәрби
низагларда катнашмаячак, шулай ук сугышучы дәүләтләргә

16:28.138 --> 16:32.605
хәрби булмаган мәҗбүр итү чараларын да кулланмаячак.

16:32.605 --> 16:40.328
Бу Бөтендөнья Оешмасына (БМО) карата бурычларга яки
башка дәүләтләр тарафыннан кертелгән хәрби булмаган мәҗбүр

16:40.328 --> 16:45.224
итү чараларын әйләнеп үтүне булдырмау чараларына кагылмый.

16:45.224 --> 16:57.500
4 Швейцария үзенең мәңгелек нейтралитетын конфликтларны булдырмау
һәм чишү өчен куллана һәм арадашчы буларак эш итәргә әзер.

16:57.500 --> 17:05.286
3. Яхшы хезмәтләр иле буларак Швейцария
өчен – «Нейтралитет хәрәкәте» оештырылды

17:05.286 --> 17:10.115
2025 елның 14 мартына даталанган матбугат хәбәреннән:

17:10.115 --> 17:16.483
Яхшы хезмәтләр Швейцариясе өчен – шушы максатны күздә
тотып, якшәмбе көнне 46 багышланган шәхес «Нейтралитет

17:16.483 --> 17:20.753
хәрәкәте» ярдәмче ассоциациясен, кыскартып «bene», нигезләделәр.

17:20.753 --> 17:26.470
Хәрәкәт нейтралитетны тынычлык һәм
турыдан-туры демократия өчен алгы шарт дип саный.

17:26.470 --> 17:33.274
Көч блокчыларына яки хәрби альянсларга «үзләрен туры
китерүчеләр» акрынлап үз суверенитетларын тапшыралар.

17:33.274 --> 17:37.848
Һәм бигрәк тә сугыш һәм тынычлыкның
экзистенциаль соравына килгәндә, һәр карар турыдан-туры

17:37.848 --> 17:40.717
демократик рәвештә кабул ителергә тиеш. (...)

17:40.717 --> 17:50.732
Хәрәкәт нейтралитетны пассив рәвештә читтә тору һәм табыш алу дип
санамый, ә аны халыкара хокукны яклау, БМОның көч куллануны тыю

17:50.732 --> 17:55.715
һәм конфликттагы яклар арасында арадашлык итү нигезе дип карый.

17:55.715 --> 18:04.472
Шуңа күрә ул халыкара челтәр булдырырга һәм башка илләрдә
нейтралитетны тынычлык принцибы буларак алга сөрәргә тели.

18:04.472 --> 18:11.002
Шулай ук халыкара хокукка нигезләнеп, хәзерге
низаглар һәм проблемаларны бәйсез караштан аңлатып торачак

18:11.002 --> 18:14.986
халыкара нейтралитет шурасын булдыру планнары да бар.

18:14.986 --> 18:20.641
Хәрәкәтнең төп максаты — нейтралитет
инициативасы буенча тавыш бирүдә җиңү.

18:20.641 --> 18:26.360
Нейтралитет конфликт һәм сугыштан иң
нәтиҗәле саклану чарасы; ул бөтен халыкка карый һәм

18:26.360 --> 18:30.144
шуңа күрә конституциягә дә кертелергә тиеш.

18:30.144 --> 18:36.725
Өстәмә мәгълүмат: bene-switzerland.info

18:36.725 --> 18:42.026
Зинһар, бу эфирны уртаклашыгыз һәм Швейцария
халкын мәгълүмат белән тәэмин итеп, нейтралитет

18:42.026 --> 18:45.980
инициативасы буенча тавыш бирүдә җиңүгә ярдәм итегез.

18:45.980 --> 18:50.395
Бу Швейцария нейтралитетын саклау һәм
сугыш гаебен булдырмау өчен бердәнбер ысул!