די נייטראַליטעט פֿון שווייץ איז פֿאַרזיכערט אין אַרטיקל 185 פֿון דער פֿעדעראַלער קאָנסטיטוציע:
דער פֿעדעראַלער ראַט זאָל נעמען מיטלען צו באַשיצן די אויסערלעכע זיכערהייט, די אומאָפּהענגיקייט און די נייטראַליטעט פֿון שווייץ.
דער פֿעדעראַלער דעפּאַרטמענט פֿון פֿאַרטיידיקונג, DDPS, דערקלערט ווי דאָס זאָל ווערן אויסגעטײַטשט אין דער
פֿערטער רעווידירטער אויסגאַבע פֿון אַן אינפֿאָרמאַציע־בראָשור:
"נייטראַל" קומט פֿון דער לאַטינישער אויסדרוק "ne uter" – ניט איינער פֿון די צוויי.
אַ מאַכט איז נייטראַל אויב זי נעמט נישט קיין זײַט אין אַ מלחמה.
אָבער די DDPS קעגנשטעלט זיך אין דער זעלביקער אויסגאַבע און גיט זיך אַ באַטײַטליכן שפּיל־פּלאַץ.
למשל, די אָננעמען פֿון עקאָנאָמישע סאַנקציעס, וואָס ווערן אויפגעלייגט דורך די פֿאַראייניקטע נאַציעס אָדער
אַנדערע אינטערנאַציאָנאַלע אַקטיאָרן – ווי למשל די אייראָפּעיִשע פארייניקונג – איז קאָמפּאַטיבל מיט נייטראַליטעט.
אין דעם פאַל, אָבער, וועט שווייץ מוזן נעמען אַ זײַט, גוט אָדער שלעכט.
עס האָט דאָס געטאָן דעם 28סטן פֿעברואַר 2022, ווען עס האָט אָנגענומען די עקאָנאָמישע סאַנקציעס
פֿון דער אייראָפּעיִשער פאראייניקונג קעגן רוסלאַנד.
די DDPS – אָדער איז עס געווען דער פֿעדעראַלער דעפּאַרטמענט פֿאַר אויסערן־ענינים (FDFA)? – מוז געווען האָבן באַמערקט דעם סתּירה.
דעם 3טן מערץ 2022 – גלײַך נאָכן אָננעמען עקאָנאָמישע סאַנקציעס קעגן רוסלאַנד – האָט די FDFA פֿאַרעפֿנטלעכט אַ
נײַע בראָשור מיטן טיטל "די נײטראַליטעט פֿון דער שווייץ".
די פֿריִערדיקע פֿערטע רעווידירטע אויסגאַבע איז מער נישט בנימצא.
די נײַע בראָשורע – וואָס איז גאָר איבערגעמאַכט געוואָרן – אַנטהאַלט ניט מער דעם אויסדרוק "אַ מאַכט
איז נייטראַל אויב זי נעמט נישט זײַט אין אַ מלחמה".
דערצו האָט די FDFA אין דער נײַער בראָשור באַגרינדעט די אָננעמונג פֿון די אייראפעישע
סאַנקציעס קעגן רוסלאַנד דורך דעם פֿעדעראַלן ראַט.
רוסלאַנד האָט גראָב פֿאַרלעצט די פֿונדאַמענטאַלע נאָרמען פֿון אינטערנאַציאָנאַלן געזעץ.
די נײַע בראָשור פֿונעם 3טן מאַרץ 2022 שטעלט אויך די פֿראַגע, ווי שווייץ קען "אויפֿן בעסטן אופֿן באַשיצן אירע אינטערעסן
און אין דער זעלבער צײַט בײַשטײַערן צו גלאָבאַלער זיכערקייט".
איין אָפּציע וואָלט געווען אַז שווייץ זאָל נעמען אַ קלאָרע שטעלונג צו שטיצן איין זײַט אָדער די
אַנדערע אין מיליטערישע קאָנפליקטן אין אויסלאַנד.
שווייץ'ס נייטראַליטעט ווערט מער ווי קיינמאָל פֿריִער אויסגעפּרוּווט!
אין זײַן ערשטן פּרעס־קאָנפֿערענץ האָט דער נײַ־געװילטער פֿעדעראַלער ראַטגעבער מרטין פֿינסטער קלאָר געמאַכט,
אַז ער וויל נעמען אַ פֿלעקסיבלע צוגאַנג צו נייטראַליטעט.
אין יוני 2024 האָבן 87 וויסנשאַפֿטלער, דיפּלאָמאַטן און פּאָליטיקער אַרויסגעגעבן אַ מאַניפֿעסט, רופֿנדיק דעם
פֿעדעראַלן ראַט איבערצוטראַכטן די שווייצער נייטראַליטעט.
מיט זייער דעפֿיניציע פֿון "ציל־אָריענטירטע נייטראַליטעט" וואָלט מען געקענט באַהאַנדלען דעם
אַגרעסאָר אַנדערש ווי דעם קרבן אין אַ מלחמה.
סאַנקציעס קעגן דעם אַגרעסאָר וואָלטן געווען ערלויבט, ווי אויך שטיצע פֿאַרן לאַנד אונטער אַטאַק.
און עס וואָלט געווען מעגלעך צו קאָאָפּערירן מיט מיליטערישע אַליאַנסן ווי נאטאָ.
אַקטועלער בײַשפּיל:
אין יאַנואַר פֿון דעם יאָר האָט די אייראפעישע פאראייניקונג באוויליקט די באַטייליקונג פֿון שווייץ אין דעם
אייראפעישע פאראייניקונג־פֿאַראייניקטע שטאַטן פּראָגראַם פֿאַר מיליטערישע באַוועגלעכקייט.
אין דער צוקונפֿט וועלן אויסלענדישע מיליטערישע פאָרמיטלען, אויסריכטונג, אַמוניציע, וואַפֿן און מיליטערישער פּערסאָנאַל
דערלויבט ווערן צו דורכגיין די שווייצער טעריטאָריע אָן "ווייט־פֿאַרצײַטיקע
דערלויבעניש־פּראָצעדורן" – למעשה אָן קיין באַגרענעצונגען.
אַזוי, דאָס איז וווּ די "פֿלעקסיביליטעט", וואָס דער געוויילטער פֿעדעראַלער ראַטגעבער פֿיפֿסטער האָט אַנאָנסירט, גייט.
אין פאַל פֿון אַ אַגרעסיווער מלחמה זאָל שווייץ קענען נעמען אַ זײַט און שטיצן דאָס לאַנד וואָס איז אונטער אַטאַק.
אָבער אין אַ מלחמה, צי זענען די גרעניצן צווישן אַגרעסאָר און קרבן טאַקע שטענדיק קלאָר שוואַרץ
און ווייס, און ווער באַשטימט וווּ די גרעניצן ליגן?
וועמענס מאָסשטאַב ווערט גענוצט צו מעסטן?
איז עס טאַקע מעגלעך זיך אויסצושטעלן אויף איין זײַט אין אַ מלחמה אָן צו נעמען אחריות דערפֿאַר?
און קען שטיצן אַ מלחמה – אומאָפּהענגיק פֿון וועלכער זײַט און אומאָפּהענגיק פֿון דער פֿאָרעם וואָס זי נעמט –
טאַקע פֿאַרמינערן די ליידן וואָס אַ מלחמה פֿאַרשאַפֿט?
געשיכטע לערנט אונדז בעסער.
ערשטנס און העכסטנס דאַרף מען באַמערקן אַז "דער ערשטער קרבן פֿון יעדן קריג איז דער אמת." דאָס ווערט אָפֿט ציטירט.
דער דײַטשער היסטאָריקער קריסטיאַן האַרדינגהאַוז פֿאַסט עס צונויף אַזוי: אין זײַן בוך "Kriegspropaganda und Medienmanipulation"
(מלחמה־פּראָפּאַגאַנדע און מעדיע־מאַניפּולאַציע):
אין דער געשיכטע איז ניטאָ קיין לאַנד וואָס האָט נישט גענוצט פּראָפּאַגאַנדע בעת דער מלחמה.
ווען צוויי לענדער זענען אין מלחמה, באַטייליקן זיך ביידע זייטן שטענדיק אין פּראָפּאַגאַנדע.
דאָ זענען אַ פּאָר ביישפּילן:
ווי דער דאָקומענטאַר־פֿילם "ווען אמעריקעס פּרעזידענטן ליגן" האָט געוויזן, זענען די מלחמות וואָס די פארייניקטע שטאַטן האָבן געפֿירט
– למשל אין וויעטנאַם, קאָסאָוואָ, אַפֿגאַניסטאַן און איראַק – שטענדיק געווען אַגרעסיע־מלחמות, און די
מלחמות זענען שטענדיק געריכטעט געוואָרן מיט ליגנס.
פֿאַרוואָס האָט דאָס ביז הײַנט נישט געפֿירט צו קיין איין סאַנקציע קעגן די פֿאַראייניקטע שטאַטן?
אויף דעם 20סטן מאַרץ 2003 האָט אַ פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן אָנגעפֿירטע "קאָאַליציע פֿון די ווילנדיקע" איראַק אַטאַקירט.
זיי האָבן דאָס באַרעכטיקט ווי אַ נייטיקן פּרעווענטיוון קריג, ווײַל איראַק איז לויט דער טענה געווען
אין באַזיצונג פֿון וואָפן פֿון מאַסן־פֿאַרניכטונג.
אָבער קיין וואָפן פֿון מאַסן־פֿאַרניכטונג זענען נישט געפֿונען געוואָרן, און דער דעמאָלטיקער גענעראַל־סעקרעטאַר פֿון די
פֿאַראייניקטע נאַציאָנען האָט דעם איראַק־מלחמה גערופֿן אומלעגאַל – וואָס האָט געפֿירט צו ניט קיין סאַנקציעס קעגן
די פֿאַראייניקטע שטאַטן און ניט קיין שטיצע פֿאַרן קרבן.
צווישן דעם 24טן מאַרץ און דעם 10טן יוני 1999 האָבן בערך 200 נאטאָ־קעמפֿער־פֿליִגער אַראָפּגעלאָזט 28,018 עקספּלאָזיווע
מיטלען אויף דער פֿריִערדיקער יוגאָסלאַוויע – אַרײַנגערעכנט קלאַסטער־באָמבעס – און 10–15 טאָנען אוראַניום־באַדעקטע אַמוניציע.
נאטאָ האָט גערעכטפֿאַרטיקט די לופט־אַטאַקעס מיט אַ געזאָגטער "הומאַניטאַרישער קאַטאַסטראָפֿע".
אָבער לויט עטלעכע באריכטן – אַרײַנגערעכנט די פֿון דער אָרגאַניזאַציע פֿאַר זיכערהייט און קאָאָפּעראַציע אין אייראָפּע
(OSCE) – איז נישט געווען קיין הומאַניטאַרישע קאַטאַסטראָפֿע און ניט קיין עטנישע רייניקונג איידער דער מלחמה האָט אָנגעהויבן.
ווען מען רעדט וועגן "הומאַניטאַרישער קאַטאַסטראָפֿע", לאָמיר אַ קוק טאָן אויף דעם רוסיש-אוקראַיִנישן קריג.
די הײַנטיקע דיסקוסיע וועגן דער שווייצער נייטראַליטעט צענטרירט זיך בעיקר אויף דער פֿראַגע, צי שווייץ זאָל
נעמען זײַט און שטיצן דעם אָנגעזאָגטן קרבן – אוקראַיִנע.
אָבער איז די סיטואַציע טאַקע אַזוי קלאָר – אוקראַיִנע ווי די קרבן און רוסלאַנד ווי דער אַגרעסאָר – אָדער קען עס זײַן, ווי אין
יעדן קריג, אויך אָדער טיילווייז אַ זאַך פֿון פּראָפּאַגאַנדע?
דער שווייצער היסטאָריקער און פֿרידן־פֿאָרשער דאַניעלע גאַנסער האָט אָנגעוויזן, אַז עס איז אוממעגלעך צו פֿאַרשטיין
דעם קריג אין אוקראַיִנע אָן צו באַטראַכטן דעם 2014ער פּוטש.
גאַנסער האָט זיך באַצויגן אויף דעם אומקאָנסטיטוציאָנעלן און אומלעגאַלן אומשטויס פֿון דער
רעגירונג אין קיִעוו דעם 22סטן פֿעברואַר 2014.
די נומער פֿון שטימען וואָס איז געווען נייטיק אין פּאַרלאַמענט פֿאַר אימפּיטשמענט־פּראָצעדורן קעגן דעם איצטיקן
פּרעזידענט וויקטאָר יאַנוקאָוויטש איז נישט דערגרייכט געוואָרן.
פריער האָבן אומבאַקאַנטע סנייפּערס געשאָסן טויטלעכע שיסן אויף דעמאָנסטראַנטן און פּאָליציי־כוחות.
עס זענען געווען מער ווי 40 טויטע.
די אַקטינג רעגירונג פֿון פּרעזידענט יאַנוקאָוויטש און איר פּאָליציי־איינהייט "בערקוט" זענען
גלייך באַשולדיקט געוואָרן פֿאַר דעם מאַסאַקר.
דאָס איז טראָץ דעם פֿאַקט, אַז די אוקראינישע פּאָליציי און ספּעציעלע כוחות – ווי למשל די בערקוט – האָבן
נישט גענוצט כוח, ווי ווידעא־רעקאָרדירונגען ווײַזן.
לויט גאַנסער איז דער פּוטש געווען דער הויפּט־גורם פֿון דער מלחמה אין אוקראַיִנע.
אָבער די מזרחדיקע, בעיקר רוסיש־רעדנדיקע געגנטן פֿון דאָנעצק און לוגאַנסק האָבן נישט אנערקענט דעם בלוטיקן פּוטש אין קיִעוו
און האָבן זיך דערקלערט ווי אומאָפּהענגיקע "פֿאָלקס־רעפּובליקן".
אין ענטפֿער האָט די נײַע רעגירונג אין קיִעוו געשיקט טרופּן קעגן די מזרחדיקע געגנטן, וואָס האָט געפֿירט צו אַ בירגערקריג.
אַטאַקעס פֿון אוקראַיִנישע טרופּן אויף דער באַפֿעלקערונג אין דאָנבאַס האָבן זיך דראַמאַטיש פֿאַרגרעסערט פֿון מיטן
פֿעברואַר 2022 און ווײַטער – דאָס הייסט, אַפֿילו פֿאַר דעם ווי די רוסישע טרופּן זענען אַרײַן געמאַרשירט.
פֿון 17טן פֿעברואַר 2022 אָן, האָבן נייטראַלע אָבסערוואַטאָרן פֿון דער אָ.ס.ס.ע. געציילט ביז 1,400 עקספּלאָזיעס פּער טאָג.
זאָגט מען, אַז 100,000 ציווילע בירגער זענען עוואַקואירט געוואָרן אין דער אינערלעכקייט אָדער קיין רוסלאַנד צו באַשיצן זיך.
איינוווינער פֿון דער קרימינער האַלב־אינזל, וואָס זענען צוריקגעקומען קיין קרימיע נאָך דעם פּוטש, זענען
אויך אונטערגעשטעלט געוואָרן די ברוטאַלסטע האַראַסמאַנט און מיסברויכן דורך מאָרדנדיקע מיידאַן־שטיצער.
דאָס איז דעמאָנסטרירט געוואָרן דורך דעם דאָקומענטאַר־פֿילם "קרימיע – דער וועג היים" אויף
דער באַזע פֿון פֿאַרשיידענע עדות־אויסזאָגן.
לויט דעם אוקראינישן מיניסטעריום פֿאַר אינערלעכע ענינים, זענען זיבן מענטשן פֿון די אַכט באַסן וואָס זענען צוריקגעקומען אומגעקומען.
די קרימישע איינוווינער האָבן דאַן אָנגעהויבן צו פאָרמירן פאַרטיידיקונגס־איינהייטן און האָבן פּלאַנירט אַן אָפֿיציעלען
שטיממעגאַנג וועגן דער צוקונפֿטיקער סטאַטוס פֿון קרימיע דעם 16טן מאַרץ 2014, לויט דעם רעכט צו זעלבסטבאַשטימונג
וואָס איז פֿאַרזיכערט אין אינטערנאַציאָנאַלן געזעץ.
דאָס איז געווען דער איינציקער וועג צו פאַרמיידן ווײַטערדיקן בלוטפֿלוס.
לויט דעם אָפֿיציעלן ענדגילטיקן רעזולטאַט, 96.77 פּראָצענט פֿון די וואָס האָבן געשטימט,
זענען געווען פֿאַר זיך אָנשליסן צו רוסלאַנד.
אַ פֿאַרגלײַך צווישן דער אָפּטרעטונג פֿון קרימיע און דער דעקלאַראַציע פֿון קאָסאָוואָס אומאָפּהענגיקייט ווײַזט אַז מלחמה
און אַנעקסאַציע קענען ווערן געריכט לויט פֿאַרשידענע סטאַנדאַרטן.
נאָך דער מלחמה אין 1999 איז קאָסאָוואָ געשטעלט געוואָרן אונטער דער אַדמיניסטראַטיווער אויטאָריטעט פֿון די פֿאַראייניקטע נאַציעס
און האָט דערקלערט איר זעלבסטשטענדיקייט דעם 27סטן פֿעברואַר 2008.
אלס רעזולטאַט פֿון דער מלחמה איז אין קאָסאָוואָ געגרינדעט געוואָרן די צווייט־גרעסטע אמעריקאנער מיליטערישע
באַזע אין אייראָפּע – קעמפּ באָנדסטיל – מיט טויזנטער זאָלדאַטן אויפגעשטעלט אויף אַ שטח פֿון 386 העקטאַר.
דורך איר מיליטערישער אָנוועזנהייט אין אַ סטראַטעגיש וויכטיקן געגנט, האָבן די פֿאַראייניקטע שטאַטן געזיכערט
קאָנטראָל איבער מעגלעכע רערנליניע־רוטעס און די קאָמערציעלע אויסנוצונג פֿון נאַטירלעכע רעסורסן.
קיינער האָט נישט גערעדט וועגן אַן "אַנעקסאַציע" און קיינער האָט נישט אַרויפֿגעלייגט קיין סאַנקציעס אויף די פֿאַראייניקטע שטאַטן.
אָבער רוסלאַנד, וואָס האָט געשיקט טרופּן קיין קרימיע דעם 21סטן פֿעברואַר 2014, כּדי צו באַשיצן די
אײַנוווינער און פֿאַרזיכערן איר ים־באַזע אין סעוואַסטאָפּאָל, איז געטראָפֿן געוואָרן מיט סאַנקציעס.
איין זאַך איז קלאָר: יעדער קריגפֿירנדיקער פּאַרטיי נוצט פּראָפּאַגאַנדע און אויסנוצט איר דערציילונג צו איר נוץ.
ווער קען שווערן אַז איינער פֿון די קריגפֿירנדיקע פּאַרטייען טראָגט נישט קיין אחריות פֿאַר דעם קריג?
שווייץ וואָלט דעריבער געווען קלוג צו האַלטן אירע הענט אַוועק און זיך נישט צו שטעלן אויף קיין זײַט.
ווי קלאַ.טעלעוויזיע האָט געוויזן אין עטלעכע פּראָגראַמען און ווי די געשיכטע ווייזט, קריגן און
פּאַרטייַישקייט זענען כּמעט נישט צו רעכטפֿערטיקן.
איבער אַלץ האָבן די מלחמות, געפֿירט דורך די פֿאַראייניקטע שטאַטן אָדער נאטאָ, געבראַכט אומזאָגבאַרע ליידן מיט הונדערטער
טויזנטער קרבנות און חורבן־ברענגנדיקע לאַנגצײַטיקע השפּעות – פֿון איראַק ביז ליביע, פֿון יוגאָסלאַוויע ביז סיריע.
עס זאָל אויך באַמערקט ווערן אַז מלחמות ווערן אָפֿט אויסגענוצט דורך אַ דריטע מאַכט צו
פֿאָרויסברענגען אירע פּלענער פֿאַר וועלט־הערשאַפֿט.
אויף דעם אופֿן ווערט די באַפעלקערונג געהאַלטן אין אַ שטענדיקן צושטאַנד פֿון "שפּאַנונג" און
"אומזיכערקייט" דורך מלחמות און/אָדער מלחמה־רעטאָריק.
דאָס שפּילט אין די הענט פֿון רעגירונגען און דער וואַפֿן־אינדוסטריע, און לאָזט זיי אָפּנעמען
מענטשן זייערע בירגערלעכע רעכטן און פֿרײַהייטן, אָדער אַנדערש פּראָפֿיטירן פֿון דער סיטואַציע.
איר קענט געפֿינען מער אינפֿאָרמאַציע אין דעם נאטאָ־דאָקומענטאַר.
אין דעם פּונקט זאָל מען קורץ באַמערקן אַז:
וועפּן־ליפֿערונגען צו איין זײַט אין אַ מלחמה – אַפֿילו אויב זיי זענען באַשטימט פֿאַרן אָנגעזעצטן קרבן, ווי למשל
אוקראַיִנע – שפּילן נאָר אין די הענט פֿון די קריגספּראָפֿיטירער און די אַרכיטעקטן פֿון אַ וועלט־רעגירונג.
דאָס זענען די מענטשן וואָס זיצן אין די העכסטע שיכטן פֿון די וואַפֿן־פֿירמעס.
וואַפֿן־ליפֿערונגען פֿאַרזאָרגן די מלחמה־עקאָנאָמיע, פֿאַרלענגערן מלחמות און פֿאַרהיטן שלום־פֿאַרהאַנדלונגען.
עס זענען שטענדיק די מענטשן וואָס ליידן, געצווונגען צו שיקן זייערע זין – און איצט אויך זייערע טעכטער – צום פראָנט.
די ליפֿערונגען פֿון וואָפֿנס העלפֿן אויסבליטן דאָס פֿאָלק ביז צום לעצטן מאַן.
שווייצער בירגער זענען מחויב צו באַשיצן די שווייצער נייטראַליטעט און צו פאַרמיידן מלחמה־שולד.
קעגן דעם הינטערגרונט, ווען מלחמות זענען שווער צו רעכטפֿערטיקן און ווערן אויסגענוצט פֿאַר פּאָליטישע צילן, פֿירן מער און מער שווייצער
בירגערס אַ קאַמפּאַניע צו באַשיצן די שווייצער נייטראַליטעט און צו פאַרמיידן אַז דער לאַנד זאָל ווערן מיטשולדיק אין מלחמה.
דאָ זענען דרײַ בײַשפּילן:
1. פֿריי שוויצער – אויסגעזאָגט: פֿרײַע שווייצער פֿונעם קאַנטאָן שוויץ – לייגן אַרײַן אַ התנגדות
צו אַ וואָפֿן־פּראָדוקציע־זאַל אין אונטעריבערג
אויסצוגן פֿון דער פּרעסע־מעלדונג אַרויסגעגעבן דורך די פֿריי־שווייצער אינטערעסן־גרופּע דעם 16טן מערץ 2025:
אין מלחמה־זאָנעס פֿאַראורזאַכן וואָפן ריזיקע ליידן און פילע אומשולדיקע טויטן.
נאָר אַ פּאָר האָבן נוץ פֿון דער מלחמה, למשל אין דער פֿאָרעם פֿון וואַפֿן־ליפֿערונגען.
די דײַטשישע פֿירמע רײַנמעטאַל פֿאַרזאָרגט אַקטיווע קריגספּאַרטייען.
עס וויל איצט פֿאַרגרעסערן די פּראָדוקציע פֿון מלחמה־מאַטעריאַל אין אונטעריבערג און בויען אַ פּראָדוקציע־זאַל. (...)
שווייץ האָט געהאַט אַ לאַנגע טראַדיציע פֿון נייטראַליטעט און האָט געשפּילט אַ וויכטיקע פֿאַרמיטלערישע ראָלע.
יעצט איז דער קריג נעענטער ווי ער איז געווען פֿאַר אַ לאַנג צײַט.
דער געזעץ וועגן מלחמה־מאַטעריאַל איז אָריגינעל אַרײַנגעפֿירט געוואָרן צו באַשיצן די שווייצער נייטראַליטעט און
צו פאַרמיידן די עקספּאָרט פֿון וואַפן צו מלחמה־געביטן.
עס איז סקאַנדאַליאָז אַז איצט ווערן אויך געווער־עקספּאָרטן פֿאַר קריגס־געביטן באַשטעטיקט.
זייער טייל אין דעם לעצטן פּראָדוקט מוז פשוט זײַן ווייניקער ווי 50%.
דאָס מיינט אַז ביז 50% פֿון דער ווערט פֿון אַ וואַפֿן קען ווערן עקספּאָרטירט פֿון שווייץ צו לענדער וואָס זענען אין מלחמה.
– דער ווערט קען גרינג קאָנטראָלירט ווערן דורך באַשטימען פּאַסיקע איבערפֿיר־פּרײַזן אינעם גרופּע.
דער פֿעדעראַלער ראַט שטעלט פינאַנציעלע אינטערעסן העכער נייטראַליטעט ווען עס קומט צו וואָפן־עקספּאָרטן.
די וואַפֿן־לאָבי האָט דאָ אַ גוטע אַרבעט געטאָן.
ווען די מענטשהייט קוקט אויף די חורבנות, פֿרייט זיך רײַנמעטאַל איבער רעקאָרד־פּראָפֿיצן. (...)
דער אײַנװאָנד איז געצילט צו פֿאַרזיכערן אַז די זאָרגן און זיכערהייט־פֿראַגעס, וואָס די באַזאָרגטע
באַפֿעלקערונג האָט אויפֿגעוואָרפֿן, ווערן ערנסט גענומען. (...)
די אַקטיוויטעטן פֿון דער רײַנמעטאַל־גרופּע זענען עטיש אומאַננעמבאַר, שטעלן אין סכּנה די זיכערהייט פֿון די
מענטשן פֿון שוויץ און פֿאַרלעצן די שווייצער קאָנסטיטוציע.
מלחמה איז נישט גורל. מלחמה איז אַ ברירה. עס איז צײַט צו מאַכן נאָך אַ ברירה.
"די פֿריי שווייצער אינטערעס־גרופּע"
צווייטע פֿעדעראַלע פּאָפּולערע איניציאַטיוו "שווייצער נייטראַליטעט באַשיצן (נייטראַליטעט־יניציאַטיוו)"
דעם 11טן אַפּריל 2024 איז די נייטראַליטעט־איניציאַטיוו אַרײַנגעגעבן געוואָרן מיט כּמעט 130,000 גילטיקע אונטערשריפֿטן.
דעם 27סטן נאָוועמבער 2024 האָט דער פֿעדעראַלער ראַט רעקאָמענדירט, אַז דער פּאַרלאַמענט זאָל אָפּװײַזן
די נייטראַליטעט־איניציאַטיוו אָן אַ קעגנפֿאָרשלאָג.
די איניציאַטיוו וואָלט שטרענג באַגרענעצן די קאָאָפּעראַציע מיט מיליטערישע אַליאַנסן ווי נאטאָ.
שווייץ וועט אויך מער נישט זײַן פֿאַרפֿליכטעט אָנצונעמען די סאַנקציעס פֿון דער
אייראָפּעיִשער פאראייניקונג, ווי למשל די קעגן רוסלאַנד.
די נייטראַליטעט־יניציאַטיוו ווערט דערוואַרט צו ווערן געשטעלט צו אַ שטימע אויף דעם 30סטן
נאוועמבער 2025 אָדער 2026 און לייענט זיך ווי פאלגנד:
"דער פֿעדעראַלער קאָנסטיטוציע ווערט געענדערט ווי פאלגנד:
אַרטיקל 54a שווייצער נייטראַליטעט 1 שווייץ איז נייטראַל. איר נייטראַליטעט איז אייביק און באַוואָפֿנט.
שווייץ זאָל זיך נישט אָנשליסן צו קיין מיליטערישן אָדער פאַרטיידיקונגס־אַליאַנץ.
די קאָאָפּעראַציע מיט אַזעלכע אַליאַנסן איז רעזערווירט פֿאַר פאַלן פֿון דירעקטן מיליטערישן אַטאַק אויף שווייץ אָדער
פֿאַר פאַלן פֿון אַקציעס אין צוגרייטונג פֿאַר אַזאַ אַטאַק.
3 שווייץ זאָל נישט אָנטיילנעמען אין מיליטערישע קאָנפליקטן צווישן דריטע לענדער, און זי זאָל אויך נישט נעמען
ניט־מיליטערישע קאָערווישע מיטלען קעגן קריגספֿירנדיקע שטאַטן.
דאָס געלט נישט פֿאַר פֿאַרפֿליכטונגען צו די פֿאַראייניקטע נאַציעס (UN) אָדער פֿאַר מיטלען צו פֿאַרהיטן די
אויסמײַדונג פֿון ניט-מיליטערישע קאָערוויִווע מיטלען וואָס ווערן אַרויפֿגעלייגט דורך אַנדערע מדינות.
שווייץ נוצט איר אייביק נייטראַליטעט צו פאַרמיידן און לייזן קאָנפליקטן און איז גרייט צו דינען ווי אַ מעדיאַטאָר.
3. פֿאַר אַ שווייץ פֿון גוטע דינסטן – "באַוועגונג פֿאַר נייטראַליטעט" געגרינדעט
פֿון אַ פּרעס־מעלדונג דאַטירט דעם 14טן מערץ 2025:
"פֿאַר אַ שווייץ פֿון גוטע דינסטן – מיט דעם ציל אין זינען, האָבן 46 איבערגעגעבענע מענטשן זונטיק געגרינדעט די
שטיצנדיקע אַסאָציאַציע פֿון דער 'באַוועגונג פֿאַר נייטראַליטעט', פֿאַרקירצט צו 'bene'."
די באַוועגונג זעט נייטראַליטעט ווי אַ פֿאָרויסזעצונג פֿאַר שלום און דירעקטע דעמאָקראַטיע.
די וואָס זיך 'אַליינען' מיט מאַכט־בלאָקן אָדער מיליטערישע אַליאַנסן, געבן ביסלעכווײַז אָפּ זייער סאָווערעניטעט.
און באַזונדערס ווען עס קומט צו דער עקזיסטענציעלער פֿראַגע פֿון מלחמה און שלום, מוז יעדער
באַשלוס גלייך דעמאָקראַטיש געמאכט ווערן. (...)
די באַוועגונג זעט ניט נייטראַליטעט ווי פּאַסיוו שטיין אויף דער זײַט און פּראָפֿיטירן, נאָר ווי אַ יסוד צו שטיצן
אינטערנאַציאָנאַלע געזעצן, די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען'ס פֿאַרבאָט אויף גוואַלד, און מיטלמעשונג צווישן פּאַרטייען אין קאָנפליקט.
עס וויל דעריבער אויפֿשטעלן אַ אינטערנאַציאָנאַלע נעץ און אויך פֿאָדערן נייטראַליטעט ווי
אַ פּרינציפּ פֿון שלום אין אַנדערע לענדער.
עס זענען אויך פּלאַנען צו גרינדן אַ אינטערנאַציאָנאַלן נייטראַליטעט־ראַט וואָס וועט באַמערקן די הײַנטיקע
קאָנפליקטן און פּראָבלעמען פֿון אַ זעלבסטשטענדיקער פּערספּעקטיוו, באַזירט אויף אינטערנאַציאָנאַלן געזעץ.
דער הויפּט־ציל פֿון דער באַוועגונג איז צו געווינען די שטימען פֿאַר דער נייטראַליטעט־יניציאַטיוו.
נייטראַליטעט איז דער עפעקטיווסטער שוץ קעגן קאָנפליקט און מלחמה; זי געהערט צו דער גאַנצער
באַפעלקערונג און דעריבער געהערט זי אויך אין דער קאָנסטיטוציע.
ווײַטערדיקע אינפֿאָרמאַציע: bene-schweiz.info
ביטע טיילט דעם בראָדקאַסט און העלפֿט אינפֿאָרמירן די שווייצער, אַזוי אַז די שטימע אויף
דער נייטראַליטעט־יניציאַטיוו זאָל געווינען.
דאָס איז דער איינציקער וועג צו באַשיצן די שווייצער נייטראַליטעט און צו פאַרמיידן מלחמה־שולד!