Kla.TV: Monganga Haug, matondi mingi mpo na ntango na bino ya kosolola na biso lelo.
Ozali mokomi ya buku Das Deutsche Reich 1871 bis heute (Bokonzi ya Allemagne banda 1871 kino lelo). Kino lelo?
Monganga Haug, ntembe monene ezali na ntina na likanisi oyo elobaka ete Republiki Federale ya Allemagne ezali ekolo te, ete
ezali kaka na Mobeko-Mokambi kasi konstitisyo te, ete ezali na boyokani ya kimya te, ete ezali na bandelo ya
ekolo oyo eyebani malamu te mpe ete ezali na lipanda te.
Ba Allemands mpe bazali bato ya mboka te.
Lokola mongongo oyo endimi te lisolo oyo ezali kotambola mingi, tosengi yo olimbwela batalani na mokuse mpe na polele makanisi na
yo na ntina na nini bokobi ya German Reich ezali na tina mpo na yo, mpe nini makambo oyo ya ntembe, oyo bazali kolobela
mingi, etali bokobi ya German Reich, kolanda ndenge yo okanisi.
Matthes Haug: Ya liboso, matondi mingi mpo na libyangi, Mongali Matten.
Iyo, nakomaki buku "1871 kino lelo", mpo ete Ampire ya Allemagne etongamaki na 1871 na Ndako ya Mitali na
Versailles, na nse ya bokambi ya Bismarck mpe Ampire Wilhelm I.
Endimamaki, eyebanaki na bikolo 46 oyo batindami na bango bazalaki wana mpe bandimaki yango, Bokonzi ya Allemagne.
Mpe Ampire oyo ya Allemagne esilaki ata mokolo moko te.
Ekokaki te kosilisa yango ata moke, mpo yango esengelaki mibeko oyo mpe ekomami na mobeko-likonzi ya 1871, mibeko oyo
elobeli ndenge nini, na ndakisa, bakoki kosilisa mobeko-likonzi.
Mibeko-mokonzi oyo esilaki te.
Na sima, Etumba ya Liboso ya Mokili Mobimba ezalaki, mpe sima na yango, ya solo, ezalaki kaka boyokani ya kimya.
Boyokani ya kimya ya solo ezalaki ata mokolo moko te. Boyokani ya Versailles ezalaki boyokani ya kimya te.
Bongo ezalaki kaka boyokani ya kimya ya mwa ntango. Mpe na boye, Reich ya Allemagne ezali nanu kino lelo.
Bokangisa yango te na Reich ya Misato. Mbala mingi bakangisaka yango. Reich ya Misato mpe
Ampire ya Allemagne ya 1871 bazali na boyokani te.
Kasi, likambo yango ebandi kaka na bokonzi monene oyo, oyo ezali kokoba kozala polele tii na mokolo ya lelo.
Kla.TV: Na makanisi na yo, nini makoki mpe makama ekoki kobima na likambo ete Ampire ya Allemagne ezali naino kino lelo?
Bana mboka bazali na mabaku ya ntina mpo na kobongisa lobi?
MH: Likoki ezali monene mpenza. Mpe na kotalela kaka makambo ya mibeko, oyo ezali likanisi na
ngai te, kasi ezali likambo ya solo ya mibeko.
Na yango, na kotalela kaka makambo ya mibeko, constitution ya 1871 mpe esalelamaka.
Mpo Empire ya Allemagne ezali naino, na moboko, na etumba tii lelo. Kasi ezali kaka na boyokani ya kotɛlɛmisa masasi.
Mpe kaka Ampire oyo ya Allemagne nde ekoki lisusu kosayina boyokani ya kimya.
République Fédérale ezalaki ata te na ntango wana.
Soki tolobi polele, esalemaki kaka na mokolo ya 3 sanza ya yambo 1950, nsima ya mokanda ya
suka ya bondimi oyo etindamaki epai ya Ba-Anglais.
Bongo, moto akoki kokanisa ete esalemaki na 1949.
Nasalaki bolukiluki ya mozindo na makambo oyo nyonso mpe nalakisaki yango na bosikisiki.
Nalingaka kaka makambo ya solo, eloko mosusu te. Na likambo wana, nazali savant kino wana.
Na yango, Republiki Federale esalemaki te kino na mokolo ya 3 sanza ya yambo 1950.
Yango wana, ekoki kosalema te kotia sinyatire na boyokani ya kimya, mpamba te Republiki
Federale ya Allemagne ezalaki ata mokolo te na etumba.
Mpe boyokani ya kimya esengeli mpenza kolanda etumba.
Mpe yango esengi bakitani ya solo ya Reich ya Allemagne.
Kla.TV: Mpe ba représentants légitimes oyo bazalaki kutu te na masolo ya kimya oyo.
Boyokani ya 2 plus 4 ezali. Boye nyonso ezalaki mpamba, ndenge balobaka?
MH: Na Allemand, "Für den Katz" elingi koloba te "pona pusi".
Bon, yango ezali likambo mosusu.
Bamoniseli ya boyokani ya kimya bazalaki ata mokolo moko te.
Yango elingaki kozala Mokonzi-Mokonzi William ya Yambo to ya Mibale.
Na esika na ye, William II nde ayaki.
Bongo, yango elingaki kozala momonisi ya solo.
Kasi, na sima akendeki na mboka mopaya, yango wana azalaki lisusu awa te mpe bato bakokaki kokutana na ye te.
Mpe Republiki ya Weimar etangamaki kaka na ndenge ya kotemela mobeko-likonzi ya 1871 oyo ezalaki na nguya. Yango ekoki kosalema
te na nse ya mibeko ya bikolo na bikolo mpe mibeko-likonzi.
Yango elingi koloba ete ezalaki na momonisi ya solo te ya Ampire ya Allemagne ya 1871.
Bango bazalaki bato ya politiki ya mpamba mpe bato oyo bazalaki na bokonzi ata moke te mpo na kotia sinyatire na
boyokani ya kimya mpo na Ampire ya Allemagne na mobu 1871.
Bongo balobelaki yango, mpe sikoyo tokobima mwa moke na lisolo, mpo na Boyokani ya Mibale Plus Minei.
Na bosolo mpenza, ebéngami Boyokani ya Minei na Mibale. Yango nde nkombo oyo ba Alliés bapesaka yango.
Bongo, ba Alliés minei, Union Soviétique, Angleterre, France mpe Etats-Unis, mpe RFA, République Fédérale d'Allemagne mpe RDA.
Oyo esengelaki kotia Allemagne na bomoko na nse ya boyokani oyo. Yango elingaki kozala likambo ya kondima.
Na ndenge wana, Allemagne ya bomoko esalemaki ata mokolo moko te.
Mpo Allemagne ya bomoko elingi koloba Allemagne mobimba ndenge ezalaki na 1871.
Yango ezali bomoko ya kokoka.
Allemagne ekabwanaki na biteni misato nsima ya Etumba ya Mibale ya Mokili Mobimba.
République Fédérale ya Allemagne, oyo liboso ezalaki République Démocratique ya Allemagne, to mpe Allemagne ya
Kati mpo na koloba polele. Mpe bisika oyo Allemagne ya Esti ezalaki kokamba na nzela ya Pologne.
Mpe tii lelo, eloko moko te ebongwani na likambo wana.
Na yango, Allemagne ya esangani ekokaki te kosalema na RFA na nzela ya eteni moko mpamba kati
na biteni wana misato, to ata na biteni ebele.
Mpe bongo, bato balobaka ntango nyonso ete Boyokani oyo ya Minei na Mibale, to Mibale na Minei, ekozala lokola boyokani ya kimya.
Likambo lokola boyokani ya kimya ezali te. Elobami polele ete ezali boyokani ya kimya.
Mpe na suka, boyokani oyo endimamaki na mitindo ya mibeko te na bapartisants nyonso.
Kaka na nzela ya Russie. Yango ezali likambo ya kosepelisa mingi.
Kaka Russie nde endimaki boyokani oyo.
Mpe Genscher, Ministre ya Mambi ya Bapaya ya Allemagne na tango wana, andimaki yango te kolanda mibeko.
Osengeli kotia sinyatire na yo mobimba awa, ndenge moko asalaki na kontra monene.
Ntango ekomaki ya kotia maboko, atyaki kaka ba initiales na ye. Nkombo ya liboso te, eloko mosusu mpe te.
Mpe soki tolobi polele, yango ezali kotɛlɛmɛla mibeko.
Na yango, boyokani oyo endimamaki na mibeko te. Yango nde likambo ya ntina.
Kla.TV: Monganga Haug, soki nasosoli yo malamu, bongo mobeko-likonzi ya 1871 ezali naino na nguvu lelo oyo.
Kasi, Mibeko ya moboko ezali nini? Ntina na yango ezali nini?
MH: Mobeko ya moboko esalemi na kolanda Boyokani ya La Haye. Yango ezali mobeko ya bikolo na bikolo.
Etambwisaka ezalela ya etumba mpe makambo ya sima ya etumba.
Kla.TV: HLKO elingi koloba nini? MH: Boyokani ya La Haye mpo na bitumba na mabele.
Esengeli moto oyo afandi apesa esika ya kofanda mobeko-mokonzi?
Mpo na kobatela molɔngɔ, disiplini mpe kimya. Ndenge wana nde elimbolami.
Yango wana babengaka yango Mobeko ya moboko ya Republiki Federale ya Allemagne, kasi Mobeko
ya moboko ya Republiki Federale ya Allemagne te.
Bongo wana ezali lotomo ya moyi. Lisolo moke.
Tata na ngai ayebaki Carlo Schmidt, moko ya bakeli ya mobeko-likonzi ya Allemagne.
Azalaki mokonzi monene na lingomba ya bandeko ya tata na ngai.
Mpe, lokola azalaki naino na esengo mingi ya feti, abimisaki mwa basekele.
Mpe alobaki, oyebi, bapesaki biso nzela ya kobakisa matɔnɔ ya suka mpe bakɔma. Ntina,
makambo mosusu nyonso esilaki kokatama liboso.
Baninga ya bitumba balingi solo kobongisa mobeko-likonzi oyo kolanda matomba na bango moko. Yango emonani polele.
Yango wana ezali maloba ya polele ya Carlo Schmidt mpo na tata na ngai lokola témoin.
Mpe lelo oyo, etangami kaka na Article 120 ya Mobeko-Mokonzi ete leta federal nde efutaka misolo ya
botɛmɛli. Yango ezali na version ya sikoyo ya 2025.
Yango elingi koloba ete soki esengeli ofuta mbongo ya kofanda, biso mpe tozali na mosala.
Tozali na constitution te.
Mpo ete, kolanda mibeko ya mokili mobimba, ekolo ya solo esengeli kozala na bato,
bandelo, bibongiseli ya Leta mpe mobeko-likonzi.
Na bosolo mpenza, Republiki Federale ekokisi ata eloko moko te kati na biloko wana misato. Ezali ekolo te, mpo
bafandi na yango nyonso bazali bana mboka ya Reich ya Allemagne.
Baoyo bakoki komonisa yango na nzela ya libota na bango ya bankoko.
Na yango, Republiki Federale yango moko ezali na mobeko ya nationalité oyo endimami te.
Mpe bandelo ya bikolo ezali te. Mpo bandelo ya bikolo, bandelo ya solo, esalemaki na Ampire ya Allemagne na mobu 1871.
Bongo, République Fédérale esalemaki lokola ebongiseli ya boyangeli, etuka moko ya nkita. Na nguya oyo ekangaki mboka.
Mpe nguya oyo ekangi mboka ezali na lotomo te ya kotia likolo na yango leta ya sika.
Na yango, na kotalela mibeko ya bikolo, Ampire ya Allemagne ya 1871 etikali kaka ndenge moko.
Kla.TV: Bongo, soki nazali koyoka yo malamu, Republiki Federale ya Allemagne ezali kaka ebongiseli ya
administration oyo etiyamaki na, tóloba, bikolo oyo balongaki na etumba mpo na kobatela bokengi ya bato.
Yango ememi ngai na motuna na ngai ya sima.
Mpo bato oyo babengami batalisi ya bosolo ya makambo mbala mingi balobaka ete leta ná
bakonzi na yango esengeli kozala bakompanyi.
Balobaka mbala mingi ete Republiki Federale ya Allemagne ezali kompanyi ya limite to eloko moko ya
ndenge wana, ebongiseli moko. Mpo ekoka kosala makambo.
Mpo bonsomi to bokonzi ya Leta ebunga te na yango. Mpo eloko moko ebunga te.
Kasi yo omoni yango ndenge nini? Sikoyo, eloko oyo biso tozali, soki tolobi kaka kompanyi, mpe kozala na karte ya
identité, ezali elembo ya ebongiseli oyo ya administration?
Mpe ete biso tozali mpenza Leta ya solo te, ete Republiki Federale ya Allemagne ezali ata Leta
ya solo te, kasi ezali kaka eteni ya boyangeli?
Yango ezali elembo ya likambo oyo?
MH: Yango ezali mpenza elembo ya yango.
Na tango wana, na mobu 1990, na eleko ya oyo babengaki boyokani ya lisanga, oyo esalemaki te, Ministre ya Mambi ya Bapaya ya
Amerika mpe Ministre ya Mambi ya Bapaya ya Allemagne, elingi koloba ya Union Soviétique, basalelaki lotomo na bango lokola ba
Alliés ya kotia pembeni mpe balongolaki Mobeko ya Moboko kozanga kopesa mosusu na esika na yango, mpe balongolaki
ndelo ya bosaleli, Article 23, epai wapi yango elimbolamaki.
Mobeko nyonso esengeli kozala na ndelo ya bosaleli na yango oyo elimbolami.
RDA ezalaki na mobeko-likonzi. Mpe bakataki yango na ngámbo moko, lokola nde mpo na kobwaka pasiiporo.
Yango elingi koloba ete banda na ntango oyo, mokolo ya 18 sanza ya nsambo 1990, ntango likambo oyo esalemaki, to mpo na koloba
polele, na mokolo ya 17 sanza ya nsambo 1990, na mokolo ya 18 sanza ya nsambo 1990, Republiki
Federale ya Allemagne na RDA bapesamaki lokumu te.
Moto moko te azalaki lisusu na bokonzi ya likolo.
Kobanda na mokonzi ya misolo ya parti moko na moko, moto moko te azalaki na bokonzi, bokonzi
ya likolo, ya koloba na nkombo ya RFG to ya RDA.
Mpe likambo oyo ebombamaki na bato ya Allemagne.
Mpe na yango, ezalaki lokola nde esalemaki na esika oyo mopɛpɛ ezalaka te.
République Fédérale ya Allemagne ezalaki lisusu na nse ya botiyami na makasi te na oyo etali bato, mpamba te Bakonzi ya
Lisanga ya Baninga, mingi mingi Etats-Unis, nguya oyo elongaki na Wɛsti, balongolaki yango bokonzi na yango. Yango wana, na
ndimbola wana, ezalaki lisusu na nse ya botiyami na makasi te.
Mpe Genscher na Kohl bakomisaki Republiki Federale ya Allemagne lokola kompani na Delaware.
Mpe Genscher alongolaki BRD na Charte ya ONU mpe akomaki Allemagne na esika na yango.
Lisusu lokola kompani. Bakomisami lokola kompani na Delaware.
Okoki koluka yango na sisteme ya mokili mobimba ya bansango ya bakompanyi. Nkombo na yango UPIC. Yango wana, okoki koluka yango.
Mpe ekomami kuna, Prezida Steinmeier ya Republiki Federali, nimero ya kompani, adresi ya kompani, bongo bango nyonso
bazali bakompani na ndenge nyonso, mpo asengelaki kokomisa Kohl lokola kompani, mpo ete moboko ya constitutionnel elongolamaki.
Kla.TV: Dr Haug, soki tozongi na likambo ya karte d'identité oyo.
Bongo soki karte d'identité oyo ezali lokola kaka karte ya kompani ya Allemagne, Kompani ya Allemagne, ntina ezali nini?
MH: Ezali na mibeko ya mokili mobimba oyo elobaka ete na ezalela ya bakangami, na moboko tozali bakangami, kino sikoyo tozalaki
mpenza na ezalela wana ya bakangami, mbala mosusu na bonsomi moke koleka oyo ya sikoyo na boloko, kasi tozalaki na ezalela wana.
Mpe ezali na mibeko oyo elobaka ete bato oyo basengeli kopesama mokanda ya mobembo. Karta ya identité to mokanda ya mobembo.
Karta ya identité emonisaka ete tozali basali. Nazalaki kosala ntango nyonso na eleko ya konje, na ndakisa na Daimler.
Nazalaki kosala ntango nyonso na eleko ya konje, na Daimler to na esika mosusu, mpe Daimler epesaki yo karte
ya identité mpo ozalaki mosali na bango na eleko wana.
Mpe oyo ezali kaka ndenge moko na kompani ya mombongo oyo eyebani na nkombo ya Republiki Federale ya
Allemagne, oyo na sima epesaka bato karte ya identité.
Mpe yango emonisi polele ete biso tozali kaka basali.
Kla.TV: Mpe na yango, bazali mpe bato ya mboka te.
MH: Mpe kozanga ekolo.
Kla.TV: Bongo, soki sikoyo tozali na kompanyi kaka moko na Republiki Federale ya Allemagne mpe tozali na mobeko-likonzi ya
solo te, kasi kaka mobeko ya boyangeli mpo na kobatela kimya mpe bokengi ya bato, tika naloba boye: kozongela Reich ya solo ya
Allemagne, mpe mobeko-likonzi ya solo, oyo ezali naino na nguya lelo, epesaka nini mpo na bato ya Allemagne to mpo na
bana mboka ya Allemagne? Boye likambo oyo ezali na ntina?
Ezali kaka lokasa ya kala na putulu, to ezali na likambo ya ntina ya koyebisa biso lelo?
MH: Yango ezali na ntina mingi.
Ya solo, ezali na ntina mingi mpenza kokoma na kimya, lokola mpe na etumba, na nzela ya
boyokani ya kimya. Yango nde esengeli liboso.
Na nsima, na kotalela mibeko ya bikolo ya mokili mobimba, tokokoma lisusu ekolo, ekolo oyo endimami. Mpe
lisusu tokozwa makoki ya ekolo, oyo tozali na yango te sikoyo na likambo ya Republiki Federale ya Allemagne.
Ya solo, biso ba Allemands nyonso tozali bato ya mboka te.
Ekoki komonana lokola likambo ya kondima te, kasi ezali solo.
Bongo tokozala lisusu na makoki ya mobeko-likonzi mpe lipanda na nse ya mibeko ya mokili mobimba.
Mpe constitution oyo ekoki komonana lokola ya kala, ya 1871, mpe mbala mosusu ete ekomi ya tina te, kasi ezali bongo te.
Ba elonga ya minene ezalaki.
Mpe kuna, na ndakisa, balobelaki mpe likambo ya mpako na Empire ya Allemagne.
Taksi ya boteki ezalaki kaka 4%.
Impôts ezalaki te, kaka mwa impôts moke ezalaki likolo ya ndelo moko ya mbongo oyo eleki.
Yango elingi koloba, tika napesa yo ndakisa, soki TVA ezali kaka 4%, tózwa talo ya esansi.
Soki tolobi mpo na lelo, mazuti ezali na 1,70, bongo okoki kosala calcul yo moko: soki ozali kaka na 4% ya
TVA, bongo talo ya esansi ekozala lisusu ekeseni mpenza.
Lelo, ezali na mpako ya soki 80 centime, mingi mpenza na esansi, mpe ngai nazali na 70
centime to mwa moke koleka mpo na ntalo ya esansi.
Bongo, nakanisi oyo ezali kaka ndakisa moko oyo emonisi ete ezali mpenza kopesa matomba ya minene mpo na bato ya Allemagne.
Mpe solo, ezali mpe likambo ya mosolo, yango emonani polele.
Na yango, na tango wana, pensioné moko azalaki kozwa na moyenne euro 3 000 na sanza, na ndakisa, soki babaloli yango na euro.
Nakanisi ete pensioné ya katikati azali na likambo te na yango; basusu bazwaka ata mingi koleka, kasi bango bazali moke.
Soki okoki kozwa pension ya malamu awa kozanga kofuta mpako mingi, yango mpe ezali mokakatano monene mpo na biso, soki otali
kaka bato ebele oyo balokotaka bamilangi, mpe bongo na bongo.
Yango wana ezali na matomba ebele.
Tokokaki kolobela yango lisusu pendant demi-heure, mpo na matomba na yango—kutu, ezali kaka matomba.
Kasi nalingi kaka kolobela likambo moko ya ntina.
Kla.TV: Sikawa mpo na motuna mosusu. Bongo soki Republiki Federale ya Allemagne ezali kaka kompanyi,
ekomami lokola kompanyi, kompanyi ya limite to nini?
MH: Ekomami te lokola kompani ya limite, kasi lokola kompani mpamba. Kla.TV: Ekomami lokola kompani.
Mpe biso tozali kaka na mwa mibeko ya ndako, ebongiseli oyo ebongisaka kaka bomoi na biso elongo, kasi mobeko-likonzi te.
Bongo mpo na nyongo ya ekolo oyo ya monene mpenza oyo tozali kokutana na yango?
Boni, ezali mpenza na ntina mpo na biso?
Yango ezali likambo ya kompani te, kasi ya bafandi, bana mboka ya Allemagne mpenza?
Yango elobeli nini? Eza na boyokani na yango?
MH: Yango ezali motuna ya malamu mpenza. Tózonga na makambo ya mbongo.
Nyongo ya ekolo to banyongo ya kompani ya mombongo ezali likambo ya Ampire ya Allemagne te.
Bazali mpenza te. Na moboko, bazali lisusu te.
Bafuteli-mpako ya Allemagne basengeli kofuta kati ya €10,000 na €15,000 na mbula moko, kaka mpo na matabisi oyo ya nsomo.
Nakanisi ete yango ekozala na litomba mingi mpo na libota nyonso.
Mpe banyongo oyo, solo, etali bokonzi ya Allemagne te, mpo ete bokonzi ya Allemagne ezalaki na bozwi mpe ekoki
kozonga na bozwi lisusu soki makambo etambwisami malamu.
Kla.TV: Malamu. Ezali bongo sikoyo. Prezida ya Amerika Donald Trump mpe boyangeli na ye bazali na mawa mingi mpo na
bonsomi mpe likoki ya bato ya Eropa ya komipona bango moko.
Kala te na likita ya bokengi ya Munich.
Vance alobaki mpe na makasi mpenza mpo na bonsomi ya bapanzi sango mpe makambo nyonso wana, lokola demokrasi mpe bongo na bongo.
Na makanisi na yo, boyangeli ya Trump esengelaki kozwa matambe nini mpo na kopesa Allemagne mpe bato ya Allemagne nzela ya
kozwa kimya mpe boyokani ya kimya ya lolenge moko, mpo bázongisa bonsomi mpe bokonzi na bango mpe bázonga lisusu kokoma ekolo?
Bongo bizaleli oyo nyonso, oyo polele bobungisaki na eleko ya lisapo, ndenge kaka boyebisi.
Nini Trump asengelaki kosala?
MH: Bongo, na bosikisiki, bamonisi ya solo ya Ampire ya Allemagne ya 1871, oyo baponami na bato na maponami ya demokrasi.
Ngai moko, nazali te mosungi ya makasi ya parti.
Okoki mpe kosala maponami na yo moko, mpo opona moto oyo olingi azala kuna.
Mpe, solo, ba Alliés basengeli kofanda na mesa ata ndenge nini.
Bongo ba Alliés minei bango nyonso. France ezali na esika monene te.
Russie na Amerika, na ndenge ya naturel, bazali na esika ya motuya koleka.
Mpe awa, solo, esengeli mpe masolo ya solosolo esalema na ntina na ndenge ya kozonga malembe
malembe na Ampire ya Allemagne ya demokrasi ya 1871.
Leta-mobeko oyo ya 1871, oyo ebimaki na sanza ya minei ya mobu 1871, eponamaki na nzela ya demokrasi kati na
mangomba ndenge na ndenge: lingomba ya Centre, oyo ezalaki liboso ya CDU, mpe SPD ezalaki déjà.
Na sima, bapesaki bango mpe ndingisa ya kovoter na Allemagne ya Esti.
Mpe endimamaki na bato mingi mpenza, constitution oyo endimamaki.
Mokonzi azalaki mpenza kaka momonisi libanda ya mboka. Lokola ministre ya mambi ya bapaya.
Azalaki na lotomo ya monene te to eloko moko ya ndenge wana.
Bato bakanisaka ete bokonzi ya libota moko ekoya mpe bongo moto akokabwana na mokonzi monene.
Ezali bokonzi ya libota ya bokonzi oyo endimami na mobeko-likonzi.
Kasi epai ya mokonzi, lokola nalobaki, azali monoko mpo na koyebisa makambo na mokili ya libanda.
Mpe oyo etikali etalamaka na lolenge moko ya demokrasi.
Na Reichstag, ndenge tozali na yango tii lelo, na ndenge mosusu.
Reichstag, babengaka yango Reichstag na Berlin pamba te.
Na nsima, batelemi ya solo ya Reichstag bakosala lisusu mibeko ya mbongwana, bakopona malako, mpe
bongo na bongo, na nzela ya misala ya demokrasi.
Na yango, ezali na ntina te ya komitungisa ete bakozongisa bino na bileko ya molili to biloko ya ndenge wana.
Ata na ntango wana, ezalaki kotambwisama na lolenge ya demokrasi mpenza.
Kla.TV: Iyo, mpe bongo, soki nasosoli malamu, Prezidá Donald Trump asengeli komindimisa, soki amitungisi mpo na bonsomi ya
bato ya Eropa, ete, na ndakisa, bakambi oyo ya Reich ya Allemagne baya na mesa ya masolo mpe boyokani ya kimya esololama.
Mpe nini mosusu alingaki kosala?
MH: Iyo, solo, likambo moko ya monene na Allemagne ezali ete biso tofungami mingi mpenza na Etats-Unis.
Ezali na ba bases militaires koleka 30, ba bases militaires ya minene awa.
Motango ya basoda ekokoma mosika te koleka oyo ya Armée ya Grande-Bretagne.
Bongo okoki koloba te ete tozali na mosala te.
Bato na biso bazali mpenza na mosala. Okoki komona yango na ba bases militaires ebele. Eloko moko te ebongwani.
Oyo babengaka Mobeko ya Basoda, oyo ezali naino na nguvu tii lelo. Bakotisi yango mpe na Gazeti ya Leta ya Mibeko.
Nasalaki bolukiluki ya mozindo na makambo oyo nyonso. Yango wana, nazali lokola mbwa-mabele.
Nalekisaki mikolo ebele na ba bibliotɛkɛ ya mibeko mpe namonaki ba sources oyo.
Ekomamaki mpe na Gazeti ya Leta ya mobu 1994 ete biloko nyonso bikotikala ndenge ezali. Tokotikala na nse ya botiyoli.
Na yango, biso tozwami na makasi, ezala na miso ya bato (de facto) mpe na miso ya mibeko (de jure).
Mpe Trump akolongola basoda na ye te awa kino tokokoma na boyokani ya kimya.
Esengeli kobongisa yango. Eloko moko te ekosalema kino wana.
Mingongo ebele ezali koloba, ɛɛ, bino ba Américains, ntango ekoki mpo bozonga na mboka.
Yango ekosimba te mpo tozali na esika oyo basoda bakangi.
Mpe eloko moko te ekosalema kino tokosolola likambo oyo na boyokani ya kimya.
Mpe bongo tokoki kozongisa bokonzi na biso ya solo.
Kla.TV: Bongo, soki nazali kokanga ntina malamu, Donald Trump ná boyangeli na ye basengeli liboso komindimisa
ete bato ya mibeko basolola mpo na boyokani ya kimya.
Bongo asengelaki na lolenge moko to mosusu kolongola ezalela ya bokangami. MH: Suka. Kla.TV: Suka.
Mpe bótika kaka, mpe na misala, bópesa Allemagne nzela ya kosala lisusu kolanda mobeko-likonzi na yango ya
1871 mpe bibongiseli ya Leta oyo etiyamaki na tango wana.
Nasosoli malamu? MH: Ososoli malamu.
Ezali lolenge ya moboko ya Trump. Nasololaki na ye déjà mbala moko.
Ayanolaki ngai mbala moko. Nakamwaki.
Nsima ya mikolo moke, ayanolaki ngai. Ezalaki na nzela ya email.
Emonanaki polele ete azalaki koloba kaka boye: "Malamu, bino Ba-Allemand, oyo ezali mpe likambo na bino."
Nalingi te kokɔta na makambo mingi to kotinda.
Azali na makambo ya kosala ebele na Amerika, na Etats-Unis.
Na yango, emonisamaki ete ezali mpenza likambo ya ba Allemands ya kozonga kuna mpe kozongisa bokonzi na bango.
Kasi solo, yango ekoki kosalema kaka na masolo na Putin na ntango oyo. Mpe na Trump.
Mpo ete yango ezali naino mibeko oyo endimami.
Kla.TV: Malamu. Bongo, Trump asengelaki mpe kondima na Putin na likambo ya Allemagne.
Esengeli mpe kozala na lisolo. Esengeli ezala likambo ya masolo.
Mpe bango mibale, mbala mosusu elongo na Grande-Bretagne mpe France, bakozala na likambo ya kozwa ekateli elongo ete,
malamu, bokoki kozonga na ezalela na bino ya kala, kolanda mobeko-likonzi ya kala oyo ezali naino, mpe bósala lisusu.
Kasi soki nasosoli malamu, ekozala nde na ngambo ya bokonzi oyo ekangisi mboka nde likanisi yango esengeli
kowuta, mpe yango nde ekokomisa yango likambo ya kosala.
MH: Nyonso mibale. Ezali nzela ya kosangana.
Mpe, solo, esengeli moto moko abanda liboso.
Ezalaki lokola etamboli ya moke mpenza mpo na ngai kobenga ye ata moke.
Mpe ayebi malamu mpenza nini ezali koleka.
Mpo na eleko ya suka ya mibeko, alobaki ete solo alingaki kopesa Allemagne boyokani ya kimya.
Lokola sikoyo ezali na maboko na ye, ezali likambo oyo elingaki kosalema banda kala.
Kasi alobaki yango na maloba, mpe nazali na bondimi ete bato ebele bayebi yango mpe.
Mpe bato ebele mbala mosusu basalaki eloko te mpo na yango, po bakanisaki ete tozalaki na eloko lokola boyokani ya kimya.
Azali koloba yango mpamba te. Bayebi malamu mpenza nini ezali koleka na Allemagne.
Mpe Putin alobi na likambo oyo ete alingi mpe kosilisa likambo na boyokani ya kimya. Na Allemagne.
Ayebi mpenza te na nani asengeli kotia sinyatire. Na tango wana, ezalaki ngonga ya Merkel.
Mpe azali te momonisi ya solo ya Reich ya Allemagne.
Yango wana alobaki yango na bosikisiki mpenza na nzela ya kobalusa-balusa. Esengeli okeba na yango.
Kla.TV: Kasi ndenge nini boye boyangeli ya Amerika mpe Lisanga ya Russie bakoki kosunga, kaka mpo na ngai,
ete bato oyo babongi mpe bango baya na mesa ya masolo?
MH: Ndenge nalobaki, oyo ezali mpe likambo ya bato ya Allemagne.
Nazali na baninga kuna oyo bazali na ba contacts ya malamu na ambassade ya Russie.
Mpe balobaki ete tokoki kosolola na Putin lokola bato ya ndenge moko. Azali polele.
Soki totindi batindami, ata mpo na ntango moke, akokanga porte te.
Tolimboli yango polele na bato ya ambassade mpe na biso moko, soki tokoki koloba bongo. Bikuke efungwami.
Ezali na mabɔkɔ na biso ya komindimisa ete bayamba biso lokola baninga, ete biso mpe tosala
makambo oyo, mpe ete tosololana mpe tosunganaka.
Yango ezali koya malembe malembe mpo na Allemagne.
Kla.TV: Likanisi ya kosepelisa, Monganga Haug.
Malamu. Mpe okoki kotanga makambo mingi na ntina na yango, mbala mosusu na buku na yo.
MH: Nyonso ezali kuna, mikanda nyonso ya mibeko, istware, nalukilukilaki nyonso na mozindo mpenza.
Nazali na libunga te. Ezalaka ntango nyonso na makambo oyo moto mosusu ayebi malamu koleka ngai.
Kitoko, nasepeli mingi na yango. Nazalaka ntango nyonso kobimisa ba éditions ya sika.
Oyo ezali ebimeli ya mibale, epai wapi nabakisi mpe nabongisi makambo nyonso na mayele ya sika.
Kasi biloko nyonso na kati na yango etalelami na mozindo.
Kla.TV: Malamu mingi. Monganga Haug, matondi mingi mpo na kopesa biso mwa ndimbola na ntina ya basekele ya Reich ya Allemagne.
Ya solo, totángá kaka likoló-likoló, kasi ezalaki malamu koyoka yango.
Yango elingi koloba ete sikoyo mokumba ezali na maboko ya ba Allemands bango moko.
Mpe bikolo oyo bikangi mboka balingi koyoka mpe kosunga makambo oyo.
MH: Ata ndenge nini. Yango nde expérience na ngai.
Soki te, eyano elingaki te eyaka noki boye epai ya Trump, na ndakisa, mpe epai ya batindami ya Russie.
Kla.TV: Malamu. MH: Matondi mingi. Kla.TV: Iyo, ezali likambo te. MH: Nalingi koloba sikoyo ete nalongi komonisa likambo moko.
Tozali naino likolo likolo. Ekoki kozala ete ekozala na mituna ya kolanda, epai wapi tokokota mozindo mwa moke awa na kuna.
Eza kolanda ndenge. Yango ekosalisa. Matondi mingi.
Kla.TV: Malamu. Matondi mpo na bolingi na yo ya kosunga. MH: Matondi.