Kla.TV: Tākuta Haug, ngā mihi nui mō tō wā ki te kōrero mai ki a mātou i tēnei rā.
Ko koe te kaituhi o te pukapuka Das Deutsche Reich 1871 bis heute (Te Emepaea Tiamana mai i te tau 1871 ki ēnei rā). Ki ēnei rā?
Tākuta Haug, he nui ngā tautohetohe e pā ana ki te kī e mea ana ehara te Repupurika ā-Motu o Tiamana i te kāwanatanga, he Ture
Matua anake tōna, kāore he ture tūmatanui, kāore he kirimana rongo, kāore he rohe ā-motu kua
tautuhia, ā, ehara ia i te rangatira motuhake.
He tangata kāore he whenua anō hoki ngā Tiamana.
Hei reo whakahē ki te kōrero e rangatira ana, tēnā whakamārama poto, kia mārama hoki ki ngā mātakitaki tōu ake tirohanga mō te
tikanga o te noho tonu o te German Reich ki a koe, me pēhea hoki te hononga o ēnei take taupatupatu, kua nui te kōrero mō
ēnei take, ki te noho tonu o te German Reich, e ai ki tōu mōhio.
Matthes Haug: Tuatahi rawa, ngā mihi nui mō te tono, e te rangatira Matten.
Āe, nāku i tuhi te pukapuka Mai i te tau 1871 ki te rā o nāianei, nā te mea i whakatūria te Emepaea Tiamana i te
tau 1871 i roto i te Whare Whakaata o Versailles i raro i a Bismarck me te Emepaea Wilhelm I.
I whakamanahia, i mōhiotia e ngā kāwanatanga e 46, ā, i reira ngā māngai o aua
kāwanatanga, ā, i mōhiotia hoki e te Emepaea Tiamana.
Ā, kāore i whakakorengia tēnei Emepaea Tiamana.
Kāore rawa e taea te whakakore, nā te mea me ture e whakaurua ana ki te Ture Whakaminenga o te tau 1871, me
ngā whakaritenga mō te āhua, hei tauira, e taea ai te whakakore i tētahi ture whakaminenga.
Kāore i whakakorehia tēnei ture matua.
I muri iho ka puta te Pakanga Tuatahi o te Ao, ā, i muri i tērā, he whakamutu pakanga noa iho.
Kāore i tino noho he kirimana rangimārie tūturu. Ehara i te kirimana rangimārie te Kirimana o Versailles.
Nō reira, he whakatau rongo noa iho tēnei. Nō reira, kei te ora tonu te Emepaea Tiamana ki ēnei rā.
Kaua e whakapoapoa ki te Rangatiratanga Tuatoru. He maha ngā wā ka whakapoapoa ēnei e rua. Kāore he hononga a te
Rangatiratanga Tuatoru me te Emepaea Tiamana o te tau 1871.
Engari, ka taea te whai i tōna takenga mai ki tēnei emepaea anake, ā, kua mau tonu tōna noho kāore he whakamā tae noa ki ēnei rā.
Kla.TV: I tō whakaaro, he aha ngā āheinga me ngā hua ka puta i te mea kei te ora tonu te Rangatiratanga Tiamana ki ēnei rā?
He wā motuhake anō rānei mō ngā tāngata whenua hei ārahi i te anamata?
MH: He tino nui ngā tūponotanga. Ā, i te tirohanga ture anake, ehara tēnei i taku whakaaro, engari he take ture tūturu.
Nō reira, i te tirohanga ture anake, ka pā anō hoki te ture matua o te tau 1871.
Nō te mea kei te tū tonu tēnei Emepaea Tiamana, i te mātāpono, i te āhua pakanga i ēnei rā. He āhua whakatā pakanga anake.
Ā, ko tēnei anake te Emepaea Tiamana e taea ana te haina anō i tētahi kirimana rangimārie.
Kāore anō te Repupurika ā-Motu i noho i taua wā.
Ki te tika tonu, i whakatūhia anake i te 3 o Hānuere 1950, i muri i te tukuna o te reta
whakaaetanga whakamutunga ki ngā Piritānia.
Nō reira, ka whakaaro tētahi i whakatūria i te tau 1949.
I rangahaua e au ēnei mea katoa kia tino hōhonu, ā, i whakaaturia e au kia tino tika.
He mea noa iho taku hiahia ki ngā kōrero pono, kāore he mea kē. He kairangahau ahau i tēnei āhuatanga.
Nā reira, kāore i whakatūria te Repupurika ā-Motu kia tae noa ki te 3 o Hānuere 1950.
Nō reira, kāore e taea te hainatanga o tētahi kirimana rangimārie, nā te mea kāore te Repupurika
Whakakotahi o Tiamana i noho hei hoariri i te pakanga.
Me whai tonu tētahi kirimana rangimārie i muri i te pakanga.
Ā, me whai māngai mana tūturu nō te Reich Tiamana tēnei.
Kla.TV: Ā, kāore ēnei māngai mana i tae mai ki ēnei whakawhitinga kōrero mō te rangimārie.
He mea tūturu tētahi kirimana 2 me te 4. Kua kore rawa he take o ēnei mea katoa, pēnei i tā rātou e kī nei?
MH: I te reo Tiamana, kāore te kī "für den Katz" e tohu ana "mō te ngeru".
Āe rā, he take motuhake tērā.
Kāore rawa ngā māngai o te kirimana rangimārie i tae mai.
Ko te Emepaea Wīlami Tuatahi, te Emepaea Wīlami Tuarua rānei tērā.
I whai ake a William II i te tuatahi.
Nō reira, tērā pea he māngai tika.
Heoi, i muri mai ka haere ia ki te whakawāhi, nō reira kāore ia i konei, kāore hoki e wātea ana.
Ā, i whakapuaki noa i te Repupurika o Weimar hei whakahē i te ture matua whaimana o te tau 1871. Ehara tēnei i
te mea e taea ana i raro i te ture ā-ao me te ture matua.
Ko te tikanga o tēnei, kāore he māngai mana tika nō te Emepaea Tiamana o te tau 1871.
Ko ēnei he kai-tōrangapū whakatau noa, ā, kāore rawa he mana ā rātou ki te hainatanga o tētahi
kirimana rangimārie mō te Emepaea Tiamana i te tau 1871.
I muri iho ka matapaki rātou, ā, ināianei ka huri poto tātou ki te Tiriti Rua Plus Whā.
Ki te tino tika, ka kīia ko te Whakaaetanga Whā-ā-Taua-ā-Rua. Koia tērā te ingoa e kīia ana e ngā Hoa Taua.
Nō reira, ko ngā hoa whakakotahi e whā, arā ko te Uniana Soviet, ko Ingarangi, ko Wīwī, ko Amerika, me te Repupurika
Tūmatanui o Tiamana me te Repupurika Manapori o Tiamana.
I whakaarohia ēnei kia whakatū i tētahi Tiamana kotahi i raro i tēnei kirimana. Ka taea te whakamanatanga o tērā.
I tēnei horopaki, kāore i tutuki i a Tiamana kia kotahi.
Mō te Tiamana kotahi, ko te katoa o Tiamana pēnei i tōna āhua i te tau 1871.
Ko tērā te kotahitanga tūturu.
I wehea a Tiamana ki ngā wāhanga e toru i muri i te Pakanga Tuarua o te Ao.
Te Repupurika ā-Motu o Tiamana, i muri mai ko te Repupurika Manapori o Tiamana, arā ko Tiamana Waenganui kia tika.
Me ngā rohe i whakahaerehia e Tiamana Rāwhiti mā Pōrana.
Ā, kāore he mea i huri mō tērā tae noa ki tēnei rā.
Nā reira, kāore i taea e te Reporehitanga Tūmatanui o Tiamana te hanga i te Tiamana kotahi mā tētahi
anake o ēnei toru wāhanga, ahakoa mā ētahi maha rānei.
Nō reira, ka mea tonu ngā tāngata he kirimana ā-rāngai rongo, arā, te Four Plus Two Agreement me te Two Plus Four Agreement.
Kāore he mea pēnei i tētahi kirimana rangimārie āhua. Kua tapaina mārama hei kirimana rangimārie.
I te mutunga iho, kāore i whakamanahia tēnei kirimana e ngā rōpū katoa i hainatia.
Mā Rūsia anake. He tino whakamīharo.
Ko Rūsia anake i whakamanahia tēnei kirimana.
Ā, kāore a Genscher, te Hekeretari ā-Motu o taua wā o te Repupurika Whakakotahi o
Tiamana, i whakamanahia i runga i ngā ture.
Me hainatia e koe i konei katoa, ā, koinei hoki tāna i mahi ai i te kirimana matua.
I te wā i tae mai ai te whakamanatanga, i tuhia noa e ia ōna tuatahi. Kāore he ingoa tuatahi, kāore he mea kē.
Ā, ki te kōrero tika, he hē tēnei ki ngā ture whakahaere.
Nō reira, kāore i whakamanahia ture tēnei kirimana. Koinei te mea nui.
Kla.TV: Tākuta Haug, mēnā kua tika taku mārama ki a koe, kei te whai mana tonu te ture matua o te tau 1871 i ēnei rā.
Engari, he aha rānei te Ture Matua? He aha te hiranga o taua ture?
MH: Ko te Ture Matua i ahu mai i te Tiriti o Hague. He ture ā-ao tēnei. E whakahaere ana i te āhua
o te pakanga me ngā āhuatanga i muri i te pakanga.
Kla.TV: He aha te tikanga o HLKO? MH: Te Tiriti o Hague mō te Pakanga Whenua
Me whakarato e te kaiwhakahaere ki te hunga e noho ana he ture matua?
Hei pupuri i te raupapa, te whakahaere me te rangimārie. Koinei te whakamārama.
Koia te take i kīia ai he Ture Pūtake mō te Repupurika Pāremata o Tiamana, ehara i te
Ture Pūtake o te Repupurika Pāremata o Tiamana.
Nō reira, he tika tēnei mō te kaiwhakamahi. He kōrero poto.
I mōhio tōku pāpā ki a Carlo Schmidt, te tangata e kīia ana he kaiwhakatū tahi o te Ture Pūtake.
He kaumātua ia i roto i te rōpū tuakana a taku pāpā.
Ā, i te mea kei te hihiko tonu ia i ngā whakanuitanga, ka tukuna e ia ētahi muna.
Ā, i mea ia, e mōhio ana koe, i whakaaetia mātou kia tāpiri i ngā tohu mutunga rerenga me
ngā kōma. Ko te toenga i mua kē i whakaritea.
E hiahia ana ngā hoa riri kia hanga tēnei ture matua kia hāngai ki ā rātou ake painga. He mea noa tērā kia tūmanakohia.
Nō reira, koinei te kōrero tūturu a Carlo Schmidt mō taku pāpā hei kaiwhakaatu.
Ā, kei te kī tonu i te Tuhinga 120 o te Ture Matua i tēnei rā, ko te kāwanatanga ā-motu e utu ana i ngā
utu noho. Arā, i te putanga o nāianei o te tau 2025.
Ko te tikanga, mehemea me utu koe i ngā utu noho, kei te noho mātou anō hoki.
Kāore tātou he ture matua.
Nō te mea, e ai ki ngā paearu o te ture ā-ao, he taupori, he rohe, he tinana kāwanatanga, me
tētahi ture matua tō tētahi kāwanatanga tika.
Ki te tino tika, kāore te Repupurika ā-Motu i tutuki i ēnei toru āhuatanga. Ehara ia i te iwi motuhake, nā te mea he
tāngata nō te Reich Tiamana ngā tāngata katoa o taua whenua.
Ko te hunga e taea ana te whakaatu i tēnei mā tō rātou whakapapa.
Nō reira, kāore te Repupurika ā-Motu anō he ture ā-motu whai mana.
Kāore hoki he rohe ā-motu. Nā te Emepaea Tiamana i hanga i ngā rohe ā-motu tūturu i te tau 1871.
Nā reira i whakatūria te Repupurika ā-Motu hei hanganga whakahaere, hei rohe ōhanga e ngā mana whakawhē.
Ā, kāore te kaiwhakamahi e whai mana ki te whakatū i tētahi āhua hou ki runga i a ia.
Nō reira, i te tirohanga o te ture ā-ao, kāore i rereke te Emepaea Tiamana o te tau 1871.
Kla.TV: Nō reira, mēnā kua tika taku mārama ki a koe, he hanganga whakahaere noa iho te Repupurika ā-Motu o Tiamana i whakatūria
e, me kī, ngā mana toa kia mau tonu ai te raupapa tūmatanui.
Nā tērā, ka tae au ki taku pātai e whai ake nei.
Nō te mea, he maha ngā kaiwhakamātau kōrero e kī ana me noho he kamupene te kāwanatanga me ōna mana whakahaere.
He mea auau te kī ko te Repupurika ā-Motu o Tiamana he kamupene herea, he pērā rānei, he hinonga. Hei āhei ai ki te mahi.
Kia kore ai e ngaro te rangatiratanga, te mana motuhake rānei o te kāwanatanga e pā ana ki a ia. Kia kore ai he ngaronga.
Engari, me pēhea koe e kite ana i tēnei? Ko tēnei rānei, ko tēnei mea e noho ana mātou hei kamupene noa iho, ā, kei a mātou hoki
he kāri tuakiri; he tohu rānei tēnei o tēnei hanganga whakahaere?
Ā, kāore mātou i te tino kāwanatanga tūturu, ā, kāore hoki te Repupurika ā-Motu o Tiamana i te tino
kāwanatanga tūturu, engari he wāhanga whakahaere noa iho?
He tohu tēnei mō tēnei?
MH: He tohu tūturu tēnā mō tērā.
I taua wā, i te tau 1990, i te wā e kīia ana ko te whakakotahitanga, kāore i tutuki, i whakamahi te Minita Take
Tāwāhi o Amerika me te Minita Take Tāwāhi o Tiamana, arā, o te Uniana Soviet, i tō rātou mana āputa o ngā hoa kotahi, ā, i
mukua e rātou te Ture Matua me te kore whakakapi, tae atu ki te wāhi whakamahinga, arā, te Tuhinga 23 i tautuhia ai.
Me whakaritea te rohe whakamahinga o ia ture.
He ture matua tō te GDR. Ā, i tapahia tētahi kokonga, pēnei i te whakakore i tētahi pasipoti.
Ko te tikanga, mai i tēnei wā, arā, i te 18 o Hūrae 1990 i tū ai tēnei, te tika ake, i te 17 o Hūrae 1990, i te 18 o
Hūrae 1990, i whakataua kāore e whai mana ana te Repupurika Federal o Tiamana me te Repupurika Manapori o Tiamana.
Kāore he tangata i whai mana rangatira anō.
Mai i te kaiwhakahaere pūtea o ia rōpū, kāore he mana rangatira motuhake, he mana rangatira
motuhake rānei hei kōrero mō te FRG, mō te GDR rānei.
Ā, i huna tēnei i te iwi Tiamana.
Ā, nā tērā, i tino noho ai i roto i te mokowā korehau.
Kāore anō te Repupurika ā-Motu o Tiamana i nohoia ā-tangata, nā te mea kua whakakorehia ōna mana rangatira e ngā Mana
Whakakotahi, arā ko te United States, te toa o ngā hoa riri o te Hauauru. Nō reira, kāore anō ia i nohoia i taua horopaki.
Ā, nā Genscher rāua ko Kohl i rēhita te Repupurika Federal o Tiamana hei kamupene i Delaware.
Ā, nā Genscher i muku te BRD i te Ture Whakahaere o te UN, ā, i tuhi ia ki Tiamana.
Hei kamupene hoki. Kua rēhitatia hei kamupene i Delaware.
Ka taea e koe te rapu i roto i te pūnaha mōhiohio kōnae ā-ao mō ngā kamupene. Ko UPIC
tōna ingoa. Nō reira, ka taea e koe te rapu.
Ā, kei reira e kī ana: te Perehitini Steinmeier o te Repupurika Tūmatanui, tau kamupene, wāhitau kamupene; nō reira he
kamupene katoa ēnei puta noa, nā te mea me rēhita a Kohl hei kamupene, nā te mea kua tangohia te tūāpapa ture matua.
Kla.TV: Tākuta Haug, e hoki ana ki tēnei kāri tuakiri.
Nō reira, mēnā he rite tēnei kāri tuakiri ki tētahi kāri tuakiri a te kamupene nō Tiamana, he aha te take?
MH: He ture ā-ao e mea ana, i te mātāpono, he mauhere tātou. Ā tae noa mai ki tēnei wā, kua mauhere tūturu tātou,
tērā pea he nui ake tō tātou herekore i tēnei wā i roto i te whare herehere, engari kei a tātou tērā tūnga.
Ā, kei reira ngā ture e whakaritenga ana kia whakawhiwhia ēnei tāngata ki tētahi tuhinga
haerenga. He kāri tuakiri, he tuhinga haerenga rānei.
E tohu ana te kāri tuakiri he kaimahi mātou. I ngā hararei, i mahi tonu au i tētahi wāhi, pērā i Daimler.
I ngā hararei, i mahi tonu au i tētahi wāhi, ahakoa i Daimler, ahakoa i tētahi atu wāhi rānei, ā, i whakawhiwhia koe e Daimler
ki tētahi kāri tuakiri nā te mea i mahi koe i reira i taua wā.
Ā, he tino rite tēnei ki te umanga hokohoko e mōhiotia ana ko te Repupurika ā-Motu o Tiamana,
ā, ka tuku ia ki ngā tāngata he kāri tuakiri.
Ā, e mārama ana tēnei e tohu ana he kaimahi noa iho mātou.
Kla.TV: Nō reira, kāore hoki he whenua.
MH: Ā, kāore hoki he whenua.
Kla.TV: Nō reira, mēnā ināianei kotahi noa te kamupene kei te Repupurika Federal o Tiamana, ā, kāore he ture matua tūturu,
engari he whakahau whakahaere anake hei pupuri i te rangimārie me te haumarutanga tūmatanui, kia pērā taku kī: he aha ngā whai
wāhitanga ka tukuna e te hokinga ki te Tino Reich Tiamana, ki te ture matua tūturu e whai mana tonu ana i
ēnei rā, mō te iwi Tiamana, mō ngā tāngata whenua Tiamana rānei? He mea whai take tēnei?
He pepa tawhito, puehu noa iho rānei, he mea nui rānei hei kōrero mai ki a tātou i ēnei rā?
MH: He tino hira tēnā.
Āe mārika, he tino mea nui kia eke ki te āhua o te rangimārie, me te āhua o te pakanga hoki, mā te
kirimana rangimārie. He whakaritenga tuatahi tēnei.
Nā, i te tirohanga o te ture ā-ao, ka noho anō tātou hei kāwanatanga, hei kāwanatanga kua whakamanahia. Ā, ka whai anō
hoki tātou i ngā mana ā-kāwanatanga e hāngai ana, kāore nei i a tātou i tēnei wā i raro i te Kāwanatanga Whakakotahi o Tiamana.
He tino kāore he whenua mātou, ko ngā Tiamana katoa.
Ahakoa kāore pea e whakapono, he pono.
Ka whai anō tātou i ngā mana ā-ture matua me te rangatiratanga i raro i te ture ā-ao.
Ā, ahakoa e āhua tawhito ana tēnei ture matua, nō te tau 1871, ā, tērā pea kua tawhito kē, ehara i te mea pēnā.
I puta he whakatutukitanga nui.
Ā, i reira, hei tauira, i matapaki hoki rātou i te āhuatanga tāke i te Emepaea Tiamana.
He 4% anake te tāke hoko.
Kāore rawa he tāke moni whiwhi, he reiti iti anake mō te moni whiwhi i runga ake i tētahi taumata.
Ko te tikanga, kia hoatu e au he tauira: mēnā he 4% anake te VAT, me tango tātou i ngā utu hinu.
Mēnā kei te kōrero mātou mō tēnei rā, he pēke hinu tāku, tata ki te 1.70; ka taea e koe te tatau māu anō:
mēnā he 4% anake te VAT, ka tino rerekē anō ngā utu hinu.
I tēnei rā, he wāhanga tāke e 80 hēneti pea, ā, he mea motuhake mō te hinu. He rima ngā wā iti iho tāku, he nui
rawa atu te iti, nō reira kei te 70 hēneti pea taku utu hinu.
Nō reira, ki taku whakaaro, he tauira kotahi noa iho tēnei e whakaatu ana he tino painga nui tōna mō te taupori Tiamana.
Ā, kāore e kore, he mea hoki mō ngā āhuatanga pūtea, he mārama tērā.
Nā reira, i taua wā, he toharite o te 3,000 euro ia marama tō te tangata whiwhi penihana,
hei tauira, i te whakawhitinga ki ngā euro.
Ki taku whakaaro, kāore he raru a te nuinga o ngā kaumatua ki tēnei; he nui ake ā ētahi, engari he iti noa rātou.
Mēnā ka taea e koe te whiwhi penihana pai i konei me te kore e utu tāke nui, he raru nui anō tēnei mā mātou,
ina titiro noa koe ki ngā kai kohi ipu maha, me ērā atu.
Nā reira, he maha ngā painga.
Ka taea e mātou te whakapau i tētahi atu haurua haora ki te matapaki i ngā painga, engari, ki te pono, he painga anake.
Engari, e hiahia ana ahau ki te whakahua noa i tēnei āhuatanga kotahi nui.
Kla.TV: Ināianei, mō tētahi atu pātai. Nō reira, mēnā he kamupene noa iho te Repupurika ā-Motu o Tiamana, kua rēhitatia
rānei hei kamupene, he kamupene here rānei, he aha rānei?
MH: Kāore i rēhitatia hei kamupene herea, he kamupene noa iho. Kla.TV: Kua rēhitatia hei kamupene.
Ā, he momo ture kāinga anake tā mātou, he hanganga hei whakarite noa i tō mātou noho tahi, engari kāore he ture matua.
Nō reira, he aha mō te nama ā-motu tino kino e arohia ana e tātou?
He mea whai take rānei ēnei ki a mātou?
Ehara rānei tērā i te take mō te kamupene, ehara mō ngā kainoho, arā, ngā tāngata tūturu o Tiamana?
He aha tēnei? He pānga tōna ki tērā?
MH: He pātai tino pai tērā. Hoki ki te rāngai pūtea.
Ehara i te take a te Emepaea Tiamana te nama ā-motu, ngā nama rānei o tēnei kamupene hokohoko.
Kāore rātou e noho ana. I te ariā, kāore rātou e noho ana.
Me utu e ngā kaiwhiwhi tāke Tiamana i waenga i te €10,000 me te €15,000 ia tau mō ngā
huanga anake, nā tēnei reiti huanga whakamataku.
Ki taku whakaaro, ka tino whai painga tēnei mō ia whare.
Ā, kāore ēnei nama e pā ana ki te Emepaea Tiamana, nā te mea he whai rawa te Emepaea Tiamana, ā, ka taea e
ia te whai rawa anō mēnā ka whakahaere tika ngā mea.
Kla.TV: He pai. Koinei te āhua ināianei. Kei te tino aroha te Perehitini o Amerika, a Donald Trump, me tana kāwanatanga ki
te rangatiratanga me te mana motuhake o ngā tāngata o Īropi.
I te hui haumarutanga o Munich i tēnei wā tata nei.
I kōrero kaha hoki a Vance mō te herekore pāpāho me ēnei mea katoa, me te whakawhanaketanga pōtitanga, me ērā atu.
Ki tō whakaaro, he aha ngā hikoinga me mahia e te kāwanatanga Trump kia āhei ai a Tiamana me ngā tāngata Tiamana ki te
whakatutuki i tētahi rangimārie me tētahi kirimana rangimārie pērā, kia whakahokia ai tō rātou rangatiratanga
me tō rātou mana motuhake, ā, kia tū anō hei kāwanatanga?
Nā reira, ko ēnei uara katoa kua ngaro noa atu i a koe i roto i te hītori, pēnei i tāu i whakamārama nei.
He aha rā e hiahiatia ana kia mahia e Trump?
MH: Arā, ko te tikanga o tēnei, ko ngā māngai mana o te Emepaea Tiamana o te tau 1871, ka
tīpakohia e te iwi mā ngā pōtitanga ā-pāpāpori.
Ki taku ake, ehara au i te kaitautoko nui o te pāti.
Ka taea hoki e koe te whakahaere pōtitanga whaiaro, ā, ka pōti koe mō te tangata e hiahia ana koe kia noho ki taua tūranga.
Ā, kāore e kore, me noho ngā Hoa Taua ki te tēpu ahakoa ngā āhuatanga.
Nō reira, ko ngā hoa whakakotahi e whā katoa. Kāore a Wīwī e whai wāhi nui ana.
Ko Rūsia me Amerika e tākaro ana i te tūnga tino hira, ā, he mea noa tēnei.
Ānei hoki, me tū ngā whakawhitinga kōrero tūturu mō te huarahi hei hoki ā-taahiraa ki te Emepaea Tiamana manapori o te tau 1871.
Ko tēnei Ture Matua o te tau 1871, i whakaputaina i Aperira 1871, i pōti ā-demokarata i waenga i ngā rōpū maha: i taua
wā, kua tū kē te Rōpū Waenganui, te tūpuna o te CDU, me te SPD.
Nāwai ka whakaaetia hoki kia pōti rātou i te taha rawhiti o Tiamana.
Ā, i whakaaetia tēnei ture matua e te nuinga nui rawa atu.
Ko te emepaea he kaiwhakahaere noa iho ki te ao o waho. Pērā i te minita ā-tawahi.
Kāore ia i whai mana nui, kāore hoki he mea pēnei.
Ka whakaaro tētahi ka tae mai he rangatiratanga, ā, ka wehe tētahi i te emepaea.
He rangatiratanga ā-ture.
Engari ko te emepaea, pēnei i taku i kī ai, he kaikōrero ki te ao o waho.
Ā, ka whakatauhia hoki ngā toenga i runga i te pōtitanga ā-iwi.
I roto i te Reichstag, ā, kei a mātou tonu i ēnei rā.
Reichstag, ehara i te mea kāore he take i tapaina ai ko Reichstag i Berlin.
Ka tuhi anō ngā māngai mana o te Reichstag i ngā whakarerekētanga ture, ka tautuhi i ngā
aratohu, me ērā atu mea i roto i ngā tukanga pōtitanga.
Nō reira, kāore he take kia āwangawanga ka whakahokia koe ki ngā Rautau Waenga pōuri rawa, kāore rānei he pērā.
Ahakoa i taua wā, i whakahaerehia i runga i te āhua tino pāpori.
Kla.TV: Āe, nō reira, mēnā kua tika taku mārama, me whakarite e Perehitini Donald Trump, mēnā e āwangawanga ana ia mō te
rangatiratanga o ngā tāngata o Europi, kia tae mai ēnei māngai o te Reich Tiamana ki te tēpu,
ā, kia whiriwhiria tētahi kirimana rangimārie.
Ā, he aha anō tāna me mahi?
MH: Āe, tērā noa atu, ko tētahi āhuatanga nui i Tiamana, ko te mea nui, kei raro mātou i te nohoanga a Amerika.
He neke atu i te 30 ngā pā hōia nui kei konei.
Ka tata ake nei ka nui ake te tokomaha o ngā hōia i te Ope Taua Piritene.
Nō reira, kāore e taea e koe te kī kāore mātou e pukumahi ana.
Kei te tino noho pū mātou. Ka kitea tēnei i ngā pā hōia maha. Kāore he mea i huri i tēnei āhuatanga.
Ka kīia tēnei ko te Ture Hōia, ā, kei te whai mana tonu i ēnei rā. Kua whakaurua hoki ki te Pukapuka Ture ā-Motu.
Kua rangahaua e au ēnei mea katoa kia tino hōhonu. Nō reira, he pōrehe ahau.
I whakapau ahau i ngā rā i ngā whare pukapuka ture, ā, i kitea e au ēnei puna.
E ai hoki ki te Pukapuka Ture ā-Motu o te tau 1994, ka noho tonu ngā mea katoa pēnei tonu. Ka noho tonu mātou hei hunga mauhere.
Nō reira, kua nohoia mātou i runga i te tūturu, ā, i runga i te ture hoki.
Ā, kāore a Trump e tango i āna hōia i konei kia tae rā anō ki te whakaaetanga rangimārie.
Me whakarite tērā. Kāore he mea ka tupu kia tae rā anō.
He maha ngā reo e kī ana, āe, e te iwi Amerikana, kua tae te wā kia hoki koutou ki tō koutou kāinga.
Kāore tērā e mahi nā te mea kei roto mātou i tētahi rohe kua nohoia e ngā ope taua.
Kāore he mea ka tupu kia tae rā anō mātou ki te whiriwhiri i tēnei i roto i tētahi kirimana rangimārie.
Ā muri ake ka taea e tātou te whakahoki anō i tō tātou rangatiratanga tūturu.
Kla.TV: Nō reira, mēnā kua tika taku mārama, me tuatahi e Donald Trump rāua ko tōna kāwanatanga kia whakarite kia whakawhitiwhiti
kōrero ngā rōia ture mō tētahi kirimana rangimārie.
Ka hiahia ia kia whakakore i te tūnga noho. MH: Whakamutu. Kla.TV: Whakamutu.
Ā, kia mutu noa, ā, i ngā tikanga whaihua, kia taea anō e Tiamana te mahi i raro i tana ture matua o te tau
1871 me ngā whakahaere ā-motu i whakatūria i taua wā.
Kua tika taku mārama? MH: Kua tika tō mārama.
Ko te āhua taketake o Trump. Kua whakapā atu au ki a ia kotahi.
I whakahoki mai ia ki ahau i te wā tonu. I mīharo ahau.
I muri i ngā rā ruarua, ka whakahoki mai ia ki ahau. Nā īmēra i mahia.
I mārama i waenga i ngā rārangi, he mea noa tāna kōrero: 'Āe, e te iwi Tiamana, he take nō koutou anō tēnei.'
Kāore au e hiahia kia whakararuraru rawa atu, kia whakahau rānei.
He nui āna mahi i Amerika, i ngā United States.
Nā reira i tohu ai he mea nui kia hoki atu ngā Tiamana ki reira, kia whakahokia anō tō rātou rangatiratanga.
Engari, āe rā, ka taea anake tēnei i ngā whakawhitinga kōrero ki a Putin i tēnei wā. Ā, ki a
Trump hoki. Nō te mea ko ēnei tonu ngā ture mana.
Kla.TV: Āe. Nō reira, me whakaae hoki a Trump ki a Putin mō te pātai o Tiamana.
Me whai hoki he matapaki. Me noho hei kaupapa kōrero.
Ā, ko rāua, tērā pea me Peretānia Nui me Wīwī, ka whakatau tahi rātou, āe, ka taea e koe te hoki ki tō āhua o mua, i
runga i te ture tūtohu tawhito e ora tonu ana, kia mahi anō.
Engari, ki taku mārama tika, me puta te kaupapa i te mana whakahaere, ā, mā reira ka taea.
MH: E rua. He tukanga tēnei o te whakakotahitanga.
Ā, kāore e kore, me tētahi tangata e tango i te hikoinga tuatahi.
He hikoinga iti rawa, he hikoinga tino iti māku kia whakapā atu ki a ia.
Ā, e tino mōhio ana ia ki ngā mea e tupu ana.
Nō te wāhanga pāremata o mua, i mea ia e tino hiahia ana ia ki te hoatu ki Tiamana he kirimana rangimārie.
Ko te mea kua noho ki a ia ināianei, i taea kē te mahi i tērā wā roa ki muri.
Engari i whakapuaki ia i tēnei ki ngā kupu, ā, e whakapono ana au he maha ngā tāngata e mōhio ana ki tēnei hoki.
Ā, tērā pea kāore te nuinga i mahi he aha mō tēnei, nā te mea i whakaaro rātou he mea pērā i tētahi kirimana rangimārie tā mātou.
Ehara i te mea kāore he take i kī ai ia. E tino mōhio ana rātou he aha ngā mea e tupu ana i Tiamana.
Ā, kua kī a Putin i roto i tēnei horopaki e hiahia ana ia ki te hainatia hoki tētahi kirimana rangimārie me Tiamana.
Kāore ia e mōhio ana me hainatia ki a wai. I taua wā, ko te huringa a Merkel.
Ā, ehara ia i te māngai mana o te Reich Tiamana.
Koia rā te take i whakamārama ai ia i tēnei i runga i te tino tika, ā, mā tētahi huarahi huri noa. Me aro koe ki tērā.
Kla.TV: Engari, me pēhea e tautoko ai te kāwanatanga o Amerika me te Kotahitanga o Ruhia, mōku
anake, kia tae mai hoki ngā māngai tika ki te tēpu?
MH: E ai ki tāku i kī ai, he take anō tēnei mō te iwi Tiamana.
He hoa āku i reira, ā, he hononga pai ā rātou ki te tari māngai o Ruhia.
Ā, i mea rātou ka taea e mātou te kōrero ki a Putin i runga i te taurite. He tuwhera ia.
Mēnā ka tuku mātou i ngā māngai, ahakoa mō te wā poto anake, kāore ia e kati i te kuaha.
Kua whakamārama mātou i tēnei ki ngā tāngata i te tari māngai me mātou anō, kia pērā ai te kī. Kei te tuwhera ngā tatau.
Kei a tātou te kawenga kia whakarite kia whiwhi ai tātou i te mana taurite, kia whai hoki i ēnei
hikoinga, kia toro atu tātou ki a tētahi ki tētahi.
Kei te piki haere āta tēnei mō Tiamana.
Kla.TV: He take whakamere, e Dokotera Haug.
He pai. Ka taea e koe te pānui mō te nuinga o ēnei mea, tērā pea kei tō pukapuka.
MH: Kei reira ngā mea katoa, ngā tuhinga ture katoa, te hītori; i rangahaua e au ngā mea katoa me te tino āta.
Ehara ahau i te tangata kāore e hē. He mea tonu ētahi mea e mōhio pai ake ana tētahi atu.
Pai rawa, kei te koa ahau ki te rongo. Kei te hanga tonu ahau i ngā putanga hou.
Ko tēnei te putanga tuarua, ā, kua whakawhānuihia, kua whakanuia hoki e au te katoa me ētahi atu māramatanga.
Engari kua rangahaua hohonu ngā mea katoa kei roto.
Kla.TV: He tino pai. Dokotera Haug, ngā mihi nui mō te hoatu ki a mātou he tirohanga iti ki ngā huna o te Rangatiratanga Tiamana.
Kua pakia noa e mātou te mata o runga, āe rānei, engari he mea whakamīharo kia rongo mō tērā.
Ko te tikanga o tēnei, kei runga ināianei i ngā Tiamana anō te kawenga.
Ā, e hiahia ana ngā mana whakahaere ki te whakarongo me te tautoko i ēnei mea.
MH: Ahakoa pēhea. I taku wheako, ahakoa pēhea.
Ki te kore, kāore te whakautu i tae mai wawe pēnei mō Trump, hei tauira, me ngā māngai nō Ruhia.
Kla.TV: He pai. MH: Ngā mihi nui. Kla.TV: Āe, he mea nui ki a mātou. MH: Kei te hiahia ahau ki te
kī i tēnei wā kua taea e au te tuku i tētahi mea.
Kei runga tonu i te mata. Tērā pea ka whai uiui whai muri, ā, ka hōhonu ake tātou ki ētahi wāhi.
E ai ki ngā āhuatanga. Ka whai hua tērā. Ngā mihi nui.
Kla.TV: He tino pai. Ngā mihi mō tō hiahia. MH: Ngā mihi.