Kla.TV: ד״ר האָג, אַ גרויסן דאַנק פֿאַרן נעמען די צײַט צו רעדן מיט אונדז הײַנט.
דו ביסט דער מחבר פֿון דעם בוך "דאָס דײַטשע רײַך 1871 ביז הײַנט" (דער דײַטשער אימפּעריע פֿון 1871 ביז הײַנט). ביז הײַנט?
ד״ר האָג, עס איז אַ גרויסער קאָנטראָווערסיע אַרום דער טענה אַז די פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד איז נישט אַ שטאַט, אַז זי
האָט נאָר אַ יסוד־געזעץ אָבער נישט קיין קאָנסטיטוציע, אַז זי האָט נישט קיין שלום־אָפּמאַך, אַז זי האָט נישט קיין
באַשטימטע נאַציאָנאַלע גרעניצן און אַז זי איז נישט סאָווערען.
דײַטשן זענען אויך שטאַטלאָז.
אלס אַ קעגנשטימיקער קול צום הײַנטיקן נאַראַטיוו, ביטע דערקלערט די צוקוקערס קורץ און קלאָר אײַער מיינונג וועגן וואָס די ווײַטערדיקע
עקזיסטענץ פֿון דעם דײַטשן רײַך לויט אײַער מיינונג מיינט, און וואָס די קאָנטראָווערסיעלע, פיל דיסקוטירטע
ענינים האָבן צו טאָן מיט דער ווײַטערדיקער עקזיסטענץ פֿון דעם דײַטשן רײַך לויט אײַער פֿאַרשטאַנד.
מאַטטעס האָג: קודם־כּל, אַ גרויסן דאַנק פֿאַר דער איינלאַדונג, הער מאַטען.
יאָ, איך האָב געשריבן דאָס בוך "1871 ביז הײַנטצײַט", ווײַל די דײַטשע אימפעריע איז געגרינדעט געוואָרן אין
1871 אין דער שפּיגל־זאַל אין ווערסאַילס אונטער ביסמאַרק און קייסער ווילהעלם דער ערשטער.
עס איז געווען אַקרעדיטירט, אנערקענט דורך 46 שטאַטן, וועלכע רעפּרעזענטאַנטן זענען דאָרט
געווען און האָבן עס אנערקענט, דעם דײַטשן רײַך.
און דאָס דײַטשע אימפּעריע איז קיינמאָל נישט אויפֿגעלייזט געוואָרן.
עס קען בכלל נישט ווערן אויפֿגעלייזט, ווײַל דאָס וואָלט געפֿאָדערט געזעצן וואָס זענען אויך אַרײַנגעשריבן אין דער
1871־ער קאָנסטיטוציע, רעגולאַציעס וועגן ווי, למשל, אַ קאָנסטיטוציע קען ווערן אויפֿגעלייזט.
די קאָנסטיטוציע איז קיינמאָל נישט אויפֿגעלייזט געוואָרן.
דאַן איז געווען דער ערשטער וועלט־מלחמה, און נאָך דעם, טאַקע, נאָר אַ וואַפֿנשטילשטאַנד.
עס איז קיינמאָל נישט געווען קיין אמתער שלום־הסכם. דער ווערסאַיִלזער הסכם איז נישט געווען קיין שלום־הסכם.
אַזוי איז עס געווען נאָר אַ וואַפֿנשטילשטאַנד. און אַזוי בלײַבט דער דײַטשער אימפּעריע ביז הײַנט.
ניט צו פֿאַרמישן מיטן דריטן רייך. די צוויי ווערן אָפֿט פֿאַרמישט. דער דריטער רייך און דער דײַטשער אימפעריע
פֿון 1871 האָבן גאָרנישט צו טאָן מיט איינעם דעם אַנדערן.
אָבער עס קען מען צוריקפֿירן ריין צו דעם אימפעריע, וואָס האָט זיך ביז הײַנט אָן קיין אויפהערן געהאַלטן.
קלאַ.טיווי: לויט אייער מיינונג, וואָס מעגלעכקייטן און וואָס קאָנסעקווענצן קומען פֿון דעם פאקט,
אַז דער דײַטשער רײַך בלײַבט ביז הײַנט עקזיסטירן?
צי זענען דאָ ספּעציעלע געלעגנהייטן פֿאַר בירגערס צו פֿאָרמירן די צוקונפֿט?
MH: עס זענען זייער גוטע מעגליכקייטן. און פֿון אַ ריין לעגאַלן בליק איז דאָס נישט מײַן מיינונג, נאָר אַ לעגאַלער פאַקט.
אַזוי, פֿון אַ ריין לעגאַלן פּערספּעקטיוו, געלט אויך די קאָנסטיטוציע פֿון 1871.
פֿאַר דעם דײַטשן אימפּעריע איז נאָך הײַנט, אין פּרינציפּ, אין אַ מצבֿ פֿון מלחמה. נאָר אין אַ מצבֿ פֿון אַרמיסטיס, דאָס הייסט.
און נאָר דאָס דײַטשע אימפּעריע קען ווידער אונטערשרײַבן אַ שלום־אָפּמאַך.
די פֿעדעראַלע רעפּובליק האָט זיך דעמאָלט בכלל נישט געפֿונען.
פּינטלעך געזאָגט, איז עס געגרינדעט געוואָרן בלויז דעם 3טן יאַנואַר 1950, נאָך דעם וואָס דער לעצטער
באַשטעטיקונגס־בריוו איז געשיקט געוואָרן צו די בריטישע.
אַזוי וואָלט מען געמיינט אַז עס איז געגרינדעט געוואָרן אין 1949.
איך האָב דאָס אַלץ זייער גרונטלעך פֿאָרשט און עס זייער פּינקטלעך פאָרגעשטעלט.
איך בין נאָר אינטערעסירט אין פאקטן, גאָרנישט אַנדערש. אין דעם הינזיכט בין איך גענוג וויסנשאַפֿטלער.
און אַזוי איז די פֿעדעראַלע רעפּובליק נישט געגרינדעט געוואָרן ביז דעם 3טן יאַנואַר 1950.
עס איז דעריבער אוממעגלעך צו אונטערשרײַבן אַ שלום־אָפּמאַך, ווײַל די פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד איז
קיינמאָל נישט געווען אַ קריגספֿירנדיקע פּאַרטיי אין דעם קריג.
און אַ שלום־אָפּמאַך מוז נייטיק קומען נאָך אַ מלחמה.
און דאָס פארלאנגט לעגיטימע רעפּרעזענטאַנטן פֿון דעם דײַטשן רײַך.
קלאַ.טיווי: און די לעגיטימע רעפּרעזענטאַנטן זענען בכלל נישט געווען אָנוועזנד בײַ די שלום־פֿאַרהאַנדלונגען.
עס איז אַזאַ זאַך ווי אַ 2-פּלוס-4-אָפּמאַך. איז דאָס אַלץ געווען אומזיסט, ווי מען זאָגט?
MH: אין דײַטש מיינט "פֿאַר דער קאַץ" נישט "פֿאַר דער קאַץ".
נו, דאָס איז אַ באַזונדערע זאַך.
די פֿאָרשטייער פֿון שלום־אָפּמאַך זענען קיינמאָל נישט געווען אָנוועזנד.
דאָס וואָלט געווען קייסער ווילהעלם דער ערשטער אָדער דער צווייטער.
דער ערשטער איז דאַן נאָכגעפֿאָלגט געוואָרן דורך וויליאם צווייטער.
אַזוי וואָלט דאָס געקענט זײַן אַ לעגיטימער פֿאָרשטייער.
אָבער דערנאָך איז ער אין גלות געגאַנגען, אַזוי איז ער שוין נישט דאָ און נישט מער צוטריטלעך.
און די וויימערער רעפּובליק איז פשוט פּראָקלאַמירט געוואָרן אין קעגנשטעל צו דער גילטיקער קאָנסטיטוציע פֿון 1871. דאָס איז נישט
מעגלעך לויט אינטערנאַציאָנאַלן געזעץ און קאָנסטיטוציאָנעלן געזעץ.
דאָס מיינט אַז עס איז נישט געווען קיין לעגיטימער רעפּרעזענטאַנט פֿון דער דײַטשער אימפּעריע פֿון 1871.
דאָס זענען געווען אַרביטראַרישע פּאָליטיקער און מענטשן וואָס האָבן בכלל נישט געהאַט קיין אויטאָריטעט צו אונטערשרײַבן
אַ שלום־אָפּמאַך פֿאַר דער דײַטשער אימפּעריע אין 1871.
זיי האָבן דאַן דיסקוטירט, און איצט וועלן מיר נעמען אַ קורצע אַרומגאַנג, דעם צוויי-פּלוס-פֿיר-אָפּמאַך.
שטרענג גערעדט, עס הייסט דער "פֿיר פּלוס צוויי" אָפּמאַך. אַזוי רופֿן עס די בונדעטע.
אַזוי, די פֿיר אַליִיִעס: די סאָוועטישע יוניע, ענגלאַנד, פֿראַנקרײַך און די פֿאַראייניקטע שטאַטן, און די פֿעדעראַלע
רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד און די דײַטשע דעמאָקראַטישע רעפּובליק.
די זאָלן האָבן געגרינדעט אַ פאראייניקטע דײַטשלאַנד לויט דעם פֿאַרטאַג. דאָס וואָלט געווען ראַטיפֿיצירבאַר.
אין דעם זין איז אַ פאראייניקטע דײַטשלאַנד קיינמאָל נישט דערגרייכט געוואָרן.
פֿאַר אַ פֿאַראייניקטע דײַטשלאַנד מיינט די גאַנצע דײַטשלאַנד ווי זי איז געווען אין 1871.
דאָס איז גאַנץ איינהייט.
דײַטשלאַנד איז געווען צעטיילט אין דרײַ טיילן נאָך דער צווייטער וועלט־מלחמה.
די פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד, דאַן די דײַטשע דעמאָקראַטישע רעפּובליק, אָדער
צענטראל־דײַטשלאַנד, צו זײַן פּינטלעך. און די טעריטאָריעס אונטער מזרח־דײַטשער אַדמיניסטראַציע דורך פּוילן.
און ביז הײַנט האָט זיך אין דעם הינזיכט גאָרנישט געביטן.
די פאראייניקטע דײַטשלאַנד קען דעריבער נישט ווערן געשאַפֿן דורך די פֿאַראייניקטע פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד מיט
בלויז איין פֿון די דרײַ טיילן, אָדער אפילו מיט עטלעכע פֿון זיי.
און אַזוי זאָגן זיי שטענדיק אַז דער פֿיר-פּלוס-צוויי אָפּמאַך און דער צוויי-פּלוס-פֿיר
אָפּמאַך וואָלטן געווען אַ קוואַזי-שלום-אָפּמאַך.
עס איז נישט קיין אַזאַ זאַך ווי אַ קוואַזי־שלום־אָפּמאַך. עס ווערט בפירוש גערופֿן אַ שלום־אָפּמאַך.
און לעסאָף איז דער דאָזיקער פּאַקט קיינמאָל נישט ראַטיפֿיצירט געוואָרן דורך אַלע קאָנטראַקטירנדיקע צדדים.
נור דורך רוסלאַנד. וואָס איז זייער אינטערעסאַנט.
נאָר רוסלאַנד האָט ראַטיפֿיצירט דעם פֿאַרטרעג.
און גענשר, דער דעמאָלטיקער אויסערן־מיניסטער פֿון דער פֿעדעראַלער רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד,
האָט עס נישט ראַטיפֿיצירט לויט די רעגולאַציעס.
דו מוזט דאָ גאָר אונטערשרײַבן, וואָס ער האָט געטאָן אויף דעם הויפּט־קאָנטראַקט.
ווען עס איז געקומען צו ראַטיפֿיקאַציע, האָט ער נאָר איניציאַלירט עס. קיין ערשטער נאָמען, גאָרנישט אַנדערש.
און שטרענג גערעדט, איז דאָס קעגן די רעגולאציעס.
און אַזוי איז דער פּאַקט קיינמאָל נישט לעגאַל ראַטיפֿיצירט געוואָרן. דאָס איז וואָס ציילט.
Kla.TV: ד״ר האָג, אויב איך האָב אײַך ריכטיק פֿאַרשטאַנען, איז די קאָנסטיטוציע פֿון 1871 נאָך הײַנט אין קראַפֿט.
אָבער וואָס איז דאַן דער יסוד־געזעץ? וואָס איז זײַן באַטײַטונג?
MH: דער יסוד־געזעץ איז באַזירט אויף דער האַגער קאָנווענציע. דאָס איז אינטערנאַציאָנאַלע געזעץ. עס
רעגולירט דעם מלחמה־צושטאַנד און די נאָך־מלחמה־באַדינגונגען.
קלאַ.טיווי: וואָס מיינט HLKO? MH: האַגער קאָנווענציע וועגן לאַנד־מלחמה.
צי מוז דער באַוווינער צושטעלן דעם באַוווינער אַ גרונטגעזעץ?
צו האַלטן סדר, דיסציפּלין און שלום. אַזוי ווערט עס דעפֿינירט.
דערפֿאַר הייסט עס "דער יסוד־געזעץ פֿון דער פֿעדעראַלער רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד", און נישט "דער
יסוד־געזעץ פֿון דער פֿעדעראַלער רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד".
אַזוי איז דאָס דער רעכט פֿון אַ באַוווינער. אַ קורצע אַנעקדאָטע.
מײַן טאַטע האָט געקענט קאַרלאָ שמיט, דעם אַזוי גערופענעם מיטגרינדער־פֿאָטער פֿון דער גרונט־געזעץ.
ער איז געווען אַ אַלטער הער אין דער ברודערשאַפֿט פֿון מײַן טאַטע.
און, נאָך אַ ביסל אויפגערייסן פֿון די פֿײַערלעכקייטן, האָט ער אַרויסגעלאָזט עטלעכע סודות.
און ער האָט געזאָגט, ווייסטו, אונדז איז ערלויבט געווען צו צולייגן די לעצטע פּאַסן. דער
איבעריקער טייל איז טאַקע שוין פֿאָרויס באַשטימט געווען.
די אַלייז ווילן נאַטירלעך פֿאָרמירן די קאָנסיטוציע לויט זייערע אייגענע אינטערעסן. דאָס איז קלאָר.
דאָס איז קאַרלאָ שמיט'ס דירעקטע דערקלערונג וועגן מײַן טאַטע ווי אַ עד.
און עס שטייט נאָך הײַנט אין אַרטיקל 120 פֿון דער יסוד־געזעץ, אַז די פֿעדעראַלע רעגירונג באַצאָלט די
אָקופּאַציע־קאָסטן. דאָס איז אין דער איצטיקער ווערסיע פֿון 2025.
דאָס מיינט אַז אויב מען מוז באַצאָלן אָקופּאַציע־קאָסטן, זײַנען מיר אויך נאַטירלעך באַזעצט.
מיר האָבן נישט קיין קאָנסטיטוציע.
ווייל לויט די קריטעריעס פֿון אינטערנאַציאָנאַלן געזעץ, האָט אַ רעכטער שטאַט אַ באַפעלקערונג,
שטאַט־גרעניצן, שטאַט־אינסטיטוציעס און אַ קאָנסטיטוציע.
שטרענג גערעדט, האָט די פֿעדעראַלע רעפּובליק נישט דערפֿילט קיין איין פֿון די דרײַ עלעמענטן. זי איז נישט אַ נאַציע,
ווײַל אַלע אירע בירגערס זענען בירגערס פֿון דעם דײַטשן רײַך.
די וואָס קענען דאָס באַווייַזן דורך זייער אַבֿות־שרשור.
אַזוי האָט די פֿעדעראַלע רעפּובליק אַליין נישט קיין גילטיקן נאַציאָנאַליטעט־געזעץ.
און נאַציאָנאַלע גרעניצן עקזיסטירן אויך נישט. ווײַל די נאַציאָנאַלע גרעניצן, די אמתע נאַציאָנאַלע גרעניצן,
זענען געגרינדעט געוואָרן דורך דעם דײַטשן אימפעריע אין 1871.
און אַזוי איז די פֿעדעראַלע רעפּובליק געגרינדעט געוואָרן ווי אַ אַדמיניסטראַטיווער קאַנסטרוקציע,
אַ עקאָנאָמישער געגנט. דורך די אָקופּאַציע־מאַכט.
און די אָקופּאַציע־מאַכט האָט נישט דאָס רעכט צו אויפצווינגען אַ נײַעם שטאַט אויף אים.
און אַזוי, פֿון דער פּערספּעקטיוו פֿון אינטערנאַציאָנאַלן געזעץ, בלײַבט דער דײַטשער אימפּעריע פֿון 1871 אומגעענדערט.
Kla.TV: אַזוי, אויב איך פֿאַרשטיי אײַך ריכטיק, איז די פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד נאָר אַ אַדמיניסטראַטיווער
קאַנסטרוקציע, געגרינדעט דורך, לאָמיר זאָגן, די געווינערישע מאַכטן, כדי צו האַלטן די עפֿנטלעכע סדר.
דאָס ברענגט מיך צו מײַן נעקסטער פֿראַגע.
ווײַל די אַזוי גערופענע פאַקט־טשעקערס אָפֿט טענהן אַז דער שטאַט און זײַנע אויטאָריטעטן מוזן זײַן פֿירמעס.
עס ווערט אָפֿט געזאָגט אַז די פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד איז אַ באַגרענעצטע פֿירמע אָדער
עפּעס אַזוי, אַ קאָרפּאָראַציע. כּדי צו קענען האַנדלען.
אַזוי אַז עס זאָל נישט זײַן קיין פאַרלוסט פֿון פֿרײַהייט אָדער פֿון שטאַט־סאָווערעניטעט.
אַזוי אַז עס זאָלן נישט זײַן קיין פאַרלוסטן.
אָבער ווי זעסטו עס? צי איז דאָס איצט, צי איז דאָס זאַך וואָס מיר זײַנען בעצם נאָר, לאָמיר זאָגן, אַ פֿירמע, און
האָבן אויך אַ אידענטיטעט־קאַרטל; איז דאָס אַן אינדיקאַציע פֿון דעם אַדמיניסטראַטיוון קאַנסטרוקציע?
און אַז מיר זענען נישט טאַקע אַ אמתער שטאַט, אַז די פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד בכלל איז נישט
קיין אמתער שטאַט, נאָר אַ אַדמיניסטראַטיווע איינהייט?
צי איז דאָס אַן אָנצײַג דערפֿון?
MH: דאָס איז זיכער אַן אינדיקאַציע דערפֿון.
אין יענער צײַט, אין 1990, בײַ דער אַזוי גערופֿענער ווידעראַייניקייט, וואָס האָט זיך נישט דורכגעפֿירט, האָבן דער
אויסערן־מיניסטער פֿון אַמעריקע און דער אויסערן־מיניסטער פֿון דײַטשלאַנד, דאָס הייסט פֿון דער סאָוועטישער פאראייניקונג,
אויסגעפֿירט זייער אַלייִישן רעכט צו רעזערוואַציע און אָפּגעמעקט די גרונט־געזעץ אָן קיין פאַרבײַט, און אויך
אָפּגעמעקט דעם אַפּליקאַציע־געביט, אַרטיקל 23, אין וועלכן דאָס איז געווען דעפֿינירט.
יעדער געזעץ דאַרף אַ באַשטימטן געביט פֿון אַנווענדונג.
די ג.ד.ר. האָט געהאַט אַ קאָנסטיטוציע. און דאָס איז אויף איין ווינקל אָפּגעשניטן געוואָרן, ווי
אויב מען וואָלט אַן פּאַספּאָרט אומגילטיק געמאכט.
דאָס מיינט אַז פֿון דעם מאָמענט, דעם 18טן יולי 1990, ווען דאָס איז פּאַסירט, אָדער פּינטלעך דעם 17טן יולי 1990, בײַ מיטנאַכט דעם
18טן יולי 1990, זענען די פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד און די דײַטשע דעמאָקראַטישע רעפּובליק דערקלערט געוואָרן אומגילטיק.
קיינער האָט מער נישט געהאַט סאָווערענע מאַכט.
פֿון דעם קאַסירער פֿון יעדער פּאַרטיי און ווײַטער האָט קיינער נישט געהאַט קיין אויטאָריטעט, קיין סאָווערענע אויטאָריטעט
צו רעדן אין נאָמען פֿון דער פֿאַראייניקטער פֿעדעראַלער רעפּובליק אָדער דער דײַטשער דעמאָקראַטישער רעפּובליק.
און דאָס איז פֿאַר דער דײַטשער באַפֿעלקערונג פֿאַרבאָרגן געוואָרן.
און מיט דעם איז עס למעשה געווען אין אַ וואַקוום.
די פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד איז ניט מער געווען אָקופּירט אין טערמינען פֿון פּערסאָנאַל, ווײַל די אַלייער מאַכטן,
נאַטירלעך די פֿאַראייניקטע שטאַטן, דער מערבֿדיקער אַלייער געווינער, האָבן אָפּגענומען אירע סאָווערענע
מאַכטן. אַזוי איז זי אין דעם זין ניט מער געווען אָקופּירט.
און גענשר און קאָל האָבן דאַן רעגיסטרירט די פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד ווי אַ פֿירמע אין דעלאַווער.
און גענשר האָט אויסגעמעקט BRD פֿון דער פֿאַראייניקטער־נאַציעס־כאַרטער און האָט אין דײַטשלאַנד געשריבן.
אויך ווי אַ פֿירמע. זיי זענען רעגיסטרירט ווי אַ פֿירמע אין דעלאַווער.
דו קענסט עס אויפזוכן אין דער אינטערנאַציאָנאַלער פֿייל־אינפֿאָרמאַציע־סיסטעם פֿאַר
פֿירמעס. עס הייסט UPIC. אַזוי קענסטו עס אויפזוכן.
און דאָרט שטייט: פּרעזידענט שטיינמאַער פֿון דער פֿעדעראַלער רעפּובליק, פֿירמע־נומער, פֿירמע־אַדרעס; אַזוי זענען זיי אַלע
פֿירמעס איבערן ברעט, ווײַל זי האָט געמוזט קאָל רעגיסטרירן ווי אַ פֿירמע, ווײַל דער
קאָנסטיטוציאָנעלער יסוד איז צוריקגענומען געוואָרן.
קלאַ.טיווי: ד״ר האָג, צו ווידער צוריקקומען צו דער אידענטיטעט־קאַרטל.
אַזוי, אויב די אידענטיטעט־קאַרטל איז פּונקט ווי אַ פֿירמע־אידענטיטעט־קאַרטל פֿון דער דײַטשער פֿירמע
"דײַטשלאַנד־פֿירמע", וואָס איז דער גרונט דערפֿון?
MH: עס זענען אינטערנאַציאָנאַלע כּללים וואָס זאָגן אַז אין אַ געפֿאַנגענער־סטאַטוס, אין פּרינציפּ זײַנען מיר געפֿאַנגענער; ביז
איצט האָבן מיר טאַקע געהאַט דעם סטאַטוס, אפֿשר מיט אַ ביסל מער פֿרײַהייט ווי איצט אין אַ
געפֿאַנגענער־הויז, אָבער מיר האָבן דעם סטאַטוס.
און עס זענען רעגולאציעס וואָס באַשטימען אַז די מענטשן מוזן באַקומען אַ
רייזע־דאָקומענט. אידענטיטעט־קאַרטל אָדער רייזע־דאָקומענט.
אַ אידענטיטעט־קאַרטל מיינט אַז מיר זענען פּערסאָנאַל. איך האָב שטענדיק געאַרבעט עפּעס בשעת די יום־טובֿים, למשל בײַ דיימלער.
איך האָב שטענדיק אַרבעט געהאַט עפּעס בשעת די יום־טובֿים, בײַ דיימלער אָדער ערגעץ אַנדערש, און מען האָט
דיר געגעבן אַ אידענטיטעט־קאַרטל פֿון דיימלער, ווײַל דו האָסט אין יענער צײַט דאָרט געאַרבעט.
און דאָס איז פּונקט דאָס זעלבע ווי די געשעפט־אונטערנעמונג באַקאַנט ווי די פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון
דײַטשלאַנד, וואָס דערנאָך גיט מענטשן אַ אידענטיטעט־קאַרטל.
און דאָס קלאָר ווייזט אַז מיר זענען נאָר פּערסאָנעל.
קלאַ.טיווי: און דעריבער אויך שטאַטלאָז.
MH: און אויך שטאַטלאָז.
קלאַ.טיווי: אַזוי, אויב מיר איצט למעשה האָבן נאָר איין פירמע אין דער פֿעדעראַלער רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד און נישט קיין אמתע
קאָנסטיטוציע, נאָר אַ אַדמיניסטראַטיווע אָרדענונג צו האַלטן שלום און עפֿנטלעכע סדר, לאָמיר עס אַזוי אויסדריקן: וואָס פֿאַר
מעגלעכקייטן גיט דער צוריקגראָף צו דעם אמתן דײַטשן רײַך, צו דער אמתער קאָנסטיטוציע, וואָס איז נאָך הײַנט גילטיק, פֿאַרן דײַטשן
פֿאָלק אָדער פֿאַר דײַטשע בירגער? איז דאָס בכלל רעלעוואַנט?
איז דאָס נאָר אַלט, שטויביק פּאַפּיר, אָדער האָט עס הײַנט עפּעס וויכטיק צו דערציילן אונדז?
MH: דאָס איז זייער וויכטיק.
פֿאַרשטייט זיך, עס איז זייער וויכטיק דורך אַ שלום־אָפּמאַך צו דערגרייכן אַ מצבֿ פֿון שלום, ווי
אויך אַ מצבֿ פֿון מלחמה. דאָס איז אַ פֿאָרויסזעצונג.
דאַן, פֿון דער פּערספּעקטיוו פֿון אינטערנאַציאָנאַלן געזעץ, וואָלטן מיר ווידער געווען אַ שטאַט, אַ אנערקענטער שטאַט. און מיר
וואָלטן אויך ווידער געהאַט די רעכטן פֿון אַ שטאַט, וואָס מיר איצט נישט האָבן אין פאַל
פֿון דער פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד.
מיר זענען טאַקע שטאַטלאָז, אַלע דײַטשן.
עס קען קלינגען אומגלויבלעך, אָבער עס איז אמת.
דאַן וועלן מיר ווידער האָבן קאָנסטיטוציאָנעלע רעכטן און סאָווערעניטעט אונטער אינטערנאַציאָנאַלן געזעץ.
און די קאָנסטיטוציע קען אויסזען אַלט, פֿון 1871, און אפֿשר אַ ביסל פֿאַראַלטערט, אָבער זי איז נישט.
עס זענען געווען גרויסע דערגרייכונגען.
און דאָרט, למשל, האָבן זיי אויך גערעדט וועגן ווי די שטייער־סיטואַציע איז געווען אין דער דײַטשער אימפּעריע.
עס איז געווען נאָר 4% פאַרקויף־שטייער.
עס איז בכלל נישט געווען קיין איינקאָם־שטייער, נאָר אַ קליינע שטייער־ראַטע אויף איינקאָם איבער אַ באַשטימטן שוועל.
דאָס מיינט, לאָז איך דיר געבן אַ בײַשפּיל: אויב עס איז נאָר 4% מע״מ, לאָמיר נעמען די ברענשטאָף־פּרײַזן.
אויב מיר רעדן וועגן הײַנט, האָב איך אַ דיזל פֿאַר בערך 1.70, און דו קענסט דאָס אַליין אויסרעכענען: אויב דו האָסט
נאָר 4% מע״מ, זענען די ברענשטאָף־פּרײַזן כמובן גאָר אַנדערש.
הײַנט איז דאָ אַ שטייער־קאָמפּאָנענט פֿון בערך 80 צענט, ספּעציפֿיש אויף ברענשטאָף, און איך האָב פינף
מאָל ווייניקער אָדער פיל ווייניקער, אַזוי איך בין בײַ בערך 70 צענט פֿאַרן ברענשטאָף־פּרײַז.
איך מיין אַז דאָס איז נאָר אַ בײַשפּיל וואָס ווײַזט אַז עס טאַקע גיט גרויסע אַוואַנטאַזשן פֿאַר די דײַטשישע באַפעלקערונג.
און פֿאַרשטייט זיך, עס גייט אויך וועגן פינאַנציעלע אַספּעקטן, דאָס איז קלאָר.
און אַזוי, אין יענער צײַט, האָט אַ פּענסיאָנער געהאַט דורכשניטלעך 3,000 אייראָס פּער חודש,
למשל, ווען מען האָט דאָס אין אייראָס איבערגעזעצט.
איך מיין אַז דער דורכשניטלעכער פּענסיאָנער האָט נישט קיין קלאָג דערפֿון; עטלעכע האָבן טאַקע מער, אָבער זיי זענען די אויסנעמונגען.
אויב מען קען דאָ פֿאַרדינען אַ גוטע פּענסיע אָן צו צאָלן אַ גרויסן שטײַער, איז דאָס אויך אַ גרויסע פּראָבלעם פֿאַר אונדז, ווען
מען קוקט נאָר אויף די פילע פֿלאַשן־זאַמלערס און אַזוי ווײַטער.
אַזוי האָט דאָס פילע מעלות.
מיר קענען נאָך אַ האַלב שעה דערפֿון רעדן, וועגן די מעלות — טאַקע, עס זענען נאָר מעלות.
אָבער איך וואָלט נאָר געוואָלט דערמאָנען דעם איין וויכטיקן אַספּעקט.
Kla.TV: איצט פֿאַר אַן אַנדערע פֿראַגע. אַזוי, אויב די פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד איז למעשה נאָר אַ פֿירמע, איז
זי רעגיסטרירט ווי אַ פֿירמע, אַ באַגרענעצטע פֿירמע אָדער וואָס?
MH: עס איז נישט רעגיסטרירט ווי אַ באַגרענעצטע פֿירמע, נאָר ווי אַ פֿירמע. Kla.TV: עס איז רעגיסטרירט ווי אַ פֿירמע.
און מיר האָבן נאָר אַ מין הויז־רעגולן, אַ קאַנסטרוקציע וואָס פשוט אָרגאַניזירט אונדזער
צוזאַמענלעבן, אָבער נישט קיין קאָנסטיטוציע.
און וואָס וועגן דעם שרעקלעכן נאַציאָנאַלן חוב וואָס מיר שטייען פֿאַר?
צי זענען זיי טאַקע רעלעוואַנט פֿאַר אונדז דעמאָלט?
איז דאָס נישט אַ ענין פֿאַר דער פֿירמע און נישט פֿאַר די איינוווינער, די טאַקע בירגער פֿון דײַטשלאַנד?
וועגן וואָס גייט דאָס? האָט עס עפּעס צו טאָן דערמיט?
MH: דאָס איז אַ זייער גוטע פֿראַגע. צוריק צום פינאַנציעלן סעקטאָר.
די נאַציאָנאַלע שולד אָדער די שולדן פֿון דער האַנדל־פֿירמע זענען נישט קיין ענין פֿון דער דײַטשער אימפּעריע.
זיי פשוט עקזיסטירן נישט. אין פּרינציפּ עקזיסטירן זיי ניט מער.
די דײַטשישע שטייערצאָלער מוזן באַצאָלן יעדן יאָר צווישן 10,000 און 15,000 עוראָס נאָר פֿאַר
די צינזן, נאָר צוליב דעם שרעקלעכן צינז־קורס.
איך מיין אַז דאָס וואָלט זײַן זייער נוצלעך פֿאַר יעדן הויז.
און די שולדן זענען, כמובן, נישט קיין זאַך פֿון דער דײַטשער אימפּעריע, ווײַל די דײַטשע אימפּעריע איז געווען רײַך און
קען ווידער ווערן רײַך, אויב די זאַכן ווערן ריכטיק רעגולירט.
Kla.TV: גרויס. אַזוי איז עס איצט. דער אמעריקאַנער פּרעזידענט דאָנאַלד טראמפ און זײַן אַדמיניסטראציע האָבן גרויס מיטגעפיל
מיט דער פרייהייט און זעלבסטבאַשטימונג פֿון אייראָפּעיִשע בירגער.
לעצטנס בײַ דער מינכןער זיכערהייט־קאָנפֿערענץ.
וואַנס האָט זיך אויך זייער שטאַרק אויסגעדריקט אין שטיצע פֿון מעדיע־פֿרײַהייט און אַלע די
זאַכן און דעמאָקראַטיזאַציע און אַזוי ווײַטער.
לויט אייער מיינונג, וואָס פֿאַר שריט דאַרף די טראמפ־אַדמיניסטראציע נעמען, כדי צו דערמעגלעכן דײַטשלאַנד און די
דײַטשע מענטשן צו דערגרייכן אַן ענלעכן שלום און אַ שלום־טראַקטאַט, אַזוי אַז זיי קענען צוריקקריגן זייער
פרייהייט און זעלבסטשטענדיקייט און ווידער ווערן אַ מדינה?
אַזוי אַלע די ווערטן, וואָס איר האָט קלאָר פאַרלוירן איבער דער געשיכטע, ווי איר האָט נאָר וואָס דערקלערט.
וואָס וואָלט טראמפ געדאַרפֿט טאָן?
MH: אַזוי, ספּעציפיש, לעגיטימע רעפּרעזענטאַנטן פֿון דער דײַטשער אימפּעריע פֿון 1871, וואָס ווערן
באַשטימט דורך דעם פֿאָלק אין דעמאָקראַטישע וואַלן.
פּערזענלעך בין איך נישט אַ גרויסער שטיצער פֿון דער פּאַרטיי.
איר קענט אויך דורכפֿירן פּערזענלעכע וואַלן, אַזוי אַז איר קענט שטימען פֿאַר דעם מענטש וואָס איר ווילט דאָרט.
און, כמובן, מוזן די בעלות־ברית אין יעדן פאַל זיך זעצן בײַם טיש.
אַזוי אַלע פֿיר אַלייז. פֿראַנקרײַך שפּילט נישט קיין הויפּט־ראָלע.
רוסלאַנד און אַמעריקע שפּילן נאַטירלעך די וויכטיקסטע ראָלע.
און דאָ, כמובן, מוזן אויך פֿאָרקומען קאָנקרעטע פֿאַרהאַנדלונגען וועגן דעם, ווי אַזוי שריט בײַ שריט זיך
אומצוקערן צום דעמאָקראַטישן דײַטשן אימפּעריע פֿון 1871.
די קאָנסטיטוציע פֿון 1871, וואָס איז דעמאָלט אַרויסגעגעבן געוואָרן אין אַפּריל 1871, איז דעמאָקראַטיש אויסגעקליבן
געוואָרן צווישן די פאַרשידענע פּאַרטייען: די צענטער־פּאַרטיי, פֿאָרגייער פֿון דער CDU, און די SPD האָבן שוין עקזיסטירט.
דאַן האָט מען זיי אויך דערלויבט צו שטימען אין מזרח־דײַטשלאַנד.
און עס איז אָנגענומען געוואָרן מיט אַ ריזיקער מערהייט, די קאָנסטיטוציע איז אָנגענומען געוואָרן.
דער קייסער איז למעשה געווען נאָר אַ רעפּרעזענטאַנט צו דער אויסערן וועלט. ווי אַ אויסערן־מיניסטער.
ער האָט נישט געהאַט קיין גרויסע רעכטן אָדער עפּעס אַזוי.
מען מיינט אַז אַ מאָנאַרכיע וועט קומען און דאַן וועט מען ווערן אָפּגעטיילט פֿון אַ קייסער.
עס איז אַ קאָנסטיטוציאָנעלע מאָנאַרכיע.
אָבער וווּ דער קייסער, ווי איך האָב געזאָגט, איז דער ספּראַכער צו דער אויסערער וועלט.
און דער איבעריקער טייל ווערט באַשטימט פּונקט אַזוי דעמאָקראַטיש.
אין דעם רייכסטאַג, וואָס מיר האָבן נאָך הײַנט, אגב.
רייכסטאַג, אין בערלין רופֿן זיי עס נישט רייכסטאַג אומזיסט.
לעגיטימע רעפּרעזענטאַנטן פֿון דער רייכסטאַג וועלן דאַן ווידער אויסאַרבעטן געזעץ־ענדערונגען, באַשטימען
ריכטליניעס און אַזוי ווייטער אין דעמאָקראַטישע פּראָצעסן.
אַזוי דאַרף מען זיך נישט זאָרגן אַז מען וועט אייך צוריקברענגען אין די פינצטערע מיטלעלטער אָדער עפּעס אַזוי.
אפילו דעמאָלט איז עס געווען רעגולירט אויף אַ זייער דעמאָקראַטישן אופֿן.
Kla.TV: יאָ, און אַזוי, אויב איך פֿאַרשטיי ריכטיק, וואָלט פּרעזידענט דאָנאַלד טראמפ געמוזט זיכער מאַכן, אויב ער איז
באַזאָרגט וועגן דער פרייהייט פֿון די אייראָפּעער, אַז, למשל, די רעפּרעזענטאַנטן פֿון דעם דײַטשן רײַך קומען
צו דער טיש און אַ שלום־אָפּמאַך ווערט אויסגעהאַנדלט.
און וואָס אַנדערש וואָלט ער געדאַרפֿט טאָן?
MH: יאָ, זיכער, אַ באַטײַטנדיקע סיטואַציע אין דײַטשלאַנד איז אַז מיר זענען בעיקר אָקופּירט דורך די פארייניקטע שטאַטן.
עס זענען דאָ איבער דרייסיק גרויסע מיליטערישע באַזעס.
די צאָל סאָלדאַטן וועט באַלד איבערטרעפֿן די פֿון דער בריטישער אַרמיי.
אַזוי קענסטו נישט זאָגן אַז מיר זענען נישט פאַרנומען.
מיר זײַנען למעשה באַזעצט. דו קענסט דאָס זען פֿון די פילע מיליטערישע באַזעס. גאָרנישט האָט זיך נישט געענדערט.
דאָס ווערט גערופֿן דער מיליטערישער אַקט, וואָס איז נאָך הײַנט אין קראַפֿט. עס איז אויך
אַרײַנגענומען אין דער פֿעדעראַלער געזעץ־צײַטונג.
איך האָב דאָס אַלץ גרונטלעך אויסגעפֿאָרשט. אַזוי בין איך ווי אַ מאָלע.
איך האָב טעג אין געזעץ־ביבליאָטעקן פֿאַרבראַכט און האָב די דאָזיקע מקורות געפֿונען.
עס שטייט אויך אין דער פֿעדעראַלער געזעץ־צײַטונג פֿון 1994, אַז אַלץ וועט בלײַבן ווי עס איז. מיר וועלן בלײַבן באַזעצט.
אַזוי זײַנען מיר דע פאַקטאָ און דע יורה באַזעצט.
און טראמפ וועט נישט צוריקציען זיינע טרופּן פֿון דאָ ביז מיר האָבן אַ שלום־אָפּמאַך.
דאָס מוז מען אויסגעקלאָרן. גאָרנישט וועט פּאַסירן ביז דעמאָלט.
עס זענען פֿיל שטימען וואָס זאָגן: יאָ, אַמעריקאַנער, עס איז שוין צײַט אַז איר זאָלט גיין היים.
דאָס וועט נישט אַרבעטן, ווײַל מיר זײַנען אין אַ מיליטעריש באַזעצטן געגנט.
און גאָרנישט וועט פּאַסירן ביז מיר וועלן דאָס אויספֿאַרהאַנדלען אין אַ שלום־אָפּמאַך.
און דאַן קענען מיר צוריקקריגן אונדזער דע־פֿאַקטאָ סאָווערעניטעט.
קלאַ.טיווי: אַזוי, אויב איך פֿאַרשטיי ריכטיק, דאָנאַלד טראמפ און זײַן אַדמיניסטראציע מוזן ערשט זיכער מאַכן אַז די
לעגאַלע רעפּרעזענטאַנטן פֿאַרהאַנדלען אַ שלום־אָפּמאַך.
דאַן וואָלט ער מוזן אויף עפּעס אַ אופֿן אומקערן די אָקופּאַציע. MH: ענדיק עס. Kla.TV: ענדיק עס.
און פשוט אויפהערן און, אין פּראַקטישע טערמינען, דערמעגלעכן דײַטשלאַנד ווידער צו פֿונקציאָנירן לויט איר
1871־קאָנסיטוציע און די שטאַטלעכע אינסטיטוציעס וואָס זענען דעמאָלט געגרינדעט געוואָרן.
האָב איך ריכטיק פֿאַרשטאַנען? MH: דו האָסט ריכטיק פֿאַרשטאַנען.
טראמפ'ס גרונד־האַלטונג. איך האָב אים שוין איין מאָל קאָנטאַקטירט.
ער האָט מיר גלייך געענטפֿערט. איך בין געווען דערשטוינט.
נאָך אַ פּאָר טעג האָט ער מיר געענטפֿערט. עס איז געווען דורך אימעיל.
עס איז געווען קלאָר צווישן די שורות אַז ער האָט פשוט געזאָגט: אָקעי, איר דײַטשן, דאָס איז אויך אײַער ענין.
איך וויל נישט צו פיל אַרײַנמישן זיך אָדער באַפֿעלן.
ער האָט גענוג צו טאָן אין אַמעריקע, אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן.
אַזוי איז עס אָנגעדײַט געוואָרן אַז עס ליגט למעשה בײַ די דײַטשן זיך צוריק דאָרט צו באַקומען און זייער סאָווערעניטעט צוריקצונעמען.
אָבער פֿאַרשטייט זיך, דאָס איז דערווייַל נאָר מעגלעך אין פֿאַרהאַנדלונגען מיט פּוטין. און
טראמפ. ווײַל דאָס זענען נאָך די לעגיטימע געזעצן.
קלאַ.טיווי: אָקעי. אַזוי וואָלט טראמפ אויך געמוזט מסכים זײַן מיט פוטין וועגן דער דײַטשלאַנד־פֿראַגע.
עס זאָל אויך זײַן אַ דיסקוסיע. עס זאָל זײַן אַ שמועס־טעמע.
און די צוויי, מסתּמא צוזאַמען מיט גרויס־בריטאַניע און פֿראַנקרײַך, וואָלטן דאַן געמוזט צוזאַמען באַשליסן: "אָקעי,
איר קענט צוריקגיין צו זײַן וואָס איר האָט געווען לויט דער אַלטער קאָנסטיטוציע, וואָס נאָך עקזיסטירט, און ווידער פֿונקציאָנירן."
אָבער אויב איך פֿאַרשטיי ריכטיק, מוז די איניציאַטיוו קומען פֿון דער אָקופּאַציע־מאַכט, וואָס וואָלט דאַן דאָס מעגלעך געמאכט.
MH: ביידע. עס איז אַ פּראָצעס פֿון צוזאַמענקומען.
און, כמובן, מוז עמעצער נעמען דעם ערשטן שריט.
אַזאַ קליינער, קליינסטער שריט פֿאַר מיר, אַז איך האָב בכלל אים קאָנטאַקטירט.
און ער ווייסט פּונקט וואָס פּאַסירט.
ווײַל בײַם לעצטן לעגיסלאַטיוון פּעריאָד האָט ער געזאָגט אַז ער טאַקע האָט געוואָלט געבן דײַטשלאַנד אַ שלום־אָפּמאַך.
דער פאקט אַז עס ליגט איצט בײַ אים איז עפּעס וואָס מען האָט געקענט טאָן שוין לאַנג צוריק.
אָבער ער האָט עס אין ווערטער אויסגעדריקט, און איך בין זיכער אַז פילע מענטשן זענען אויך באַקאַנט דערמיט.
און פילע האָבן מסתּמא גאָרנישט געטאָן וועגן דעם, ווײַל זיי האָבן געמיינט אַז מיר האָבן עפּעס ווי אַ שלום־אָפּמאַך.
ער זאָגט דאָס נישט אומזיסט. זיי ווייסן פּונקט וואָס פּאַסירט אין דײַטשלאַנד.
און פּוטין האָט אין דעם קאָנטעקסט געזאָגט אַז ער וואָלט אויך געוואָלט שלום־אָפּמאַך שליסן. מיט דײַטשלאַנד.
ער ווייסט פשוט נישט מיט וועמען ער זאָל עס אונטערשרײַבן. אין יענער צײַט איז עס געווען מרקעלס תור.
און זי איז נישט די לעגיטימע רעפּרעזענטאַנטין פֿון דער דײַטשער אימפּעריע.
דערפֿאַר האָט ער עס זייער פּינטלעך אויסגעדריקט אויף אַ אַרומגייענדיקן אופֿן. דו מוזט אויף דאָס אויפמערקזאַם זײַן.
קלאַ.טיווי: אָבער ווי קען אַ אמעריקאנער אַדמיניסטראציע און אויך די רוסישע פֿעדעראַציע, נאָר פֿאַר מײַן ווויל,
שטיצן אַז די ריכטיקע רעפּרעזענטאַנטן קומען אויך צו דער טיש?
MH: ווי איך האָב געזאָגט, דאָס איז כמובן אויך אַ ענין פֿאַר די דײַטשישע מענטשן.
איך האָב דאָרט פֿרײַנד וואָס האָבן גוטע קאָנטאַקטן אין דער אמבאַסי אין רוסלאַנד.
און זיי האָבן געזאָגט אַז מיר קענען רעדן מיט פּוטין אויף גלײַכן תּנאים. ער איז אָפֿן.
אויב מיר שיקן פֿאָרשטייער, אַפֿילו נאָר אויף אַ צײַטווײַליקן אופֿן, וועט ער נישט פֿאַרמאַכן די טיר.
מיר האָבן דאָס קלאָר געמאכט פֿאַר די מענטשן אין דער אמבאַסי און פֿאַר זיך אַליין, אַזוי צו זאָגן. די טירן זענען אָפֿן.
עס ליגט אויף אונדז צו פֿאַרזיכערן אַז מען נעמט אונדז אויף ווי גלײַכע, אַז מיר נעמען אויך די שריט,
און אַז מיר שטרעקן זיך אויס איינער צום צווייטן.
דאָס קומט פּאַמעלעך אויף פֿאַר דײַטשלאַנד.
קלאַ.טיווי: אַ אינטערעסאַנטער פּונקט, ד״ר האָג.
גוט. און דו קענסט וועגן פילע פֿון די זאַכן לייענען, מסתּמא אין דײַן בוך.
MH: אַלץ איז דאָרטן, אַלע לעגאַלע טעקסטן, די געשיכטע, איך האָב אַלץ געפֿאָרשט מיט גרויס פּינקטלעכקייט און גרונטלעכקייט.
איך בין נישט אומפֿעלערלעך. עס זענען שטענדיק זאכן וואָס עמעצער אַנדערער ווייסט מער דערוועגן.
גוט, איך בין דערפֿון זייער צופרידן. איך מאַכן שטענדיק נײַע אויסגאַבעס.
דאָס איז די צווייטע אויסגאַבע, אין וועלכער איך האָב דאָס גאַנצע אויסגעברייטערט און באַרײַכערט מיט נאָך אַרײַנבליקן.
אָבער אַלץ אין דעם איז גרונטלעך פאָרשט.
קלאַ.טוו: אויסגעצייכנט. ד״ר האָג, אַ גרויסן דאַנק פֿאַר דעם וואָס איר האָט אונדז געגעבן אַ
ביסל אַרײַנבליק אין די סודות פֿון דעם דײַטשן רײַך.
מיר האָבן נאָר געקראַצט די אויבערפֿלאַך, פֿאַרשטייט זיך, אָבער עס איז געווען אינטערעסאַנט צו הערן וועגן דעם.
דאָס מיינט אַז די אחריות ליגט איצט בײַ די דײַטשן אַליין.
און די אָקופּאַציע־מאַכטן זענען גרייט צו הערן און צו שטיצן די זאַכן.
MH: אין יעדן פאַל. דאָס איז מײַן דערפֿאַרונג.
אויב נישט, וואָלט די ענטפֿער, למשל, מיט טראמפ און מיט רעפּרעזענטאַנטן פֿון רוסלאַנד, נישט געקומען אַזוי שנעל.
Kla.TV: גרויס. MH: אַ גרויסן דאַנק. Kla.TV: יאָ, ביטע. MH: איך וויל בײַ דעם מאָמענט זאָגן אַז איך האָב געקענט עפּעס איבערגעבן.
נאָך אויף דער אויבערפֿלאַך. עס קען זײַן אַז וועלן זײַן נאָכפֿאָלג־אינטערוויוען, וווּ מיר
וועלן אַרײַנגיין אַ ביסל טיפֿער דאָ און דאָרט.
עס הענגט. דאָס וואָלט געווען נוצלעך. אַ גרויסן דאַנק.
Kla.TV: גרויס. אַ דאַנק פֿאַר אייער גרייטקייט. MH: אַ דאַנק.