Gaur Alemanian jada asko lortu duen politikari aktibista batekin ari gara hitz egiten.
Esan liteke jendea motibatzen duela – zehazki kaleetara ateratzera. Era berean, idazle eta ekintzailea da.
Frankfurt am Mainen jaio zen, Errusian 22 urtez bizi izan zen, baina 2014an arrazoi politikoengatik Alemaniara itzuli zen.
Alemaniako estatu osoan zehar "Deutschland steht auf" (Alemania altxatzen da) aliantzak
antolatutako manifestazioen ko-antolatzailea da.
Han behin eta berriro eskatzen duen eskaera bat da politikarien erantzukizuna. Hori da gaur eztabaidatzen ari garena.
Ongi etorri, Stephanie Tsomakaeva.
Kaixo, hemen egotea zoragarria da. Eskerrik asko.
Bai, oso pozik gaude. Lehenik eta behin, printzipioz:
Eguneroko lan-bizitzan ohikoa da langileek eragindako edozein kalteren erantzule izatea.
Politikariek immunitate politikoa dute.
Horrek esan nahi al du politikariek delitu eta kalteengatik ez dutela erantzukizunik?
Bai, erantzule izan behar dute.
Arazo bakarra da, oro har, ez dagoela legeik zeinek erregulatu egingo lukeen haiek erantzule
izan behar duten hori – alegia, erabaki politikoak.
Immunitateak soilik babesten du ad hoc kendu ez daitezen aurka.
Hau XIX. mendearen erdialdean garatu zen istorio historikoa da, legegilea exekutiboaren aurka babesteko; laburbilduz,
erregeak ezin zitzan diputatuak kendu, denbora labur batez giltzapetu eta bozketa amaitutakoan berriro askatu.
Eta hori gaur egun ere aplikatzen da; oso zentzuzkoa da poliziak ezin dituela AfDko
zenbait diputatu soilik galdeketarako atxilotu.
Eta gero bozketa amaitzen da eta horixe da.
Beno, jakina, gaur ere hori ez dugu nahi. Horregatik, immunitatea kontzeptu oso zentzuzkoa da.
Arazo bakarra da nahi dugun lege-betearazpenak gaur egun hori arautuko luketen lege guztiak
ez dituela. Eta lege horiek sartu behar ditugu.
Bai, ba, horrek esan nahi du lege hauek oraindik monarkiatik demokraziara igarotzeko garaiko hondarrak direla, hala esateko.
Eta azken finean, politikariak atxiloketatik babestu beharko lituzke.
Zuzena.
Beste terminoa. Politikarien erantzukizunari buruzko liburu bat idatzi duzu.
Ordutik, gero eta ezagunagoa bihurtu da jendearen artean.
Han ere indemnitate politikoari buruz idazten dute.
Hori terminoa da jende askorentzat ezezaguna. Azal dezakezu?
Bai, hori da bigarren gauza.
Hau da Parlamentuko kideen adierazpen-askatasuna: Parlamentuan edozer esateko baimena
dute eta horregatik ezin dira epaiketara eraman.
Honekin ohituta gaude. Oposizioko kide batzuek jada bainujantziak prest dituzte
ministroei edo beste batzuei gehiegi erasotuz gero.
Bere iritzia adierazi zuenez, jazarri ahal izango dutela espero behar du.
Parlamentuko kide batek Parlamentuan hori egiteko baimena du. Zalantzarik izanez gero, elkarri irain
egiteko baimena dute. Elkarri kexatzeko baimena dute.
Parlamentuko prozedura-arau bakarrik erabakitzen dute ea honek ordena deialdia ekarriko duen ala ez.
Adibide ezagun bat Lars Hünich da, Brandenburg estatuko parlamentuan, koronabirusaren ikerketa
batzordearen ondoren besteak egile gisa deskribatu zituena.
Hiritar gisa hori egin izan bagenu, ziurrenik salatuak izango ginatekeen.
Parlamentuko kide gisa duen indemnitateak difamazioagatik auziperatua izatetik babesten du.
Beraz, egiaz – garaiko berbera da – oso istorio esanguratsua da.
Arazo bakarra da immunitatea beti uko egin dakiokeela prozedura penaletan.
Jakina, hori gertatzeko, legean nonbait atal bat egon behar da, non zerbait zigorgarria den adierazten
den; adibidez, zergen dirua xahutzea zigorgarria dela.
Baina hori ez dugu. Ez du existitzen.
Beraz, zerga-ihesa delitu penala da, baina zergen xahutzea ez da.
Zehazki. Eta horregatik, immunitatea kendu arren, zoritxarrez ez dago ezer zigortu ahal izango dutenik.
Zure ustez, politikariek egin ezin dituzten delituen katalogo bat beharrezkoa al da?
Bai, uste dut zentzuzkoena izango litzatekeela hiru paragrafo aurkeztea.
Eta hori da oraintxe aipatu dugun lehen gauza – zerga-diruaren xahuketa. Hori da aurrekontu-baliabideen
bidegabeko erabilera bezala ezagutzen dena.
266. atala – diru-lapurketa klasikoaren atala – zabaldu nahi nuke aurrekontu-lapurketa barne hartzeko.
Eta Andreas Scheuer honen adibide ezin hobea da.
Aurrekontutik bi mila milioi onartu zitzaizkion – hiru mila milioiko kontratua sinatu zen.
Hori diru-lapurreta klasiko bat izango litzateke.
Bigarren puntua, oso garrantzitsua dena ere, legeen betearazpena da. Estatuaren eginkizun nagusietako bat da parlamentuko kideek
erabakitakoa ondoren exekutiboak betearaz dezan ziurtatzea.
Honek esan nahi du delitu-egintzak ez auzipetzea ere legeak zigortua izan beharko lukeela.
Beraz, Barne ministroak legeak betetzen direla ziurtatzen ez badu, ondorioengatik erantzule izan
beharko luke eta delitu penala izan beharko litzateke.
Kode Kriminalaren 138. atala proposatuko nuke, bertan delituak ez jartzea ere zigarria dela jasotzen baita.
Eta hirugarren puntua?
Hirugarren puntua oinarrizko eskubideen murrizketen ingurukoa da.
"Funtsezko eskubideak mugatzeak", printzipioz, "pertsona-askatasuna mugatzea" delako. Eta
hori ere legeak zigortua izan beharko litzateke.
Eta zein da asertibotasuna?
Esan nahi dudana da edozein gauzari buruz legeak egin ditzakezula.
Ez baduzu eskatzen eta ondoren egiaztatzen, berriro ez du baliorik.
Bai, hori da zehazki arazoa, alegia delitu penalak ez jazarri izana.
Eta, jakina, politikariekin egoera berezi bat dugu, gaur egun fiskalak Barne Ministroaren eta Justizia
Ministroaren – barkatu – aginduen menpe daudelako; beraz, Justizia Ministroak nolabaiteko rola hibridoa du.
Diputatua da, exekutiboaren adarra da eta judizialaren adarra ere bada.
Beraz, une honetan ez dago Alemanian bereizketa bortitzik.
Eta horixe da benetan hasi behar duzun lekua.
Gure jurisdikzio propioa beharko genuke. Politikarien erantzukizunerako epaitegi bereizi baten alde egingo nuke.
Norberaren burujabetzan, non gure epaileak geuk hautatzen ditugun.
Ez lukete asko behar, ez baitaude asko. Zer ari gara hitz egiten?
Agian gehienez 200.000 pertsona inguru daude honek eragindakoak.
Beraz, agintari guztien buruak, estatu gobernu guztiak, eta agian alkateak ere.
Tokiko mailan, nahiko neurri handi batean erantzule dira, eta hori pixka bat desberdina da.
Baina diputatu guztiak guztira ez dira jende asko.
Horrek esan nahi du herritarrok zuzenean hauta genezakeen, bere kabuz jardungo lukeen epaitegi txiki bat egongo balitz,
gure fiskal publikoekin hori betearazteko aukera ere izango genukeela, haiek ez liratekelako aginduen menpe.
Zehazki, nola aurkezten da halako auzitegi bat?
Bai, noski, ez da hain erraza. Baina estatuaren konstituzioa aldatu eta erreferendum baten bidez ere egin daiteke.
Beraz, ezin genuen berehala maila federalean ezarri, baina maila estatalean ezarri genezakeen.
16 estatu federaletan, hau 16 aldiz egin beharko litzateke, baina posible litzateke.
Bai. Goazen urrats bat haratago.
Manifestazioetan politikarien inguruko txisteak zabaltzen dira, hala nola: "Aukeratutako ordezkariek herria
ordezkatzen dutela sinesten duenak, baita limoi-tximeleteek limoiak tolesten dituztela ere sinesten du."
Honek esan nahi du kalean dabilen gizonak politikagatik engainatuta sentitzen dela.
Azken hauteskundeetan hemen berriro ikusi genuen. Hauteskunde aurretik egindako promesak,
ondoren gauzatutakoa guztiz kontrakoa izan zen.
Nola gertatu zen politikako kudeaketa txar hau, orain suntsipenaren ertzean dagoena?
Ba, hori da jendeak oraindik "haiek goian, guk hemen behean" zahar superstizioan sinesten duelako.
Beraz, espero dugu beste norbaitek tronura iristean zerbait nolabaiteko moduan aldatuko dela.
Arazoa da tronuan sinesten dugula. Beraz, tronua da arazoa.
Uste dut gaur egun gertatzen ari den eraldaketak ez duela bakarrik zentralizazio handiago batera eta estatu totalitarioago batera
eramango, baizik eta norabide kontrako mugimendu batera ere.
Hori da deszentralizatutako erakundeekin eta autoahalduntzearekin lortu nahi duguna, hau da, gauzak geuk egitea.
Boterean daudenek nahi dutena bakarrik egin dezakete, guk uzten diegulako, ez diegulako erantzukizunik eskatzen, guk geuk ez
dugulako egiten, sofaren gainean eserita kexaka egoten garelako.
Superstizioa baztertu eta kontrola hartu bezain pronto, haiek erantzukizunera deitu, eta zalantzarik dagoenean guk geuk egin,
guretzat pentsatu eta ahotsa izan; horrek aldaketa ekarriko du.
Baina koronabirusaren deituriko pandemiaren garaian, jende askok hau bizi izan zuen: zerbait desberdin bat nahi zuten, baina
azkenean poliziek eraman zituzten, euren etxeak miatu zituzten eta auzokideek salatu zituzten. Han ez zen ondo atera.
Beraz, boteretsuak zirela uste zuten, eta burdin makilaren zaporea dastatu zuten.
Bai, bideari daramatenek beti izaten dute zailena, hori egia da. Denok geuk ere nolabait hori esperimentatu dugu.
Hala ere, egia da protestaldi handiek azkenean txertaketa-mandatua baliogabetu zutela, eta protestaldirik ez
balitz gertatu, mandatua zalantzarik gabe ezarriko zela.
Beraz, kaleetan zeuden jendeak esan zuen: Ez, gurekin ez.
Beste leku batera goaz; arratsaldean paseatzera goaz.
Eta erakutsiko dizuegu azkenean ez duzuela polizia nahikorik izango gu denok kontrolatzeko.
Honek azkenean diputatuak honela esatera eraman zituen: Ez, orain herritarrek nahi dutena kontuan hartuta erabaki behar dugu.
Azken finean, egin besterik ez dugula egin behar frogatzen duen froga ona. Sofatik altxatu behar dugu.
Bai. Nola ikusten duzu historiaren gurpila atzera bira egiten immunitate politikoari dagokionez? Beste modu batera
esanda, nola ezarri dezakegu benetan erantzukizun politikoa?
Bai, ba, ez dut uste atzera bueltatzeak orain lagunduko gaituenik.
Beraz, noski, edonorentzat 266. atala, diru-lapurreta klausula, berriro sartu liteke.
Uste dut hori 1997an aldatu zela Bugwellen erabakiarekin .
Ordutik, politikaren egoera gero eta okerrera doa.
Lehen uste genuen noizean behin atzera egingo zutela, erantzukizuna hartuko zutela
eta erantzukizunaren jabe izango zirela.
Hori horrela zen, 50.000 mark baino gehiago zor bazenu, hiru urtez espetxera bidali zaitzaketelako.
Eta hori denontzat aplikagarria zen. Kohl-ekin maletarekin izandako aferia barne.
Hori izan zen orduan bertan indargabetu zuten arrazoia.
Edozein kasutan, uste dut etorkizunean sistema hobetzea eta politikarientzako xedapen
zehatzak ezartzea zentzuzkoagoa litzatekeela.
Iaz, beste bi abokaturekin elkartu ginen lege bat nola egiazki idatzi genezakeen pentsatzeko.
Eta horrela eginez, aurkitu dugu politikariek ia arlo guztietan askotariko modutan askatasunak hartu dituztela.
Eta, beraz, ondorioztatu dute herritarrek veto-eskubide bat izatea hobe litzatekeela .
Beraz, herritarrei erreferendum bidez lege bat ezarri behar den ala ez esateko aukera ematea.
Eta politikariek hala ere sartzen badute, erantzukizuna barne hartuko luke eta gure gustukoa den moduan formulatuko litzateke.
Zeren, esan dudan bezala, aldaketa, atzera-bilakaera; uste dut legeak jada hain ugari
direla non ezin ditugun gehiago guztiak ulertu.
Beraz, agian egun batean super-adimentsu den adimen artifizial bat agertuko da eta lagunduko gaitu.
Baina une honetan, benetan nahasketa erraldoi bat da, non modu askotarikoetan argi eta garbi bereizita ageri diren.
Beraz, hainbeste aldatu beharko genuke ezen lege-liburu berri bat izango litzateke.
Beraz, azkenean, lege gehiago ere esan nahi du?
Ez, batere ez. Beraz, dilema osoaren irtenbidea jendearen aurkako objezio bat aurkeztea da.
Hori estatu-mailako erreferendum bidez egin dezakegun zerbait da, non parlamentuek onartutako lege guztiei hiru
hilabeteko epe-muga ematen zaien, eta epe horretan herritarrek bildu eta legearen inguruan berriro erabaki dezaketen.
Eta hori erreferendum bat izango litzateke. Orduan herritarrek erabakiko lukete: bai ala ez.
Orduan hark izango zuen azken hitza. Eta horrek jada asko lagunduko luke.
Eta hiru hilabete horietan, erantzukizun politikoa ezarri eta nahi dugun moduan formulatu genezakeen.
Eta edozein politikari, orduan ados egonda honela esateko: "Ez, hemen zerbait premiaz eta oso azkar aldatu behar dugu; ezin dugu
hiru hilabete itxaron herritarrek nola edo hala erabaki arte; orain bertan egingo dugu", 138a eta 266a atalak
aplikatu ahal izango lituzke, nahi genituzkeen atalak.
Herri-ekarpenaren aurkako erreferendum bat edonork abiatu al dezake?
Bai, hau bakarrik pertsona pribatu batek abiatu dezake. Erakundeei hori egitea ez zaie baimenduta.
Honek esan nahi du Alemaniako lurralde osoan indarrean jarri nahi dugun jende askoren aurkako kexa bat gauzatzeko,
16 estatu federaletan 16 pertsona beharko genituzkegula.
Oraindik ere hobe da ordezko bat izatea, horrela biok izango zarete eta elkar nolabait lagundu ahal izango duzue.
Beraz, noski, 16 estatu federaletako jarraitzaile-talde oso batekin, 16 erreferendum eginda eta horrela konstituzioa
aldatuta, azken finean herritarrek erabaki-ahala eskuratuko dugu.
Hitz hori ikasi beharko zenuke. Benetan garrantzitsua da.
Azken finean, hori lortu ondoren, zalantzarik izanez gero, benetan gai izango gara berriro erreferendum
baten bidez Parlamentuan politikariek erabakitzen dituzten gai eta lege guztiei buruz erabakitzeko.
Horrek benetan denok elkartu ditzake. Berdeak barne, AfD boterean jartzeak eta haiek beldurtzen
dituzten legeak onartzeak beldurtuta daudenak.
Edo AfDren jarraitzaileak, berdeek boterea hartuko dutela eta nahi ez dituzten legeak onartuko dituztela beldur direnak.
Ondoren, herritarren artean babesa bildu eta salaketa herrikoi bat piztu ahal izango lukete. Beraz,
berriro ere, lege bakoitzari bai ala ez erabaki.
Eta ziur gaude honek aukera emango digula jende askorekin elkarrekin lan egiteko, izan ere, esan dudan
bezala, Alderdi Berdea AfD edo beste edozein alderdiren bezain interesatuta egon beharko luke honetan.
Honek ez du zerikusirik Alderdi Berdearekin edo AfD-rekin; alderdi politiko guztietan, azken batean, interesgarria da geure
kabuz erabaki ahal izatea politikariek erabakitakoa nahi dugun ala ez, eta ez gaudela haien mendean,
adibidez koronabirusaren krisian esperimentatu genuen bezala. Hori da istorio honen guztia.
Baina politikariek jada beren erantzukizunetik absolbitu direnez, halako lege bati baiezkoa emango diote?
Ez, hori bakarrik erreferendum baten bidez ezar dezakegu.
Eta hori une honetan posible al da Alemaniako egoera politikoan?
Maila nazionalean, bai.
Eta hori 16 estatuko legeetara aplikatuko balitz, hau da, koronabirusari buruzko legeria zehatzari dagokionez,
gogoratzen badugu, hori ez zela lege federal bat, beti estatuko legea izan baitzen. Eta orduan hori saihestu genezake.
Oraindik eztabaidatu ez dugun beste faktore bat industria eta negozioetako lobby-talde nahiko boteretsuak
dira, eta hauek politikaren gainean eragin oso handia dute.
Bai, esan liteke azken batean haiek ere Europa eta Amerikan hitza dutela. Nola murriztu liteke eragin hori?
Bai, ba, agian ezinezkoa da eragin hori murriztea.
Beste aldea ez dago lo. Eta diru asko eta botere asko dute.
Hori kontuan hartuta, galdera hauxe da: nola lortuko genuke geure burua modu alternatiboan eta paraleloan antolatzea?
Nola bizira dezakegu eredu hobea?
Nola bermatu dezakegu jendeak askoz gehiago interesatuko duela, askoz grina handiagoa izango duela eta askoz gehiago gozatzen
duela modu desberdinean bizitzean, politikak modu desberdinean egitean eta erabakiak modu
desberdinean hartzean? Azken finean, guk gara gehiengoa.
Beraz, lobby-talde gutxi batzuek, pertsona boteretsu gutxi batzuek eta diru asko duten gutxi batzuek ez digute soilik dirua
irabaztea eskatzen, baizik eta haien erabakiak ere babestea.
Eta, noski, diru asko dute. Baina azken finean, alternatiba bat asmatu behar dugu.
Esan behar dugu gauzak nola egin daitezkeen hobeto eta adibide bat jarri.
Eta bideari aurrea hartzen diotenek, bai, hori egia da. Normalean zaila izaten zaie.
Baina zorionez, ausartak diren pertsonak daude, eta haiek hain zuzen hori egiten dute.
Bai, hala da. Zoragarria da zure klubarekin ere hori egitea.
Eta nola lagun dezakete jendeak zure kausa? Interesatuek non jar dezakete zurekin harremanetan?
Bai, liburua eskuragarri dago. Pozik egongo nintzateke norbaitek erosi eta irakurri balu, edo, are
gehiago, politikari bati opari gisa emango balu.
Beraz, agian erosi besterik ez eta bidali hautatu berri den hautagai zuzenari, irakur dezan.
Azken finean, diputatu gutxi batzuek ere esan dezakete: "Hau hain ona da, ezar dezagun."
Eta, esateko moduan, beren adarra mozten ari dira. Era berean, arduradun sentitzen diren pertsonak ere badaude.
Bai, edo une honetan hainbat proiektu ditugu.
Beraz, proiektu handietako bat wabeo.de da. Hori gure hauteskundeen jarraipena da.
Eta hori da, printzipioz, autoahalduntzea: exekutiboak egiten duena kontrolatzea.
Egiazki, alderdi honetan dena—politikarekin inplikatzea eta hautatutako ordezkariek egiten
dutena zaintzea—gure ekintza babesteko modu bat da.
Tsomakaeva andreari, eskerrik asko elkarrizketa honengatik. Eskerrik asko eta zorte on zure lanari.
Era berean, eskerrik asko zure lanagatik. Hedabide alternatiboak oso eskertzen ditugu
eta ahal dugun neurrian beti babesten ditugu.
br] Bai, eskerrik asko!