WEBVTT 00:00.679 --> 00:06.859 Сез беләсезме, турыдан-туры демократиягә ия булган Швейцариядә дә хакимиятләрне аеру принцибы гамәлдә юк? 00:06.859 --> 00:13.223 Иң югары дәүләт җитәкчелеге мәгълүматны мөстәкыйль һәм үз көче белән тикшерүдән тыеламы? Һәм бары тик бер 00:13.223 --> 00:17.590 оешмага – Бөтендөнья сәламәтлек оешмасына – гына таянамы? 00:17.590 --> 00:25.732 Демократия хакимиятләрне аеруның төп принцибына нигезләнеп чәчәк ата. Бу хакимиятләр бәйсез рәвештә алынган мәгълүматка таянып 00:25.732 --> 00:30.853 бер-берсен күзәтергә, контрольдә тотарга һәм төзәтергә тиеш. 00:30.853 --> 00:37.638 Филипп Крузе 2025 елның 1 мартында Винттертурдагы Дөнья сәламәтлек саклау оешмасы симпозиумында бу 00:37.638 --> 00:41.453 демократиянең бүген инде чынбарлык түгеллеге турында сөйләде. 00:41.453 --> 00:45.708 Швейцария инде фактик рәвештә Дөнья сәламәтлек саклау оешмасы тарафыннан ерактан контрольдә тотыла. 00:45.708 --> 00:51.358 Халыкара сәламәтлек кагыйдәләренә планлаштырылган үзгәрешләр бу өлкәдә Бөтендөнья сәламәтлек оешмасының 00:51.358 --> 00:54.755 бердәнбер вәкаләтен тагын да ныгытуга юнәлдерелгән. 00:54.755 --> 01:02.750 Мәсәлән, Генераль директорның сәламәтлек буенча гадәттән тыш хәл игълан итү мөмкинлеген чикләргә түгел, киресенчә киңәйтергә 01:02.750 --> 01:07.412 кирәк. Киләчәктә ул моны мөстәкыйль рәвештә эшли алырга тиеш. 01:07.412 --> 01:15.660 Аннан соң ул хәтта үз экспертлар панелен дә кире кагарга һәм тиешле илнең фикерен дә юкка чыгарырга мөмкин иде. 01:15.660 --> 01:23.465 Илләргә сәламәтлек кагыйдәләренә каршы протестларны 2025 елның 19 июленә кадәр тапшырырга мөмкин. 01:23.465 --> 01:28.753 Әгәр бу булmasa, таныштыру быел 19 сентябрьдә узачак. 01:28.753 --> 01:40.446 Хәзер Public Eye on Science нигезләүчесе һәм чараны оештыручы Урс Хансның кыскача кереш сүзеннән соң, Крузенең чыгышын тыңлагыз. 01:40.446 --> 01:45.094 Һәм хәзер мин Филипп Крузены игълан итүемә шатмын. 01:45.094 --> 01:52.272 Ул чынлап та «old faceful» кебек, һәрвакыт яхшы вакыйгаларда була. 01:52.272 --> 01:59.826 Һәм хәзер ул бөтен Европа буйлап танылган; тиздән аны авторитет дип әйтергә була. 01:59.826 --> 02:05.943 Ләкин аның көрәше шулай ук Бөтендөнья сәламәтлек оешмасына, пандемия пактына һәм халыкара сәламәтлек 02:05.943 --> 02:10.050 күрсәтмәләренә каршы хәбәрдарлыкны арттыруга да юнәлтелгән. 02:10.050 --> 02:17.118 Без әле дә Федераль Шураны халыкара сәламәтлек кагыйдәләреннән чыгу турында карар кабул итә ала дип 02:17.118 --> 02:22.762 ышандыру өчен нык тырышырга тиешбез. Ярар, Филипп, сүз синдә. 02:34.105 --> 02:39.722 Кадерле Урс, мондый тагын бер чараны оештырганың өчен зур рәхмәт. 02:39.722 --> 02:53.437 Кадерле Урс, бу — 2022 ел башында Винтертурда барысы да башланганнан бирле мин катнаша алган бишенче зур чараң. 02:53.437 --> 02:59.051 Зур рәхмәт, сез безнең барыбыз өчен дә гаҗәеп тырышлык күрсәттегез. 03:06.510 --> 03:13.316 Мин шулай ук сезгә Швейцариягә бу коронавирус симпозиумында катнашу өчен килгәнегез өчен бик зур рәхмәт әйтәм. 03:13.316 --> 03:18.094 Һәм мин моннан соң мөмкин кадәр күпләрегез белән сөйләшүне түземсезлек белән көтәм. 03:18.094 --> 03:26.280 Шуның белән без үткән чыгыш ясаучы, хөрмәтле хезмәттәшем һәм дустым Юрг Волленовэидерга катлаулы процедура 03:26.280 --> 03:33.529 мәсьәләләрен ассызыклап күрсәтү өчен вакыт бүлгәне һәм тырышкан өчен ихлас рәхмәтебезне белдерәбез. 03:33.529 --> 03:42.783 Бу халыкара хокук бозулары гына – бу халыкара хокукның процессуаль бозулары гына – әлеге сәламәтлек саклау 03:42.783 --> 03:52.966 кагыйдәләрен тулысынча кире кагу өчен җитәрлек нигез булыр иде; Федераль Шура аларны кире какарга мәҗбүр булыр иде. 03:52.966 --> 04:00.074 Әйе, һәм мин бу процессуаль кагыйдәләрнең эчтәлекле сорауларына күчәм. 04:09.900 --> 04:17.887 Башлангыч хәл болай тасвирланды: сәламәтлек кагыйдәләре буенча бездә 19 июльгә кадәр вакыт бар. 04:17.887 --> 04:22.134 Шул вакытка кадәр штатлар каршылык белдерә ала. 04:22.134 --> 04:27.661 Шулай итеп, безнең Федераль Шура шул вакытка кадәр Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасына бу кагыйдәләрне, бу 04:27.661 --> 04:30.853 үзгәрешләрне кабул итмәячәген дә игълан иткән булырга тиеш. 04:30.853 --> 04:42.804 Менә безнең «Ирекле Швейцария өчен гамәл альянсы» әгъзасы гына түгел, ә аның оештыруында төп роль уйнаучы — адвокат һәм элекке 04:42.804 --> 04:48.333 судья — Андреа Штаубли тарафыннан әзерләнгән кыскача күзәтү. 04:48.333 --> 04:55.200 Калган айларга керешкәндә моны истә тоту мөһим. 04:55.200 --> 05:03.027 Кичә генә, чынлыкта бер көн элек, барлык яклар, шул исәптән кызыксынган яклар һәм җәмәгатьчелек вәкилләре катнаша алу 05:03.027 --> 05:10.745 этабы тәмамланды. Бу консультация процессы иде, бу сәламәтлек кагыйдәләре буенча фикерләр җибәрү мөмкинлеге булды. 05:10.745 --> 05:17.361 Һәм мин сезне төп биттәге «Ирекле Швейцария гамәл альянсы» белдерүенә күз салырга чакырам. 05:17.361 --> 05:22.810 Моннан тыш, монда мөмкин булганнан күпкә тулырак мәгълүмат бирүче башка белдерүләр дә бар. Биредә 05:22.810 --> 05:26.280 без бары тик иң мөһим пунктларга гына кагыла алабыз. 05:26.280 --> 05:31.938 Без Швейцария парламентында бу җәй төп мәсьәләләр буенча парламент бәхәсе узачагына 05:31.938 --> 05:36.029 өметләнәбез. Һәм без бу бәхәскә йогынты ясарга телибез. 05:36.029 --> 05:46.135 Әгәр кире кагу 19 июльгә кадәр ясалмаса, бу сәламәтлек саклау кагыйдәләре быел 19 сентябрьдә көченә керәчәк. 05:46.135 --> 05:52.907 Башлангыч нокта, шулай ук эчтәлек ягыннан: Искә алу бик мөһим: 05:52.907 --> 06:01.625 Бүгенге көнгә кадәр бу сәламәтлек кагыйдәләренә нәрсәләр кертелгән һәм алар ничек гамәлгә ашырылган, шулай итеп кайчакта 06:01.625 --> 06:08.745 бик вак үзгәрешләрне — чынлыкта аларны лупа аша һәм юристларның аңлатма тәҗрибәсе белән тикшерергә 06:08.745 --> 06:13.129 кирәк булганнарны — ничек классификацияләргә мөмкин? 06:13.129 --> 06:20.719 Һәм 2007 елдан бирле шушы формада гамәлдә булган элекке сәламәтлек саклау кагыйдәләре 3-нче маддәнең 06:20.719 --> 06:24.973 1-нче абзацында бик мөһим бер нәрсәгә өстенлек бирде: 06:24.973 --> 06:34.776 Бу кагыйдәләр кешенең кадерен, кеше хокукларын һәм төп азатлыкларын тулысынча хөрмәт итеп гамәлгә ашырылырга тиеш! 06:34.776 --> 06:43.219 Әйе, ханымнар һәм әфәнделәр, бу безгә барыбызга да борчылмыйча һәм азат булып өйгә кайтырга мөмкинлек бирер иде, чөнки 06:43.219 --> 06:48.086 хәзергәчә шулай әйтелде һәм киләчәктә дә шулай әйтелергә тиеш. 06:48.086 --> 06:56.750 Нигә, нигә без әле дә борчылабыз? Чөнки соңгы елларда без конкрет гамәлгә ашыруны карыйбыз. 06:56.750 --> 07:01.529 Бу принципларга карамастан, сәламәтлек кагыйдәләре ничек гамәлгә ашырылды? 07:01.529 --> 07:07.435 Һәм мин моны кыскача карап чыгарга тиешмен, чөнки бу барлык эшләрне үзем алып барган адвокат буларак. 07:07.435 --> 07:12.060 Балалар өчен битлек кию мәҗбүри иде, һәм иң мөһиме, моның өчен бернинди искәрмәләр дә каралмаган иде. 07:12.060 --> 07:18.335 Минем кислородны үзләштерү сәләте кимегән бала бар иде. Ул даими рәвештә бары тик 80 07:18.335 --> 07:21.720 процентта гына иде . Аңа да ташлама бирелмәде. 07:21.720 --> 07:33.268 Һәм мондый нигезле очракларда азат итү таныклыклары биргән табиблар кыерсытылды. Алар җинаять эше кысаларында тикшерелде. 07:33.268 --> 07:39.640 Һәм сез барыгыз да беләсездер, мәсәлән, доктор Андреас Хайслер – бәхеткә каршы, ул якында гына гаепсез дип табылды, һәм 07:39.640 --> 07:43.247 бу дөрес карар, әмма озакка сузылган суд процессларыннан соң. 07:43.247 --> 07:54.481 Һәм ул бүген дә минем клиентым булып кала, аның практика белән шөгыльләнү лицензиясе октябрь ахырында – узган ел – өзелде, өлешчә 07:54.481 --> 07:59.260 ул 14 яшьлек кызга битлек киюдән азат итү таныклыгы биргәнгә. 07:59.260 --> 08:04.536 Монда бернинди дә искәрмәләр мөмкин түгел иде. Аннары кырыс полиция операцияләре – без барыбыз 08:04.536 --> 08:07.549 да моны беләбез, иң ышангысыз хәлләрнең берсе. 08:07.549 --> 08:14.100 Мәктәпләрдә, бигрәк тә башлангыч мәктәпләрдә, күп тапкыр массакүләм тестлар үткәрелде. Биредә, 08:14.100 --> 08:18.369 Майхофта, бу Швейцариянең караңгы тарихына кереп калачак. 08:18.369 --> 08:29.979 2021 елның 29 гыйнварында – маска тагу таләбе һәр җирдә гамәлгә кертелгән вакытта – Люцерндагы Майхоф мәктәбендә 374 08:29.979 --> 08:41.420 бала мәҗбүри рәвештә яки көчләп тикшерелде, чөнки бу гадәти тикшерүләр вакытында бер балада COVID-19 ачыкланган иде. 08:41.420 --> 08:43.887 Һәм хәзер менә нәрсә: алар моны ничек эшләделәр? 08:43.887 --> 08:48.496 Җомга иртәсендә ата-аналарның өйләренә электрон хат җибәрелде, анда болай дип язылган иде: 08:48.496 --> 08:50.826 «Әйе, без бу тестларны көндез үткәрәчәкбез.» 08:50.826 --> 08:55.181 Бу эш шушы сәбәпләр аркасында башкарылырга тиеш. Әгәр сез ризалашмасагыз, безгә хәбәр итегез. 08:55.181 --> 08:59.204 Әйе, күпчелек ата-аналар электрон хатны күрмәделәр. Алар эштә иделәр. 08:59.204 --> 09:04.767 Аннары шундый хәл булды – соңыннан миңа укытучы шалтыратты. 09:04.767 --> 09:12.654 Ул миңа елап шалтыратты, чөнки мәктәп сыйныфы белән спортзалга – яки имтихан бүлмәсе алдында көтәргә туры килде. 09:12.654 --> 09:19.949 Һәм инде бүлмәдән балаларның елавы ишетелде, чөнки аларны да көчләп сынаганнар иде. Көчләп! 09:19.949 --> 09:26.426 Һәм ул үзе дә сыналуга барырга теләмәгән балаларны тотарга булышырга мәҗбүр булды. 09:26.426 --> 09:31.270 Биредә кешеләрнең чиксез кадере сакландымы? 09:31.270 --> 09:36.839 Ярар, һәм аннары без барыбыз да Walliserkanne рестораны хуҗаларына нәрсә булганын беләбез. 09:36.839 --> 09:41.659 Алар зур полиция операциясе һәм шактый көч кулланып кулга алындылар. 09:41.659 --> 09:48.709 Һәм – гафу итегез, моны монда күрә аласыз – клиентымның ресторанына бару урынына мин аны төрмәдә 09:48.709 --> 09:53.235 күрергә мәҗбүр булдым. Бу 2021 елның 31 октябрендә булды. 09:53.235 --> 09:57.795 Яки Дэвид Джимда, анда сез киенү бүлмәсен күрә аласыз. 09:57.795 --> 10:06.474 Монда без киенү бүлмәсендәге биш полиция хезмәткәренең берсен күрәбез, ул да кешеләрне саунадан чыгарган. 10:06.474 --> 10:12.110 Мин моны гади генә итеп кешенең чиксез кадер-хөрмәте контекстында карарга телим, ул, диләр, 10:12.110 --> 10:15.543 инде сәламәтлек саклау кагыйдәләрендә урын алган. 10:15.543 --> 10:25.072 Һәм чынбарлык, без белгәнчә, шулкадәр куркыныч түгел иде ки, бу хәрби чараларга мөрәҗәгать итү рөхсәт ителер иде. 10:25.072 --> 10:33.415 Бу – фон. Һәм без шулай ук дәүләт суверенитетының төп принцибы принципларга кертелгәнен дә белергә тиешбез. 10:33.415 --> 10:38.760 Шулай итеп, Халыкара сәламәтлек саклау кагыйдәләренең 3-нче маддәсенең 4-нче абзацы моны чыннан да раслый. 10:38.760 --> 10:44.639 Дәүләтләр суверен һәм үз суверенитетларын куллана алалар. 10:44.639 --> 10:54.842 Әмма, мәсәлән, гадәттән тыш хәлне, ягъни киеренкелек режимын тәмамлаганда безнең Федератив 10:54.842 --> 11:00.191 Шура суверенитетын нинди дәрәҗәдә гамәлгә ашырды? 11:00.191 --> 11:05.402 Берәү гадәти хәлгә кире кайтмады, ә махсус хәлгә кайтты. 11:05.402 --> 11:11.392 Һәм Швейцария телевидениесенең бер журналисты хаклы рәвештә сорады: «Нигә без гадәти хәлгә кире кайтмыйбыз?» 11:11.392 --> 11:18.289 Швейцария Конфедерациясе Президенты Саймонета Соммаруганың шул вакыттагы җавабы: «Без моны гади генә үзебез хәл итә алмыйбыз.» 11:18.289 --> 11:23.164 Темаларның берсе — мондый гадәттән тыш хәлне билгели торган Дөнья сәламәтлек оешмасы. 11:23.164 --> 11:27.896 Ачык булсын: без суверен түгел. Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы карар кабул итә. 11:27.896 --> 11:39.685 Биредә дә без ышанычлы түгел: киләсе федераль президент Игнацио Кассис аренада Сандро Процның хаклы соравына җавап биргәндә: 11:39.685 --> 11:47.646 Ни өчен газеталарда хастаханәләр көннән-көн күбрәк кешене коронавирус корбаны дип игълан итә, ә чынлыкта алар 11:47.646 --> 11:55.243 машина һәлакәте, юл-транспорт һәлакәте яки башка аварияләр аркасында хастаханәгә эләгә һәм шуңа күрә вафат була? 11:55.243 --> 12:01.393 Һәм монда болай дип язылган – Федераль Президент болай ди: «Әйе, дөрес. Дөнья сәламәтлек саклау оешмасы шулай эшләде.» 12:01.393 --> 12:08.709 Пандемия вакытында барлык илләр бу бәяләүне бер үк принцип буенча үткәрергә тиеш. 12:08.709 --> 12:17.736 Һәм бу безгә Шекспирны искә төшерә, ул әйткән: «Бу акылсызлык булса да, анда үз тәртибе бар». 12:17.736 --> 12:24.855 Монда шундый алым. Тулы мәгънәсезлек. Чын чүп. 12:29.939 --> 12:36.840 "Бу акылга сыймаслык булса да, анда үз ысулы бар." Шулай итеп, ким дигәндә, анда ысул бар. Шулай 12:36.840 --> 12:41.081 итеп, анда ысул булганчы, теләсә нинди нәрсә дә ярый. 12:41.081 --> 12:47.924 Һәм судлар да берни белән дә яхшырак түгел. Менә кыскача – беләм, мин моны инде әйткәнмен... Һәр тапкыр үземә искә 12:47.924 --> 12:53.688 төшерергә генә кирәк – ләкин судлар, ватылган пластинка кебек, миңа һәм минем клиентларыма каршы куйдылар: 12:53.688 --> 12:59.253 Крузе әфәнде, сез беләсез ки, пандемия дәвам иткән вакытта хакимият органнары зуррак карар кабул итү хокукын 12:59.253 --> 13:02.030 кулланырга тиеш, һәм аларга моны эшләргә рөхсәт ителергә тиеш. 13:02.030 --> 13:06.670 Һәм бу вәкаләтле органнар Дөнья сәламәтлек саклау оешмасының тәкъдимнәренә буйсынган очракта, 13:06.670 --> 13:08.856 без, судлар буларак, моны кире кага алмыйбыз. 13:08.856 --> 13:24.112 Димәк, бу гаять озак, чынлап та мәңгелеккә якын пандемия чорында – 2020 елның 31 гыйнварыннан 2023 елның 5 маена 13:24.112 --> 13:32.376 кадәр – бездә гади генә әйткәндә, тулы ихтыярчылык булган. 13:32.376 --> 13:41.117 Һәм бу теләсә нинди нигез буенча теләсә нинди яңадан бәяләү яки төзәтү исәпкә алынмаган – шушы нигезләрдә. 13:41.117 --> 13:44.746 Әйе, ул беркайчан да бәйсез рәвештә тикшерелмәгән, хәтта Парламент тарафыннан да. 13:44.746 --> 13:50.526 Швейцариядә бездә шундый система бар: Швейцария парламенты дәүләттә иң югары орган булып 13:50.526 --> 13:53.865 тора – әлбәттә, суверен гражданнар белән бергә. 13:53.865 --> 14:00.740 Һәм алар бүгенгә кадәр дә мониторинг яки күзәтү функциясен үтәмәделәр. 14:00.740 --> 14:07.860 Берничә хезмәттәшем белән бергә нигез салган адвокатлар комитеты буларак, без 2021 елның декабреннән бирле 14:07.860 --> 14:15.682 парламентарийларга нәкъ менә бу мәсьәләне хәл итүгә һәм бу пандемияне тәмамлауга юнәлтеп даими мөрәҗәгать итәбез. 14:15.682 --> 14:19.027 Чараларны туктатырга һәм тикшерү үткәрергә кирәк. 14:19.027 --> 14:24.430 Һәм безгә бирелгән җавап болай булды: «Әйе, без моны бары тик пандемия тәмамлангач кына эшли алабыз.» 14:24.430 --> 14:29.576 Шулай итеп, кешеләр Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасының бөтен көчкә ия булуына һәм бөтен белемнәргә ия 14:29.576 --> 14:32.598 булуына күзсез ышаналар. Бу, мин әйткәнчә, башлангыч нокта. 14:32.598 --> 14:40.574 Һәм бөтен хәл тагын да катлаулана, чөнки бу хакта хөрмәтле хезмәттәшем Юрг Волленовэидер инде әйткән: Швейцариядә 14:40.574 --> 14:44.664 судлар һәм хакимият органнары халыкара хокукка буйсына. 14:44.664 --> 14:53.117 Әгәр сез Дөнья сәламәтлек оешмасының тәкъдимнәрен иң яхшы практика стандарты дип саныйсыз икән, ягъни нигездә иң 14:53.117 --> 15:02.384 дөрес эш һәм мондый очракларда башкарылырга тиешле гамәлләр дип кабул итәсез икән, аларны гамәлгә ашырырга туры киләчәк. 15:02.384 --> 15:13.725 Хәзерге вакытта хәлләр шундый. Һәм онытмыйк: хәзерге конституциядә диярлек зарарлы 42-нче маддә бар. Ул болай ди: 15:13.725 --> 15:20.663 Бу сәламәтлек кагыйдәләре нигезендә кабул ителгән сәламәтлек чаралары тоткарлыксыз башланырга һәм тәмамланырга, 15:20.663 --> 15:24.309 ачык һәм дискриминациясез рәвештә гамәлгә ашырылырга тиеш. 15:24.309 --> 15:29.823 Димәк, ул инде анда урнаштырылган һәм ныгытылган, һәм шундый рәвештә гамәлгә ашырылган. Әйе, 15:29.823 --> 15:32.857 ярар, мин сиңа сорау бирәм: үз фикереңне чыгар. 15:32.857 --> 15:42.305 Киләчәктә без Халыкара сәламәтлек кагыйдәләренең бу текстына чынлап та күпме ышана алабыз? 15:42.305 --> 15:49.504 Шулай итеп, бездә шулай ук, һәм иң мөһиме, хәзерге эшләр дә бар. Мин берсен телгә алдым — доктор Дхани эше. 15:49.504 --> 15:57.163 Аның гомуми саны өч – ул бары тик өч очракта гына сертификатлар чыгарган, шуларның берсе мин телгә алган битлек сертификаты. 15:57.163 --> 16:02.434 Ике башка сертификатта, җентекле бәяләү, кан анализлары һәм башка тикшерүләр уздырганнан соң, 16:02.434 --> 16:05.462 берничә сәгать дәвамында тикшерү үткәргәч, ул әйтте: 16:05.462 --> 16:12.852 Сезнең конкрет очракта вакцинация сәламәтлек ягыннан зыянлы булыр иде. Мин сезне вакцинациядән азат итәм. 16:12.852 --> 16:20.501 Бу Цюрих кантональ сәламәтлек саклау идарәсен аны җинаять нияте белән гаепләргә – җинаять нияте белән гаепләргә – һәм ул җәмәгать 16:20.501 --> 16:24.647 сәламәтлеген куркыныч астына куя дип әйтергә мәҗбүр итте. 16:24.647 --> 16:29.950 Бу бүгенге көн, бу без яхшырак белмәгән кайбер яман үткән түгел. 16:29.950 --> 16:35.349 Бу хәзерге хәл. Һәм ни өчен мин моны шулкадәр нык таләп итеп кабатлыйм? 16:35.349 --> 16:45.405 Гади генә итеп күрсәтергә телим: хәтта иң кечкенә раслау яки хәтта көчәйтү дә бу үткәнне киләчәктә яңадан 16:45.405 --> 16:51.368 чынбарлыкка кайтара һәм бөтен хәлне тагын да катлауландыра гына. 16:51.368 --> 16:57.303 Һәм бөтен нәрсәне шулай карарга кирәк. Германиядә дә бездә яңадан бәяләү юк, хәтта RKI протоколлары 16:57.303 --> 17:00.751 аркасында барысы да күптәннән ачык булуга карамастан. 17:00.751 --> 17:07.910 Һәм мин чыннан да һәрбер швейцария парламентариесын уйланырга мәҗбүр итәрдәй бер нәрсәгә игътибар юнәлтергә телим. 17:07.910 --> 17:19.081 Трамптан да элек, Трамптан да элек, АКШ Вәкилләр палатасының бер бүлекчәсе якынча ике ел дәвам иткән тикшерүдән соң 2024 елның 4 17:19.081 --> 17:29.816 декабрендә үз соңгы хисабын бастырды – башка сүз белән әйткәндә, алар тикшерү бурычларын үтәделәр – бу тикшерүләрнең барысы 17:29.816 --> 17:35.398 да җәмәгатьчелеккә ачык һәм аларны онлайнда карарга мөмкин. 17:35.398 --> 17:45.629 Һәм менә өченче биттә ачык язылган: мәктәпләрне ябу һәм кабул ителгән барлык чаралар да тулысынча сәяси максатларда 17:45.629 --> 17:55.526 гына булган, медицина яки фәнни нигезләре бөтенләй булмаган, һәм бу чаралар вирустан да куркынычрак булган. 17:55.526 --> 18:00.439 Мин сезгә моны укырга киңәш итәм, ләкин иң мөһиме — Парламентның барлык әгъзаларына да укырга киңәш итәм. 18:00.439 --> 18:04.595 Әмма Федераль Шура сәламәтлек кагыйдәләренә бу үзгәреш турында нәрсә ди? 18:04.595 --> 18:11.910 Ул болар бары тик вак техник төзәтмәләр генә, өстәмә финанслау кирәкми, канунга үзгәрешләр кертү кирәкми 18:11.910 --> 18:15.873 һәм, әлбәттә, Швейцария суверенитетын чикләү дә юк, ди. 18:15.873 --> 18:23.200 Шуңа күрә швейцариялеләрнең сүз әйтүенә кирәк юк, һәм идеал очракта парламентның да сүз әйтүенә урын калмасын. 18:23.200 --> 18:26.912 Каршы якның позициясе нәрсә ул? Һәм монда тагын: 18:26.912 --> 18:32.710 Зинһар, безнең бик җентекле белдерүләр һәм киңәшмәләр белән танышу өчен «Aktionsbündnis Freie Schweiz» (Ирекле Швейцария өчен 18:32.710 --> 18:37.766 гамәл альянсы)ның төп битенә күз салыгыз; анда без аларны урнаштырганбыз, бигрәк тә үзе «Aktionsbündnis Freie 18:37.766 --> 18:43.611 Schweiz» тарафыннан әзерләнгән материалларга игътибар итегез, чөнки анда без барлык нечкәлекләргә кереп карыйбыз. 18:43.611 --> 18:49.111 Шулай итеп, йомгаклап әйткәндә: без шундый нәтиҗә ясый алабыз һәм ясарга тиешбез: 18:49.111 --> 18:56.929 Бу IGC төзәтмәләре хәзерге хокукый хәлне халыкка зыян китерүче һәм фармацевтика 18:56.929 --> 19:02.890 сәнәгатенә файда китерүче рәвештә ныгыта һәм көчәйтә. 19:02.890 --> 19:10.632 Һәм бөтен бу эш тоталитар сыйфатларга ия. Шундый гади. Һәм без моны җентекләп күрсәттек. 19:10.632 --> 19:17.509 Чынлыкта бу хәрби логика кулланып барлык сыйфат стандартларын бетерүгә юнәлдерелгән программа. 19:17.509 --> 19:23.267 Бөтен нәрсә хәрби логика белән билгеләнә. Тулы гадәттән тыш хәл хөкем сөрә. 19:23.267 --> 19:29.343 Һәрнәрсә рөхсәт ителә, шул исәптән куркынычсызлык сынаулары үткәрелмичә ашыгыч рөхсәтләр дә. 19:29.343 --> 19:37.646 Төзәтү өчен бернинди мөмкинлек тә юк. Шуңа күрә мондый гадәттән тыш хәл игълан ителгәннән соң төзәтү механизмы каралмаган. 19:37.646 --> 19:40.677 Барысы да, мин әйткәнчә, халык мәнфәгатьләренә каршы. 19:40.677 --> 19:47.325 Һәм бу — тоталитар ихтыярчылык программасы, ул безнең дәүләтне аңлавыбызга бөтенләй туры килми — 19:47.325 --> 19:51.542 хәтта хәзерге сәламәтлек саклау кагыйдәләре дә инде. 19:51.542 --> 19:58.527 Һәм шушы нигездә без монда иң мөһим пунктларны күрәбез. Биштән дүртесе. Мин бишенчесенә хәзер үк килеп җитәрмен. 19:58.527 --> 20:03.153 Беренче пункт: моны белү өчен үткәннәргә генә карарга кирәк: 20:03.153 --> 20:17.066 Аһа, Генераль директорның сәламәтлек буенча гадәттән тыш хәл игълан итү вәкаләте чикләнми, һәм элекке тәҗрибәгә караганда 20:17.066 --> 20:23.262 төзәтү механизмына буйсындырылмый, киресенчә, киңәйтелә. 20:23.262 --> 20:33.458 Ул моны мөстәкыйль рәвештә эшли ала. Ул хәтта үз экспертлар панеленә һәм тиешле илнең фикеренә каршы карар кабул итә ала. 20:33.458 --> 20:43.573 Бу беренче пункт. Бу бездә яңадан теләсә нинди, озакка сузылган пандемияләр булачак дигән куркулар тудыра. 20:43.573 --> 20:51.659 Аннары икенче пункт: Генераль директор Дөнья сәламәтлек оешмасы пандемиягә каршы көрәшү өчен 20:51.659 --> 20:55.368 кирәк дип санаган продуктларны игълан итә ала. 20:55.368 --> 20:58.977 Хәзер «Без эшләрне башкача башкарачакбыз» дигән илне күз алдына китерегез. 20:58.977 --> 21:08.530 Аннары мәгълүмат шунда ук килә: «Бер минут, мәсәлән, Швейцария дөнья өчен куркыныч, чөнки ул бу продуктларны кулланмый». 21:08.530 --> 21:17.944 Бу бик гади: монда инде чын көч һәм нәкъ менә иң яхшы практика стандартлары логикасы эшли, һәм моның белән 21:17.944 --> 21:26.368 бернинди вәкаләт тә, чын хәрби вәкаләт тә бәйле түгел. Ләкин соңгы ноктага кадәр көтеп торыгыз. 21:26.368 --> 21:30.179 Аннары финанслау механизмы бар. Бу зур мәсьәлә. 21:30.179 --> 21:39.459 Ләкин гомумән алганда, Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы (WHO) һәм төп этәргеч бирүче әгъза-дәүләтләр фикеренчә, ярлы илләрне, 21:39.459 --> 21:47.876 Көньяк илләрен, глобаль Көньякны, бигрәк тә Африканы финанс ягыннан, шулай ук белем-тәҗрибә һәм җитештерү корылмалары 21:47.876 --> 21:56.677 белән тәэмин итеп ярдәм итәргә кирәк, шул рәвешле алар да вакцинацияләрдән һәм вакцина матдәләреннән файдалана алсыннар. 21:56.677 --> 22:06.330 Бу киләчәктә безгә сатып алган артык күп вакциналар өчен генә түгел, башка илләр өчен дә түләргә туры киләчәк дигән сүз. 22:06.330 --> 22:15.849 Әйткәндәй, кичә яки бер көн элек Швейцария Федераль Шурасы парламент сорауларына карамастан, мРНК нигезендәге 22:15.849 --> 22:25.915 матдәләргә күпме акча тотканы турында төгәл финанс күрсәткечләрен әле дә ачыкларга теләми, дигән хәбәр чыкты. 22:25.915 --> 22:33.415 Бу бөтенләй кабул ителмәс. Барлык депутатлар да чара күрергә тиеш. Федераль шура бу саннарны ачыкларга тиеш. 22:33.415 --> 22:38.452 Без бу файдасыз әйбер, бу кыйммәтсез әйбер өчен күпме түледек? 22:38.452 --> 22:46.534 Һәрхәлдә, бу таныла торган медицина файдалары булган матдә түгел; киресенчә, без моны ишетербез. 22:46.534 --> 22:56.876 Әйе, һәм аннан соң төп сәләтләр, төп йөкләмәләр яки нигез йөкләмәләр дип аталган өстәмә йөкләмәләрнең бөтен 22:56.876 --> 23:06.881 бер исемлеге бар, алар федераль дәрәҗәдә генә түгел, кантон һәм муниципаль дәрәҗәләрдә дә гамәлдә. 23:06.881 --> 23:14.069 Ә Федератив Шура гади генә әйтә: «Әйе, без моны кулдагы бар ресурсларыбыз белән җиңел генә каплый алабыз». 23:14.069 --> 23:22.129 Шулай итеп, иң куркыныч ноктасы нәрсәдә? Юрг Волленовэйдер моны инде бик яхшы итеп тасвирлап һәм аңлатып бирде. 23:22.129 --> 23:26.520 Бу мәгълүмат һәм аңлатмалар өстендәге суверенитет мәсьәләсе турында. 23:26.520 --> 23:35.413 Вакыт чикләренең иң ахырында яшерелгән – ахыр дигәндә монда документны да күздә тотам: 1-нче кушымта, 1-нче өстәмә, Төп 23:35.413 --> 23:43.858 сәләтләр бүлегендә, күзгә ташланып тормаган, сез аны сизми дә калыр идегез, «риск коммуникациясе» теркимендә, шул 23:43.858 --> 23:48.458 исәптән ялгыш мәгълүмат һәм дезинформация белән эш итү. 23:48.458 --> 23:59.085 Юрг Волленовэйдер инде бик яхшы итеп аңлатты: без бу өслек формалаштыруга беркайчан да таянырга тиеш түгелбез, ә 23:59.085 --> 24:09.638 аны аңлатканда, әлбәттә, бу формалаштыруның ничек барлыкка килүенә кагылышлы тарихка кире кайтырга тиешбез. 24:09.638 --> 24:13.942 Һәм иң мөһиме, без моның озак вакыттан бирле шулай булуын танырга тиешбез. 24:13.942 --> 24:20.037 Бу контроль, Бөтендөнья сәламәтлек оешмасының мәгълүмат өстендәге суверенитеты, күптәннән 24:20.037 --> 24:24.951 гамәлдә, һәм моның өчен бездә чиксез мисаллар бар. 24:24.951 --> 24:35.793 Пандемия хәленең никадәр куркыныч булуы һәм без нәрсә эшләргә тиешлеге турында барлык мәгълүматтан башлап. 24:35.793 --> 24:43.944 Ләкин монда мин кыскача билгеләп үтәргә телим: инде 2020 елның февралендә Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы барлык төп 24:43.944 --> 24:48.765 социаль челтәрләрне һәм технология компанияләрен бергә җыйды. 24:48.765 --> 24:58.029 Ул Facebook офисларында иде, барысын да шунда чакырды да: «Ярар, менә кагыйдәләр. Хәзер без килешү төзибез», — диде. 24:58.029 --> 25:07.855 Сез без биргән мәгълүматтан башка бернинди дә мәгълүмат сезнең платформаларда булмавын тәэмин итәргә йөкләнәсез. 25:07.855 --> 25:14.864 Һәм бу очрашулар аннары ай саен онлайн рәвештә кабатланды, физик рәвештә түгел. Без нәрсә турында сөйләшәбез? 25:14.864 --> 25:23.250 Google, Facebook, Amazon, YouTube, Instagram – гомуми алганда мондый якынча 50 социаль медиа платформасы 25:23.250 --> 25:27.954 бар, ягъни, нигездә бөтен онлайн социаль медиа дөньясы. 25:27.954 --> 25:34.615 Бу фәннәр тарафыннан төгәл һәм кыскача йомгакланды. Чыганак белән кызыксынган һәркем миңа мөрәҗәгать итә ала. 25:34.615 --> 25:37.475 Әйе, һәм ни өчен бу шулкадәр куркыныч? 25:37.475 --> 25:46.093 Беренче чиратта, әлбәттә, без беләбез ки, фикер белдерү иреге, мәгълүмат иреге һәм академик ирек — безгә гражданнар буларак 25:46.093 --> 25:52.609 демократик кысаларда эшләргә мөмкинлек бирүче төп принциплар гына түгел, ә сәясәткә һәм сәяси 25:52.609 --> 25:56.604 карарлар кабул итү процессына да эшләргә ярдәм итә. 25:56.604 --> 26:01.463 Һәм шулай итеп без үз сәламәтлегебез турында нигезле карар кабул итә алабыз. 26:01.463 --> 26:06.898 Бу инде җитәрлек начар, һәм аны инде бик яхшы итеп аңлатканнар. 26:06.898 --> 26:16.343 Ләкин бу шулай ук демократик карар кабул итү өчен бик-бик адаштыра торган яки чагыштырмача әһәмиятле, ягъни чыннан да әһәмиятле. 26:16.343 --> 26:20.234 Без бу тавыш бирүне күрдек. Безгә Швейцариядә өч тапкыр тавыш бирергә рөхсәт иттеләр. 26:20.234 --> 26:26.713 Безгә COVID-19 турындагы законга үзебез тавыш бирергә рөхсәт иттеләр. Һәм без якынча шул ук нәтиҗәгә ирештек. 26:26.713 --> 26:34.078 40% кеше бу COVID-19 законын кире какты, якынча шул ук 40%, ә 60% кабул итте. 26:34.078 --> 26:44.477 Әйе, әгәр халыкка һәрвакыт тәкъдим ителеп килгән бәяләү нигезе даими рәвештә ялган челтәренә корылган булса, гражданнар 26:44.477 --> 26:49.720 сайлау тавыш бирү кабинасында дөрес карар кабул итә алмыйлар. 26:49.720 --> 26:57.980 Ләкин бу барысы да түгел. Бездә бөтен конституцион дәүләтнең эшчәнлеге өчен куркыныч бар – бу ачык. 26:57.980 --> 27:04.324 Без әле дә хакимиятләрне аеруның төп принцибына нигезләнгән демократиядә яшибез. 27:04.324 --> 27:16.159 Һәм бу хакимиятләр бәйсез рәвештә алынган мәгълүматка нигезләнеп бер-берсен күзәтергә, контрольдә тотарга һәм төзәтергә тиеш. 27:16.159 --> 27:24.973 Әгәр сез бу системаны бозып, дөрес һәм ялганны билгеләүче бер генә мәгълүмат чыганагы нигезендә яңадан 27:24.973 --> 27:29.634 корыгыз икән, сез бөтен дәүләт системасын бозасыз. 27:29.634 --> 27:34.734 Аннары шулай килеп чыга ки, Парламент: «Юк, без моны раслый алмыйбыз, чөнки Дөнья сәламәтлек 27:34.734 --> 27:37.819 оешмасы аны әле дә пандемия дип игълан итә», – ди. 27:37.819 --> 27:42.807 Яки барлык судлар мине һәм минем пациентларымны түбәндәгеләр белән гаепләргә мөмкин: 27:42.807 --> 27:47.493 Гафу итегез, ләкин без әле дә пандемия уртасында, һәм хакимият органнары Бөтендөнья сәламәтлек 27:47.493 --> 27:50.557 оешмасының тәкъдимнәрен тотты, һәм башка шундый әйберләр. 27:50.557 --> 27:53.931 Башка сүзләр белән әйткәндә, безне фактик рәвештә ерактан контрольдә тоталар. 27:53.931 --> 28:02.909 Дөнья сәламәтлек оешмасы тарафыннан ерактан идарә ителә, хәрби генерал катнашмыйча, әмма безнең югары дәүләт җитәкчеләре үзләре 28:02.909 --> 28:11.534 мәгълүматны мөстәкыйль һәм автоном рәвештә тикшерүдән ихтыяри рәвештә баш тартулары һәм ДСӨ хатасыз, беркайчан да ялгышмый 28:11.534 --> 28:15.987 һәм һәрвакыт хаклы дигән ялгыш фикергә ышанулары аркасында. 28:15.987 --> 28:25.026 Һәм без бөтен дөньяда беркем дә хатасыз, беркайчан да ялгышмый һәм һәрвакыт хаклы кеше юклыгын беләбез. Рәхмәт. 28:34.524 --> 28:44.800 Бу хәзерге хокукый вазгыятькә нигезләнеп тулысынча кабул ителмәс һәм мөмкин кадәр каты итеп кире кагылырга тиеш. 28:44.800 --> 28:57.717 Әйе, боларның барысы да минем өчен әле дә җитми, чөнки ахыр чиктә халыкка каршы кылынган явызлыкларны исәпкә алганда, сезне, безнең 28:57.717 --> 29:06.198 барыбызны да чынлыкта булмаган куркынычка ышандырып, бернинди куркыныч тудырмый торган 29:06.198 --> 29:11.082 даруны мәҗбүри, альтернативасыз дип саттылар. 29:11.082 --> 29:15.364 Бу бөтен халыкны алдау. 29:15.364 --> 29:24.174 Һәм ни өчен бу мондый ... белән бәйле рәвештә әһәмиятле? Нигә ул шулкадәр мөһим? Ярый, бу бик гади. 29:24.174 --> 29:31.924 Без иң кимендә тәҗрибәви дип атарга мәҗбүр булган матдә белән эш итәбез. 29:31.924 --> 29:40.136 Аларда нәрсә барлыгын алдан беркем дә белмәде, һәм бу мРНК нигезендәге матдәләрнең нинди тәэсир итәчәген 29:40.136 --> 29:44.721 дә алдан беркем дә белмәде. Бу тәҗрибәнең төп мисалы. 29:44.721 --> 29:54.430 Һәм мондый очрак өчен бездә халыкара хокукта да, безнең Үзәк Конституциянең 10-нчы маддәсенең 3-нче пунктында да, 29:54.430 --> 29:59.789 шулай ук газаплауны тыю кысаларында мәҗбүри нормалар бар. 29:59.789 --> 30:05.163 Һәм бу монда Халыкара гражданлык һәм сәяси хокуклар турындагы Килешүдә бик матур итеп тасвирланган. 30:05.163 --> 30:12.085 Бу тулысынча мәҗбүри халыкара хокук, ул рәсми рәвештә игълан ителгән һәм илнең тормышына куркыныч 30:12.085 --> 30:16.255 тудырган җәмәгать хәвеф-хәтәр очрагында да гамәлдә була. 30:16.255 --> 30:24.870 Бу төп кагыйдәдән бернинди искәрмәләр юк. Беркем дә үз ихтыяры белән ризалыгы булмаса, медицина яки фәнни 30:24.870 --> 30:29.167 тәҗрибәләргә дучар ителергә тиеш түгел, беркайчан да. 30:29.167 --> 30:36.229 Һәм хөкүмәтләр, парламентлар һәм судлар моны барыбер рөхсәт иттеләр – барыбер рөхсәт иттеләр. 30:36.229 --> 30:45.247 Минем өчен бу – барлык бу «бәхетсез еллардан», Корона чорындагы кризис еллардан иң зур һәм иң куркыныч аңлау. 30:45.247 --> 30:54.361 Мондый төп аңлаулар, ахыр чиктә Икенче бөтендөнья сугышы җимеше булып торалар һәм Нюрнберг кодексы белән бәйләнештә каралырга 30:54.361 --> 31:00.486 тиеш, беренче мөмкинлектә берни икеләнмичә читкә этәрелә, чөнки берничә фармацевтика 31:00.486 --> 31:04.254 җитештерүчесе үз вакцина продуктларын сатарга тели. 31:04.254 --> 31:10.435 Әгәр без моны рөхсәт итүне дәвам итсәк һәм аны хәл итмәсәк, без кайда барып җитәрбез? 31:16.971 --> 31:20.964 Бу, бу булган кешелеккә каршы җинаять. 31:20.964 --> 31:29.967 Бу — Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы тарафыннан кылынган кешелеккә каршы җинаять: ул үз акылына каршы килеп безне бөтенләй 31:29.967 --> 31:37.410 булмаган куркынычка ышандырырга мәҗбүр итте һәм бүгенге көнгә кадәр шуны дәвам итә, шулай ук безне зыянлы 31:37.410 --> 31:41.678 һәм куркыныч продуктларга альтернатива юк дип ышандыра. 31:41.678 --> 31:48.795 Һәм нәкъ шул сәбәпле без Бөтендөнья сәламәтлек оешмасына булган ышанычыбызны кире алырга тиешбез. 31:55.332 --> 32:01.221 Йомгаклап әйткәндә, Халыкара сәламәтлек кагыйдәләренә кертелгән бу төзәтмәләрдән без нәрсә көтә алабыз? 32:01.221 --> 32:07.752 Бу — фармацевтика секторында да, демократик өлкәдә дә барлык сыйфат стандартларын 32:07.752 --> 32:11.641 теләсә ничек бетерүгә юнәлдерелгән программа. 32:11.641 --> 32:17.301 Бу халыкны теләсә ничек алдау өчен эшләнгән программа. Бу фармацевтик мәнфәгатьләрне теләсә 32:17.301 --> 32:20.375 ничек гамәлгә ашыру өчен эшләнгән программа. 32:20.375 --> 32:29.017 Төп хокукларны яклауда хакимият бүленешен кинәт юкка чыгарырга мөмкинлек бирүче, аны законлы итеп күрсәтүче, суверенитетны һәм 32:29.017 --> 32:36.562 үз-үзен билгеләүне максималь чикләүче, сәламәтлеккә һәм икътисадка исәпләп бетергесез куркынычлар тудыручы һәм 32:36.562 --> 32:40.567 хәтта кешелеккә каршы җинаятьләргә китерүче программа. 32:40.567 --> 32:46.707 Башка сүз белән әйткәндә, ул безнең конституцион тәртипкә бөтенләй туры килми. 32:46.707 --> 32:51.988 Без моны кире кагып, болай дияргә тиешбез: «Туктагыз!» Дөрес, һәм шуның белән мин тәмамлыйм. 32:51.988 --> 32:57.043 Минемчә, безгә контроль механизмнары кирәк, безгә Бөтендөнья сәламәтлек оешмасыннан җаваплылык 32:57.043 --> 32:59.971 кирәк, безгә тикшерү һәм тигезлек механизмнары кирәк. 32:59.971 --> 33:08.384 Һәм без бу кешеләргә дә тулы иммунитет бирелергә тиеш дигән искергән фикердән арынырга тиешбез. 33:16.734 --> 33:25.536 Шуңа күрә мин сезгә кичекмәстән ике петициягә имза куярга киңәш итәм. Хәзерге вакытта Швейцариядә ике петиция тарала. 33:25.536 --> 33:32.280 Кемдер мәсьәләне тамырдан хәл итәргә һәм Бөтендөнья сәламәтлек оешмасыннан чыгарга тели. 33:32.280 --> 33:38.465 Минем йөрәгем табигый рәвештә бу петиция өчен тибрәнә, ул EDU тарафыннан искиткеч оештырылган. 33:38.465 --> 33:47.144 Һәм без, «Ирекле Швейцария өчен гамәл альянсы» буларак, сездән сорар идек: әгәр бу симпозиумнан соң гамәл кылырга карар итсәгез, 33:47.144 --> 33:53.586 зинһар, безнең веб-сайтка кереп, бу петицияне имзалагыз; аны Германиядән дә, башка теләсә кайсы 33:53.586 --> 33:57.038 илдән дә имзаларга мөмкин. Бу гади генә мәсьәлә: 33:57.038 --> 34:02.677 Федераль Шура бу төзәтмәләрне кире кагарга тиеш. Бу безгә барлык алдагы адымнар өчен вакыт 34:02.677 --> 34:05.779 сатып алачак. Һәм шуның белән минем чыгышым тәмам. 34:05.779 --> 34:10.568 Зур рәхмәт. Без Бөтендөнья сәламәтлек оешмасыннан чыгу мәсьәләсен башка вакытта карарга шат булырбыз. 34:10.568 --> 34:17.285 Чөнки Горбачев инде әйткәнчә, без тарихтан өйрәнергә әзер. 34:17.285 --> 34:24.511 Без тарихтан күптәннән үк сабак алдык һәм беркайчан да аны кабатларга мәҗбүр ителүне теләмибез. 34:24.511 --> 34:26.853 Игътибарыгыз өчен бик зур рәхмәт.