Vietnamen gatazka hasi zen 1945ean, Ho Chi Minh-en agindupean Vietnamen independentzia aldarrikatu zutenean.
Frantzia, lehen kolonial boterea, ondoren Indotxina Gerra deiturikoan (1946-1954)
herrialdea bere kontrolpean berriro jartzen saiatu zen.
Hau harrigarria da, Frantziak – beste herrialde askok bezala, 60 milioi bizitza galdu zituen Bigarren Mundu Gerran
ikasitako ikasgaiak kontuan hartuta – 1945eko urriaren 24an NBEk indarra erabiltzea debekatzeko sinatu zuelako.
2. artikuluak dio: "Kide guztiek beren nazioarteko harremanetan ez dute indarra mehatxatzeko edo erabiltzeko inolako ekintzarik
egingo estatu baten lurralde-osotasunaren edo independentzia politikoaren aurka, ezta Nazio Batuen
helburuekin bat ez datorren beste edozein modutan ere."
Hala ere, Estatu Batuaren laguntzarekin, Frantziak hurrengo gerra urtebete besterik gabe piztu zuen.
Gerraren amaieran, herrialdea Ipar eta Hego Vietnametan banatu zen, laster hauteskunde libreak eta berrabiaraztea aurreikusita.
Hala ere, akordio hori hautsi egin zen – eta AEBetako zerbitzu sekretuaren, CIAren, laguntzarekin,
Hego Vietnamgo kontra-lehendakari bat ezarri zen.
Katoliko gisa, ondoren Ipar Vietnamgo presidente Ho Chi Minh-en aldeko komunisten eta
budisten aurka oso ekintza bortitzak burutu zituen.
Egoera mundu osoan ezaguna egin zen batez ere 1963an Saigoneko budista monje batek publikoan bere burua erre zuelako.
1963ko azaroaren 2an, CIAk bere kontra-lehendakaria hil zuen.
Urte bereko azaroaren 22an, AEBetako presidente John F. Kennedy ere hil zuten.
Pixka bat lehenago, Hego Vietnamgo AEBetako aholkulari guztiak erretiratzeko asmoa zuen.
Harremana?
1963ko urrian, bere heriotzaren hilabete bat baino pixka bat lehenago, Kennedyk
AEBetako tropak Vietnamgoak ateratzen hasi zen.
1963ko urriaren 11ko memorando ofizialean, urtearen amaierarako Vietnamgo milaka AEBetako militarren erretiratzea agindu zuen.
Robert McNamara, John F. Kennedyren kabineteko Defentsa idazkaria, geroago adierazi zuen Kennedy bizirik
egongo balitz, Vietnamgo gerratik guztiz aterako zela.
Politika honekin, ordea, Kennedyk militar-industrial konplexua eta AEBetako zerbitzu sekretuak antagonizatu zituen.
Hauek AEBen nagusitasuna zabaltzea zuten helburu, beste inbasio-gerren eta esku hartze
militarren bidez, tartean Vietnamgo eta Kubakoetan.
Hori da, hain zuzen, Kubako Txerri-badiako inbasioa 1961ean gertatu zen arrazoia – baina huts egin zuen.
Hau CIAk egindako operazio militar sekretu bat zen, Kubako presidente Fidel Castro botereetatik kentzea helburu zuena.
Kennedyk ondoren CIAko zuzendari Allen Dulles kargutik kendu zuen eta CIAko botere-egiturak desegingo zituela iragarri zuen.
Bere helburua CIA berriro kontrol politikoaren menpe jartzea zen.
Kennedyren atentatuaren atzean zeudenak bilatzean, arrastoak zalantzarik gabe AEBetako zerbitzu sekretura darama.
Suitzako historialari Dr. Daniele Ganserek iruzkin egiten du:
Nire ustez, Kennedyren hilketa Allen Dullesek agindu zuen.
Allen Dulles Amerikako zerbitzu sekretuaren, CIAren, zuzendaria izan zen.
Richard Bissell CIAko operazio sekretuen arduraduna da.
Hori da Allen Dullesen eskuineko gizona. Eta biek baztertu zituen.
Biek uste zuten Kennedy Estatu Batuentzat eta AEBen inperial interesentzat segurtasun-arriskua zela.
Uste zuten, esaterako, Fidelen edo Kubaren aurka eraso egin ezean, Vietnamgo aurka eraso egin ezean, gerra piztu
ezean, AEBen munduko nagusitasuna ezinezkoa izango zela.
John F. Kennedyren atentatuaren ondoren ordu gutxira, Lyndon B. Johnson Air Force One hegazkin militarrean
Estatu Batuetako presidente berri gisa zin egin zuen.
Johnson, beraz, hautatu gabe, AEBetako politikaren gailurrera igo zen.
Johnsonek Kennedyren bake-politika amaitu zuen eta Estatu Batuak Ipar Vietnamekin gerrara eraman zituen.
1968rako, 500.000 AEBetako soldadu baino gehiago zeuden Vietnamgo egoitzetan.
CIAk gerra honetan sakonki parte hartu zuen eta hainbat operazio politiko eta militar sekretu burutu zituen.
Allen Welsh Dulles CIAko burua zen.
Dullesekin, Kennedyren hiltzearen susmagarririk nagusietako batek ikerketa-batzordean parte hartu zuen.
Berak eta bere anaia John Foster Dullesek David Rockefellerrekin familia-loturak zituzten eta Kanpo
Harremanetarako Kontseiluaren sortzaileetakoak izan ziren.
Allen Dulles, 33. mailako masona, 1927tik 1969ra CFRko zuzendari-batzordeko kidea ere izan zen.
Lyndon B. Johnson (1963tik 1969ra arteko presidentea) Johnson masona ere bazen.
1937an Texasen Johnson Cityko 561. logelan sartu zen eta Janus Masonic Lodgeko kidea ere izan zen.
1964ko abuztuaren 2an, Ipar Vietnamgo ur territorialetan, Tonkingo Golkoan, USS Maddox gerraontziaren eta
Ipar Vietnamgo hainbat arin armaturiko abiadura-ontzi txikiren arteko istilu txiki bat gertatu zen.
Baina abuztuaren 4ko gauean, presidente berri Johnson-ek iragarri zuen AEBak egun horretan berriro erasotu zituztela.
Orain bakea ziurtatzeko borroka egin beharko lukete.
Urte batzuk geroago, 2005eko abenduan, NSAk onartu zuen Tonkingo Golkoaren gertakaria asmatua izan zela.
Izan ere, USS Maddox ez zegoen gehiago eremuan.
Horrela eginez, Johnson presidentea gerra-kriminala zela agerian utzi zuten.
Honek ez zuen inolako ondoriorik izan, izan ere, gaur egun ere gerrarako arrazoiak asmatu edo fabrikatu egiten
jarraitzen baitute – Irak, Libia, Jugoslaviako Errepublika Sozialista Federatibo, Siria, Yemen eta abarretan bezala.
Provokazioak, hautsi diren promesak eta hedabideen gezurrak nonahi daude.
Oraindik bizirik dauden gerra-kriminalak, hala nola Bush, Cheney eta Colin Powell, ez dituzte justiziara eramango.
Estatu Batuak ere ez ziren inoiz ofizialki gaitzetsi, nahiz eta 1945ean sinatutako
indarkeriaren debekua behin eta berriro urratu zuten.
1964. urtera bueltan:
Komunikabideek AEBetako gobernuaren gerra-gezurrak zabaldu zituzten, eta horrela, susmorik gabeko
amerikarrak suntsitzaile gerra batera bultzatu zituzten.
Hiru milioi vietnamdar eta 58.000 soldadu amerikarrak hil ziren.
Bortxaketak, buru-ebakiak, tortura – gerra guztietan bezala.
Berezia zen atzerriko kazetariak garai hartan askatasunez mugi zitezkeela.
Gerra irudi benetakoak sortu zituzten, gaur egun jada ikusten ez direnak.
Edo Afganistandik edo Iraketik etorritako argazkiak ikusi al ditugu inoiz, AEBek eta NATOn dauden
herrialdeek gerra-krimenak egiten ari direla erakusten dutenak?
Orduan, AEBek napalma erabili zuten, errekadura larriak eragiten dituen itsaskorra den petrolio-nahasketa bat.
Gauza bera gertatzen da hosto-eragile Agent Orange-rekin, hurrengo belaunaldietan deformazio larriak eragin zituena.
Gerra osteko urteetan, ondorioz beste 400.000 vietnamiar hil ziren. Gaur egungoarekin alderatuta:
Gaur egungo hedabide nagusietan ez dugu ikusten Irakitik Siriara arteko NATOko gerretan erabilitako
uranio ahulduaren bezain gizagabeak diren armak irudirik.
Baina hori ez da guztia.
1964an, AEBek ere erasotu zuten auzoko Laos, bi milioi tona bonba jaitsiz.
Horrek hegazkin karga bat zortzi minuturo bederatzi urtez zehar izatea baliokide da.
1969an, Kambodiaraino ere erasotu zuten – hasieran, Vietnamgo borrokan ari zirela esaten
zuten hegazkinen bidalketa-erregistro faltsuekin.
Hiru gerra ilegal hauek NBEko mandaturik gabe eta indarra erabiltzea debekatzen duen NBEren araua urratuta egin ziren.
1967tik aurrera, Vietnamgo gerrako irudi eta erreportajeek indartu egin zituzten hippie bake mugimendua eta
Martin Luther Kingek gidatutako eskubide zibilen mugimendua.
Boxeo-jokalari Muhammad Ali bezalako ospetsuek ere beren kritika zalantzarik gabe adierazi zuten.
Esan zuen: "Zuriak beltzak bidaltzen ari dira horiei borroka egiteko, gorriotatik lapurtu zuten herrialdea babesteko." .
Beraz, AEBek azkenean bake-itun bat negoziatu behar izan zuten.
1975ean, hamaika urte igaro ondoren, Vietnamgo gerra amaitu zen.