ვიეტნამში კონფლიქტი 1945 წელს, ჰო ში მინის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ დაიწყო.
საფრანგეთმა, ყოფილმა კოლონიურმა ძალამ, შემდეგ სცადა ქვეყნის თავისი კონტროლის ქვეშ
დაბრუნება ეგრეთ წოდებულ ინდოჩინის ომში (1946-1954).
ეს გასაკვირია, იმის გათვალისწინებით, რომ საფრანგეთმა – ისევე როგორც ბევრმა სხვა ქვეყანამ, მეორე მსოფლიო ომის, რომელსაც 60
მილიონი ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა, გაკვეთილის შედეგად – 1945 წლის 24 ოქტომბერს ხელი
მოაწერა გაეროს ძალის გამოყენების აკრძალვის დოკუმენტს.
მე-2 მუხლი ადგენს: "ყველა წევრი თავს შეიკავებს თავისი საერთაშორისო ურთიერთობებისას ძალის მუქარისგან ან გამოყენებისგან
ნებისმიერი სახელმწიფოს ტერიტორიული მთლიანობის ან პოლიტიკური დამოუკიდებლობის წინააღმდეგ, ან ნებისმიერი სხვაგვარად,
გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მიზნებთან შეუთავსებლად."
მიუხედავად ამისა, შეერთებული შტატების მხარდაჭერით, საფრანგეთმა სულ რაღაც ერთი წლის შემდეგ ახალი ომი წამოიწყო.
ომის დასასრულს, ქვეყანა გაიყო ჩრდილოეთ და სამხრეთ ვიეტნამად, უახლოეს მომავალში
თავისუფალი არჩევნებისა და გაერთიანების პერსპექტივით.
თუმცა, ეს შეთანხმება დაირღვა – და ამერიკული საიდუმლო სამსახურის, CIA-ს, დახმარებით სამხრეთ ვიეტნამში ანტისაპრეზიდენტი დაამყარეს.
როგორც კათოლიკემ, მან შემდგომში ძალიან სასტიკი ზომები მიიღო ჩრდილოეთ ვიეტნამის პრეზიდენტის, ჰო ში მინის
კომუნისტი მხარდამჭერებისა და ბუდისტების წინააღმდეგ.
სიტუაცია მსოფლიოსთვის ცნობილი გახდა, უმთავრესად, 1963 წელს საიგონში ბუდისტ მონასტის
მიერ საჯაროდ საკუთარი თავის დაწვის შედეგად.
1963 წლის 2 ნოემბერს, ცენტრალურმა სადაზვერვო სააგენტომ მოკლა საკუთარი ანტი-პრეზიდენტი.
იმავე წლის 22 ნოემბერს, აშშ-ის პრეზიდენტი ჯონ ფ. კენედიც მოკლეს.
ცოტა ხნით ადრე, ის სამხრეთ ვიეტნამიდან აშშ-ის ყველა მრჩევლის გაწვევას გეგმავდა.
კავშირი?
1963 წლის ოქტომბერში, გარდაცვალებამდე ერთ თვეზე ოდნავ მეტი ხნით ადრე, კენედიმ ასევე დაიწყო აშშ-ის ჯარების ვიეტნამიდან გამოყვანა.
1963 წლის 11 ოქტომბრით დათარიღებულ ოფიციალურ მემორანდუმში მან წლის ბოლომდე ვიეტნამიდან ათასი
ამერიკელი სამხედროს გამოყვანის ბრძანება გასცა.
რობერტ მაკნამარა, ჯონ ფ. კენედის კაბინეტის თავდაცვის მდივანი, მოგვიანებით აცხადებდა, რომ კენედი,
სიცოცხლის შემთხვევაში, ვიეტნამიდან სრულად გაიყვანდა ჯარებს.
ამ პოლიტიკით, თუმცა, კენედიმ სამხედრო-სამრეწველო კომპლექსი და აშშ-ის საიდუმლო სამსახურები გაიხადა თავის მოწინააღმდეგედ.
მათ მიზნად ჰქონდათ აშშ-ის დომინირების გაფართოება შემდგომი აგრესიული ომებისა და სამხედრო
ჩარევის გზით, მათ შორის ვიეტნამსა და კუბაში.
სწორედ ამიტომ მოხდა 1961 წელს კუბაში, ღორის ყურეში შეჭრა – მაგრამ ის წარუმატებელი აღმოჩნდა.
ეს იყო ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მიერ ჩატარებული ფარული სამხედრო ოპერაცია, რომლის მიზანიც
კუბის პრეზიდენტის, ფიდელ კასტროს, დამხობა იყო.
შემდგომში კენედიმ მოხსნა ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს დირექტორი ალენ დალესი და გამოაცხადა ცენტრალური სადაზვერვო
სააგენტოს ძალაუფლების სტრუქტურების დემონტაჟის განზრახვა.
მისი მიზანი იყო, ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო კვლავ პოლიტიკური კონტროლის ქვეშ მოექცია.
კენედის მკვლელობის უკან მდგომი პირების ძიებისას, კვალი უეჭველად აშშ-ის საიდუმლო სამსახურისკენ მიემართება.
შვეიცარიელი ისტორიკოსი დოქტორი დანიელ განსერი აღნიშნავს:
ჩემი აზრით, კენედის მკვლელობას ალენ დულესი დავალებდა.
ალენ დალესი ამერიკის საიდუმლო სამსახურის, ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს (ცსს), დირექტორი იყო.
რიჩარდ ბისელი პასუხისმგებელია ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს ფარულ ოპერაციებზე.
ეს ალენ დალესის მარჯვენა ხელია. და მან ორივე მათგანი თანამდებობიდან გაათავისუფლა.
ორივე მიიჩნევდა, რომ კენედი საფრთხეს უქმნიდა შეერთებული შტატებისა და აშშ-ის იმპერიული ინტერესების უსაფრთხოებას.
რადგან ფიქრობდნენ, რომ თუ ის არ იმოქმედებდა, მაგალითად, ფიდელის ან კუბის წინააღმდეგ, თუ არ იმოქმედებდა
ვიეტნამის წინააღმდეგ, თუ ომს არ გააჩაღებდა – მაშინ ამერიკის უპირატესობა მსოფლიოში შეუძლებელი იქნებოდა.
ჯონ ფ. კენედის მკვლელობიდან რამდენიმე საათში, ლინდონ ბ. ჯონსონმა ფიცის დადების ცერემონია ჩაატარა და
აშშ-ის ახალ პრეზიდენტად Air Force One-ის ბორტზე შევიდა.
ჯონსონი ამგვარად აშშ-ის პოლიტიკის სათავეში არჩევითი გზის გარეშე აღმოჩნდა.
ჯონსონმა ბოლოს მოუღო კენედის სამშვიდობო პოლიტიკას და შეერთებული შტატები ჩრდილოეთ ვიეტნამთან ომში ჩაითრია.
1968 წლისთვის ვიეტნამში 500 000-ზე მეტი ამერიკელი ჯარისკაცი იყო განლაგებული.
CIA აქტიურად იყო ჩართული ამ ომში და განახორციელა მრავალი ფარული პოლიტიკური და სამხედრო ოპერაცია.
ალენ უელს დულესი ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს ხელმძღვანელი იყო.
დალესთან ერთად, კენედის მკვლელობის ერთ-ერთი მთავარი ეჭვმიტანილი საგამოძიებო კომისიაში იჯდა.
მას და მის ძმას, ჯონ ფოსტერ დალესს, საოჯახო კავშირები ჰქონდათ დევიდ როკფელერთან და უცხოური
ურთიერთობების საბჭოს თანადამფუძნებლები იყვნენ.
ალენ დალესი, 33-ე ხარისხის მასონ-ფრიმაზონი, ასევე იყო CFR-ის დირექტორთა საბჭოს წევრი 1927 წლიდან 1969 წლამდე.
ლინდონ ბ. ჯონსონი (პრეზიდენტი 1963-1969 წლებში) ჯონსონი ასევე მასონიც იყო.
ის 1937 წელს ტეხასში ჯონსონ-სიტის მე-561 ლოჟას შეუერთდა და ასევე იანუსის მასონური ლოჟის წევრი იყო.
1964 წლის 2 აგვისტოს, ჩრდილოეთ ვიეტნამის ტერიტორიულ წყლებში, ტონკინის ყურეში, საბრძოლო ხომალდ USS Maddox-სა
და რამდენიმე მსუბუქად შეიარაღებულ ჩრდილოეთ ვიეტნამურ სარბენ გემს შორის მცირე შეტაკება მოხდა.
მაგრამ 4 აგვისტოს ღამეს, ახალმა პრეზიდენტმა ჯონსონმა განაცხადა, რომ იმ დღეს აშშ-ზე კვლავ იერიში მიიტანეს.
მათ ახლა მოუწევთ იბრძოლონ, რათა მშვიდობა დაამყარონ.
წლების შემდეგ, 2005 წლის დეკემბერში, NSA-მ აღიარა, რომ ტონკინის ყურის ინციდენტი გაყალბებული იყო.
რადგან USS Maddox ამ ტერიტორიაზე აღარ იმყოფებოდა.
ამით მათ პრეზიდენტი ჯონსონი ომის დამნაშავედ ამხილეს.
ამას არ მოჰყოლია შედეგები, რადგან დღესაც კი ომის მიზეზებს ისევ იგონებენ ან აგებენ – როგორც ერაყის,
ლიბიის, იუგოსლავიის, სირიის, იემენის და ა.შ. შემთხვევაში.
პროვოკაციები, შეუსრულებელი დაპირებები და მედიის ტყუილები ყველგანაა.
ომის დამნაშავეები, რომლებიც ჯერ კიდევ ცოცხლები არიან, როგორიცაა ბუში, ჩეინი და კოლინ პაუელი, პასუხისგებაში არ მიეცემა.
არც შეერთებული შტატები არასდროს გაგმობილა ოფიციალურად, მიუხედავად იმისა, რომ მათ 1945 წელს
ხელმოწერილი ძალადობის აკრძალვა უთვალავჯერ დაარღვიეს.
1964 წელში დაბრუნება:
მედიამ აშშ-ის მთავრობის ომის ტყუილები გაავრცელა, რითაც უეჭველი ამერიკელები დამანგრეველ ომში ჩაითრია.
სამი მილიონი ვიეტნამელი და 58,000 ამერიკელი ჯარისკაცი დაიღუპა.
იყო გაუპატიურებები, თავების მოკვეთა, წამება – როგორც ყველა ომში.
განსაკუთრებული ის იყო, რომ უცხოელ ჟურნალისტებს იმ დროს თავისუფლად შეეძლოთ გადაადგილება.
მათ შექმნეს ომის ავთენტური სურათები, რომლებსაც დღეს ვეღარ ვხედავთ.
ან ოდესმე გვინახავს ავღანეთიდან ან ერაყიდან ფოტოები, რომლებიც აშშ-სა და ნატოს ქვეყნების მიერ ჩადენილ ომის დანაშაულებს ასახავს?
იმ დროს აშშ იბრძოდა ნაფთალის საწვავის წებოვანი ნარევით, რომელიც მძიმე დამწვრობას იწვევს.
იგივე ითქმის ფოთოლცვენის გამომწვევ აგენტ "ორანჟზეც", რომელმაც მომდევნო თაობებში მძიმე დეფორმაციები გამოიწვია.
ომის შემდგომ წლებში, შედეგად, კიდევ 400,000 ვიეტნამელი დაიღუპა. შედარება დღევანდელობასთან:
დღეს ძირითად მედიაში ჩვენ არ ვხედავთ ისეთი იარაღის გამოსახულებებს, რომელიც ისეთივე არაადამიანურია,
როგორც გაღარიბებული ურანი ნატოს ომებში ერაყიდან სირიამდე.
მაგრამ ეს ყველაფერი არ არის.
1964 წელს აშშ-მა ასევე დაარბია მეზობელი ლაოსი და 2 მილიონი ტონა ბომბი ჩამოაგდო.
ეს ნიშნავს თითო თვითმფრინავის ტვირთს ყოველ რვა წუთში, ცხრა წლის განმავლობაში.
1969 წელს კამბოჯასაც თავს დაესხნენ – თავდაპირველად გაყალბებული საჰაერო ძალების განლაგების ჩანაწერებით,
რომლებიც ამტკიცებდა, რომ ისინი ვიეტნამში იბრძოდნენ.
ეს სამი არალეგალური ომი გაეროს მანდატის გარეშე და გაეროს მიერ ძალის გამოყენების აკრძალვის დარღვევით მიმდინარეობდა.
1967 წლიდან ვიეტნამის ომის გამოსახულებებმა და რეპორტაჟებმა გააძლიერა ჰიპიების სამშვიდობო მოძრაობა და მარტინ ლუთერ
კინგის მეთაურობით მიმდინარე სამოქალაქო უფლებების მოძრაობა.
ცნობილმა ადამიანებმა, მაგალითად, მოკრივემ მოჰამად ალიმ, ასევე უეჭველად გამოხატეს თავიანთი კრიტიკა.
მან თქვა: "თეთრკანიანები შავკანიანებს აგზავნიან ყვითელკანიანებთან საბრძოლველად, იმ ქვეყნის
დასაცავად, რომელიც მათ წითელკანიანებს წაართვეს." .
ასე რომ, აშშ-ს საბოლოოდ მოუწია სამშვიდობო ხელშეკრულების გაფორმებაზე მოლაპარაკება.
1975 წელს, თერთმეტი წლის შემდეგ, ვიეტნამის ომი დასრულდა.