ဗီယက်နမ်တွင် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဟိုချီမင်းဦးဆောင်၍ လွတ်လပ်ရေးကြေညာချိန်မှစ၍ ပဋိပက္ခ စတင်ခဲ့သည်။
အရင်က ကိုလိုနီအင်အားကြီးနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည့် ပြင်သစ်သည် ထိုအခါ 'အင်ဒိုချိုင်နာ စစ်' (၁၉၄၆–၁၉၅၄) ဟုခေါ်သော
စစ်ပွဲဖြင့် ထိုနိုင်ငံအား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြောင့် လူသန်း ၆၀ သေဆုံးခဲ့ရသည့် သင်ခန်းစာအဖြစ် အခြားနိုင်ငံများကဲ့သို့ ပြင်သစ်လည်း ၁၉၄၅ ခုနှစ်
အောက်တိုဘာ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂ၏ အင်အားသုံးခြင်းတားမြစ်ချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်ဆိုတာ အံ့အားသင့်စရာဖြစ်သည်။
အပိုဒ် ၂ တွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ – "အဖွဲ့ဝင်များသည် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးများတွင် မည်သည့်နိုင်ငံ၏
နယ်မြေတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းတည်ငြိမ်မှု သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးလွတ်လပ်ခွင့်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့်
အင်အားသုံးခြိမ်းခြောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အင်အားသုံးခြင်းနှင့် ကုလသမဂ္ဂ၏ ရည်ရွယ်ချက်များနှင့်
မကိုက်ညီသည့် အခြားနည်းလမ်းများမှ ရှောင်ကြဉ်ရမည်"။
သို့သော် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် ပြင်သစ်သည် တစ်နှစ်အကြာတွင် နောက်ထပ် စစ်ပွဲကို စတင်ခဲ့သည်။
စစ်ပွဲအဆုံးတွင် နိုင်ငံကို မြောက်ဗီယက်နမ်နှင့် တောင်ဗီယက်နမ်အဖြစ် ခွဲခြားခဲ့ပြီး မကြာမီ လွတ်လပ်စွာ
ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပကာ ပြန်လည်ပေါင်းစည်းမည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့သည်။
သို့သော် ဤသဘောတူညီချက်ကို ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး အမေရိကန် လျှို့ဝှက်အဖွဲ့ CIA ၏ အကူအညီဖြင့်
တောင်ဗီယက်နမ်တွင် ဆန့်ကျင်သမ္မတတစ်ဦးကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကက်သလစ်ဘာသာဝင်တစ်ဦးအဖြစ်၊ နောက်ပိုင်းတွင် သူသည် မြောက်ဗီယက်နမ်သမ္မတ ဟိုချီမင်းကို ထောက်ခံသော ကွန်မြူနစ်များနှင့်
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအား အလွန်ကြမ်းတမ်းစွာ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ဒီအခြေအနေကို ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် အဓိကအားဖြင့် ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဆိုင်ဂွန်းမြို့၌ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးတစ်ဦးက
ကိုယ်တိုင် မီးရှို့ဆန္ဒပြခဲ့ခြင်းမှတဆင့် လူသိများခဲ့သည်။
၊ ၁၉၆၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် CIA သည် ကိုယ်ပိုင် ဆန့်ကျင်သမ္မတကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဂျွန် အက်ဖ် ကင်နီကိုလည်း သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။
မကြာမီက သူက တောင်ဗီယက်နမ်မှ အမေရိကန်အကြံပေးများအားလုံးကို နုတ်ထွက်စေရန် စီစဉ်ထားခဲ့သည်။
ဆက်နွယ်မှုလား?
၁၉၆၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင်၊ သူသေဆုံးရန် တစ်လကျော်သာ ကျန်ရှိသည့်အချိန်၌ ကင်နက်ဒီကလည်း
ဗီယက်နမ်မှ အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့များကို ဆုတ်ခွာစတင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက်စွဲပါ တရားဝင်မှတ်တမ်းတစ်စောင်အရ၊ သူသည် နှစ်ကုန်မတိုင်မီ ဗီယက်နမ်မှ
အမေရိကန်စစ်သား တစ်ထောင်ဦးရေကို နုတ်ထွက်စေရန် အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။
၁၂၃၄၃၂၁ ဂျွန် အက်ဖ် ကနေဒီ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖွဲ့တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ရောဘတ်
မက်နာမာက နောက်ပိုင်းတွင် ပြောကြားခဲ့သည်မှာ၊ ကနေဒီ သက်ရှိနေခဲ့လျှင် ဗီယက်နမ်မှ လုံးဝ ဆုတ်ခွာသွားမည်ဟု ဆိုသည်။
သို့သော် ဤမူဝါဒကြောင့် ကင်နက်ဒီသည် စစ်-စက်မှုလုပ်ငန်းစုနှင့် အမေရိကန် လျှို့ဝှက်အဖွဲ့အစည်းများကို ရန်ငြိုးဖြစ်စေခဲ့သည်။
ဤအရာများသည် ဗီယက်နမ်နှင့် ကူဘာအပါအဝင် ထပ်မံတိုက်ခိုက်စစ်များနှင့် စစ်ဆင်ရေးဝင်ရောက်ဆောင်ရွက်မှုများမှတဆင့်
အမေရိကန်၏ ထိပ်တန်းအင်အားကို တိုးချဲ့ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။
ဒီအကြောင်းကြောင့်ပဲ ၁၉၆၁ ခုနှစ်က ကူဘာနိုင်ငံရှိ ဘေ အော့ဖ် ပိုင်ဂ်စ် တိုက်ခိုက်မှု
ဖြစ်ပွားခဲ့တာပါ – ဒါပေမယ့် မအောင်မြင်ခဲ့ပါဘူး။
ဤသည်မှာ ကူဘာသမ္မတ ဖီဒယ် ကတ်စထရိုအား ဖယ်ရှားရန် ရည်ရွယ်၍ CIA မှ လျှို့ဝှက်စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကနေဒီသည် နောက်ပိုင်းတွင် CIA ဒါရိုက်တာ အဲလန် ဒူလ်လစ်စ်ကို အလုပ်မှ ထုတ်ပယ်ကာ CIA အတွင်းရှိ
အာဏာဖွဲ့စည်းပုံများကို ဖျက်သိမ်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
သူ့ရည်မှန်းချက်က CIA ကို နိုင်ငံရေးထိန်းချုပ်မှုအောက် ပြန်လည်သွင်းခြင်း ဖြစ်သည်။
ကင်နက်ဒီ သတ်ဖြတ်မှုနောက်ကွယ်ရှိသူများကို ရှာဖွေရာတွင် သက်သေများက အမေရိကန် လျှို့ဝှက်ဝန်ဆောင်မှုသို့ မလွဲမသွေ ဦးတည်နေသည်။
ဆွစ်ဇလန်သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာ ဒနီယယ် ဂန်ဆာ မှ မှတ်ချက်ပြုသည်။
ကျွန်ုပ်ထင်မြင်ချက်အရ ကင်နက်ဒီကို သတ်ဖြတ်ရန် အမိန့်ကို အဲလန် ဒူလ်လက်စ်က ထုတ်ခဲ့သည်။
အဲလန် ဒလ်လက်စ်သည် အမေရိကန် လျှို့ဝှက်စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (CIA) ၏ ဒါရိုက်တာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ရစ်ချာဒ် ဘစ်ဆဲလ်သည် CIA တွင် လျှို့ဝှက်လုပ်ငန်းများအတွက် တာဝန်ရှိသည်။
ဒါက အဲလန် ဒူလ်လစ်စ်ရဲ့ ညာလက်လူပါ။ သူက သူတို့နှစ်ယောက်လုံးကို အလုပ်မှ ထုတ်လိုက်တယ်။
သူတို့နှစ်ယောက်စလုံးက ကင်နက်ဒီကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အမေရိကန်အင်ပါယာအကျိုးစီးပွားများအတွက်
လုံခြုံရေးအန္တရာယ်တစ်ခုဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။
သူတို့ထင်တာက၊ ဥပမာ ဖီဒယ်ကိုမတိုက်၊ ကူဘာကိုမတိုက်၊ ဗီယက်နမ်ကိုမတိုက်၊ စစ်မဆင်ရင် အမေရိကန်ရဲ့
ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်းအင်အားအဖြစ် ရှိနေခြင်းဟာ မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ပါ။
၁၂၃၄၃၂၁ ဂျွန် အက်ဖ် ကင်နီကို သတ်ဖြတ်ခံရပြီး နာရီအနည်းငယ်အကြာတွင် လင်ဒန် ဘီ ဂျွန်ဆန်သည် လေတပ်ယာဉ်
အမှတ် ၁ ပေါ်တွင် အမေရိကန်သမ္မတအသစ်အဖြစ် ကတိပြုခံခဲ့သည်။
Johnson သည် ထိုနည်းဖြင့် မဲပေးရွေးကောက်ခံရခြင်းမရှိဘဲ အမေရိကန်နိုင်ငံရေးထိပ်တန်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ဂျွန်ဆန်က ကနေဒီ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးမူဝါဒကို အဆုံးသတ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို
မြောက်ဗီယက်နမ်နှင့် စစ်ပွဲထဲသို့ ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ်အထိ ဗီယက်နမ်တွင် အမေရိကန်စစ်သား ၅၀၀,၀၀၀ ကျော် တပ်ချထားခဲ့သည်။
CIA သည် ဤစစ်ပွဲတွင် အလွန်ပါဝင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေး လျှို့ဝှက်လုပ်ငန်းစဉ်များ များစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၂၃၄၃၂၁ အဲလန် ဝဲလ်ရှ် ဒူလ်လက်စ်သည် CIA ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဒူလက်စ်နှင့်အတူ ကင်နက်ဒီ သတ်ဖြတ်မှုတွင် အဓိက သံသယခံရသူတစ်ဦးသည် စုံစမ်းရေးကော်မရှင်တွင် ထိုင်ခဲ့သည်။
သူနှင့် သူ၏ညီ John Foster Dulles တို့သည် David Rockefeller နှင့် မိသားစုဆက်နွယ်မှုရှိပြီး
နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးကောင်စီကို တည်ထောင်သူများအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
အဲလင် ဒူလ်လက်စ်သည် ၃၃ ကြိမ်မြောက် အဆင့်ရှိ ဖရီမေဆန်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၂၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၉
ခုနှစ်အထိ CFR ၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၂၃၄၃၂၁ လင်ဒန် ဘီ. ဂျွန်ဆန် (၁၉၆၃ မှ ၁၉၆၉ အထိ သမ္မတ) ဂျွန်ဆန်သည် ဖရီမေဆန်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
သူသည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် တက္ကဆတ်ပြည်နယ်ရှိ Johnson City Lodge အမှတ် ၅၆၁ တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး
Janus Masonic Lodge ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၂၃၄၃၂၁၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ် သြဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် တွန်ကင်ပင်လယ်မြောက်ပိုင်းရှိ မြောက်ဗီယက်နမ်၏
ပင်လယ်နယ်နိမိတ်ရေတွင်း၌ USS Maddox စစ်သင်္ဘောနှင့် လက်နက်နည်းပါးသော မြောက်ဗီယက်နမ်မြန်နှုန်းမြင့်သင်္ဘောအချို့ကြား
သေးငယ်သော တိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
သို့သော် ဩဂုတ်လ ၄ ရက် ညတွင် သမ္မတအသစ် ဂျွန်ဆန်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို ထိုနေ့တွင်
ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
သူတို့သည် ယခု ငြိမ်းချမ်းရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် ပြန်တိုက်ခိုက်ရမည်။
နှစ်များကြာပြီးနောက်၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အမေရိကန် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအေဂျင်စီ (NSA) သည်
တွန်ကင်ပင်လယ်ကွေ့ဖြစ်ရပ်ကို ဖန်တီးထုတ်လုပ်ခဲ့ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့သည်။
အကြောင်းကတော့ USS Maddox သည် ထိုဒေသတွင် မရှိတော့ခဲ့ပါသည်။
ဒီလိုလုပ်ခြင်းဖြင့် သူတို့က သမ္မတ ဂျွန်ဆန်ကို စစ်ရာဇဝတ်သမားအဖြစ် ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။
ဒီကိစ္စက ဘာမှ ထိခိုက်မှု မရှိခဲ့ပါဘူး၊ အကြောင်းက ယနေ့အထိ စစ်ပွဲအတွက် အကြောင်းပြချက်တွေကို ဆက်တိုက်
ဖန်တီးနေဆဲဖြစ်တာကြောင့်ပါ – ဥပမာ အီရတ်၊ လီဘီးယား၊ ယူဂိုစလားဗီးယား၊ ဆီးရီးယား၊ ယေမင် စတဲ့ နိုင်ငံတွေမှာ ဖြစ်သလို။
ပဋိပက္ခဖြစ်စေသော လှုံ့ဆော်မှုများ၊ ကတိချိုးဖောက်မှုများနှင့် မီဒီယာမှ မမှန်ကန်သော သတင်းများသည် နေရာတိုင်းတွင် ရှိနေသည်။
စစ်ရာဇဝတ်သားများဖြစ်ပြီး ယနေ့ထိ အသက်ရှင်နေသေးသူများ၊ ဥပမာ Bush၊ Cheney နှင့် Colin Powell တို့ကို တရားစွဲဆိုခြင်း မခံရပါ။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကိုလည်း တရားဝင်အပြစ်မပေးခဲ့ပါ၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့်
အကြမ်းဖက်မှုတားမြစ်ချက်ကို မကြိမ်မရေ ချိုးဖောက်ခဲ့ပေမယ့်။
၁၉၆၄ ခုနှစ်သို့ ပြန်သွားပါ:
မီဒီယာများက အမေရိကန်အစိုးရ၏ စစ်အလိမ်အယောင်များကို ဖြန့်ချိကာ မသိမြင်သေးသော အမေရိကန်ပြည်သူများကို
ဖျက်ဆီးမှုကြီးမားသော စစ်ပွဲထဲသို့ ဆွဲထည့်ခဲ့သည်။
ဗီယက်နမ်သား သုံးသန်းနှင့် အမေရိကန် စစ်သား ၅၈,၀၀၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။
လိင်အကြမ်းဖက်မှုများ၊ ခေါင်းဖြတ်ခံရမှုများ၊ နှိပ်စက်ခံရမှုများ ရှိခဲ့သည် – မည်သည့်စစ်ပွဲတွင်မဆို ဖြစ်သလို။
ထူးခြားတာက အဲဒီအချိန်မှာ နိုင်ငံခြားသတင်းထောက်တွေကို လွတ်လပ်စွာ သွားလာခွင့် ရခဲ့တာပါ။
သူတို့က ယနေ့မှာ မတွေ့ရတော့တဲ့ စစ်ပွဲ၏ တကယ့်ဓာတ်ပုံများကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။
သို့မဟုတ် အာဖဂန်နစ္စတန် သို့မဟုတ် အီရတ်မှ အမေရိကန်နှင့် NATO နိုင်ငံများက စစ်ရာဇဝတ်မှုများ
ကျူးလွန်နေကြောင်း ပြသသည့် ဓာတ်ပုံများကို တစ်ခါမှ မမြင်ဖူးပါသလား။
အဲဒီအချိန်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက အလွန်ပြင်းထန်စွာ မီးလောင်ဒဏ်ရာဖြစ်စေတဲ့ ကပ်လျက်နေတဲ့
ပီထရောလ်ရောနှောမှုတစ်မျိုးဖြစ်တဲ့ နေပယ်လ်မ်နဲ့ တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ်။
အရွက်ကျစေသော Agent Orange ကိုလည်း ထိုနည်းတူ သက်ဆိုင်ပြီး၊ ၎င်းကြောင့် နောက်လာမည့်
မျိုးဆက်များတွင် ပြင်းထန်သော ပုံပျက်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
စစ်ပြီးနောက်နှစ်များတွင် ထပ်မံ၍ ဗီယက်နမ်လူ ၄၀၀,၀၀၀ သေဆုံးခဲ့သည်။ ယနေ့နှင့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်း:
ယနေ့ ကျွန်ုပ်တို့သည် အဓိကမီဒီယာများတွင် အီရတ်မှ စီးရီးယားအထိ NATO စစ်ပွဲများတွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် depleted uranium
ကဲ့သို့ လူမဆန်သော လက်နက်များ၏ ပုံရိပ်များကို မမြင်တွေ့ရပါ။
ဒါပေမယ့် ဒါပဲ မဟုတ်ပါဘူး။
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အိမ်နီးချင်း လာအိုစ်ကိုလည်း တိုက်ခိုက်ကာ ဗုံး ၂ သန်းတန်ကျသော ဗုံးများကို ပစ်ချခဲ့သည်။
ဒါက ၉ နှစ်ကြာ တစ်စင်းလေယာဉ်တစ်စီးကို မိနစ် ၈ ကြားတိုင်း တစ်ကြိမ် တင်ပို့နေရတာနဲ့ ညီတယ်။
၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး၊ အစပိုင်းတွင်တော့ သူတို့ ဗီယက်နမ်တွင်
တိုက်ခိုက်နေကြောင်း ဖော်ပြထားသည့် လေယာဉ်တပ်ချိန်မှတ်တမ်းများကို လိမ်လည်ပြုလုပ်၍ အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဤ မတရားသော စစ်ပွဲသုံးခုကို ကုလသမဂ္ဂ၏ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲနှင့် ကုလသမဂ္ဂ၏
အင်အားသုံးခြင်းတားမြစ်ချက်ကို ချိုးဖောက်ကာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ်မှစ၍ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲဆိုင်ရာ ပုံရိပ်များနှင့် သတင်းထုတ်ပြန်ချက်များက
ဟစ်ပီငြိမ်းချမ်းရေးလှုပ်ရှားမှုနှင့် မာတင်လူသာကင်း ဦးဆောင်သော လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားမှုကို ပိုမိုအားကောင်းစေခဲ့သည်။
ဘောကစ်သမား မုဟမက် အာလီကဲ့သို့ နာမည်ကြီးပုဂ္ဂိုလ်များကလည်း မရှောင်လျှောက်ဘဲ ပြင်းထန်စွာ ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။
သူက ပြောသည်၊ "အဖြူလူမျိုးတွေက အမည်းလူမျိုးတွေကို အဝါလူမျိုးတွေနဲ့ တိုက်ခိုက်စေပြီး၊ သူတို့က
အနီလူမျိုးတွေဆီက ခိုးယူထားတဲ့ နိုင်ငံကို ကာကွယ်ဖို့ ဖြစ်တယ်"။
ထို့ကြောင့် အမေရိကန်သည် နောက်ဆုံးတွင် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်ကို ညှိနှိုင်းရခဲ့သည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင်၊ ၁၁ နှစ်ကြာပြီးနောက် ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ၁၂၃၄၃၂၁