WEBVTT

00:00.465 --> 00:09.184
Nan emisyon nou an nan dat 27 desanm 2024: "Moun ki opoze lagè
pa akeyi kòm prezidan" , nou te rapòte sou anilasyon Tribinal

00:09.184 --> 00:14.012
Konstitisyonèl Woumani an nan eleksyon prezidansyèl Woumani an.

00:14.012 --> 00:23.206
Premye tou a te genyen pa kandida endepandan Calin Georgescu,
ki rekonèt pou pozisyon kritik li sou OTAN ak Inyon Ewopeyen an.

00:23.206 --> 00:28.706
Pwogram nan te montre ke desizyon tribinal la te trè dout.

00:28.706 --> 00:34.430
Gwo seksyon nan popilasyon Woumani
an te doute legalite aksyon sa a.

00:34.430 --> 00:43.398
Popilarite li te ogmante regilyèman, e nan mwa
janvye li te byen devan rival li yo nan sondaj yo ak 37%.

00:43.398 --> 00:50.890
Nan mwa fevriye, Georgescu te arete pa otorite lapolis
pandan li t ap pare pou deklare kandida li pou

00:50.890 --> 00:55.810
eleksyon repete a, ke li ta gen plis chans pou l te genyen.

00:55.810 --> 01:01.714
Yo te lage li apre yo fin poze l kesyon, men yo
mete l anba sipèvizyon biwo pwokirè piblik la.

01:01.714 --> 01:09.260
Sa vle di, pami lòt bagay, ke li entèdi pou l kite peyi a.
Li pa gen dwa non plis louvri okenn kont sou rezo sosyal.

01:09.260 --> 01:14.479
Pèp la reponn mouvman sa a ak gwo rasanbleman solidarite.

01:14.479 --> 01:19.086
Plizyè santèn milye moun te pran lari
yo nan Bukarès pou sipòte Georgescu.

01:19.086 --> 01:24.805
Sepandan, yo te eskli li nan eleksyon
repete a pa yon desizyon komisyon elektoral la.

01:24.805 --> 01:30.690
Georgescu te fè yon apèl apre sa, men
Tribinal Konstitisyonèl Woumani an te rejte l,

01:30.690 --> 01:34.092
li menm ki te deja anile premye eleksyon an.

01:34.092 --> 01:40.707
Resous legal yo konsa fin epwize e
kandida popilè a pa admèt nan eleksyon an.

01:40.707 --> 01:44.080
Men èske desizyon sa a te pran san patipri?

01:44.080 --> 01:48.746
Èske tribinal la te vrèman jije ka sa a avèk
netralite ak objektivite, oswa èske gen

01:48.746 --> 01:51.799
endikasyon ki montre ke lòt fòs te egzèse enfliyans?

01:51.799 --> 01:54.799
Kla.TV te gade pi pre pou ou:

01:54.799 --> 02:04.789
Anvan nou diskite sou eksklizyon Georgescu nan re-eleksyon an,
ann gade ankò anilasyon premye tou eleksyon prezidansyèl la.

02:04.789 --> 02:08.380
Sa te kritike pa plizyè pati.

02:08.380 --> 02:15.524
Nan Konferans Sekirite Minik la, Vis Prezidan Etazini
J.D. Vance te dekri desizyon otorite Woumani yo pou anile

02:15.524 --> 02:19.569
eleksyon an kòm yon "atak sou pwosesis desizyon demokratik".

02:19.569 --> 02:25.419
Kòm konsekans, gouvènman Etazini an sispann
yon pwogram viza pou Woumani pou kounye a.

02:25.419 --> 02:30.584
Sa yo rele "Komisyon Venis la", ki konseye Konsèy
Ewòp la sou zafè lalwa konstitisyonèl ak

02:30.584 --> 02:34.487
entènasyonal, te okipe ka a tou epi li te kritike desizyon an.

02:34.487 --> 02:42.003
Ansyen direktè Sèvis Entèlijans Etranje Woumani
(SIE), Silviu Predoiu, te pibliquement kesyone tou rezon

02:42.003 --> 02:46.271
ki te sèvi kòm baz pou tribinal la pran desizyon li.

02:46.271 --> 02:54.082
Jij yo te jistifye anilasyon an sou baz ke
Woumani te vin tounen sib yon atak ibrid ris agresif.

02:54.082 --> 03:00.213
Yo te fè referans ak enfòmasyon
entèlijans Prezidan Johannis te fèk divilge.

03:00.213 --> 03:04.025
Predoiu te demanti kont sa a ak anpil fòs:

03:04.025 --> 03:14.696
"Ann gade rapò sa yo ankò ak plis atansyon – okenn kote pa gen
okenn mansyon sou yon aktè etranje k ap manipile eleksyon yo."

03:14.696 --> 03:21.246
Pa nan okenn rapò. Poukisa? Paske pa t gen aksyon konsa.

03:21.246 --> 03:28.000
Pa t gen okenn entèvansyon ki te
depase kad nòmal pwopagann etranje a.

03:28.000 --> 03:31.150
Sepandan, echèl eskandal la ale pi fon toujou.

03:31.150 --> 03:39.651
Magazin ankèt Woumani an, Snoop, te egzamine kanpay TikTok yo
ke yo di se Larisi ki te lanse, ki, daprè Tribinal Konstitisyonèl

03:39.651 --> 03:44.040
la, te sipoze desizif nan viktwa elektoral Georgescu a.

03:44.040 --> 03:50.857
Sepandan, ankèt yo te revele ke youn nan kanpay
sa yo te finanse pa Pati Liberal Nasyonal la

03:50.857 --> 03:55.233
(PNL) nan men Prezidan Klaus Johannis nan epòk la.

03:55.233 --> 03:57.709
Poukisa sa ye konsa se yon kesyon espekilasyon.

03:57.709 --> 04:02.845
Men se egzakteman kanpay sa a yo dekri nan
dokiman Konsèy Siprèm Defans Nasyonal

04:02.845 --> 04:06.660
Woumani a kòm prèv entèferans Ris nan eleksyon an.

04:06.660 --> 04:13.861
Dekouvèt sa yo fè desizyon tribinal la,
ki te deja trè dout, vin totalman absid.

04:13.861 --> 04:18.299
Eleksyon an te klèman anile sou baz fo rezon.

04:18.299 --> 04:21.862
Poukisa sa ye konsa? Èske yo te mete presyon sou jij yo?

04:21.862 --> 04:29.117
Georgescu li menm te akize Sekretè Deta Ameriken
Antony Blinken, Inyon Ewopeyèn nan ak donatè

04:29.117 --> 04:33.829
etranje yo kòm jwe yon wòl desizif nan pwosesis sa a.

04:33.829 --> 04:42.967
Èske sa yo se teyori konplo, oswa èske gen prèv
ki montre Georgescu gen rezon sou akizasyon sa yo?

04:42.967 --> 04:46.293
Wòl administrasyon Biden an

04:46.293 --> 04:51.327
Richard Grenell, reprezantan espesyal
administrasyon Trump pou politik etranje, te kontredi

04:51.327 --> 04:55.091
reklamasyon ke Larisi te entèfere nan eleksyon Woumani an.

04:55.091 --> 05:02.811
Daprè Grenell, yon ankèt sou aktivite diplomatik
administrasyon Biden an te revele ke li te eseye panche balans

05:02.811 --> 05:07.050
lan nan eleksyon Woumani yo kont yon kandida konsèvatè.

05:07.050 --> 05:15.805
Enfliyans administrasyon Biden an te konfime tou pa
ankèt jounalis ankèt Wouman Iosefina Pascal te fè.

05:15.805 --> 05:18.336
Wòl Inyon Ewopeyen an

05:18.336 --> 05:26.072
Ansyen Komisyonè Inyon Ewopeyen an Thierry Breton te
atire atansyon anvan eleksyon jeneral Almay la ak yon

05:26.072 --> 05:30.676
sitasyon remakab konsènan posiblite pou AfD jwenn gwo rezilta:

05:30.676 --> 05:39.939
"Kidonk ann rete tann pou wè sa k ap pase, kenbe tèt
frèt pou kounye a, epi aplike lwa nou yo an Ewòp."

05:39.939 --> 05:47.646
Gen yon risk ke yo pral kontoune, e si
yo pa aplike, sa ka lakoz deranjman.

05:47.646 --> 05:54.797
Nou te fè l nan Woumani, e si sa
nesesè, n ap oblije fè l nan Almay tou.

05:54.797 --> 06:00.052
Ki moun Breton vle di pa "nou" lè
li di, "Nou te fè sa nan Woumani"?

06:00.052 --> 06:06.362
Èske Georgescu gen rezon konsa nan asirans li ke
Inyon Ewopeyen an te egzèse enfliyans isit la?

06:06.362 --> 06:14.428
Liviu Dragnea, ansyen lidè Pati Sosyal
Demokratik Woumani an, konvenki tou ke pouvwa etranje te

06:14.428 --> 06:18.775
egzèse enfliyans sou Tribinal Konstitisyonèl la.

06:18.775 --> 06:26.000
Li fè remake ke anbasadè franse a te rankontre ak
prezidan Tribinal Konstitisyonèl la plizyè fwa, dènye

06:26.000 --> 06:30.148
fwa a kèk jou anvan desizyon pou ekskli Georgescu.

06:30.148 --> 06:34.429
Dragnea te fè kòmantè sou vizit anbasadè yo konsa:

06:34.429 --> 06:39.733
Li te vini pou bay lòd, pa pou vizite yon zanmi.

06:39.733 --> 06:51.591
Georgescu te fè yon kòmantè sarkastik sou vizit sa yo ak tweet
la: "Vivat Lafrans ak Briksèl, viv koloni yo rele Woumani!"

06:51.591 --> 06:54.255
Wòl George Soros

06:54.255 --> 07:00.120
Daprè Georgescu, twazyèm gwoup ki te
enfliyanse eleksyon an se te donatè etranje yo.

07:00.120 --> 07:04.862
Isit la, endis yo mennen sitou bay
estratejis mondyal George Soros.

07:04.862 --> 07:15.070
Li asosye ak nonm ki te depoze pwosè a pou ekskli Georgescu nan
eleksyon an: ansyen Minis Edikasyon Woumani an, Remus Pricopie.

07:15.070 --> 07:22.022
Li se kounye a rektè Inivèsite Nasyonal Etid
Politik ak Administrasyon Piblik nan Bukarès.

07:22.022 --> 07:29.849
Inivèsite sa a fè pati yon rezo inivèsite kote
George Soros ap envesti 1 milya dola ameriken "pou

07:29.849 --> 07:34.247
konbat nasyonalis ak ankouraje yon sosyete ouvè".

07:34.247 --> 07:41.659
Kòm nou te esplike an detay nan emisyon nou an 27 Desanm 2024 ,
Soros gen yon gwo rezo nan Woumani e li

07:41.659 --> 07:49.284
enfiltre gwo pati nan peyizaj politik la, medya yo ak
inivèsite yo ak don li yo ak rezo ONG li yo .

07:49.284 --> 07:58.595
Calin Georgescu te anonse nan yon entèvyou ke li ta demantibile
rezo sa yo depi premye jou prezidans li. Georgescu te di:

07:58.595 --> 08:09.000
"Koute, rezo Soros la pral sètènman entèdi paske
li te koze anpil dega nan peyi mwen ak pèp mwen."

08:09.000 --> 08:12.593
Depi nan premye minit manda mwen, mwen ka asire w de sa.

08:12.593 --> 08:17.513
Y ap entèdi l nan premye minit manda mwen. Pa pita.

08:17.513 --> 08:26.762
Paske tout sa rezo Soros la te fè pa t sèlman
vize demokrasi – sa ki dezas – men tou kilti,

08:26.762 --> 08:32.110
tradisyon ak tout sa ki fè valè peyi Woumani.

08:32.110 --> 08:37.865
Kidonk, yon lòt fwa ankò: Soros dwe kite peyi sa a nèt.

08:37.865 --> 08:44.262
Total vle di total. Pa gen diskisyon, pa gen negosyasyon!

08:44.262 --> 08:51.781
Plizyè jij nan Tribinal Konstitisyonèl la, ki te
ekskli Georgescu nan eleksyon an, te gen lyen tou ak Soros,

08:51.781 --> 08:55.807
jan jounalis ankèt Woumani Iosefina Pascal te revele.

08:55.807 --> 09:02.442
Pa egzanp, anvan li te vin yon jij konstitisyonèl, Elena
Tanasescu te chita nan konsèy administrasyon Enstiti

09:02.442 --> 09:08.880
pou Politik Piblik, yon ONG ki fè pati rezo Soros
la e ki te resevwa finansman sibstansyèl nan men li.

09:08.880 --> 09:14.064
Se poutèt sa li pa etone ditou ke jij sa yo pa t
vle pèmèt yon kandida ki te pran yon pozisyon

09:14.064 --> 09:18.106
tèlman klè kont Soros pou l te kandida nan eleksyon an.

09:18.106 --> 09:25.675
Konklizyon: Gen gwo endikasyon ke Tribinal Konstitisyonèl Woumani
te enfliyanse pa fòs ekstèn nan desizyon li

09:25.675 --> 09:32.440
yo pou anile eleksyon prezidansyèl la epi
entèdi Georgescu pou l kandida nan eleksyon an.

09:32.440 --> 09:43.746
Sa a sijere ke se yon koudeta pa fòs kache k ap opere dèyè sèn
yo – yo rele tou "eta pwofon" – kont kandida pèp la te favorize.

09:43.746 --> 09:46.160
Roumani se pa yon ka izole.

09:46.160 --> 09:53.871
Nan Lafrans tou, Marine Le Pen, ki te gen yon bon chans
pou l genyen pwochen eleksyon prezidansyèl la, te entèdi pa

09:53.871 --> 09:58.487
yon lòd tribinal pou l kandida nan eleksyon k ap vini yo.

09:58.487 --> 10:07.979
Jiska kounye a, aksyon ouvè konsa pa Leta Pwofon te raman nesesè,
paske kontwòl li sou medya prensipal yo te pèmèt li manipile

10:07.979 --> 10:13.480
pèp la tèlman ke yo te sitou vote pou kandida li te pwopoze yo.

10:13.480 --> 10:20.755
Akòz enfliyans k ap ogmante medya lib yo ak
jounalis ankèt endepandan tankou Iosefina Pascal,

10:20.755 --> 10:25.315
pèp la pa ka rete ankò nan eta ipnòz yo te vize a.

10:25.315 --> 10:33.766
Oktopis la, ki t ap opere an kachèt jiskaprezan, ap vin pi
plis oblije pran aksyon dirèk e ouvè, tankou nan Woumani.

10:33.766 --> 10:39.687
Sepandan, menm jan sa te ye apre yo te anile eleksyon an
nan Woumani, sa sèlman te lakoz yon reyaksyon defi nan men

10:39.687 --> 10:43.160
pèp la, ki te rasanble dèyè Georgescu ak plis fòs toujou.

10:43.160 --> 10:49.904
Sa ap fòse gouvènman lonbraj la revele pi plis
chak jou vrè figi li ki totalman pa demokratik, sa

10:49.904 --> 10:53.897
ki an retou ap akselere pwosesis reveye pèp yo.

10:53.897 --> 11:06.095
Chè telespektatè, pa dekouraje pa echèk sistèm jistis la ki vin
pi evidan, men pito vin fè pati pwosesis reveye mondyal sa a.

11:06.095 --> 11:15.898
Menm si leta fon an eseye konjele nouvo boujon yo tankou yon
jèl nan mwa Avril, prentan limanite ap vini e yo pa ka kanpe li!
