WEBVTT

00:00.465 --> 00:07.205
2024 елның 27 декабрендәге эфирыбызда «Сугышка каршы торучылар
президент була алмый» дигән тема астында

00:07.205 --> 00:14.012
Румыниянең Конституцион мәхкәмәсе Румыния президент
сайлавын гамәлдән чыгаруы турында хәбәр иттек.

00:14.012 --> 00:19.488
Беренче турны элек бәйсез кандидат Калин
Георгеску җиңгән иде, ул НАТОга һәм Европа

00:19.488 --> 00:23.206
Берлегенә карата тәнкыйтьче карашы белән билгеле.

00:23.206 --> 00:28.706
Программа күрсәтте, суд карары бик шикле иде.

00:28.706 --> 00:34.430
Румыния халкының зур өлеше бу гамәлнең законлылыгына шикләнде.

00:34.430 --> 00:43.398
Аның популярлыгы тотрыклы рәвештә артты, һәм гыйнварда ул
сораштыруларда 37% белән көндәшләреннән шактый алда булды.

00:43.398 --> 00:50.936
Февральдә Жоржеску кабат сайлауга үзенең
кандидатлыгын игълан итәргә җыенганда хокук саклау органнары

00:50.936 --> 00:55.810
тарафыннан кулга алынды, һәм ул, мөгаен, җиңгән булыр иде.

00:55.810 --> 01:01.714
Аны сорау алганнан соң иреккә чыгардылар, ләкин
җәмәгать прокуроры идарәсенең күзәтүе астында калдырдылар.

01:01.714 --> 01:05.841
Бу, башка әйберләр белән беррәттән, аңа
илдән чыгу тыела дигән сүз. Шулай ук аңа

01:05.841 --> 01:09.260
социаль челтәрләрдә аккаунтлар ачу рөхсәт ителми.

01:09.260 --> 01:14.479
Халык бу адымга зур бердәмлек митинглары белән җавап бирде.

01:14.479 --> 01:19.086
Бухарестта йөз меңләгән кеше Георгескуны яклап урамнарга чыкты.

01:19.086 --> 01:24.805
Ләкин сайлау комиссиясе карары
белән ул кабат сайлаудан читләштерелде.

01:24.805 --> 01:30.550
Джорджеску соңыннан шикаять белән мөрәҗәгать итте,
ләкин аны Румыния Конституцион мәхкәмәсе кире

01:30.550 --> 01:34.092
какты, ул инде беренче сайлауны гамәлдән чыгарган иде.

01:34.092 --> 01:40.707
Шулай итеп, хокукый чаралар бетерелде, һәм
халык яраткан кандидат сайлауга кертелмәде.

01:40.707 --> 01:44.080
Ләкин бу карар гадел итеп кабул ителдеме?

01:44.080 --> 01:51.799
Суд монда чыннан да нейтраль һәм объектив карар кабул
иттеме, әллә башка көчләр йогынты ясады дигән билгеләр бармы?

01:51.799 --> 01:54.799
Kla.TV сезнең өчен җентекләп карады:

01:54.799 --> 02:04.789
Жоржескуның яңадан сайланудан төшерелүен сөйләшкәнче, президент
сайлавының беренче турын гамәлдән чыгаруга кире күз салыйк.

02:04.789 --> 02:08.380
Бу төрле яктан тәнкыйтьләнде.

02:08.380 --> 02:15.760
Мюнхен иминлек конференциясендә АКШ вице-президенты Дж.
Д. Вэнс Румыния хакимиятләренең сайлауны гамәлдән чыгару

02:15.760 --> 02:19.569
карарын «демократик карар кабул итүгә һөҗүм» дип атады.

02:19.569 --> 02:25.419
Нәтиҗәдә, АКШ хөкүмәте вакытлыча
Румыния өчен виза программасын туктатты.

02:25.419 --> 02:31.086
Шулай аталган «Венеция комиссиясе», Европа Шурасына
конституцион һәм халыкара хокук мәсьәләләре буенча киңәшләр

02:31.086 --> 02:34.487
бирүче орган, бу очракны да карады һәм карарны тәнкыйтьләде.

02:34.487 --> 02:41.541
Румыния Тышкы разведка хезмәтенең (SIE) элекке
директоры Сильвиу Предойу шулай ук мәхкәмәнең

02:41.541 --> 02:46.271
карарын нигезләгән сәбәпләрне ачык рәвештә сорап чыкты.

02:46.271 --> 02:54.082
Судьялар карарны гамәлдән чыгаруны Румыниянең «агрессив
гибрид рус һөҗүме» максатына әйләнүе нигезендә акладылар.

02:54.082 --> 03:00.213
Президент Йоханнис тарафыннан соңгы вакытта
ачыкланган разведка мәгълүматына ишарә ясалды.

03:00.213 --> 03:04.025
Предою бу хисапка каты каршы чыкты:

03:04.025 --> 03:10.778
"Әйдәгез, бу хисапларга тагын бер кат җентекләп
карыйк – беркайда да чит ил акторы сайлауларны

03:10.778 --> 03:14.696
манипуляцияләве турында бернинди дә телгә алу юк."

03:14.696 --> 03:21.246
Бер генә дә хисапта юк. Нигә? Чөнки мондый гамәлләр булмады.

03:21.246 --> 03:28.000
Гадәти чит ил пропагандасының
кысаларыннан чыккан бернинди дә тыкшынулар булмады.

03:28.000 --> 03:31.150
Ләкин скандалның киңлеге тагын да тирәнрәк.

03:31.150 --> 03:37.691
Румыния тикшеренү журналы Snoop, Конституцион суд әйтүенчә,
Георгескуның сайлау җиңүендә хәлиткеч роль

03:37.691 --> 03:44.040
уйнаган дип саналган, руслар башлап җибәргән
дип әйтелгән TikTok кампанияләрен тикшерде.

03:44.040 --> 03:51.325
Ләкин аларның тикшерүләре күрсәтте ки, бу кампанияләрнең
берсе шул вакыттагы президент Клаус Йоханнис җитәкчелегендәге

03:51.325 --> 03:55.233
Милли либераль партия (PNL) тарафыннан финансланган.

03:55.233 --> 03:57.709
Нигә бу шулай икәнлеге фараз мәсьәләсе.

03:57.709 --> 04:03.274
Ләкин нәкъ менә бу кампания Румыния Милли
оборона югары шурасының документында Россиянең

04:03.274 --> 04:06.660
сайлауга тыкшынуы дәлиле буларак тасвирлана.

04:06.660 --> 04:13.861
Бу нәтиҗәләр судның инде үзе үк бик
шикле булган карарын тулысынча абсурд итә.

04:13.861 --> 04:18.299
Сайлау, әлбәттә, ялган нигезләрдә гамәлдән чыгарылган.

04:18.299 --> 04:21.862
Нигә болай? Судьяларга басым ясалганмы?

04:21.862 --> 04:29.395
Георгеску үзе АКШ дәүләт секретаре Энтони
Блинкенны, Европа Берлеген һәм чит ил донорларын

04:29.395 --> 04:33.829
бу процессның хәлиткеч ролен уйнауда гаепләде.

04:33.829 --> 04:42.967
Бу конспирологик теорияләрме, әллә Георгескуның бу
гаепләүләре төгәл дөрес икәнен күрсәтә торган дәлилләр бармы?

04:42.967 --> 04:46.293
Байден идарәсенең роле

04:46.293 --> 04:51.563
Ричард Гренелл, Трамп идарәсенең чит ил
сәясәте буенча махсус вәкиле, Румыния сайлавына

04:51.563 --> 04:55.091
Россиянең тыкшынуы турындагы дәгъваны кире какты.

04:55.091 --> 05:02.811
Гренелл әйтүенчә, Байден идарәсенең дипломатик эшчәнлеген
тикшерү аның Румыния сайлауларында консерватив кандидатка

05:02.811 --> 05:07.050
каршы балансны үз файдасына борырга тырышканын ачыклаган.

05:07.050 --> 05:11.720
Байден идарәсенең йогынтысы шулай ук
Румыния тикшеренүче журналисты Иосефина

05:11.720 --> 05:15.805
Паскаль үткәргән тикшерүләр белән дә расланды.

05:15.805 --> 05:18.336
Европа Берлегенең роле

05:18.336 --> 05:26.754
Элекке Европа Берлеге комиссары Тиэри Бретон Германиянең гомуми
сайлавы алдыннан AfD партиясенең көчле нәтиҗәләргә ирешү ихтималы

05:26.754 --> 05:30.676
турында әйткән гаҗәеп цитатасы белән игътибарны җәлеп итте:

05:30.676 --> 05:39.939
"Әйдәгез көтеп торыйк та, ни булачагын карыйк, хәзер
салкын канлы булыйк һәм Европада безнең законнарны үтәтергә."

05:39.939 --> 05:47.646
Аларны урап үтү куркынычы бар, һәм әгәр алар
үтәлмәсә, бу бозылуларга китерергә мөмкин.

05:47.646 --> 05:54.797
Без моны Румыниядә эшләдек, һәм кирәк
булса, Германиядә дә эшләргә туры киләчәк.

05:54.797 --> 06:00.052
Бретон «Без моны Румыниядә эшләдек»
дигәндә «без» дип кемне күздә тота?

06:00.052 --> 06:06.362
Шулай итеп, Жоржескуның монда Европа
Берлеге йогынты ясады дигән фикере дөресме?

06:06.362 --> 06:13.788
Румыния Социаль-демократик партиясенең элекке
лидеры Ливиу Драгнеа шулай ук чит ил

06:13.788 --> 06:18.775
көчләренең Конституцион судка йогынты ясавына ышана.

06:18.775 --> 06:25.667
Ул француз илчесенең Конституцион суд рәисе белән берничә
тапкыр очрашканын, соңгы тапкыр исә Жоржескуны чыгару

06:25.667 --> 06:30.148
карары кабул ителүгә берничә көн кала очрашканын билгеләп үтә.

06:30.148 --> 06:34.429
Драгнеа илчеләрнең визитлары турында түбәндәгечә фикер белдерде:

06:34.429 --> 06:39.733
Ул дустын күрергә түгел, ә боерыклар бирергә килде.

06:39.733 --> 06:51.591
Жоржеску бу визитлар турында твит язды: «Франция һәм
Брюссель яшәсен, аларның Румыния дип аталган колониясе яшәсен!»

06:51.591 --> 06:54.255
Джордж Соросның роле

06:54.255 --> 07:00.120
Георгеску әйтүенчә, сайлауга йогынты
ясаган өченче төркем чит ил донорлары булган.

07:00.120 --> 07:04.862
Биредә күрсәткечләр нигездә глобаль
стратег Джордж Сорос тарафыннан бирелгән.

07:04.862 --> 07:15.070
Ул сайлаудан Жоржескуны чыгару өчен дәгъва керткән кеше –
Румыниянең элекке мәгариф министры Ремус Прикопие – белән бәйле.

07:15.070 --> 07:22.022
Ул хәзер Бухаресттагы Сәяси тикшеренүләр һәм
дәүләт идарәсе милли университетының ректоры.

07:22.022 --> 07:29.514
Бу университет — Джордж Сорос милличелеккә каршы көрәшү
һәм ачык җәмгыятьне алга этәрү өчен 1 миллиард АКШ

07:29.514 --> 07:34.247
доллары инвестицияләнгән университетлар челтәренең бер өлеше.

07:34.247 --> 07:41.551
2024 елның 27 декабрендәге эфирыбызда җентекләп аңлатып узганча,
Сорос Румыниядә көчле челтәргә ия һәм ул үз иганәләре һәм

07:41.551 --> 07:49.284
хөкүмәт булмаган оешмалар челтәре аша сәяси мохитнең, матбугат
чараларының һәм университетларның зур өлешенә үтеп кергән.

07:49.284 --> 07:55.020
Калин Георгеску бер әңгәмәдә бу челтәрләрне
президенты вазыйфасына керешкән беренче көннән үк

07:55.020 --> 07:58.595
тар-мар итәчәген игълан итте. Георгеску болай диде:

07:58.595 --> 08:09.000
"Ишет, Сорос челтәре һичшиксез тыелачак, чөнки
ул минем илемә һәм халкыма күп зыян китерде."

08:09.000 --> 08:12.593
Мин вазифамның беренче минутыннан ук сезгә моны ышандыра алам.

08:12.593 --> 08:17.513
Минем вазифадагы срогымның беренче
минутында ул тыелачак. Аннан соң түгел.

08:17.513 --> 08:24.409
Чөнки Сорос челтәре башкарган барлык гамәлләр демократиягә генә
түгел – бу үзе үк фаҗигале – ә шулай ук

08:24.409 --> 08:32.110
мәдәнияتكә, гомумән традицияләргә һәм Румыния
кыйммәтләренә караган барлык әйберләргә дә юнәлтелгән иде.

08:32.110 --> 08:37.865
Шулай итеп, тагын бер кат: Сорос бу илдән тулысынча китәргә тиеш.

08:37.865 --> 08:44.262
«Total» сүзе «барлыгы» дигәнне аңлата. Сөйләшү юк, килешү юк!

08:44.262 --> 08:51.503
Сайлаудан Жоржескуны чыгарган Конституцион судтагы
берничә судьяның да Сорос белән бәйләнеше булган, дип

08:51.503 --> 08:55.807
ачыклады Румыния тикшеренүче журналисты Иосефина Паскаль.

08:55.807 --> 09:03.998
Мәсәлән, конституцион судья булмас элек Элена Танасеску
Сорос челтәренә караган һәм аннан шактый финанслау

09:03.998 --> 09:08.880
алган Җәмәгать сәясәте институтының идарә шурасында утырган.

09:08.880 --> 09:14.254
Шуңа күрә бу судьяларның Сорос­ка каршы шундый
ачык позиция тоткан кандидатны сайлауларда

09:14.254 --> 09:18.106
катнашырга рөхсәт итмәүләре бер дә гаҗәп түгел.

09:18.106 --> 09:27.708
Йомгак: Румыния Конституцион мәхкәмәсенең президент сайлавын
юкка чыгару һәм Жоржескуның сайлауда катнашуын тыю карарларына

09:27.708 --> 09:32.440
тышкы көчләр йогынты ясаган дигән ныклы дәлилләр бар.

09:32.440 --> 09:39.631
Бу халык яраткан кандидатка каршы пәрдә артында
эшләүче яшерен көчләр — «тирән дәүләт» дип тә йөртелгән —

09:39.631 --> 09:43.746
тарафыннан оештырылган дәүләт төшерү булуын күрсәтә.

09:43.746 --> 09:46.160
Румыния – изоляцияләнгән очрак түгел.

09:46.160 --> 09:53.571
Франциядә дә киләсе президент сайлавында җиңүгә
яхшы шанслы булган Марин Ле Пенне суд карары

09:53.571 --> 09:58.487
белән киләсе елларда сайлауда катнашудан тыелдылар.

09:58.487 --> 10:05.368
Хәзергә кадәр Терек Дәүләтнең мондый ачык гамәлләре сирәк кенә
кирәк булды, чөнки төп массакүләм мәгълүмат чаралары өстендәге

10:05.368 --> 10:10.158
контроле халыкны шундый дәрәҗәдә
манипуляцияләргә мөмкинлек бирде ки, алар күбесенчә ул

10:10.158 --> 10:13.480
тәкъдим иткән кандидатлар өчен тавыш бирделәр.

10:13.480 --> 10:20.967
Ирекле матбугат чараларының һәм Иосефина Паскаль кебек
бәйсез тикшеренүче журналистларның йогынтысы арту сәбәпле,

10:20.967 --> 10:25.315
халыкны максат итеп куелган гипноз хәлендә тотып булмый.

10:25.315 --> 10:33.766
Хәзергәчә яшерен рәвештә эшләп килгән осьминог, Румыниядәге кебек,
көннән-көн турыдан-туры, ачык гамәлләргә барырга мәҗбүр ителә.

10:33.766 --> 10:39.346
Ләкин Румыниядә сайлау нәтиҗәләре гамәлдән чыгарылганнан
соң булган кебек үк, бу бары тик халыкның каршылыклы

10:39.346 --> 10:43.160
реакциясенә китерде, алар Георгеску ягын тагын да ныграк яклады.

10:43.160 --> 10:49.859
Бу күләгә хөкүмәтен чын, тулысынча демократиягә
каршы йөзен көннән-көн ачыграк күрсәтергә мәҗбүр итә, ә

10:49.859 --> 10:53.897
бу үз чиратында халыкларның уяну процессын тизләтә.

10:53.897 --> 11:01.747
Кадерле тамашачылар, гаделлек системасының
көннән-көн ачыграк күренә барган уңышсызлыгына бирешмәгез, ә

11:01.747 --> 11:06.095
киресенчә, бу глобаль уяну процессында катнашыгыз.

11:06.095 --> 11:15.898
Терең дәүләт яңа бөреләрне апрель салкыны кебек туңдырырга
тырышса да, кешелек язгысы килә һәм аны туктатып булмый!