I te Paraire, te 25 o Āperira 2025, i hui tahi ngā tini o ngā kai-tōrangapū ki Torgau i waenganui i te aro nui a ngā pāpāho.
I whakanui ngā mana whakahaere i te hui a ngā hōia Amerikana me ngā hōia Soviet i te awa o Elbe i te tau 1945.
I taua tau 1945, i whakawhiti ringa ngā hōia nō ngā taha e rua i reira. E tata ana te mutunga o te pakanga.
I tēnei rā, ko te "Handshake of Torgau" he tohu tūmanako mō te rangimārie.
I nui te pūrongo a ngā pāpāho mō te huritau waru tekau tau i te Rā o Elbe.
I pūrongo a Ngā Pūrongo o ia Rā i ēnei e whai ake nei:
I Torgau, i whakanuihia te rā e kīia nei ko te 'Rā o Elbe' i te Paraire me tētahi hui whakamaumahara I pānuitia hoki e te amepā
Rūhia tōna taenga ki te hui whakamaumahara ahakoa kāore ia i tonoa motuhake. I tūtohu te Tari Take Tāwāhi kia aukatia ngā
māngai Rūhia i runga i te tirohanga ki te pakanga ki Ukaraina." I roto i tana whaikōrero i Torgau, i kōrero te Pirimia
Minita a Kretschmer ki te amepā Rūhia mō te pakanga i Ukaraina.
Ko Rūsia i tīmata i te pakanga ki Ukaraina, he hē ki ngā ture ā-ao. Ehara i te tau 2021, engari i te tau 2014.
Ā, kei a Ruhia anake te kawenga ki te whakamutu i tēnei pakanga.
I whakakore a Amerika i tana whai wāhi ki te hui whakanui i mua:
"Kāore e taea e te Tari Whakahaere ā-Rohe o Amerika i Leipzig te tae atu ki te huihuinga i tēnei tau," i whakamārama
ai tētahi kaikōrero wāhine mō te Amepā o Amerika i Berlin.
I whai wāhi hoki te Sächsische Zeitung, te ntv, te t-online, te Welt me ētahi atu rōpū pāpāho ki ngā kēmu whakapae kotahi-taha,
ā, i ārahi i te wānanga ki ngā kaiuru kāore i hiahiatia, pērā i ngā kaihōiho o te karapu motopaika Ruhiana, Nachtwölfe.
E rapu ana kia hohonu ake te tātaritanga o ngā take i puta ai te pakanga, engari kāore e kitea.
Heoi, kia tutuki ai te rangimārie mauroa, he mea nui kia tino mārama ki ēnei kia kore ai e taka anō ki te pūreirei o
te whakatairanga, ā, kia kore ai e mutu ki te toto whānui.
I ngā wā i te wā e whakahaere ana ngā Ope Taua o Piritene i ngā kaupapa whakauru nui ki ngā kura, kei te whakakaha i ngā whakaaro
pūmau mō te hoariri, kua tukuna he piriona hei whakahou i ngā pū, kei te huri te ōhanga rangimārie hei ōhanga pakanga, kei te kaha
kōrerotia ngā tuku pū a Tiamana ki Ukaraina, ā, kei te āhua e taea ana te whakahoki mai i te here hoia.
he mea nui kia mōhio ki ngā take tūturu o te pakanga.
He reo whai pūtake e whakaatu ana i ngā take tūturu o te pakanga.
Hei tauira, i kōrero mārama a Ernst Wolff mō tēnei kaupapa i ngā tau e rua ki muri.
He tino whai take ake āna tātaritanga i ēnei rā i ngā wā katoa. Whakarongo māu anō:
"Ko te mutunga o Hūrae 2022, ā, kei te pāngia te ao e ngā korikori nui."
He tino whānui rawa ngā pānga, nō reira me pātai tātou ki a tātou anō: kei te wheako pea tātou ehara i te Whakahou Nui
anake, engari ko te tīmatanga hoki o te Pakanga Tuatoru o te Ao?
Me tirohia e tātou ngā pakanga ā-ao e rua kē hei whakamārama i tēnei pātai.
Ko te Pakanga Tuatahi o te Ao i waenga i te tau 1914 me te tau 1918 he whawhai kia whakakapi i a Piritene hei
mana rangatira o te ao, me te whai mana whakahaere i āna koloni i kī ana i ngā rauemi mata.
Ko te Emepaea Tiamana me ngā Whenua Kotahitanga o Amerika ngā kaitono mō te whai muri, ā, i pā ki a rāua te
tipu ōhanga nui rawa atu i te haurua tuarua o te rautau 19.
Ko te Emepaea Tiamana te kaihē nui i te mutunga o te Pakanga Tuatahi o te Ao, ā, i herea ia kia utua he utu
whakahoki nui, ko te nuinga ki Peretānia Nui, Parani me Itari, i te Tiriti o Versailles i te tau 1919.
Heoi, ehara i te United States hei iwi te toa nui, engari ko ngā pēke matua o Wall Street.
I te tuatahi, i pūtea ai rātou i te pakanga mā te tuku nama ki ngā rōpū pakanga maha.
I te wā i tata ai a Tiamana ki te wikitoria i te pakanga, i whakamahia e rātou te tūkino pūtea ki te kāwanatanga o
Washington, i noho tawhiti atu i te pakanga mō ngā tau e toru, i te tau 1917, ā, i pēhia kia uru atu ki te pakanga.
Nā konei i whakahokia mai e rātou ā rātou moni me te huanga mā ngā utu whakapainga i
tukuna e ngā kāwanatanga o Rānana, Pārihi me Rōma.
Me mōhio nō reira, i roto i ngā tau e whā i mate ai e 16 miriona tāngata, ko ngā pēke nui o Wall Street i pūtea i te
pakanga i muri i ngā tirohanga, i akiaki i te pakanga, ā, i te mutunga ka whai hua rawa atu rātou i taua pakanga.
Kāore i rerekē i te Pakanga Tuarua o te Ao. Ka whakaaturia tonu ki a mātou hei pakanga i waenga i te manapori me te fasisma.
Heoi, ehara tērā i te mea pono.
Kāore rawa ngā Nāhitī Hāpori i eke ki te mana me kore te kaupapa here moni a Wall Street.
Ko ngā pēke matua o Amerika i āhei i te pikinga nui o te hokohoko a ngā kaihoko i ngā tau 1920 mā te tuku nama
nui, ā, nā te hinga o te tau 1929 i mutu ai taua pikinga.
Ko te kore mahi whānui, i whakatū ai i te tūāpapa mō te pikinga ake o te NSDAP, he hua matua nō tēnei pakaru ōhanga.
I te wā o te pakanga, i mahi anō ngā pēke o Amerika hei kaiwhakatairanga pakanga i muri i ngā
tirohanga, mā te tuku tautoko pūtea ki ngā taha katoa.
I te mutunga, i whiwhi rātou i ngā utu nui mō tērā.
I muri i te mate o te 66 miriona tāngata i tēnei wā, i hangaia e ngā kai-tōrangapū he pūnaha pūtea ā-ao hou mā rātou i
Bretton Woods i te tau 1944, ā, nā reira i āhei ai rātou ki te toro pūtea ki ngā kokonga katoa o te ao i ngā tau i muri mai.
Kua pahure inaianei e toru hauwhā o te rautau, i roto i taua wā i tuatahi ai mātou ki te wheako i te pikinga
ohanga i muri i te pakanga, ā, i muri mai ka whakakorehia ngā here o te pūnaha pūtea.
Ko te hua o ngā tukanga e rua, he nui ake te mana o Wall Street i ēnei rā i ngā wā katoa o mua.
Hei tāpiri, kua puta ake he kaha hou i te papamuri, ā, he tino kaha atu i ngā pēke takitahi.
Ko ēnei ngā kaiwhakahaere rawa nui, ā, ko BlackRock me Vanguard ngā kaiārahi.
Kei waenga ināianei rātou i ngā kaipupuri hea matua o ngā pēke nunui katoa o Wall Street, ahakoa ko JP Morgan,
Citigroup, Bank of America rānei ko Goldman Sachs, ā, kua whakawhiua hoki e rātou ngā pēke matua tino hira o te ao.
Nō reira, kei te aro atu mātou ki te kohinga mana nui rawa atu kua kitea i roto i te pūnaha pūtea.
Hei tāpiri, kua puta ake he umanga hou i Silicon Valley i roto i te āhua o ngā kamupene hangarau
rorohiko, ā, kua honoa ināianei ki ēnei kaiwhakahaere rawa.
Ko BlackRock, Vanguard me Co. hoki ngā kaipupuri hea matua o Alphabet, Amazon, Apple me Microsoft.
He karatel tino nui rawa atu o ngā kaiwhakahaere rawa me ngā kamupene hangarau rorohiko, he nui ake tōna mana i ngā kaha katoa
o te hītori katoa o te tangata, nā te mea kāore ia e whakahaere i te moni anake, engari i ngā raraunga puta noa i te ao.
Heoi anō, he raru hītori anō tōna.
Ngā mākete pūtea, kua eke ki ngā taumata tiketike rawa, e tono ana kia nui ake tonu ngā moni me ngā reiti huamoni iti ake tonu.
Heoi, i te mea i tae ngā reiti huamoni ki te kore i te tau 2020, ā, kāore e taea te whakaiti iho ki te takiwā
kino, ko te waihanga moni anake te kōwhiringa e toe ana.
Engari ka ara ake te pikinga utu. Hei aukati i tērā, me piki ake ngā reiti huamoni.
Heoi, nā tēnei ka uaua ki te whakahoki i ngā nama.
Ā, kei te taumata tiketike rawa atu rātou i tēnei wā.
Hei tāpiri, kei te rere te ao ki te hekenga ōhanga i tēnei wā, arā, he whakaiti i te whakaputanga ōhanga.
Nō reira, kei roto i tētahi here hītori te pūnaha pūtea matihiko.
Nā, he aha te mahi?
Nō reira, nā ngā pakanga ka piki ngā utu hea o ngā kamupene patu, ka akiaki i ngā mākete pūtea, ka piki te hiahia mō te nama moni
nā te huringa mai i te ōhanga wā rangimārie ki te ōhanga wā pakanga, ā, ka waihanga i te tini o ngā tūranga
mahi i muri i te whakangaromanga mā te whakahou anō.
He pūnaha kaha ngā pakanga hei akiaki i te ōhanga.
He huarahi tino pai hoki ngā pakanga hei whakararu i te aro mai i ngā raruraru tūturu o te rā.
Mā te waihanga i ngā tauira whakaaro mō ngā hoariri, he tino māmā ki te whakapohehe i te nuinga o te taupori.
Mēnā ka tirohia e tētahi te āhuatanga o nāianei i runga i te tirohanga tūturu, me whakatau ia e tino
hiahiatia ana ngā mea katoa e kawea mai ana e ngā pakanga.
He aha atu te mea mārama ake mō te hunga whai mana i tēnei āhuatanga, i tua atu i te whakawhirinaki ki te pakanga, kia
whakakā i ngā pūtake riri kua tū ake, pērā i te mea i tupu i Ukaraina, kia mau tonu rānei ngā riri i Taiwan me
te Rawhiti Waenganui kia kōhua haere, kia taea ai hoki te whakakā i aua wāhi i te wā e hiahiatia ana?
Mēnā kua ako mai ki a tātou he mea nā ngā Pakanga Tuatahi me ngā Pakanga Tuarua o te Ao, ko tēnei.
Ehara i ngā kaitōrangapū te hunga whakatau.
I ēnei rā, kāore he take ki te titiro ki a Scholz, Macron, Biden, Putin rānei Xi Jinping.
Ko tā rātou mahi he whakararuraru i a tātou katoa, he ārahi i a tātou ki te huarahi hē, ā, kia
whakatūwhera i te ara mō te kaupapa a tētahi atu kaha.
Mēnā e hiahia ana tātou ki te mōhio he aha ngā mea e whakatumatuma ana i a tātou, me titiro tātou ki tēnei atu kaha kei muri.
Ā, ka mōhio tātou kua whakatūria katoatia ngā tikanga katoa mō te Pakanga Tuatoru o te Ao i tēnei wā.
Ā, kei te whakaatu kē te tōrangapū i Ukaraina, kāore anō ia e whakamā ki te whakaae ki ngā
mahere huna, ā, ki te tuku i ngā tāngata ki te mate.
Kāore ēnei kōrero e whakaatu i tētahi āhua ataahua, engari me maumahara tonu tātou ko te nuinga o te iwi e whakaae ana kia puta
tēnei nā te mea kāore rātou i te mōhio ki ngā take o mua, ā, e whakawhirinaki ana rātou ki ngā kai-tōrangapū me ngā pāpāho.
Heoi, kua tino wiri kē tēnei whakawhirinaki i roto i ngā rua tau me te haurua kua pahure, ā, ka
wiri anō i ngā wiki me ngā marama e heke mai nei.
Kei te ū pakari te pūnaha pūtea matihiko ki tana rautaki kore whakaritenga mō tētahi take kotahi anake:
nā te mea kāore he huarahi kē hei pupuri i tōna mana.
Engari kāore tēnei e tohu ana i tētahi mea kē atu, he mea anake he matapihi hītori o ngā whai wāhitanga e whakatuwhera ana mō
tātou katoa, ā, ka taka te māramatanga ki runga i te oneone hua, ka whakatuwhera i ngā karu o te
tokomaha, ā, tērā pea ka arahi ki tētahi hurihanga hītori.
I tēnei wā, me whakahua kua tū ētahi atu hui whakahī i Torgau i tētahi rā i muri i te hui whakanui ā-ture:
I tētahi taha, ko te Rōpū Komonita Tiamana. I tētahi atu taha, i whakaritea e tētahi kaupapa a te hunga waenga o te rohe he
whakanui whakamaharatanga i tuwhera ki te katoa, ehara i te mea aronga kotahi engari he maha ngā tirohanga, ā, i whakatapua
katoa ki te rangimārie me te whanaungatanga i waenga i ngā iwi.
I whakapuaki katoa ngā whaikōrero me ngā waiata i te hiahia kore here mō te rangimārie
i waenga i ngā kaiuru nō ngā ahuatanga maha.
Ka kitea e koe ngā tuhinga katoa i runga i a apolut, einschenkt.tv me nuoflix.
Anei ētahi whakaaro:
: "Ahakoa pēhea, he mea nui kia tukuna he karere mai i te taumata pūtake, kia whakaatu
hoki kei te tautoko mātou i te rangimārie."
Ehara i te tawhiti atu i Torgau, 35 kiromita atu, kei reira te Pūwāhi Rererangi o Holzdorf, ā, ka whakauruhia tēnei pūnaha
pūmāre ātea Arrow 3 i reira i roto i ngā rima tau e heke mai nei.
Ā, ka mea ahau kāore te tuku pū e kawe mai i te rangimārie.
I pērā taua āhuatanga i ngā tau e rima tekau ki muri, kei pērā tonu i ēnei rā, ā, kāore e rerekē i roto i ngā tau e kotahi rau.
Koia nei te take e whakahē ana ahau i ngā tuku pū katoa, ahakoa kei te whakahaere tonu te pāpāho i tētahi
kaupapa whakaparahako tūturu, ā, ki taku whakaaro, e ārahi ana i te iwi ki te huarahi hē.
Ka kite au i ngā hea a Rheinmetall e piki ana, ka wiri noa taku upoko, ā, ka waiho au i te pōraruraru.
"Engari kāore au e mārama he aha, ina kī ana te minita ārai kia whai kaha tātou mō te pakanga, ka whakaaetia ai tēnei reo Nazi."
Tērā pea ka taea e tētahi te whakamārama mai ki ahau.
Ā, e whakapae ana au kāore ia e tohu ana kia rite ia ki te whakamarumaru, ki te tiaki rānei i a ia anō,
nā te mea, ki te kore, ka taea noa e ia te kī pēnei.
E te iwi, tirohia a Ukaraina kia kite ai koutou he aha te momo rōpū taha-matau kei reira.
Ehara i te mea he Ukrainiana katoa rātou, engari ko rātou ngā kaiwhakahaere!
Ā, i tīmata rātou i te pakanga, ehara i te tau 2022, engari i te tau 2014, me ngā Amerikana, pēnei i kīia kē i konei.
Ko wai tonu e kī ana i tērā?
Ko mātou anake rānei e kī ana i tērā?
Ko te nekehanga rangimārie anake rānei e kī ana i tērā?
Kāo. I mea te Tumuaki Matua o NATO, a Stoltenberg, ehara i ngā Rūhia i tīmata i te pakanga, engari ko
ngā Ūkaraina i tīmata i te pakanga i te tau 2014.
Koinei te pono pōuri. Me anga tātou ki a ia, nā te mea ka taea anake te whakatau i a ia mēnā ka mōhio tātou he aha te take.
"He aha ēnei teka? He mea māmā noa iho, nā te mea kāore anō kia whawhai pakanga me te kore teka."
"Nō te mea kāore he tangata i Tiamana, kāore rawa, e tautoko i tēnei kaupapa here e whakahaerehia ana e te kāwanatanga
ā-motu, mēnā ka tino mārama rātou ki te āhuatanga o Ukaraina."
Kāore he tangata!
Kāore he tangata, engari tērā pea kotahi, tērā pea e rua o ngā kaipupuri hea matua o Rheinmetall, me ō rātou
kaiwhakatairanga tōrangapū i te Bundestag, ka ū tonu pea ki ā rātou ake whakaaro, engari kāore tērā e pā ana ki a tātou.
Kāore te iwi i tino mōhio ki ngā hua o tēnei whakatumatuma a ngā māngai o Blackrock, ā, ka whiwhi hua nui ā rātou kaipupuri hea
mēnā ka tukuna a Taurus, ā, ka tautuhia a Tiamana hei whāinga.
He pakihi nui tonu te pakanga, tuatahi mā te hoko patu, ā muri ake mā te hanga anō;
engari koinei tonu te wāhi me uru atu ai tātou.
Ka puta anake tēnei mēnā ka mārama tātou ko tēnei whakahihiko, tēnei tere ki te pakanga, e whakahaerehia ana i waenga i
te nuinga mā ngā pāpāho, ka mutu ka mutu ki te huarahi mate.
"E hiahia ana ngā miriona tāngata i Tiamana kia whai wā kia mārama ko ia tangata e hiahiatia ana."
He mea nui ia pōti ināianei!
Ko te mea nui rawa atu ki ahau, kia tū ake ngā Tiamana, kia oho ake, kia mōhio rātou, ahakoa he pakanga, kāore he toa.
Kāore he tangata e taea te oma. Kāore he tangata e taea te tae ki te haumaru kia tere rawa,
kia taea ai e rātou te kī, "Kāore au e aro."
Ā, i runga ake i ngā mea katoa, ko te mea e tika ana kia mahia e te tangata: kia mutu te whakarongo ki ēnei kōrero pakanga!
Ā, ka mea atu au ki ia minita ārai, ki ia kaitōrangapū e tautoko ana i te pakanga: tukuna tuatahi ō tamariki
ki mua i te pakanga, ā, ka kite tātou, nā te mea kāore rātou e hiahia ki te mahi pēnei.
Kāore he tangata e hiahia ana ki te pakanga!
I te tau 2025, ka nui rawa ngā whai wāhitanga ki te kawe mai i te rangimārie, mā te whakawhitiwhiti kōrero, mā te taputapu
pakanga kaha rawa atu o te ao, e kīia nei ko te whakawhitiwhiti kōrero, ā, ki taku whakaaro, he iti rawa te whakamahinga.
"I te tau 2014 i kite ai au, nā te ipurangi, he aha ngā mea ka taea e tētahi iwi – kotahi tonu te iwi Rūsia me
te iwi Ūkraine – ka taea hoki e rātou te uru ki ngā pakanga ahakoa kāore rātou i te hiahia."
Nō Ukaraina taku wahine, nō Kharkiv. Ā, e mōhio ana au mō te mea pono, kāore he tangata nō Ukaraina i whakapono, tae noa ki te
mutunga, arā, tae noa ki te tau 2022, ka puta he pakanga i waenga i Ukaraina me Ruhia. Ahakoa ngā whanaketanga katoa, kāore ngā
tāngata noa i whakaaro ki tērā, engari ko ngā Nazi tino pakari anake, ā, kāore rātou e arohia e ngā pāpāho o tō tātou whenua.
Kei hea rānei rātou i Brandenburg, kei te Whare Rangatira o Asow ināianei, e kimi tāngata ana. Kei
reira a BILD, engari kāore rātou e kī ko wai rātou.
He mea nui ngā pāpāho rerekē nā te mea ehara rātou i ngā pāpāho rerekē.
Ko mātou te pāpāho; ka mahi mātou i ngā mahi pāpāho e tika ana kia mahia e te pāpāho noa.
Ā, koia te take kei konei mātou e mahi ana i tēnei mahi, ahakoa kāore e taea e te nuinga o mātou te whiwhi oranga māna.
"Ahakoa kāore pea he huringa nui, he mea pēnei rānei i tēnei wā, kāore mātou e hikoi ki Berlin, e wiri i
ngā tiriti, me ērā atu. Kāore tērā e tupu ināianei."
E whakapono ana au. He oneone kei roto i ngā mahi, me kī ko te oneone kei roto i ngā mahi, he
tino whai hua atu i tā te tangata e whakaaro ai.
He pūrongo whakatairanga anō tēnei e whakaiti ana i a koe, e waiho ana i a koe kia iti, kia kore rawa he mana.
He wā ka pōuri. Kāore au e whakaaro he iti rawa, he kore mana rāua tātou.
Ā, ka kite hoki mātou me pēhea e whakakorehia ana mātou, e whawhai ana ki a mātou, e katakata
ana ki a mātou, ā, pēnei tonu, ā, pēnei tonu…
Ā, pēhea rānei e whawhai ana ki a mātou i runga i YouTube, hei tauira, hei pāpāho rerekē, me pēhea rānei e whakakorea
ana ēnei kaupapa, ahakoa he nui, ahakoa he kaupapa matua.
Ā, e whakaatu ana tērā he pānga tūturu tōna; he pānga noa iho tōna.
Ā, koia hoki te take i reira ai au, me te take i reira ai hoki ērā atu.
Tūturu, e mōhio ana te katoa he pānga tōna.
E ngā mātakitaki, kāore he huarahi pai ake hei whakarāpopoto i tēnei i ngā kupu e whai ake nei.
"He mea nui ia pōti i tēnei wā!"
"Ko mātou te pāpāho,
Ka mahia e mātou ngā mahi pāpāho e tika ana kia mahia e ngā rōpū pāpāho noa.
"Ka kite hoki mātou me pēhea e whakakorehia ana mātou, e whakahē rānei...
Ā, e whakaatu ana tērā he pānga tūturu tōna i te mutunga iho.
He pānga noa iho. Ko tēnei anake hei tāpiri: kāore e hiahiatia kia whakapakari tātou mō te pakanga, pēnei i
tā ngā pāpāho matua e akiaki ana kia whakapono tātou.
Me kaha tātou ki te rangimārie.
Tēnā koa hono whatunga, me te mahi ngātahi ki ngā tāngata e rite ana ā rātou whakaaro.
Nō te mea mā te kotahitanga anake ka taea te aukati i ngā kaiwhawhai tūturu!
Nō reira, hono mai ki a mātou ki te mahi, ā, tohatoha tēnei hōtaka ki ngā pāpāho pāpori!