מאָדעראַטאָר: זינט 1982 ווערט דער אינטערנאַציאָנאַלער טאָג פֿון געוויסן־אָפּזאָגערס אָפּגעהאַלטן דעם 15טן מײַ.
מצפּון־אָפּזאָג איז אַ מענטשלעכע רעכט!
אין 1987 איז דאָס רעכט צו געוויסן־אָפּזאָג אנערקענט געוואָרן אלס אַ אינטערנאַציאָנאַלע מענטשנרעכט דורך
דער גענעראַל־אַסעמבלי פֿון די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען.
אין 2004 האָט דער קאַמיטעט פֿאַר מענטשנרעכט פֿון די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען גערופֿן די מיטגליד־שטאַטן צו רעגולירן און אָנצופּאַסן
דעם רעכט צו געוויסן־אָפּזאָג אין זייער נאַציאָנאַלע געזעצגעבונג.
לויט וויקיפּעדיע איז געוויסנבאַוווּסטער אָפּזאָג אַ געזעצלעך באַשיצט ציווילער רעכט אין דעמאָקראַטישע קאָנסטיטוציאָנעלע שטאַטן.
אָבער דאָס איז געוויינטלעך אונטערלייגנדיק באַשטימטע פּראָצעדורן און פֿאָדערונגען, און אויב מען ניט
נאָכקומט זיי, קען דאָס פֿירן צו קרימינעלער פּראָסעקוציע.
אין דיקטאַטורן און בעת נויטצושטאַנדן וואָס דער שטאַט אויפֿלייגט (ווי למשל מאַרשאַל־געזעץ), איז געוויסנ־אָפּזאָג
אָפֿט אומלעגאַל און ווערט באַהאַנדלט ווי אַ קרימינעלער עבירה.
אָבער ווי ווערט דער מענטשלעכער רעכט צו געוויסן־אָפּזאָג באַהאַנדלט אין פֿאַרשיידענע לענדער?
ווער באַווײַזט זיך ווי אַ "דעמאָקראַטישער קאָנסטיטוציאָנעלער שטאַט" און ווער ווי אַ "דיקטאַטור"?
אין די פאלגנדיקע וועלן מיר נעמען אַ נעענטער קוק אויף אַ פּאָר לענדער:
אין די פֿריִערדיקע סאָוועטישע רעפּובליקן אַזערבײַדזשאַן און טורקמעניסטאַן שטייען
געוויסן־אָפּזאָגער פֿאַר עטלעכע יאָר אין טורמע.
עטלעכע געוויסן־אָפּזאָגער זענען שוין געבראַכט געוואָרן פֿאַר די געריכטן אין צפֿון־קיפּרוס.
מצפּונדיקע אָפּזאָגער ווערן אויך פֿאַרפֿאָלגט אין טערקײַ.
ניט איבערראַשנדיק, אין דיקטאַטאָרישער צפון־קאָרעע איז געוויסנ־אָפּזאָג שטראפֿבאַר מיט
שטראפֿן ביז אַרײַנשליסונג אין אַ דעטענציע־לאַגער.
אָבער אפילו אין דער לכאורה דעמאָקראַטישער דרום־קאָרעע זענען געוועט־באַוווסט אָפּזאָגער
פֿאַר צענדליקער יאָרן פֿאַרפֿאָלגט געוואָרן.
אין 68 יאָר האָבן כּמעט 20,000 געוויסן־אָפּזאָגער געדינט אַ גאַנץ פֿון כּמעט 37,000 יאָר אין טורמע.
כאָטש בײַם סוף פֿון 2019 איז אָנגענומען געוואָרן אַ געזעץ וועגן געוויסן־אָפּזאָג, מוז דער 36-חודשדיקער
"אַלטערנאַטיווער דינסט" אויסגעפֿירט ווערן אין תּפֿיסות.
דאָס איז בערך צוויי מאָל די לענג פֿון דער נאָרמאַלער מיליטערישער דינסט.
זייערע טעגלעכע פֿליכטן אין טורמעס אַרײַננעמען "אויפֿהאַלטונג און היגיענע".
די דרום־מזרח־אַזיאַטישע לענדער סינגאַפּור און טײַלאַנד דערקענען אויך נישט דאָס רעכט צו געוויסן־אָפּזאָג.
אין עריטרעע, אין צפון־מזרח־אפריקע, ווערן פֿרויען און מענער מאָל אָן קיין געזעץ־באַזע גערופֿן צו דינען ביז
צו 20 יאָר; דערפֿאַר האָבן פֿילע דאָס לאַנד פֿאַרלאָזט.
ישראל דערקענט בלויז אַ באַגרענעצטן רעכט אויף געוויסן־אָפּזאָג פֿאַר פֿרויען וואָס זענען אונטער דראפֿט.
באַוווּסטזיניקער אָפּזאָג צו דינען אין מיליטער דורך מענער ווערט באַהאַנדלט ווי אומגעזאָגטקייט אָדער דעסערציע.
אויף דעם 16טן אַפּריל 2025 האָט Tagesschau.de באריכטעט אַז געוויסנ־אָפּזאָגער ווערן אַ פּראָבלעם פֿאַר ישראל.
די אַרמיי פֿון ישראל פֿאַרלאָזט זיך אויף אַזוי גערופענע רעזערוויסטן, וואָס מע קען רופן
צו מיליטערישן דינסט ביזן עלטער פֿון 40 יאָר.
זינט דער חמאס־אַטאַקע דעם 7טן אָקטאָבער 2023, האָבן מער ווי 100,000 רעזערוויסטן זיך
אָפּגעזאָגט צו דינען אין דער ישׂראלדיקער אַרמיי.
איצט צו דער מלחמה אין אוקראַיִנע זינט דעם 24סטן פֿעברואַר 2022:
קאָנעקציע ע.וו., אַ דײַטשישע אַסאָציאַציע מיט נאָענטע פֿאַרבינדונגען צו דער פֿריד־באַוועגונג, שאַצט אָפּ, אַז מער
ווי 22,000 מענער, וואָס זענען פֿאַרפֿליכטעט צו מיליטערישער דינסט, וועלן האָבן פֿאַרלאָזט ווײַסרוסלאַנד ביז סעפּטעמבער 2022.
אין בעלאַרוס איז די מיליטערישע פֿאַרפֿליכטונג פֿאַר אַלע מענער פֿון 18 ביז 27 יאָר.
לויט דעם קרימינעלן קאָדעקס שטייען געוויסן־אָפּזאָגערס פֿאַר געלטשטראפֿן און טורמע־שטראפֿן פֿון ביז פֿינף יאָר.
לויט אַ שטודיע פֿון דער אומאָפּהענגיקער רוסישער נעץ Connection e.V. קומט מען צום אויספֿיר, אַז צווישן דעם 24סטן פֿעברואַר 2022
און יולי 2023 האָבן ניט ווייניקער ווי 250,000 רוסישע גערופֿענע פֿון רוסלאַנד דאָס לאַנד
פֿאַרלאָזט און געזוכט שוץ אין אַנדערע לענדער.
אין רוסלאַנד איז פֿאַר אַלע מענער פֿון 18 ביז 30 יאָר אַלט אַ פֿאַרפֿליכטענער מיליטערישער דינסט.
אַ בקשה פֿאַר געוויסן־אָפּזאָג איז מעגלעך נאָר ביז צום צווינגנדיקן מיליטערישן דינסט.
רעזערוויסטן – וואָס מען קען רופן ביזן עלטער פֿון 65 יאָר – און סאָלדאַטן האָבן נישט דאָס
רעכט צו בעטן אויסנעם צוליב געוויסן־אָפּזאָג.
אַ ענדערונג אין דעם געזעץ אין נאָוועמבער 2022 מיינט אויך אַז געוויסן־אָפּזאָגערס וואָס טאָן אַזוי גערופֿן
אַלטערנאַטיווע דינסט קענען ווערן גערופֿן צו מיליטערישער דינסט צו דורכפֿירן אומבאַוואָפֿנטע פֿונקציעס.
בשעת אין רוסלאַנד – וואָס ווערט באַשולדיקט ווי אַ דיקטאַטור – זענען בקשות פֿאַר געוויסנ־אָפּזאָג טיילווייז
גאַראַנטירט, האָט די אוקראַיִנישע רעגירונג זינט אָנהייב דעם קריג גאָר אויפגעהויבן דאָס רעכט צו געוויסנ־אָפּזאָג.
מצפּון־אָפּזאָגער ווערן פּראָסעקוטירט און אין עטלעכע פאַלן ווערן זיי פֿאַרמישפּט צו עטלעכע יאָר טורמע.
צווישן יאַנואַר און סעפּטעמבער 2023, זענען דורכגעפֿירט געוואָרן כּמעט 19,000 קרימינעלע פּראָצעדורן צוליב געוויסן־אָפּזאָג.
און עס זענען נאָך פילע פֿאַלן קעגן דעזערטירער.
זיי שטייען פֿאַר יאָרן אין טורמע אָדער ווערן צוריקגעשיקט צום פראָנט.
אַלע אוקראַיִנישע מענער צווישן די עלטערן פֿון 18 און 60 יאָר – אַרײַנגערעכנט די וואָס וווינען אין אויסלאַנד – מוזן זיך רעגיסטרירן
פֿאַר מיליטערישן דינסט און דערהײַנטיקן זייער וווינ־סטאַטוס.
קאָנעקציע ע.וו. שאַצט אַז מער ווי 325,000 מענער אין אוקראַיִנע וועלן האָבן אויסגעמיטן מיליטערישן דינסט און
אַנטלויפֿן צו דער אייראפעישער פאראייניקונג ביז אָנהייב 2024.
אַנדערע לענדער וואָס האָבן אַ רעכט צו געוויסן־אָפּזאָג אין שלום־צײַט, באַגרענעצן דאָס רעכט אויך
אין אַ מלחמה־סיטואַציע אָדער אָפּשאַפֿן עס גאָר.
זייער "מאַסקע פֿון דעמאָקראַטיע" פֿאַלט אַראָפּ און זייער אמתדיקער, מענטשנפֿײַנדיקער פּנים ווערט אַנטפּלעקט.
דאָס איז ווײַל דאָס רעכט צו געוויסן־אָפּזאָג געלט אפילו אין צײַטן פֿון אַ נאַציאָנאַלן נויטשטאַנד וואָס באַדראָט דאָס לעבן
פֿון דער נאַציע, האָט דער הויכער קאָמיסאַר פֿאַר מענטשנרעכט פֿון די פֿאַראייניקטע נאַציעס געשריבן אין אַ פּובליקאַציע.
באַטײַטנדיק, מערבֿדיקע פּאָליטיקער און מעדיע רעכטפֿערטיקן זייער שטיצע פֿאַר אוקראַיִנע דורך
פּרעטענדירן אַז אוקראַיִנע שטייט אויף "דעמאָקראַטישן גרונט".
דאָס איז וואָס SRF האָט געטאָן, למשל, אין איר פּראָגראַם "טאַגעסגעשפּרעך" דעם 22סטן אויגוסט 2023 מיטן דײַטשן
פּראָפּאַגאַנדע־פֿאָרשער און היסטאָריקער קריסטיאַן האַרדינגהאַוז.
דעריבער איז נישט איבערראַשנדיק אַז ווען עס קומט צו געוויסן־אָפּזאָג, SRF ווייזט בלויז אויף רוסלאַנד און
זאָגט גאָרנישט וועגן דער סיטואַציע אין אוקראַיִנע.
SRF באַווײַזט זיך דערמיט ווי אַ פּראָפּאַגאַנדע־מוילפֿאָרעם פֿאַר דער אוקראַיִנישער
רעגירונג און איז דעריבער אַ פּאַרטיי אין דער מלחמה.
אָבער, ווי מען האָט געוויזן דורך איר אוממענטשלעכע באַהאַנדלונג פֿון געוויסן־אָפּזאָגערס, איז די
אוקראַיִנישע רעגירונג גאָרנישט אַנדערש ווי "דעמאָקראַטיש".
דאָס ווערט אויך באַשטעטיקט דורך אַ 36-יאָריקן אוקראַיִנער, וואָס וווינט אין שווייץ, אין אַ אינטערוויו מיט swissinfo.ch:
די גאַנצע סיסטעם איז קאָרומפּירט פֿון שפּיץ ביז אונטן, איך מיין.
דערפֿאַר פֿאַרלאָזן מענטשן די פֿראָנט און פאַרלירן זייער מוט צו גיין צום פֿראָנט.
מײַן פֿרײַנד וואָס וווינט דאָרט, האַלט מיר שטענדיק צו זאָגן: "טראַכט בכלל נישט צו קומען דאָ!"
לעסאָף וועלן מיר אַ קוק טאָן ווי מען באַהאַנדלט דאָס מענטשנרעכט צו געוויסנשאַפֿטלעכער אָפּזאָג אין דער
אייראפעישער פארייניקונג און, בפרט, אין דײַטשלאַנד.
לויט רודי פרידריך פֿון דער פֿאַרבאַנד "קאָנעקשאַן e.V.", האָבן בערך 3,500 רוסן געבעטן אַזיל אין
דײַטשלאַנד צוליב געוויסן־אָפּזאָג, לויט ציפֿערן פֿון דער פֿעדעראַלער ביוראָ פֿאַר מיגראַציע.
עס זענען בערך 10,000 איבער דער גאַנצער אייראפעישער פאראייניקונג, אָבער די גרויסע מערהייט פֿון זייערע אַסיל־אַפּליקאַציעס
ווערן איבער דער גאַנצער אייראפעישער פאראייניקונג אָפּגעװיזן.
די פֿריִערדיקע פֿעדעראַלע רעגירונג האָט דערקלערט אַז דעסערטערס פֿון רוסלאַנד זאָלן באַקומען פליטהיימער־שוץ.
אָבער דאָס זענען נאָר אַ פּאָר.
די מערהייט פֿון די רוסן וואָס זענען אַנטלאָפֿן צום מערב זענען דראַפֿט־אויסמײַדער, וואָס ווילן
בכלל נישט ווערן איינגערופֿן צו מיליטערישן דינסט.
זייערע אַסיל־אַפּליקאַציעס ווערן בכלל אָפּגעװיזן אויף דער גרונט אַז עס איז נישט "באַטײַטנדיק"
מסתּמא אַז זיי וועלן ווערן רעקרוטירט פֿאַר דעם קריג.
די פֿאַרשיידענע באַשלוסן פֿון די דײַטשישע געריכטן ווײַזן, אַז די אָפּשאַצונג פֿון דער סכּנה פֿאַר רוסישע
מיליטערישע דעזערטערס איז בשום אופֿן נישט אייןהייטלעך רעגולירט.
געוויסן־אָפּזאָגער פֿון אוקראַיִנע זײַנען ביז איצט געזעצלעך אויף דער זיכערער זײַט אין דײַטשלאַנד:
ווי אַלע אוקראַיִנישע בירגער, האָבן זיי דערווייַל נאָך אַ צײַטווײַליקע הומאַניטאַרע
אויפֿהאַלט־דערלויבעניש, וואָס וועט בלײַבן גילטיק ביז מאַרץ 2026.
אָבער די אוקראַיִנישע רעגירונג דריקט שטאַרק אויף די דײַטשישע רעגירונג, אַז זי זאָל אויסליפֿערן
מענער וואָס זענען פּאַסיק פֿאַר מיליטערישן דינסט.
ווען עס קומט צו "ווידערשטאַנד קעגן שטאַטלעכער אויטאָריטעט", איז עקסטראַדיציע זיכער ערלויבט.
– אַ פּסק־דין פֿונעם פֿעדעראַלן געריכט פֿאַר יושר פֿונעם 16טן יאַנואַר 2025 וועגן דעם צוריקקער פֿון אוקראַיִנישע
געוויסן־אָפּזאָגער האָט אַרויסגערופֿן אַ גאַנצן טומל.
דאָס קען נישט זײַן מער ווײַטגרייכיק:
לויט אַדוואָקאַט רענע בויקע, וואָס האָט במשך זיבן יאָר געאַרבעט בײַם פֿעדעראַלן ביוראָ פֿאַר מיגראַציע און
פליטים, האָט דער פֿעדעראַלער גערעכטיקייט־הויף פֿאַרלעצט די מענטשלעכע כּבֿוד און געמאַכט עטלעכע טעותים.
דער פֿעדעראַלער גערעכטיקייט־געריכט האָט די פאלגנדיקע מיינונג:
אויב אַ 'פֿאַרפֿאָלגטער מענטש אין עקסטראַדיציע־פּראָצעדורן' אָפּזאָגט זיך פֿון מיליטערישן דינסט צוליב געוויסן, מוז ער נאָך
אַלץ ווערן עקסטראַדירט, אויב זײַן היימלאַנד, וואָס בעט די עקסטראַדיציע, ווערט אַטאַקירט דורך אַ באַוואָפֿנטע
קראַפֿט אין פֿאַרלעצונג פֿון אינטערנאַציאָנאַלן געזעץ.
געגעבן אַז די דורכשניטלעכע לעבן־דערוואַרטונג פֿון אַ פֿראָנט־ליניע־זעלנער אין מזרח־אוקראַיִנע איז בלויז פֿיר שעה –
ווי אַ פֿריִערדיקער יו־עס מאַרינער האָט דערציילט צו ABC News אין פֿעברואַר 2023 – ווערן מענטשנרעכט אונטער די פֿיס געטראָטן.
דער אמעריקאַנער מאַרינער האָט געקעמפט צוזאַמען מיט די אוקראינישע כוחות אין באַכמוט.
לויט באָיקע האָט דער באַשלוס פֿון דער פֿעדעראַלער געריכט פֿאַר גערעכטיקייט
ווייט־גייענדיקע קאָנסעקווענצן – ספּעציעל פֿאַר די דײַטשן.
ציטאַט: "כאָטש דער באַשלוס טאַקע באַטרעפֿט די עקסטראַדיציע פֿון אַ אוקראַיִנער, ווען מען לייענט דעם באַשלוס, ווערט קלאָר
אַז ער טאַקע דרייט זיך אַרום דער פֿראַגע צי דייטשן האָבן דאָס רעכט צו אַנטלויפֿן פֿון מיליטערישן דינסט אין מלחמהצײַט."
און דער פֿעדעראַלער גערעכטיקייט־הויף באַשטייט אָפּ די פֿראַגע, און דריקט זיך אויס אַ ביסל פֿאַרווירנדיק ווען ער טענהט אַז "די
אויפֿהעבונג פֿונעם רעכט צו געוויסן־אָפּזאָג איז נישט אוממעגלעך".
וואָס פֿאַר אַ סיגנאַל שיקט דער פֿעדעראַלער גערעכטיקייט־הויף מיט דעם! (...) דאָס פּאַוועט
נאַטירלעך דעם וועג פֿאַר צוקונפֿטיקע אַנטוויקלונגען.
בויקע שליסט:
"לאָמיר זײַן רעאַליסטיש: אין פאַל פֿון מלחמה וועט אין דײַטשלאַנד נישט זײַן קיין רעכט צו געוויסן־אָפּזאָג."
כאָטש דער פֿעדעראַלער גערעכטיקייט־געריכט זיך אויסדרוקט בלויז אין דער סובזשאַנקטיווער פֿאָרעם וועגן דעם ענין,
טוט ער דאָס אָבער מיט אַן אומגעוויינטלעכע קלאָרקייט. (...)
יעדער וואָס וויל עס זען, קען זען אַז אייראָפּע גרייט זיך צו אַ גרויסן קריג.
דעריבער מוז מען אָננעמען אַז לכאורה דעמאָקראַטישע קאָנסטיטוציאָנעלע שטאַטן ווי דייטשלאַנד און די לענדער פֿון דער
אייראפעישער פאראייניקונג וועלן זיך אַרויסשטעלן ווי דיקטאַטורן וואָס הערשן מיט אַן אײַזערנער האַנט אין צײַטן פֿון מלחמה.
דער רעכט צו געוויסן־אָפּזאָג ווערט ערנסט אונטערגעגראָבן.
– בכיוון, ווײַל געוויסן־אָפּזאָג נעמט דעם ווינט פֿון די זעגלען פֿון די מלחמה־פּראָפּאַגאַנדירער.
אַ פֿאַראיין פֿון ציווילע געזעלשאַפֿטלעכע אָרגאַניזאַציעס, וואָס שטייט אין סאָלידאַריטעט מיט אַלע מענטשן וואָס זענען
קעגן מלחמה, האָט פֿאַרעפֿנטלעכט אַן אַפּעל אויף דעם הײַיאָריקן אינטערנאַציאָנאַלן טאָג פֿון געוויסן־אָפּזאָגערס:
פֿאַרהיטן מלחמות אַנשטאָט 'מלחמה־גרייטקייט'
ציטאַט: "מיר זעען געוויסן־אָפּזאָג ווי אַ וויכטיקן בויען־שטיין צו איבערווינקען קריג און דערמיט טויט און חורבן אין קריג."
מיר פֿאָדערן פֿולן רעספּעקט פֿאַרן רעכט צו געוויסן־אָפּזאָג, אַרײַנגערעכנט און בפֿרט אין צײַטן פֿון מלחמה.
מיר פֿאָדערן שוץ און אַסיל פֿאַר אַלע מלחמה־פליטים, פֿאַרפֿאָלגטע געוויסן־אָפּזאָגערס און קעגנערס פֿון מלחמה.
איר האָט אונדזער שטיצע!
פֿאַר צענדליקער יאָרן ברענען מלחמות איבערן גאַנצן לאַנד, מאָל נאָך מאָל אונטער פאַלשע תּירוצים.
ווי פילע לעבן זענען געשטעלט געוואָרן אין סכנה, אויפגערויסט און אויפגעשטאָקט דורך מידיאַ־ליגנס?
מיר ווילן נישט קיין מלחמה, לאָמיר זיך אויפשטיין אַז זי זאָל מער נישט זײַן.
די פֿעלקער פֿון אייראָפּע וואַרפֿן אָפּ דעם מלחמה, אין וועלכן עס זענען נאָר פֿאַרלירער און נישט קיין געווינער.
מיר ווילן נישט קיין מלחמה, לאָמיר זיך אויפשטיין אַז זי זאָל מער נישט זײַן.
די פֿעלקער פֿון אייראָפּע אָפּװײזן דעם קריג, אין וועלכן עס זענען נאָר פאַרלירער און נישט קיין געווינער.
פֿאַרפֿירט דורך מעדיע־באַריכטן, ווערן מענטשן ווידער אָנגעטריבן צו מלחמה.
קעגן רוסלאַנד, קעגן כינע און איראַן, פֿירן זיי די פֿעלקער אין זייער משוגעת צו זייער טויט.
מיר ווילן נישט מלחמה. לאָמיר זיך אויפשטיין, אַז זי זאָל מער נישט זײַן.
די פֿעלקער פֿון אייראָפּע וואַרפֿן אָפּ דעם מלחמה, אין וועלכן עס זענען נאָר פֿאַרלירער און נישט קיין געווינער.
מיר ווילן נישט קיין מלחמה, לאָמיר זיך אויפשטיין אַז זי זאָל מער נישט זײַן.
די פֿעלקער פֿון אייראָפּע אָפּװײזן דעם קריג, אין וועלכן עס זענען בלויז פאַרלירער און נישט קיין געווינער.
מיר וועלן קיינמאָל נישט גיין אין מלחמה.
אָפּזאָגן עס ביז עס איז שלום.
מיר נעמען זיך בײַ די הענט און אַרומנעמען אונדזער גאַנץ לאַנד מיט ליבע.
מיר וועלן קיינמאָל נישט גיין אין מלחמה.
אָפּזאָגן עס ביז עס איז שלום.
מיר נעמען זיך בײַ די הענט, אַרומגעבן אונדזער גאַנץ לאַנד מיט ליבע.