WEBVTT

00:00.259 --> 00:07.041
Kusukela ngo-1982, uSuku Lomhlaba Wonke
Lwabaphikisi Ngokuzethemba lugujwa mhla ziyi-15 kuMeyi.

00:07.041 --> 00:09.906
Ukuphikisa ngenxa yezizathu
zokuzazi kwengqondo kuyilungelo lomuntu!

00:09.906 --> 00:14.864
Ngo-1987, ilungelo lokuphikisa ngenxa yezizathu
zokuzethemba kwamukelwe njengelungelo lomuntu

00:14.864 --> 00:18.640
lomhlaba wonke yiNdibano Jikelele yeZizwe Ezihlangene.

00:18.640 --> 00:24.399
Ngo-2004, iKomidi Lezamalungelo Abantu leZizwe Ezihlangene labiza
amazwe angamalungu eZizwe Ezihlangene ukuba alawule

00:24.399 --> 00:30.145
futhi alandele ilungelo lokuphika umsebenzi ngenxa
yezizathu zokuzethemba emthethweni wabo kazwelonke.

00:30.145 --> 00:34.522
Ngokwe-Wikipedia, ukuphikisa ngenxa
yeziqondo kungamalungelo abantu avikelwe ngumthetho

00:34.522 --> 00:37.812
emazweni anenhloko-dolobha yomthethosisekelo.

00:37.812 --> 00:41.794
Nokho, lokhu kuvamise ukuba ngaphansi
kwezinqubo ezithile nezimfuneko, futhi ukungawuhambisani

00:41.794 --> 00:44.720
nakho kungaholela ekumangalelweni ngokomthetho.

00:44.720 --> 00:49.493
Ezimisweni zobushiqela nasemazingeni okuphuthumayo abekwe
ngumbuso (njengomthetho wempi), ukuphika ukulandela

00:49.493 --> 00:55.040
ngenxa yeqhamo lenhliziyo kuvame ukuba ngokungekho
emthethweni futhi kubhekwa njengecala lobugebengu.

00:55.040 --> 01:01.077
Kodwa leli lungelo lomuntu lokuphika ukulwa ngenxa
yeqhamo lenhliziyo liphathwa kanjani emazweni ahlukene?

01:01.077 --> 01:06.532
Ubani okhombisa ukuthi uyizwe elidemokhrasi
elisekelwe kumthethosisekelo, kanti ubani okuyidiktatshi?

01:06.532 --> 01:10.132
Okulandelayo, sizobheka ngokucophelela amazwe ambalwa:

01:10.132 --> 01:15.439
Emazweni angaphambilini eSoviet ase-Azerbaijan
nase-Turkmenistan, abaphikisi bokuziphatha ngenxa yezizathu

01:15.439 --> 01:18.920
zenkolo noma zokuzethemba babhekana neminyaka eminingana ejele.

01:18.920 --> 01:23.586
Abaphikisi bokuziphatha abaningi sebevele
balethwe phambi kwezinkantolo eNyakatho neCyprus.

01:23.586 --> 01:27.078
Abaphikisi bokuziphatha ngenxa yezizathu
zokuzethemba nabo bayahlukunyezwa eTurkey.

01:27.078 --> 01:33.891
Akumangazi ukuthi eNyakatho Korea, ebusweni bobuphekula,
ukuphika ukulandela imithetho ngenxa yezizathu zokuzethemba

01:33.891 --> 01:37.149
kugwetshwa izijeziso ezifika ekuboshweni ejele lokuboshwa.

01:37.149 --> 01:41.416
Kodwa ngisho naseNingizimu Korea ekuthiwa
iyidemokhrasi, abaphikisi bokuziphatha ngenxa yezizathu

01:41.416 --> 01:44.224
zokuzethemba bagcina behlukunyezwa iminyaka eminingi.

01:44.224 --> 01:52.217
Eminyakeni engu-68, cishe abaphikisi bokuziphatha abangama-20
000 basebenzise isamba seminyaka cishe engu-37 000 ejele.

01:52.217 --> 01:59.575
Nakuba umthetho wokuphikisa ngenxa yesazela
wamukelwa ekupheleni kuka-2019, "insizakalo ehlukile"

01:59.575 --> 02:03.636
yezinyanga ezingama-36 kumele yenziwe eziboshweni.

02:03.636 --> 02:08.082
Lokhu cishe kuyizikhathi ezimbili ubude benkonzo yezempi evamile.

02:08.082 --> 02:13.424
Imisebenzi yabo yansuku zonke
eziboshweni ifaka ukugcinwa nokuhlanzeka.

02:13.424 --> 02:20.570
Amazwe aseNingizimu-mpumalanga ye-Asia, iSingapore neThailand,
nawo awavumi ilungelo lokuphikisa ngenxa yezizathu zokuzethemba.

02:20.570 --> 02:27.938
E-Eritrea, enyakatho-mpumalanga ye-Afrika, abesifazane nabesilisa
kwesinye isikhathi baphoqelelwa ngokungahleliwe ukuba basebenze

02:27.938 --> 02:31.268
iminyaka engu-20; ngenxa yalokho abaningi bashiya izwe.

02:31.268 --> 02:34.654
I-Israel ibona kuphela ilungelo elilinganiselwe
lokuphikisa ngenxa yezizathu zokuzethemba

02:34.654 --> 02:37.015
kwabesifazane abaphoqelekile ukuba bangenele amabutho.

02:37.015 --> 02:42.912
Ukuphikisa ukulwa ngenxa yeziqondiso zokuziphatha
kwabantu kubhekwa njengokungazithobi noma ukubaleka ebuthweni.

02:42.912 --> 02:51.441
Ngomhla ka-16 Ephreli 2025, i-Tagesschau.de yabika
ukuthi abaphikisi bokuziphatha babeyinkinga e-Israel.

02:51.441 --> 02:56.955
Ibutho lase-Israel lithembele kubo ababizwa
ngokuthi abagciniwe, abangabizwa ukuba

02:56.955 --> 03:00.500
basebenze ebuthweni kuze kube neminyaka engu-40.

03:00.500 --> 03:06.536
Kusukela ekuhlaselweni kweHamas ngomhlaka 7 Okthoba
2023, kuthiwa abagcini bezempi abangaphezu

03:06.536 --> 03:11.490
kuka-100,000 benqabile ukusebenzela ebuthweni lase-Israel.

03:11.490 --> 03:17.057
Manje empini e-Ukraine kusukela mhla ziyi-24 kuFebhuwari 2022:

03:17.057 --> 03:23.777
Connection e.V., inhlangano yaseJalimane enobudlelwano obuseduze
nomkhankaso wokuthula, ilinganisa ukuthi amadoda

03:23.777 --> 03:30.523
angaphezu kuka-22 000 abophozelwe ukuba basebenzele
emabuthweni azobe eseshiye iBelarus ngoSepthemba 2022.

03:30.523 --> 03:35.475
EBelarus, ukubizwa ebuthweni kusebenza kubo
bonke amadoda abaneminyaka engu-18 kuya kwengu-27.

03:35.475 --> 03:38.676
NgokweMthetho Wezobugebengu, abaphikisi bokuziphatha
ngenxa yezizathu zokuzethemba babhekana nezijeziso

03:38.676 --> 03:41.412
zemali kanye nezigwebo ejele ezingafika eminyakeni emihlanu.

03:41.412 --> 03:49.961
Ngokususelwa ocwaningweni olwenziwe yinhlangano ezimele
yaseRussia, i-Connection e.V. iphetha ukuthi phakathi komhla

03:49.961 --> 03:56.372
ka-24 Februwari 2022 noJulayi 2023, okungenani
abasosha abaphoqelekile abangama-250,000

03:56.372 --> 04:01.819
baseRussia bashiya izwe bafuna ukuvikelwa kwamanye amazwe.

04:01.819 --> 04:07.854
ERashiya, bonke amadoda abaneminyaka engu-18
kuya kwengu-30 kumele basebenze ebuthweni lezempi.

04:07.854 --> 04:12.903
Isicelo sokuphikisa ngenxa yeziqondiso zenhliziyo
siyatholakala kuphela kuze kufike ukubizwa ebuthweni.

04:12.903 --> 04:18.218
Abagcini bezempi – abangabizwa kuze kube neminyaka
engu-65 – kanye namasosha abanalo ilungelo lokufaka

04:18.218 --> 04:22.259
isicelo sokuphika ukulwa ngenxa yezizathu zokuzethemba.

04:22.259 --> 04:29.046
Uguquko emthethweni ngoNovemba 2022 luphinde lisho ukuthi
abaphikisi bokuziphatha abenza okubizwa

04:29.046 --> 04:36.643
ngokuthi insizakalo ehlukile bangabizwa enkonzweni
yezempi ukuze benze imisebenzi engenazikhali.

04:36.643 --> 04:42.996
Ngesikhathi eRussia – ebizwa njengombuso wobuphekula – izicelo
zokuphika ukulwa ngenxa yezizathu zokuzethemba ziqinisekisiwe

04:42.996 --> 04:47.556
ngokwengxenye, uhulumeni wase-Ukraine umise
ngokuphelele ilungelo lokuphika ukulwa ngenxa

04:47.556 --> 04:50.999
yezizathu zokuzethemba kusukela ekuqaleni kwempi.

04:50.999 --> 04:54.576
Abaphikisi bokuziphatha ngenxa yezizathu
zokuzethemba bayabhekana nokumangalelwa, futhi

04:54.576 --> 04:58.684
kwezinye izimo bagwetshwa iminyaka eminingi ejele.

04:58.684 --> 05:03.802
Phakathi kukaJanuwari noSepthemba 2023, kwenziwa
cishe izinqubo zecala lobugebengu ezingu-19 000

05:03.802 --> 05:07.298
ngenxa yokuphikisa ngenxa yezizathu zokuzethemba.

05:07.298 --> 05:10.677
Futhi kunezinye izimangalo eziningi ngokumelene nabashiya impi.

05:10.677 --> 05:15.462
Babhekene neminyaka ejele noma
ukubuyiselwa emgqeni wokuqala wempi.

05:15.462 --> 05:22.412
Bonke amadoda ase-Ukraine abaneminyaka engu-18 kuya kwengu-60
– kuhlanganise nalabo abahlala phesheya – kumele babhalisele

05:22.412 --> 05:26.712
insizakalo yezempi futhi bavuselele isimo sabo sokuhlala.

05:26.712 --> 05:34.683
Connection e.V. ilinganisa ukuthi amadoda
angaphezu kuka-325,000 e-Ukraine azobe egweme insizakalo

05:34.683 --> 05:39.944
yezempi futhi bebalekela e-EU ekuqaleni kuka-2024.

05:39.944 --> 05:45.590
Ezinye izizwe ezinelungelo lokuphikisa ngenxa
yezizathu zenhliziyo ngesikhathi sokuthula nazo zinciphisa

05:45.590 --> 05:49.554
leli lungelo esimweni sempi noma zililahle ngokuphelele.

05:49.554 --> 05:55.901
Isigqoko sabo sobuDemokhrasi siwa, bese
kuvela ubuso babo bangempela obungamthandi abantu.

05:55.901 --> 06:01.607
Lokhu kungenxa yokuthi ilungelo lokuphikisa ngenxa yeziqondiso
zenhliziyo lisebenza ngisho nasezikhathini zokuphuthuma

06:01.607 --> 06:06.008
kukazwelonke ezisongela ukuphila kwesizwe,
njengoba uMkomishana Omkhulu Wezizwe Ezihlangene

06:06.008 --> 06:09.678
Wezamalungelo Abantu ebhale encwadini ethile.

06:09.678 --> 06:16.271
Okubalulekile, abezepolitiki baseNtshonalanga kanye
neziteshi zezindaba bazimela ukweseka kwabo i-Ukraine

06:16.271 --> 06:21.103
ngokuzifaka sengathi i-Ukraine imi "emhlabathini wedemokhrasi".

06:21.103 --> 06:28.986
Lokhu yilokho i-SRF eyenzile, isibonelo, ohlelweni lwayo
lwe-Tagesgespräch ngomhlaka 22 Agasti 2023 nomcwaningi

06:28.986 --> 06:34.375
wezokupropaganda waseJalimane nomlando uChristian Hardinghaus.

06:34.375 --> 06:40.622
Ngakho-ke akumangazi ukuthi uma kukhulunywa
ngokuphikisa ngenxa yesazela, i-SRF igxila

06:40.622 --> 06:44.804
kuphela eRussia futhi ayikhulumi ngesimo e-Ukraine.

06:44.804 --> 06:53.193
Ngakho-ke i-SRF iyaziveza njengomlomo wezokupropaganda
kukahulumeni wase-Ukraine, ngaleyo ndlela iba yingxenye yempi.

06:53.193 --> 06:58.529
Nokho, njengoba kubonakala ekuphathweni kwayo
okungekho nobuntu kwabaphikisi ngenxa yezizathu zokuziphatha,

06:58.529 --> 07:02.080
uhulumeni wase-Ukraine akuyona nhlobo "idemokhrasi".

07:02.080 --> 07:10.508
Lokhu futhi kuqinisekiswa ngumuntu wase-Ukraine oneminyaka
engu-36 ohlala eSwitzerland engxoxweni ne-swissinfo.ch:

07:10.508 --> 07:14.463
Uhlelo lonke lugcwele inkohlakalo
kusukela phezulu kuya phansi, ngicabanga.

07:14.463 --> 07:18.980
Yingakho abantu beshiya futhi
belahlekelwa ugqozi lokuya phambili.

07:18.980 --> 07:25.980
Umngane wami ohlala lapho uyaqhubeka
engitshela, 'Ungacabangi ngisho nokufika lapha!'

07:25.980 --> 07:31.091
Ekugcineni, sizobheka ukuthi ilungelo
lomuntu lokuphikisa ngenxa yeqhamo lenhliziyo

07:31.091 --> 07:34.880
liphathwa kanjani e-EU nakuJalimane ikakhulukazi.

07:34.880 --> 07:40.278
NgokukaRudi Friedrich ovela enhlanganweni "Connection e.V.",
cishe amaRashiya angu-3,500 afake izicelo zokufuna indawo

07:40.278 --> 07:44.075
yokuphepha eJalimane ngenxa yokuphikisa
ngenxa yezizathu zokuzethemba, ngokwezibalo

07:44.075 --> 07:46.758
ezivela eHhovisi Likazwelonke Lezokufuduka.

07:46.758 --> 07:51.177
Kukhona cishe abantu abayizinkulungwane eziyishumi
kulo lonke i-EU, kodwa iningi elikhulu lezicelo zabo

07:51.177 --> 07:54.287
zokufuna indawo yokuphepha liyenqatshwa kuyo yonke i-EU.

07:54.287 --> 08:00.810
Uhulumeni wangaphambilini kazwelonke umemezele ukuthi ababaleki
abavela eRussia kufanele banikezwe ukuvikelwa kwababaleki.

08:00.810 --> 08:02.558
Kodwa yizona ezimbalwa kuphela.

08:02.558 --> 08:07.157
Iningi lamaRashiya ababalekele eNtshonalanga
bangabagwema ukubizwa ebuthweni abangafuni ukubizwa

08:07.157 --> 08:10.254
ukuba basebenze emkhosini wempi kusukela ekuqaleni.

08:10.254 --> 08:15.502
Izicelo zabo zokucela indawo yokuphepha
ngokuvamile ziyenqatshwa ngokusekelwe ekutheni

08:15.502 --> 08:19.131
akubonakali kakhulu ukuthi bazogayelwa empini.

08:19.131 --> 08:24.404
Izinqumo ezihlukene zezinkantolo zaseJalimane
zikhombisa ukuthi ukuhlolwa kwesimo esiyingozi

08:24.404 --> 08:29.053
kwababaleki bezempi baseRussia akulawulwa ngendlela efanayo.

08:29.053 --> 08:34.121
Abaphikisi bokuziphatha abavela e-Ukraine kuze
kube manje bahlale bephephile ngokomthetho eJalimane:

08:34.121 --> 08:40.063
Njengabo bonke izakhamuzi zase-Ukraine,
okwamanje basenayo indawo yokuhlala yesikhashana

08:40.063 --> 08:44.638
yezobubele, ezohlala isebenza kuze kube uMashi 2026.

08:44.638 --> 08:48.324
Nokho, uhulumeni wase-Ukraine ukhuphula
ingcindezi kuhulumeni waseJalimane ukuze

08:48.324 --> 08:51.600
adlulisele amadoda afanelekayo enkonzweni yezempi.

08:51.600 --> 08:58.176
Uma kukhulunywa ngokumelana namandla kahulumeni,
ukudluliselwa komsolwa kuvunyelwe ngokuphelele.

08:58.176 --> 09:04.303
– Isinqumo seNkantolo Yezobulungiswa Kazwelonke
ngomhlaka 16 Januwari 2025 mayelana nokubuyiselwa kwabaphikisi

09:04.303 --> 09:08.369
bokuziphatha base-Ukraine sabangela ukudideka okukhulu.

09:08.369 --> 09:11.689
Lokhu akukwazi ukuba nokuthonya okukhulu kunalokhu:

09:11.689 --> 09:17.375
Ngokusho kummeli René Boyke, osebenze eHhovisi Likazwelonke
Lezokufuduka Nezimpunzi iminyaka

09:17.375 --> 09:24.062
eyisikhombisa, iNkantolo Ephakeme YoBulungisa yephule
isithunzi somuntu futhi yenza amaphutha ambalwa.

09:24.062 --> 09:27.520
INkantolo Kazwelonke Yobulungiswa inombono olandelayo:

09:27.520 --> 09:34.176
Uma umuntu ohlukunyezwayo ezinqubweni zokudluliselwa ezweni lakhe
enqaba insizakalo yezempi ngenxa yesazela sakhe, kumele

09:34.176 --> 09:38.742
adluliselwe ezweni lakhe uma izwe lakhe
elicela ukudluliselwa lihlaselwa ngamabutho

09:38.742 --> 09:42.051
ezempi ngokwephula umthetho wamazwe ngamazwe.

09:42.051 --> 09:49.779
Njengoba isosha elisebenza emgqeni wokuqala empini empumalanga
ye-Ukraine liphila amahora amane kuphela –

09:49.779 --> 09:58.115
njengoba owayenguMarine wase-US etshele i-ABC News
ngoFebhuwari 2023 – amalungelo abantu ayacwatshwa phansi.

09:58.115 --> 10:02.969
Umsosha wase-US Marine walwa
eceleni kwamabutho ase-Ukraine eBakhmut.

10:02.969 --> 10:08.125
NgokukaBoyke, lesi sinqumo seNkantolo Yezobulungiswa
Kazwelonke sinemiphumela ebanzi – ikakhulukazi kwabaseJalimane.

10:08.125 --> 10:15.357
Noma-ke isinqumo empeleni siphathelene nokudluliselwa komuntu
wase-Ukraine, ukufunda isinqumo kwenza kucace ukuthi

10:15.357 --> 10:23.945
empeleni sigxile embuzweni wokuthi ngabe amaJalimane
anelungelo yini ukugwema insizakalo yezempi ngesikhathi sempi.

10:23.945 --> 10:31.786
Futhi iNkantolo Yezobulungiswa Kazwelonke iyaphika lo mbuzo,
iyiveza ngokudidayo lapho ithi 'ukumiswa kwelungelo lokuphikisa

10:31.786 --> 10:35.957
ngenxa yezizathu zenhliziyo akuyona into engacabangeki'.

10:35.957 --> 10:41.019
Yiliphi isignali iNkantolo Kazwelonke
Yobulungiswa eyithumela ngalokhu! (...) Lokhu

10:41.019 --> 10:44.463
ngokwemvelo kuvula indlela entuthukweni ezayo.

10:44.463 --> 10:46.592
uBoyke uphetha:

10:46.592 --> 10:53.164
"Masibe ngokoqobo: uma kwenzeka impi, ngeke kube nalungelo
lokuphika impi ngenxa yezizathu zokuzethemba eJalimane."

10:53.164 --> 10:57.435
Nakuba iNkantolo Kazwelonke Yobulungiswa ikhuluma
ngalesi sihloko kuphela ngendlela yokucabanga (subjunctive),

10:57.435 --> 11:00.088
noma kunjalo iyenza ngokucaca okungajwayelekile. (...)

11:00.088 --> 11:06.601
Noma ubani ofuna ukukubona angabona
ukuthi iYurophu ilungiselela impi enkulu.

11:06.601 --> 11:11.554
Ngakho-ke kumele kucatshangwe ukuthi izizwe ezibonakala
zinemithetho yomthethosisekelo edemokhrasi, ezifana

11:11.554 --> 11:17.197
neJalimane namazwe e-EU, zizovezwa njengezibuso
zobuphethe ezibusayo ngesandla sentsimbi ngezikhathi zempi.

11:17.197 --> 11:20.830
Ilungelo lokuphikisa ngenxa
yezezimiso zokuziphatha liyaphulwa kakhulu.

11:20.830 --> 11:26.054
– Ngenhloso, ngoba ukuphika impi ngenxa yezimvo
zokuziphatha kuyasusa umoya eziseyilini zabashukumiseli bempi.

11:26.054 --> 11:33.792
Inhlangano yezinhlangano zomphakathi ezisekela bonke abantu
abaphikisa impi yashicilela isimemo ngosuku lwamazwe

11:33.792 --> 11:38.864
ngamazwe lwabanqaba impi ngenxa yezizathu zokuzethemba lonyaka:

11:38.864 --> 11:42.062
Ukuvimbela izimpi esikhundleni sokulungela impi

11:42.062 --> 11:47.895
Sithombe: "Sibona ukuphikisa ngenxa yeziqondiso
zokuziphatha njengesisekelo esibalulekile ekunqobeni impi,

11:47.895 --> 11:50.880
ngaleyo ndlela nokunqoba ukufa nokubhujiswa empini."

11:50.880 --> 11:58.522
Sifuna inhlonipho ephelele yelungelo lokuphikisa ngenxa yezizathu
zokuzethemba, kuhlanganise ikakhulukazi ngezikhathi zempi.

11:58.522 --> 12:02.729
Sifuna ukuvikelwa nokuphephela kubo bonke
ababaleki bempi, abaphikisi bempi ngenxa

12:02.729 --> 12:05.387
yezizathu zokuzethemba kanye nabaphikisi bempi.

12:05.387 --> 12:07.551
Unesekelo sethu!

12:33.577 --> 12:41.731
Eminyakeni eminingi, izimpi bezivuthuza ezweni
lonke, kaningi ngaphansi kwezizathu ezingamanga.

12:41.731 --> 12:50.258
Bangaki abantu abaphonswe engcupheni,
bagqugquzelwe futhi bavuswe amanga ezindaba?

12:50.258 --> 12:58.281
Asifuni impi, masivuke ukuze ingasabikho.

12:58.281 --> 13:06.277
Abantu baseYurophu bayiphika le mpi, lapho
kunezilahlekelayo kuphela futhi kungekho abawinile.

13:06.277 --> 13:14.217
Asifuni impi, masivuke ukuze ingasabikho.

13:14.217 --> 13:21.874
Abantu baseYurophu bayenqaba le mpi, lapho
kunezilahlekelayo kuphela futhi kungekho abawinile.

13:38.060 --> 13:45.833
Baholwa yizindaba ezidukisayo, abantu bayakhuthazwa futhi empini.

13:45.833 --> 13:54.283
Ngokumelene neRussia, neChina ne-Iran,
bayashayela abantu ekufeni ngenxa yokuhlanya kwabo.

13:54.283 --> 14:02.124
Asifuni impi. Masivuke ukuze ingasabikho.

14:02.124 --> 14:10.257
Abantu baseYurophu bayenqaba le mpi, lapho
kunabalahlekelayo kuphela futhi kungekho abawinile.

14:10.257 --> 14:18.318
Asifuni impi, masivuke ukuze ingasabi ikhona.

14:18.318 --> 14:27.210
Abantu baseYurophu bayenqaba le mpi, lapho
kunezilahlekelayo kuphela futhi kungekho abawinile.

14:27.210 --> 14:34.140
Asisoze siye empini.

14:34.140 --> 14:43.156
Yinqaba kuze kube nokuthula.

14:43.156 --> 14:59.129
Sibamba izandla ndawonye, sizungeza izwe lethu lonke ngothando.

14:59.129 --> 15:06.046
Asisoze siye empini.

15:06.046 --> 15:15.068
Yinqaba kuze kube nokuthula.

15:15.068 --> 15:30.514
Sibamba izandla ndawonye, sizungeza izwe lethu lonke ngothando.
