21 mart 2025-ci il tarixində Federal Şuranın borc paketini təsdiq etməsindən sonra Almaniya Federal
Respublikasının tarixində ən böyük borc buraxılışına yol açıldı.
Əsas kütləvi informasiya vasitələri bildirib ki, bu, təxminən bir trilyon avro yeni borc deməkdir.
Lakin CDU/CSU ilə SPD-nin Yeşillərlə bağladığı razılaşma ilə bağlı indiki hesablamalar
göstərir ki, yeni borc dağı daha böyük ola bilər.
Koalisiya hökuməti dağılanadək Federal Maliyyə Nazirliyinin baş iqtisadçısı olan iqtisadçı Vulf Haynrix Reyter buna görə növbəti
on il ərzində "ən azı 1,8 trilyon avro" yeni borc gözləyir.
Bu nəhəng məbləği nəzərə alaraq, bir sıra aparıcı iqtisadçılar və hətta Federal Audit İdarəsi xəbərdarlıq siqnalı verdi və borc
paketinin mənfi təsirləri barədə təcili xəbərdarlıqlar yayımladı.
Lakin onların xəbərdarlıqları əsas kütləvi informasiya vasitələrində demək olar ki, nəzərə alınmadı və
yalnız bəzi aparıcı iqtisadçıların xəbərdarlıq üçün səs qaldırdığı qısa şəkildə qeyd edildi.
Bunlar, məsələn, ● Lars Feld: Freiburg Universitetinin İqtisadi Siyasət professoru və
Almaniya İqtisadi Ekspertlər Şurasının sabiq sədri
● Veronika Grimm: iqtisadçı, Nuremberq Texniki Universitetinin professoru və Almaniya İqtisadi Ekspertlər Şurasının üzvü
● Volker Wieland: Frankfurt Qoethe Universitetinin Valyuta və Maliyyə Sabitliyi İnstitutunun (IMFS)
direktoru və Almaniya İqtisadi Ekspertlər Şurasının sabiq üzvü
● Justus Haucap: Düsseldorfdakı Heinrich Heine Universitetinin dekanı və Monopoliyalar Komissiyasının sabiq sədri
● Christoph M. Schmidt, İqtisadi Tədqiqatlar üzrə Leibniz İnstitutunun prezidenti
Bütün bu aparıcı iqtisadçılar qorxurlar ki, borc paketi inflyasiyanı alovlandıracaq və alman
əhalisinin rifahında əhəmiyyətli itkilərə səbəb olacaq.
Bu hətta Avropanın maliyyə sabitliyini təhlükə altına ala və avro böhranının yenidən alovlanmasına səbəb ola bilər.
Bu kontekstdə məşhur iqtisadçı, idarəetmə məsləhətçisi və yazıçı Dr Markus Krall da bunu Almaniya Federal
Respublikasının tarixindəki ən böyük soyğun adlandırır.
Aşağıda məşhur təlimçi və müəllif Krissy Riegerin Dr. Krall və maliyyə eksperti Ernst Wolff ilə
apardığı iki müsahibədən seçmələr təqdim olunur.
Onlar Friedrich Merz rəhbərliyindəki perspektivli yeni federal hökumətin planlarını dəqiq
təhlil edir və ən əsası, nəticələrini xülasə edirlər:
Krissy Rieger: Salam hər kəs, bu gün söhbət etmək üçün Markus Krall bizimlədir.
Zamanınızı ayırdığınız üçün çox təşəkkür edirəm.
Markus Krall: Buyurun, xanım Rieger. Yenə də, yenə də.
Krissy Rieger: Son söhbətimizdə müzakirə etdiyimiz kimi, hələ də sarsıntılı dövrlər yaşayırıq.
Və indi ümumi seçkinin nəticələri bəlli oldu, hər şey bitdi. Bunun haqqında nə deyə bilərsən?
Son nəticələr açıqlandıqdan sonra Birliyin yenidən daha çox dəstək qazanmasına da təəccübləndinizmi? Bu barədə nə düşünürsünüz?
Markus Krall: Yaxşı, trafik işığı koalisiya hökumətinin fəlakətli fəaliyyəti nəzərə alınanda,
İttifaq əslində gözləniləndən xeyli pis çıxış etdi.
Bəli, yaxşı, müxalifətdə olanda və CDU-nun müxalifətdə olduğu kimi zəif hökumətə sahib
olanda, əslində 35–40 faiz arasında səs almalısan.
Əsasən, cənab Merzin seçkilərdən əvvəlki zəif çıxışı səbəbindən, mövcud şərait nəzərə
alındıqda, CDU nisbətən zəif nəticə göstərdi.
Və seçkilərdən sonra o, demək olar ki, bütün pərdəni götürüb, təkcə hər bir seçki vədini pozmayıb, həm də onları
əksinə dəyişdirib; buna görə də AfD-nin indi CDU-dan cəmi iki faiz xalla geri qalması təəccüblü deyil.
Ümid edirəm ki, AfD tezliklə CDU-nu qabaqlayacaq, beləliklə CDU-da deyimdəki Uzun Bıçaqlar Gecəsi baş
qaldırsın və bu partiya tamamilə uğursuz sədrindən qurtulsun.
Krissy Rieger: Pozulmuş seçki vədlərindən hansını ən pis hesab etdiniz?
Markus Krall: Yaxşı, bu çətindir. Əslində, hər biri o qədər fəlakətli idi ki, haradan başlayacağını bilmək çətindir.
Əlbəttə ki, o, ən çox vurğuladığı məqam sağlam maliyyə siyasəti aparmaq istədiyi idi.
İndi dörd həftə ərzində o, 1949-cu ildən bəri təsis olunduğu vaxtdan bəri bütün Almaniya Federal
Respublikasının topladığı borcdan daha çox borc yığıb.
Sadəcə bunu təsəvvür et. Doğrudur, o borcu ikiqat etmədi, amma o vaxtlar Almaniya Federal
Respublikasının borcu sıfırdan başlamamışdı.
Beləliklə, o vaxt orada nə var idi, o vaxtkı vəziyyət ilə bu günkü vəziyyət arasındakı fərq təxminən cənab
Merzin indi borc paketi ilə bir zərbədə etdiyi şeyə uyğundur.
Beləliklə, o, Almaniya Federal Respublikasının borcunu iki dəfə artırır ki, bu da ölkəni xalis milli məhsulun 100
faizindən çox borcu olan İtaliya ilə eyniləşdirəcək və bu, özəl investisiyaların böyük miqyasda köçməsinə səbəb olacaq.
Şəxsi investisiya buna görə də bu hökumət tələbi ilə geri çəkilir, sonra isə qüvvəyə minir.
Bütün bunlar sosializmə doğru bir yürüşdür.
Və ikinci böyük, ikinci böyük katastrofik, bəli, ikinci böyük katastrofik vəd pozuntusu əsasən
miqrasiya ilə bağlıdır. Burada o, güclü adam rolunu oynayıb.
Və indi gördüyümüz odur ki, o pələng kimi sıçradı və xanım Esken üçün yataq yanındakı xalça kimi yerə düşdü.
Yaxşı, bəzən özünə bunu verməliyəsən.
Bəli, mən inanıram ki, hər səhər, necə deyərlər, o, bu yataq xalı üzərindən addımlayanda
barmaqlarında xoş bir qıjırtı hissi keçirir.
Və onun tamamilə uğursuz olduğu üçüncü əsas məsələ, əlbəttə ki, enerji və iqlim məsələsidir.
Çünki o, əslində Habeck-in həyata keçirdiyi və Almaniyanın deindustrializasiyasına
səbəb olan dağıdıcı siyasətləri davam etdirir.
Və bütün bunları bir araya gətirsək, deməliyəm ki, bunda müəyyən Honecker tipli sosializm var.
Beləliklə, bu, demək olar ki, Almaniyanın devrilməsini istəsəydiniz edəcəyiniz işlərlə eynidir.
Krissy Rieger: Deyə bilərsən ki, o, demək olar ki, bütün seçki vədlərini yerinə yetirib.
Markus Krall: Bəli, əvvəldən bir az köhnəlmişdi, amma indi həqiqətən köhnəlib, deyə bilərsən.
Krissy Rieger: Borc məsələsinə gəldikdə, insanlar həmişə deyirlər ki, bu iqtisadiyyat üçün vacibdir.
Deyərdinizmi ki, bu borclar hazırda iqtisadiyyatı irəliyə aparır və bu indi dəyişir?
Markus Krall: Bu borcun iqtisadiyyata kömək edəcəyi tamamilə mənasızdır.
Bu borclar iri korporasiyalara, yəni silah istehsalçılarına və bir neçə digər iri korporasiyaya kömək edir, onlar isə
sonra Almaniya iqtisadiyyatına investisiya qoymayacaqlar.
Gəlin misal üçün cənab Merzin başlamaq istədiyi 500 milyardlıq müdafiə xərclərini götürək.
Bundan kim faydalanır? Rheinmetall kimi şirkətlər.
Lakin Rheinmetall Almaniyada investisiya qoymur, çünki bu yüksək enerji sərfiyyatlı istehsal üçün Almaniyada enerji
xərcləri o qədər yüksəkdir ki, bu, onlar üçün sərfəli deyil.
Onlar hazırda Ukraynanın qalan hissəsində sursat və hər cür digər şeylər üçün yeni fabriklər tikirlər.
Bəli. Onları Ukraynanın qalan hissəsində tikirlər.
Onlar kiçik bir iqtisadi möcüzə yaradırlar, amma Almaniyada deyil. Və hər yerdə elə olacaq.
Beləliklə, bu pul boşa gedəcək. Bu, iqtisadiyyata heç cür kömək etməyəcək, hətta bir-iki baş direktor artıq
əllərini ovuşdurub "oh, bu bizim üçün əla olacaq" deyə düşünür. Bəli, indi bir az əlavə gəlir əldə edəcəyik.
Bəli, bəziləri gözlənilməz gəlirlər əldə edəcək, amma kiçik və orta bizneslər əlbəttə ki, iri
korporasiyaların xərci hesabına geri itələnməyə davam edəcək.
Beləliklə, bu bir prinsipdir. Mussolini nə dedi? Faşizm dövlətin və iri korporasiyaların birliyidir.
Yenə başladıq. İqtisadi mənada, yəni.
Və əlbəttə ki, görəcəyimiz odur ki, bu proqram iqtisadiyyata kömək etməyəcək, əksinə
genişmiqyaslı zərər verəcək. Bunun bir neçə səbəbi var.
Birincisi, artıq bu rəqəm olan 1,800 milyard dörd buçuk illik bütün Almaniya əmanətlərini yeyəcək.
Beləliklə, 400 milyard Almaniyanın hər il xalis milli məhsulunun 10 faizi qədərdir.
Beləliklə, dörd buçuk il ərzində xaricdən pul borc almaq məcburiyyətində qalmayım deyə
bütün yığımlarımızı dövlət borcuna yatırmalıyıq.
Əlbəttə, biz xaricdə də borc götürəcəyik, amma yalnız miqyasını aydınlaşdırmaq üçün.
İkinci məsələ odur ki, Almaniyanın kredit reytinqləri İtaliya səviyyəsinə enir.
Və indiyədək İtaliya, Fransa və digərləri yalnız Almaniyanın kredit reytinqindən istifadə etdikləri üçün
özlərini nisbətən aşağı xərclə maliyyələşdirə biliblər.
Zəmanətlər vasitəsilə, avro və istifadə olunmuş bütün köçürmə imkanları vasitəsilə.
Və əlbəttə ki, 1999-cu ildə avro təqdim ediləndə bizə verilən bütün vədləri pozmaq, amma bu başqa söhbətdir.
Beləliklə, indi Almaniya eyni kredit tələsinə düşür və bizə öz kredit reytinqlərini borc verə biləcək heç kim yoxdur.
Nəticə Almaniya istiqrazları və beynəlxalq kapital bazarlarında kreditlər üzrə faiz dərəcələrinin artması olacaq.
Və bu yüksələn faiz dərəcələri özəl investisiyaları sıxışdıracaq.
İpotekası üzrə beş və ya altı faiz faiz ödəyən ev tikən şəxs artıq buna pul tapa bilmir, ona görə də tikməyəcək.
Eyni, fabrik tikmək və ya proqram təminatına investisiya qoymaq qərarını verən sahibkarlar üçün də keçərlidir.
Bu investisiyalar artıq baş verməyəcək və iqtisadiyyatın texniki jargonu ilə bu 'crowding out' adlanır.
Başqa sözlə, dövlət xərcləri ilə özəl investisiyaların sıxışdırılması.
Və sonra, əlbəttə ki, insanların ümid etdiyi 1,8 trilyonu əldə etməyəcəyimiz faktı var.
Xanımlar və cənablar, qarşılığında infrastruktur və ya buna bənzər hər hansı bir şey alacağınızı unuda bilərsiniz.
Mən sadəcə sənin üçün hesablamanı edəcəyəm. Beləliklə, əvvəlcə 1,8 trilyondan silahlanmaya ayrılan 500 milyardı çıxarıq.
Silahlanma investisiya deyil, daha doğrusu dövlət istehlakıdır, çünki tanklar digər şeylər istehsal etmək üçün yararlı deyil.
Dronlar da, patronlar da atıla bilməzlər. Onları yalnız atmaq olar.
Bəli, iş bundadır – onlar buna həmişə investisiya deyirlər – bəli, biz təhlükəsizliyimizə və
bu cür mənasız şeylərə investisiya qoymalıyıq.
Bəli, təhlükəsizliyimizə ən yaxşı investisiya bütün qonşularımızla yaxşı münasibətlər qurmaq olardı.
Amma sonra onlar Adolf və Vilhelmin dövrlərindən bəri görmədiyimiz bir megalomaniya tutqusu içində hər kəslə dava saldılar.
Beləliklə, insanlar Çin prezidentini diktator adlandırırlar, əlbəttə ki, Rusiya prezidentini də, həmçinin Amerika prezidentini
də, ona müxtəlif cəfəngiyyatlar yedirmişdilər, səhvən inanaraq ki, o heç vaxt prezident olmayacaq. Mən
isə burada onların hamısını sadalamaq belə istəmirəm.
Biz həqiqətən hər kəslə oynayırıq. Və sonra görünür ki, bizə təhlükəsizliyə pul xərcləmək lazım gəlir; əgər biz
bunu etməsəydik, bu pula heç vaxt ehtiyacımız olmazdı.
Beləliklə, bu hökumət istehlakıdır. Bu isə 1,3 trilyon qoyur.
Bu 1,3 trilyonun 300 milyarı yəqin ki, investisiyaya yox, qaçqın xərclərinə sərf olunacaq.
Artıq elan olunub ki, federal ştatlar indi tamamilə ödənilməz hala gələn miqrasiyanın maliyyələşdirilməsini
davam etdirmək üçün bu fonddan istifadə edəcəklər.
Bəli, o zaman bir trilyon qalır. O trilyondan yarısı ehtimal ki, "iqlim investisiyaları" adlanan sahəyə, digər
yarısı isə real infrastruktur investisiyalarına gedəcək.
Xanımlar və cənablar, iqlim investisiyaları tamamilə boşuna xərcləmədir, çünki 1 000 külək turbinı külək olmadıqda elektrik
enerjisi istehsal etmir, 10 000 külək turbinı isə külək olduqda nə qədər elektrik
enerjisi istehsal edir? Beləliklə, bu işləməyəcək.
Beləliklə, cənab Habeck üçlük qaydasını düzgün tətbiq edə bilmir, görünür, cənab Merz də elə.
Amma dediyim kimi, 1000 külək turbinası heç nə istehsal etmir, 10 000 də heç nə istehsal etməyəcək.
Beləliklə, sıfıra vurmaq sıfır deməkdir, xanımlar və cənablar.
Beləliklə, bu 500 milyard israfçı və gəlir gətirməyən investisiyalara axdırılmağa davam
edəcək. İndiyə qədərki ən böyük səhv yönləndirmə.
Bunların hamısını sonradan böyük xərclə sökməli olacağıq, çünki bu dəli-həngamə bitəndə heç kəs onlardan istifadə edə bilməyəcək.
Beləliklə, real infrastruktur investisiyaları üçün 500 milyard qalır. Amma dövlət bütün alıcıların ən pisidir.
Dövlət haradasa bina tikdikdə, bu, özəl şəxslərin tikdiyi binaya nisbətən kvadrat metri
başına həmişə iki-üç dəfə baha başa gəlir.
Bu o deməkdir ki, dövlət nə tikirsə – yollar, körpülər, binalar, xəstəxanalar, məktəblər – bunların hamısı özəl
şirkətlərin tikdiyi halda olduğundan iki dəfə baha başa gəlir.
Və nəticə olaraq bu 500 milyard üçün biz yalnız 250 milyard dəyərində infrastruktur alacağıq.
Və əgər indi dövlətin yaratmaq istədiyi bu böyük tələbatı cənab Habeck-in isitmə qanunu səbəbindən yarıya qədər kiçilmiş,
daşınmaz əmlak bazarını məhv etmiş və saysız-hesabsız tikinti şirkətini iflasa sürükləmiş köhnəlmiş tikinti
sənayesi ilə qarşılaşdığını nəzərə alsaq, bu böyük tələbat indi azaldılmış təkliflə üzləşəcək.
Belə bir vəziyyətdə nə baş verir? Qiymətlər qalxır.
Bu o deməkdir ki, biz 250 milyard üçün infrastruktur əldə etməyəcəyik, bəlkə 150 milyard üçün əldə edəcəyik.
Amma infrastruktur üçün 150 milyardımız var, görünür yalnız dəmir yolu üçün boşluq 100 milyarddır, bəs nə qalır?
50 milyard, halbuki biz inkişaf yardımı üçün 50 milyard, QHT-lər üçün isə 15 milyard xərcləyirik? Nisbətlər artıq düzgün deyil.
Xanımlar və cənablar, sizə 1,8 trilyon dollarlıq borc yüklənir.
Sizin uşaqlarınız və nəvələriniz onlara Versaildən də uzun müddət ödəyəcəklər.
Və əvəzinə cənab Merzdən 150 milyard dəyərində, maksimum 200 milyard dəyərində infrastruktur alacaqsınız. Belə olacaq.
İqtisadiyyat üçün "yaxşı" olduğunu deməyə dəyməz. Bu, alman xalqına qarşı indiyədək törədilmiş ən böyük soyğunçuluqdur.
Krissy Rieger: Mən də elə düşünürəm. Və sən dedin ki, gələcək nəsillər hələ də bunun üçün ödəyəcəklər. Orada plan nədir?
Axı vətəndaşların yığımlarından, bəlkə də var-dövlət vergilərindən istifadə edilməsi barədə söhbətlər,
müzakirələr gedir. Bütün bunlar necə qaytarılacaq?
Markus Krall: Yaxşı, onu qaytarmaq maraqlı məsələ olacaq. Qaytarmanın böyük hissəsi inflyasiya vasitəsilə baş verəcək.
Bu o deməkdir ki, dövlət istiqrazlarına və nominal dəyərlərə, yəni həyat sığortası, pensiya sığortası, əmanət
hesabları və s., yaxud nağd pula pul yatırmış vətəndaşlar inflyasiya nəticəsində əmlaklarından məhrum ediləcəklər.
Və bu necə baş verəcək? Kapital bazarında bu qədər pulu toplamaq faiz dərəcələrinin kəskin artımına səbəb olmadan mümkün deyil.
Bağışlayın.
Beləliklə, məsələn, BlackRock kimi vasitəçilər bununla bağlı böyük sərvət qazanacaq və bu istiqrazlar
birbaşa Almaniya Federal Respublikasından alınacaq.
Və sonra BlackRock onları Avropa Mərkəzi Bankına satacaq. Əlbəttə ki, əlavə qiymətə.
Bu o deməkdir ki, BlackRock hər dəfə iki düyməni – almaq və satmaq – basacaq. Və sonra bu Avropa Mərkəzi Bankına göndəriləcək.
Və bunun müqabilində biz risk olmadan, heç bir zəhmət çəkmədən, sadəcə iki düyməni basmaqla milyard funtluq gəlir əldə edirik.
Belə olacaq. Buna görə də BlackRock bunu çox əla hesab edir.
Və məhz buna görə cənab Merz, Avropa üzrə sabiq BlackRock baş icraçı direktoru və Avropa üzrə BlackRock Nəzarət
Şurasının sədri olaraq, bunun çox əla olduğunu düşünür.
Beləliklə, onun keçmiş işəgötürəni Larri Fink artıq əllərini ovuşdurur.
Əlbəttə ki, o, həmçinin bütün silah sənayesində əsas səhmdardır.
Yəni, bu basqından gəlir əldə edəcək olanlar.
Belə görünür. Bəs cənab Merzin sədaqəti kimədir?
Alman xalqına isə yox, onlara sağlam maliyyə siyasətçisi olduğu barədə bir dəstə yalan danışmışdı.
Belə olacaq.
Və BlackRock bu böyük həcmdə istiqrazları alıb Avropa Mərkəzi Bankına satdıqda, Avropa
Mərkəzi Bankı onları yeni çap olunmuş pulla alacaq.
Və bu pul kütləsini artıracaq. Və pul kütləsinin bu artımı inflyasiyaedici təsir göstərir.
Və pul kütləsi gözəl şəkildə artsa və valyuta dəyərsizləşdirilsə, o zaman bu 1,8 trilyon əsasən həyat sığortası
polisələrinin, dövlət istiqrazlarının və əmanət hesablarının dəyərsizləşdirilməsi yolu ilə geri bərpa olunacaq.
Beləliklə, bu cür birbaşa vətəndaşdan tutulur.
Pulsuz nahar yoxdur, xanımlar və cənablar.
Dövlət xərclədiyi hər şey üçün vətəndaşlarından həmişə ödəniş tələb edəcək. Bunun başqa yolu yoxdur.
Krissy Rieger: Növbəti vergi müzakirələri yaxınlaşır. CDU, daha doğrusu Merz, daha çox vergi azaldılacağına söz verib.
Amma indi görünür ki, bunun da baş verməsi ehtimalı azdır. Bu barədə fikriniz nədir?
Almaniyada vergilərin birinin azaldılmasını on yeni vergi tətbiq edilmədən görəcəyikmi?
Markus Krall: Yəni bu siyasi sinif arasında deyil. Bu da tamamilə aydındır.
Onlara nə qədər pul versəniz də fərqi yoxdur.
Vergiləri daha da artıra bilərsiniz. Daha çox borc götürə bilərsiniz. Bu heç vaxt
kifayət etməyəcək. Bu heç vaxt yetərli olmayacaq.
Bu siyasi sinfin tamahkarlığı, bu siyasi sinfin korrupsiyası sonsuzdur.
Onlara nə qədər versən də, tamahları yalnız artacaq. Bunu proqnozlaşdırmaq asandır.
Məhz buna görə bu siyasi elita nə vergi azaldılmalarını, nə həqiqi yüngülləşməni, nə vergi sadələşdirilməsini,
nə də hər hansı islahatı təmin etməyəcək. Bunun əvəzinə vergilər artırılacaq və daha çox borc yaranacaq.
Və insanlar pulu sərbəst xərcləyəcəklər.
Biz yenicə Suriyaya qayıtmışdıq və bir daha orada hakimiyyətdə olan soyqırımçı qatillərin əlinə 300 milyon pul qoyduq.
İndi isə vergi pullarımızdan alavilər, dürzilər və xristianların soyqırımını maliyyələşdirmək üçün istifadə edirik.
Beləliklə, baş verən budur. Bu çox aydın şəkildə ifadə edilməlidir.
Şəxsən mən inanıram ki, bu soyqırımda kömək və dəstək göstərmək sayılır və qanunla cəzalandırılır.
Və bu insanlar əslində hamısı məhkəməyə verməlidir, çünki onlar qətliamçı rejimin qanlı əməllərini dəstəkləyirlər.
Amma bu tamamilə başqa məsələdir.
Xərclər lüks olmaqda davam edəcək.
Bunu yalnız pul xərcləmək istəyi ilə izah edən hər kəs korrupsiyaya bulaşmış siyasi sinifimizlə tanış deyil.
Əminəm ki, siyasətçilərimizin əksəriyyətinin Dubayda və ya başqa yerlərdə, rüşvətlərin axdığı hesabları var. Oraya bir neçə yüz
milyon köçürürlər və əvəzinə uzaqlarda, pul yuma qaydalarının işləmədiyi və istədiyini edə
biləcəyin bir hesaba bir neçə milyon alırlar.
Və buna görə də hesab edirəm ki, siyasi sinfimizin burada etdiyi Alman xalqını talamaq üçün korrupsiyalı bir sxemdir.
Və Amerikada artıq məlum olub ki, məsələn, Ukraynaya axan milyardların böyük bir
hissəsi geri Demokratik siyasətçilərə axıb.
Beləliklə, bu, üçüncü tərəflərin, yəni Amerika vergi ödəyicisinin hesabına başa gələn dairəvi əməliyyat idi.
Əgər Almaniyada fərqlidirsə, süpürgəni, tutacağı da daxil olmaqla, yeyəcəyəm.
Krissy Rieger: Hansı gələcək, bu indi mənim son sualımdır, beş ildən sonra Almaniya üçün hansı gələcək gözləyirsiniz?
Markus Krall: Məncə, beş ildən sonra indiki vəziyyətimizdən daha yaxşı bir gələcəkdə olacağıq.
Bu arada isə biz cənab Merzin bu ölkəni aparacağı mega-fəlakəti yaşayacağıq, çünki o, solun və sağın lütfü ilə kansler olmaqda
qərarlıdır, elə deyilmi? Bu onun həyatındakı ən böyük arzusudur.
Bağışlayın.
Və onun indi həyata keçirdiyi siyasətlər sözün əsl mənasında bütün cəbhələrdə fəlakətə gətirib çıxaracaq.
İqtisadi cəhətdən bu, kütləvi sənaye sahələrinin tərk edilməsinə və şirkətlərin kütləvi köçünə səbəb olacaq.
Mən bunu indi işdən azad edilmiş menecerləri yerləşdirən işə qəbul məsləhətçiləri ilə danışanda görürəm.
Son zamanlar bu sahədə çalışan dostlarımla bir neçə söhbət etdim və onlar mənə dedilər ki, əvvəllər namizədləri olduqda,
namizədlərin daha çox belə deməsi ehtimalı var idi: "Bəli, burada özümü necə inkişaf etdirə biləcəyimi
görmək istəyirəm. Karyeramda növbəti addıma ehtiyacım var."
Və indi insanlar struktur dəyişikliyi, köç, bağlanmalar, ödəniş qabiliyyətinin itirilməsi – bütün bu
prosesləri gözləyərək iş axtarırlar, elə deyilmi?
Bu o deməkdir ki, bütün cəbhələrdə şirkətlərin ya çöküşünü, ya köçürülməsini, ya da
istehsalı azaldıb işçiləri ixtisar etməsini görəcəyik.
Artıq 10 ildə ən yüksək işsizlik səviyyəsinə malikik, elə deyilmi?
İşsizlik kəskin şəkildə artır və bu sürətlənəcək; iflaslar da üç buçuk ildən dörd ilədək
fasiləsiz artmaqdadır, hər il yeni rekordlar qoyulur.
Zombilər yıxılır, mən uzun zamandır deyirəm, elə deyilmi?
Zombilər yıxılır, indi yıxılır və kütləvi şəkildə yıxılır, və bəli, bu iqtisadi böhran
cənab Merzin siyasəti ilə daha da dərinləşəcək.
Əlbəttə, kifayət qədər pul paylanarsa, bir neçə ay, bəlkə də bir neçə rüb müddətində görünən rifah olacaq.
Lakin bu, ixrac sənayemizin çöküşü ilə kompensasiya ediləcək və hətta artıqlaması ilə ödəniləcək; birincisi, çünki biz artıq
rəqabət qabiliyyətli deyilik, ikincisi isə amerikalılar dövlət xərclərini üç-dən beş trilyon dollara qədər azaldacaqlar.
Beləliklə, DOGE , motorlu mişar həqiqətən ona ciddi zərbə vurur.
Və bu, Amerika hökumətinin xərclərinin azaldılması Amerika idxal tələbatında böyük, böyük daralmaya səbəb
olacaq, onların idxal tələbatı isə bizim ixrac tələbatımızdır.
Və bu, ABŞ-ın tədbirləri Çin üçün də tənzimləmə böhranı yaradacaq və əgər Çin də
daralarsa, məhsullarımıza Çindən tələb qalmayacaq.
Bu o deməkdir ki, bu təsirlərin hamısı eyni vaxtda kulminasiya nöqtəsinə çatacaq və sonra ölkə iqtisadi dağıntılarla üzləşəcək.
Beləliklə, təcrübəyə əsaslanaraq, iqtisadi dağıntı ilə üzləşən siyasi elita müharibə aparmağa hazırdır.
Məncə, hətta toqquşma baş vermədən əvvəl cənab Merz Rusiyadan Ukraynaya icazə və hədəf
icazəsi ilə Taurus raketlərini təhvil verəcək.
Bu məqsədlə o, belə deyim, siyasətçilərə dərhal təhqir kimi yozula biləcək sözlər
işlətməmək üçün kifayət qədər açıq fikirli insandır.
Və əgər bu Taurus raketlərindən biri Moskvaya, hətta Kremlə dəyərsə, qorxuram ki, ruslar bizə cavab zərbəsi nəticəsində
yaranan insan itkilərini məhdudlaşdırmaq üçün Berlinin hansı ərazilərini və Cənubi Bavariyada, Taurusun
istehsal olunduğu fabriklərin hansılarını təxliyə etməyimizə icazə veriləcəyi barədə məlumat göndərəcəklər.
Krissy Rieger: Gəlin birbaşa cari mövzuya keçək. Koalisiya sazişi barədə nə düşünürsünüz? Hansı hissələr sizi narahat edir?
Ernst Wolff: Əslində narahat edən böyük mənzəradır. Koalisiya sazişinin iki əsas diqqət mərkəzi var.
Biri yenidən silahlanma, digəri isə rəqəmsallaşmadır.
Beləliklə, mənim üçün koalisiya sazişi Almaniya üzərində BlackRock-un daha böyük nəzarət əldə etməsi
üçün heç bir məhdudiyyət olmayan sərbəst icazədir.
Beləliklə, yadda saxlamalısınız ki, Almaniya Silahlı Qüvvələri artıq həqiqətən fəaliyyətə başlayıb.
Onlar F-35 döyüş təyyarələri sifariş ediblər. Bunlar Lockheed Martin tərəfindən tamamlanır və ya istehsal olunur.
Əsas səhmdarlar BlackRock, Vanguard və State Street-dir.
Sonra helikopterlər və sualtı gəmilər sifariş edildi.
Cənab Merz sonradan bildirib ki, o, Ukraynaya Taurus raketlərinin tədarükünə tərəfdardır.
Taurus raketləri MBDA və Saab tərəfindən istehsal olunur.
MBDA Airbus-un, yəni BAE Systems-in törəmə şirkətidir.
Və əlbəttə ki, ən böyük səhmdarlar da var, onların arasında BlackRock da yer alır.
Rəqəmsallaşmaya gəldikdə, hamımız bilirik ki, BlackRock bütün əsas rəqəmsal korporasiyaların arxasındakı əsas investordur.
Və hamımız bilirik ki, cənab Merz 2020-ci ilə qədər olan illərdə, yəni 2016-cı ildən 2020-ci ilə qədər,
BlackRock Germany-nin Nəzarət Şurasının sədri olub.
Beləliklə, bütün bunlar Almaniyada böyük yenidənpaylamanı davam etdirmək üçün
BlackRock-a verilən bir dəvətdən başqa bir şey deyil.
Alman vətəndaşları ödəyəcək və BlackRock pul qazanacaq.
Ernst Wolff: Biz indiyədəkki ən yüksək işsizlik səviyyəsini yaşayacağıq və bu, bu qanunvericilik dövründə baş verəcək.
Görəcəyik ki, qiymətlər indiyə qədər olduğu kimi sürətlə qalxmağa davam edəcək. Xüsusilə qida sektorunda.
Biz böyük sabitsizlik yaşayacağıq. Hazırda ticarət müharibələrinə şahidlik edirik.
Onlar beynəlxalq iqtisadi münasibətlərdə sabitliyi təşviq etmirlər, əksinə.
Və hər şeydən əvvəl biz bir şeyi yaşayacağıq. Biz aşağıdan yuxarıya doğru böyük bir yenidən bölüşdürməni yaşayacağıq.
Beləliklə, sadəcə sizə xatırlatmaq istəyirəm ki, keçən çərşənbə günü dünyanın milyarderləri
indiyədəkki ən böyük tək günlük qazancını əldə etdilər.
Onlar keçən çərşənbə günü 303 milyard qazandılar.
Və bu, fond bazarlarının o qədər yüksəlməsi üçün deyil, bir gün o qədər düşüb, ertəsi gün yenidən qalxması üçündür.
Bu gün və dövrdə düzgün məsləhətçiləriniz və düzgün daxili məlumatlarınız varsa, qiymətlərin düşməsindən də
kifayət qədər yaxşı qazanc əldə edə bilərsiniz. Və bu insanların əlbəttə ki, bu məlumatları var idi.
Krissy Rieger: Hər şey çox, çox, çox gərgindir. İndi düşünə bilərsiniz ki, bəlkə bu şəxsi qiymətləndirmədir, amma Merz bunu
çox, çox aydın deyir: o deyir ki, indi hər şey daha bahalaşacaq.
Ernst Wolff: Bəli, əlbəttə, bundan heç cür yayınmaq olmaz.
Beləliklə, biz həqiqi pul selini görəcəyik.
Beləliklə, bu, 2007–2008-ci illərin qlobal maliyyə böhranından sonra olduğundan da daha böyükdür.
Və bu, əlbəttə ki, qiymətlərin kəskin artması deməkdir.
Beləliklə, biz bilirik ki, bu iddia edilən xüsusi fond artıq işə salınıb.
Beləliklə, bu artıq hökumət tərəfindən təsdiqlənib.
Bu, 500 milyardlıq yeni borcdur. Əlbəttə ki, bu, dövlət istiqrazları şəklində necə isə geri alınmalıdır.
Və bu, əlbəttə ki, daha çox pulun yenidən dövriyyəyə qayıtması və pulun özünün dəyərsizləşməsinin davam etməsi deməkdir.
Beləliklə, biz yaxın gələcəkdə pulun kəskin dəyərsizləşəcəyini gözləməliyik.
Markus Krall və Ernst Wolff-a görə, alman vətəndaşları BlackRock-ın xeyrinə olan siyasətlərə
bəlkə də misli görünməmiş dərəcədə pul ödəyəcəklər.
Amma BlackRock-un arxasında kim dayanır, idarə etdiyi aktivlər 10 trilyondan çox funt
sterlinq olan dünyanın ən böyük aktiv idarəçisi?
Onun müştəri kütləsinə banklar, fondasiyalar, suveren sərvət fondları və pensiya fondları kimi
qurumlar, eləcə də xüsusilə özəl investorlar daxildir.
Bunlar super-zənginlərdir, məsələn Rotşildlər, Rokfellerlər və Uorren Baffet.
BlackRock-un ən böyük aktiv idarəçisinə çevrilməsində, məsələn, Rotşildlərdən təxminən 2,8 trilyon ABŞ
dolları məbləğində aktivlərin köçürülməsi mühüm rol oynayıb.
Rotshildlər dünya üzrə yüksək səviyyəli masonluğun liderləri arasındadır.
Maraqlıdır ki, BlackRock-un təsisçisi və baş icraçı direktoru Larry Fink həm də yüksək
rütbəli mason və altı güclü qədim məbəddin üzvüdür.
Beləliklə, BlackRock maliyyə mafiyasının və qlobal yüksək səviyyəli masonluğun aləti kimi müəyyən edilə bilər.
Artıq "Bu sui-qəsd Almaniyanı məhv edir" proqramında göstərildiyi kimi, Friedrich Merz bu mafianın sadəcə qulu deyil.
Yüksək səviyyəli masonların çoxsaylı və son dərəcə nüfuzlu təşkilatlarında üzv olması göstərir ki, o, elə yüksək səviyyəli
mason Olaf Scholz kimi, bu cinayətkar kartelin ön adamıdır.
Onun 2024-cü il Bilderberg Konfransında iştirakı hətta onu Almaniyada yüksək səviyyəli masonluğun maliyyə
mafiyasının seçilmiş nümayəndəsi olduğunu göstərir.
İndi görünür ki, o, bu tapşırığı böyük qətiyyətlə yerinə yetirir və bu, alman əhalisinə böyük zərər vurur.
Borç paketi yalnız onların maraqlarına xidmət etdiyindən, o da insanlıq arasında xərçəng kimi
yayılan bu kartelin başqa bir cinayəti elan edilməlidir.
Bundan əlavə, "Böyük Yenidənqurmanın Gündəliyi – İqtisadi Dağıdılma və Müharibə" proqramı proqramında izah olundu ki, demək
olar ki, on ildir Almaniya və Avropa İttifaqı yüksək səviyyəli masonların nəzarətində olan siyasətlərlə qəsdən iqtisadi cəhətdən
məhv edilir və hətta birbaşa Rusiya ilə müharibəyə aparıla bilər.
Bu cinayətkarların məqsədi təkcə talan etmək deyil, həm də Dünya İqtisadi Forumunun (WEF) təsisçisi və yüksək səviyyəli
mason Klaus Şvab tərəfindən elan edilən "Böyük Sıfırlama"dır.
Bu isə iqtisadi cəhətdən güclü və suveren dövlətlərin yer almadığı bir dünya hökumətinə
əsaslanan yeni dünya nizamı yaratmaq məqsədi daşıyır.
Bu perspektivdən baxıldıqda, Almaniya və bütün avrozonanın maliyyə sabitliyi üçün fəlakətli
nəticələrə malik borc paketi tamamilə yeni bir ölçü qazanır.
Aydındır ki, Friedrich Merz SPD ilə ittifaqda olmaqla yalnız əvvəlki hökumətin dağıdıcı işini problemsiz
şəkildə davam etdirmir, hətta onu Almaniyada iqtisadi çöküş və tam borclanma həddinə qədər sürətləndirir.
Məlumat sızdıranı Con Perkinsin sənədləşdirdiyi kimi, belə bir inkişaf növbəti basqınlara yol açır, yoxsulluq spiralını işə
salır və nəticədə ölkələri bu cinayətkar kartelin tam nəzarətinə verir və ya onların "Böyük
Sıfırlama"ya hazırlanması üçün şərait yaradır.
Amma bu dağıdıcı planlar necə və hansı vasitələrlə dayandırıla bilər – Donald Tramp, başqa bir xilaskar və ya yeni siyasi
partiyalarla? Nəticə çıxarmaq üçün Ernst Wolff-ə qulaq asın:
Krissy Rieger: Amma insanlar deyirlər ki, bizim Milei var, bizim Trump var. Və bu siyahıya xilaskar
kimi başqa kiminisə də əlavə etmək istəyirsiniz.
Və indi biz bunun heç də belə olmadığını, onların etdiklərinin əksəriyyət üçün müsbət olmadığını danışırıq.
Kütlələr üçün ümid mənbəyi nədir, deyərdiniz?
Ernst Wolff: Bəli, ümid daşıyıcısı kütlələrin özüdür. Bu, xalqın özüdür.
Beləliklə, hər kəs bilməlidir ki, bizi xilas edəcək kimsə yoxdur, yalnız özümüz.
Və özümüzü xilas etmək üçün əvvəlcə ətrafımızda baş verənləri başa düşməliyik.
Və məhz buna görə bu məsələlərlə məşğul olmaq və başınızı quma soxmamaq çox vacibdir.
Və hər şeydən əvvəl başqasının ardınca kor-koranə getmə.
Beləliklə, hazırda hakimiyyətdə olan insanlara baxanda, demək olar ki, ikinci dəfə baxmağa ehtiyac belə yoxdur.
Bunlar firavanlıqda boğulan insanlardır.
Beləliklə, Donald Tramp dünyanın ən zəngin yüz nəfərindən biridir. Milei də lüks həyat yaşayır.
Beləliklə, insanlar daim dostlarını, yoldaşlarını zənginləşdirirlər.
Belə insanlardan bəzən boşqabınıza bir qırıntı salmalarını gözləmək, əlbəttə ki, həyata tamamilə yanlış münasibətdir.
Beləliklə, demək lazımdır ki, dünya həqiqətən fövqəladə vəziyyətdədir, bu isə çox-çox təhlükəlidir.
Çünki biz bilirik ki, hər yerdə mübarizə gedir. Biz həmçinin bilirik ki, sosial
bərabərsizlik hazırda təsəvvür edilməz dərəcədə partlayır.
Biz bilirik ki, işsizlik dalğasının böyük bir hissəsi bizə doğru gəlir.
Və biz bu dövrlər üçün özümüzü hazırlamalıyıq.
Və bu işdə kənardan heç kim bizə kömək edə bilməyəcək; biz 100 faiz özümüzə güvənməli olacağıq.
Krissy Rieger: Tamamilə. Və xüsusilə sistemin elə işlədiyini nəzərə aldıqda ki, o bizi sual verməməyə, ya da deyək ki,
yalnız doğru sualları verməyə, qutudan kənarda çox düşünməməyə və hər şeydən əvvəl sadəcə passiv qalmağa öyrədir.
Və bütün bunlar şüara görədir: "Hey, o edəcək, mən sadəcə gözləyib görəcəyəm."
Və bu gözləmə bizə elə gəlir ki, biz diktaturada yaşayırıq.
Və sonra oyanırsan və öz-özünə düşünürsən: bu necə baş verdi? Bilmirəm, orada idimmi?
Ernst Wolff: Bəli, problem ondadır ki, bu hərəkətsizlik başqaları tərəfindən razılıq kimi qəbul edilir.
Beləliklə, əgər insanlar fəaliyyətsiz qalarsa, hakimiyyətdə olanlar sadəcə davam edirlər.
Avropa İttifaqının o vaxtkı Komissiya prezidenti Jan-Klod Yunker bunu çox gözəl ifadə etdi.
O dedi ki, biz sadəcə insanların bizə icazə verdiyi qədər irəli gedəcəyik.
Və insanlar ayağa qalxanda biz bir addım geri çəkilirik və sonra yenidən irəliləyirik.
Və insanlar heç nə etmədikcə, biz bunu etdiyimiz şeylərə razılıq kimi qəbul edirik.
Krissy Rieger: Bəli, bunu çox yaxşı xülasə etdin. Təşəkkür edirəm. Və hər şeydən əvvəl bütün məlumat üçün təşəkkür edirəm.
Siz tədricən bütün vəziyyətin mənzərəsini formalaşdırmağa başlaya bilərsiniz.
Və hər şeydən əvvəl, "yaxşı, mənim limitim buradır" deyəndə, bu həmişə arxaya təpik kimi
gəlir. Mən artıq doymuşam. Xeyr. Təşəkkür edirəm.
Ernst Wolff: Təşəkkür edirəm.
Əgər bu proqram sizə düşünmək üçün material veribsə, bunu özünüzlə saxlamayın.
Bu faktları yaymaqda kömək edin və başqalarını borc paketinin nəticələri barədə düşünməyə təşviq edin.