Пас аз он ки Шӯрои Федеративӣ 21 марти соли 2025 бастаи қарзиро тасдиқ кард, роҳ барои бузургтарин нашри қарз
дар таърихи Ҷумҳурии Федеративии Олмон ҳамвор гардид.
Воситаҳои ахбори умуми маъруф хабар доданд, ки ин ба тақрибан як триллион евро қарзи нав баробар хоҳад шуд.
Аммо, тавре ҳисобҳои ҷории марбут ба созишномаи байни CDU/CSU ва SPD бо Сабзҳо нишон
медиҳанд, кӯҳи нави қарз метавонад хеле калонтар бошад.
Иқтисоддон Вольф Ҳайнрих Рёйтер, ки то замони пароканда шудани коалиция сардори иқтисоддон дар Вазорати молияи
федералӣ буд, бинобар ин дар даҳ соли оянда қарзи навро ҳадди ақал 1,8 триллион евро пешгӯӣ мекунад.
Бо назардошти ин маблағи бузург, як қатор иқтисоддонҳои пешқадам ва ҳатто Идораи федералии аудиторӣ ҳушдор доданд ва дар
бораи таъсири манфии бастаи қарзӣ огоҳиҳои фаврӣ нашр карданд.
Аммо ҳушдорномаҳои онҳо қариб дар расонаҳои асосӣ нодида монданд ва танҳо дар канор ишора шуд, ки
кадом иқтисоддонҳои барҷаста ҳушдор дода буданд.
Инҳо, масалан, ● Ларс Фельд: профессори сиёсати иқтисодӣ дар Донишгоҳи Фрайбург ва
собиқ раиси Шӯрои коршиносони иқтисодии Олмон
● Вероника Грримм: иқтисоддон, профессор дар Донишгоҳи техникии Нюрнберг ва узви Шӯрои коршиносони иқтисодии Олмон
● Волькер Виланд: Директори Институти устувории пулӣ ва молиявӣ (IMFS) дар Донишгоҳи Гёте дар
Франкфурт ва собиқ аъзои Шӯрои коршиносони иқтисодии Олмон
● Юстус Ҳаукап: декани Донишгоҳи Генрих Ҳайн дар Дюсселдорф ва собиқ раиси Комиссияи монополияҳо
● Кристоф М. Шмидт, президенти Институти таҳқиқоти иқтисодии Лейбниц
Ҳамаи ин иқтисоддонҳои пешсаф метарсанд, ки бастаи қарзӣ инфлясияро шиддат мебахшад ва барои аҳолии
Олмон талафоти назаррас дар фаровонӣ ба бор меорад.
Ин ҳатто метавонад устувории молиявии Аврупоро зери хатар гузорад ва боиси шиддат гирифтани буҳрони евро гардад.
Дар ин замина, иқтисоддони маъруф, машваратчии идоракунӣ ва муаллиф доктор Маркус Кралл онро низ бузургтарин
дуздӣ дар таърихи Ҷумҳурии Федеративии Олмон меномад.
Дар зер иқтибосҳо аз ду мусоҳиба, ки омӯзгор ва нависандаи маъруф Крисси Ригер бо доктор Кралл ва
коршиноси молиявӣ Эрнст Вольф гузаронидааст, оварда шудаанд.
Онҳо таҳлили дақиқи нақшаҳои ҳукумати нави федералӣ бо роҳбарии Фридрих Мерзро пешниҳод мекунанд
ва, пеш аз ҳама, оқибатҳои онро ҷамъбаст мекунанд:
Крисси Ригер: Салом ба ҳама, имрӯз мо бо Маркус Кралл барои гуфтугӯ ҳастем. Аз вақти шумо бисёр ташаккур.
Маркус Кралл: Лутфан, хонум Рейгер. Бори дигар ва бори дигар.
Крисси Ригер: Мо ҳанӯз ҳам замонҳои пур аз нооромиро аз сар мегузаронем, мисли он вақт, ки охирин бор сӯҳбат кардем.
Ва ҳоло натиҷаҳои интихоботи умумӣ маълум шуданд, ҳамааш тамом шуд. Дар ин бора чӣ мегӯед?
Оё шумо низ ҳайрон шудед, ки Иттиҳод пас аз эълони натиҷаҳои ниҳоӣ боз маъруфият пайдо кард? Шумо дар ин бора чӣ фикр доред?
Маркус Кралл: Хуб, Иттиҳод дар асл хеле бадтар аз он чизе, ки бояд мешуд, кор кард, бо назардошти
иҷрои фоҷеабори ҳукумати коалитсионии «чароғи роҳ».
Бале, хуб, вақте ки шумо дар мухолифат ҳастед ва бо ҳукумати хеле заифе, мисли ҳукумати CDU дар мухолифат,
баракат ёфтаед, пас воқеан бояд тақрибан 35 то 40 дарсад гиред.
Дар асл, ба далели иҷрои бади ҷаноби Мерз ҳатто пеш аз интихобот, дар шароити мавҷуда CDU нисбатан натиҷаҳои суст нишон дод.
Ва вақте ки ба назар мегиред, ки пас аз интихобот ӯ аслан ниқобашро партофта, на танҳо ҳар як ваъдаи интихоботиро
шикаст, балки онҳоро баръакс кард, тааҷҷубовар нест, ки ҳоло AfD танҳо ду фоизи дарсад пас аз CDU қарор дорад.
Ва ман умедворам, ки AfD ба зудӣ аз CDU пеш мегузарад, то дар CDU шаби маъруфи кордҳои дароз сар
шавад ва ин ҳизб раиси комилан нокомашро аз байн барад.
Крисси Ригер: Кадом ваъдаи шикастаи интихоботиро шумо бадтарин донистед?
Маркус Кралл: Хуб, ин душвор аст. Дар асл, ҳар кадомаш он қадар фоҷеабор буд, ки намедонам аз куҷо оғоз кунам.
Албатта, он чизе, ки ӯ бештар таъкид кард, ин буд, ки мехост сиёсати солими молиявиро пеш барад.
Ҳоло дар тӯли чор ҳафта ӯ қарзи бештар аз он қарзеро, ки тамоми Ҷумҳурии Федеративии Олмон аз замони
таъсисёбиаш дар соли 1949 ҷамъ кардааст, ба дӯш гирифтааст.
Фақат тасаввур кунед. Дуруст аст, ки ӯ қарзро ду баробар накард, аммо он вақт Ҷумҳурии
Федеративии Олмон бо қарзи сифр оғоз накарда буд.
Пас он замон он ҷо чӣ буд, фарқи он замон ва он чи имрӯз вуҷуд дорад, тақрибан ба он мувофиқат мекунад, ки ҷаноби Мерц
ҳоло бо бастаи қарзии худ дар як зарба дубора анҷом медиҳад.
Аз ин рӯ, ӯ қарзи Федератсияи Ҷумҳурии Олмонро ду баробар мекунад, ки дар асл кишварро ба сатҳи Италия меорад, бо қарзе,
ки аз 100 фоизи маҷмӯи маҳсулоти миллӣ зиёдтар аст, ва ин ба ҷойигузиншавии бузурги сармоягузории хусусӣ оварда мерасонад.
Сармоягузории хусусӣ бинобар ин ба таъхир меафтад, зеро ин талаботи ҳукуматӣ ба кор медарояд.
Ҳамаи ин як роҳпаймоӣ ба сӯи социализм аст.
Ва дуюми асосӣ, дуюми фоҷеабор, ҳа, дуюми асосии вайрон кардани ваъда аслан ба муҳоҷират
марбут аст. Дар ин ҷо ӯ нақши марди қавӣ бозидааст.
Ва он чизе, ки мо ҳоло мебинем, ин аст, ки ӯ мисли шер ҷаҳид ва ҳамчун қолини паҳлӯи кат барои хонум Эскен фуруд омад.
Хуб, ин чизест, ки баъзан бояд ба худатон диҳед.
Бале, ман бовар дорам, ки ҳар субҳ, чӣ тавр гӯям, вақте ки ӯ болои ин қолини паҳлӯи кат қадам мезанад, дар
ангуштони пойаш як ҳисси гуворо ва ларзишмандро эҳсос мекунад.
Ва сеюми масъалаи асосие, ки дар он низ комилан ноком шудааст, албатта тамоми масъалаи энергия ва иқлим аст.
Зеро ӯ аслан сиёсати харобкоронаеро, ки Ҳабек пеш мебурд ва ки масъули деиндустриализатсияи Олмон аст, идома медиҳад.
Ва ҳамаи ин якҷоя, бояд гуфт, як навъ социализми хоси Ҳонеккерро ба ёд меорад.
Пас, ин қариб ҳамон чизест, ки шумо мекардед, агар мехостед Олмонро нобуд кунед.
Крисси Ригер: Шумо метавонед бигӯед, ки ӯ, ба ибораи дигар, ҳамаи ваъдаҳои интихоботиашро иҷро кардааст.
Маркус Кралл: Бале, он қаблан аллакай каме фарсуда шуда буд, аммо ҳоло он комилан фарсуда шудааст, метавон гуфт.
Крисси Ригер: Вақте ки сухан дар бораи қарз меравад, мардум ҳамеша мегӯянд, ки он барои иқтисод муҳим аст.
Оё шумо мегӯед, ки ин қарзҳо ҳоло иқтисодро ба пеш мебаранд ва ин ҳолат ҳоло тағйир меёбад?
Маркус Кралл: Гуфтан, ки ин қарз ба иқтисод кумак мекунад, комилан беасос аст.
Ин қарзҳо ба ширкатҳои калон, яъне истеҳсолкунандагони силоҳ ва чанд ширкати калонтарини дигар кӯмак
мекунанд, ки пас дар иқтисоди Олмон сармоягузорӣ намекунанд.
Пас, биёед, масалан, 500 миллиард долларро, ки ҷаноби Мерз мехоҳад барои хароҷоти дифоӣ ҷудо кунад, ба назар гирем.
Кӣ аз ин манфиат мебарад? Ширкатҳое мисли Rheinmetall.
Аммо Rheinmetall дар Олмон сармоягузорӣ намекунад, зеро хароҷоти энергия дар Олмон барои ин истеҳсолоти хеле сермасрафи
энергия он қадар баланд аст, ки барои онҳо фоидаовар нест.
Онҳо ҳоло дар боқимондаи Украина корхонаҳои нави истеҳсоли муҳимот ва ҳама гуна ашёҳои дигарро
месозанд. Бале. Онҳо онҳоро дар боқимондаи Украина месозанд.
Онҳо як мӯъҷизаи хурди иқтисодӣ эҷод мекунанд, аммо на дар Олмон. Ва ҳамин тавр дар ҳама ҷо хоҳад буд.
Пас ин пул беҳуда сарф мешавад. Он ба иқтисод ҳеҷ гуна кумак намекунад, ҳатто агар як ё ду директори иҷроия аллакай
дастҳояшонро ба ҳам мезананд ва фикр мекунанд: «Оҳ, ин аъло хоҳад буд, чӣ пеш меояд».
Бале, мо ҳоло каме фоидаи иловагӣ ба даст меорем.
Бале, баъзеҳо фоидаҳои ногаҳонии калон хоҳанд бурд, аммо соҳибкорони хурд ва миёна табиатан боз
ҳам ба зарари ширкатҳои калон тела дода мешаванд.
Пас ин принсип аст. Муссолини чӣ гуфт? Фашизм иттиҳоди давлат ва корпоратсияҳои калон аст.
Боз аз нав шурӯъ мекунем. Дар маънои иқтисодӣ, яъне.
Ва он чизеро, ки мо, албатта, хоҳем дид, ин аст, ки ин барнома ба иқтисод кумак намекунад, балки зарари
густурда хоҳад расонд. Барои ин чанд сабаб вуҷуд дорад.
Аввалан, ин 1,800 миллиард, ки аллакай чунин аст, тамоми пасандозҳои Олмонро барои чор солу ним мехӯрад.
Пас, 400 миллиард 10 фоизи маҷмӯи маҳсулоти миллиест, ки Олмон ҳар сол сарфа мекунад.
Пас мо бояд тамоми пасандозҳоямонро барои чор солу ним ба қарзи давлатӣ гузорем, то ки маҷбур нашавем аз хориҷа қарз гирем.
Албатта, мо низ дар хориҷа қарз хоҳем гирифт, аммо танҳо барои равшан кардани ҳаҷм.
Масъалаи дуюм ин аст, ки рейтинги қарзии Олмон ба сатҳи Италия поён меравад.
Ва то ҳол Италия, Фаронса ва дигарон танҳо метавонистанд қарзҳояшонро бо хароҷоти нисбатан паст бозмол кунанд,
зеро онҳо рейтинги кредитии Олмонро истифода мебурданд.
Тавассути кафолатҳо ва тавассути евро ва ҳамаи имкониятҳои интиқол, ки истифода шуданд.
Ва, албатта, вайрон кардани ҳамаи ваъдаҳое, ки дар соли 1999 ҳангоми ҷорӣ шудани евро ба
мо дода шуда буданд, аммо ин мавзӯи дигар аст.
Ҳоло Олмон ба ҳамон тузаи қарзӣ меафтад ва дар он ҷо касе нест, ки эътимоднокии қарзии худро ба мо қарз диҳад.
Натиҷа болоравии сатҳи фоизҳо дар бондҳои олмонӣ ва қарзҳо дар бозорҳои байналмилалии сармоя хоҳад буд.
Ва ин болоравии сатҳи фоизҳо сармоягузории хусусиро аз бозор берун хоҳад кард.
Сохтмонгари хона, ки барои ипотекааш панҷ ё шаш фоиз фоиз пардохт мекунад, дигар онро аз
уҳда намеояд, бинобар ин сохтмон намекунад.
Ҳамин тавр барои соҳибкороне, ки қарор медиҳанд, ки оё корхона созанд ё дар нармафзор сармоягузорӣ кунанд.
Ин сармоягузориҳо дигар амалӣ намешаванд ва дар истилоҳоти техникӣ дар иқтисод инро «crowding out» меноманд.
Ба ибораи дигар, ивазшавии сармоягузории хусусӣ бо хароҷоти давлатӣ.
Ва пас, албатта, ин далел вуҷуд дорад, ки мо дар ивази 1,8 триллион он чизеро, ки мардум умед доранд, нахоҳем гирифт.
Хонумҳо ва ҷанобон, шумо метавонед фаромӯш кунед, ки дар иваз инфрасохтор ё чизе монанди он хоҳед гирифт.
Ман танҳо барои шумо ҳисоб мекунам. Пас, мо аз 1,8 триллион, ки барои мусаллаҳсозӣ равона мешавад, 500 миллиардро мегирем.
Мусаллаҳсозӣ сармоягузорӣ нест, балки хароҷоти давлатӣ аст, зеро танкҳо барои истеҳсоли чизҳои дигар мувофиқ нестанд.
Ва дронҳо ва патронҳо низ наметавонанд. Онҳоро танҳо метавон партоб кард.
Бале, пас ҳамааш ба ҳамин мерасад – онҳо ҳамеша онро сармоягузорӣ меноманд – ҳа, мо бояд дар
амнияти худ ва ҳамаи он беҳудаҳо сармоягузорӣ кунем.
Бале, беҳтарин сармоягузорӣ дар амнияти мо ҷустуҷӯи муносибатҳои хуб бо ҳамаи ҳамсояҳои мост.
Аммо сипас онҳо дар як ҳамлаи мегаломания бо ҳама ҷанг сар карданд, ки мо аз замони
Адолф ва Вилҳелм чунин чизеро надида будем.
Пас мардум президенти Чинро диктатор меноманд, президенти Русияро низ, албатта, ва президенти Амрикоро, ки ба ӯ ҳама гуна ахмақӣ
гуфта буданд бо бовари нодуруст, ки ӯ ҳеҷ гоҳ президент намешавад. Ман ҳатто намехоҳам онҳоро ҳама дар ин ҷо номбар кунам.
Мо воқеан бо ҳама бозӣ мекунем. Ва ба назар мерасад, ки мо бояд ба таври кадомӣ барои амният пул сарф кунем, ки
агар мо ин корро намекардем, ҳеҷ гоҳ маҷбур намешудем.
Пас ин хароҷоти давлатӣ аст. Ин 1,3 триллионро боқӣ мегузорад.
Аз ин 1,3 триллион, эҳтимолан 300 миллиард ба сармоягузорӣ равона намешавад, балки барои хароҷоти паноҳҷӯён истифода мешавад.
Аллакай эълон шудааст, ки давлатҳои федералӣ ҳоло барои идома додани маблағгузории муҳоҷират, ки комилан
ғайриимкон шудааст, аз ин фонд истифода хоҳанд кард.
Бале, пас як триллион доллар мемонад. Аз он триллион, эҳтимолан нимаш ба он чизе, ки сармоягузориҳои иқлимӣ меноманд, ва
нимаш ба сармоягузориҳои воқеии инфрасохторӣ равона мешавад.
Хонумҳо ва ҷанобон, сармоягузориҳо ба иқлим комилан беҳудаанд, зеро дар ҳоле ки 1 000 турбинаи бодӣ ҳангоми набудани шамол ҳеҷ
барқ истеҳсол намекунанд, 10 000 турбинаи бодӣ ҳангоми мавҷуд будани шамол чӣ қадар
барқ истеҳсол мекунанд? Пас ин кор намекунад.
Пас, ҷаноби Ҳабек қоидаи се-ро дуруст наметавонад, ва, ба назар мерасад, ҷаноби Мерз низ наметавонад.
Аммо, чунон ки ман гуфтам, агар 1000 турбинаи бодӣ ҳеҷ чиз истеҳсол накунанд, пас 10000
турбинаи бодӣ низ ҳеҷ чиз истеҳсол нахоҳанд кард.
Пас зарб задан ба сифр маънояш сифр аст, хонумону ҷанобон.
Пас, ин 500 миллиард доллар боз ҳам ба сармоягузориҳои беҳуда ва сармоягузориҳое, ки фоида намедиҳанд, сарф
мешавад. Ин бузургтарин тақсимоти нодуруст дар таърих аст.
Ин ҳама чизҳоест, ки мо бояд баъдтар бо хароҷоти калон хароб кунем, зеро ҳеҷ кас пас аз
поёни ин девонагӣ наметавонад бо онҳо чизе кунад.
Пас барои сармоягузории воқеӣ дар инфрасохтор 500 миллиард мемонад. Аммо давлат бадтарин харидор аст.
Вақте давлат дар ҷое бино месозад, он ҳамеша барои як метри мураббаъ ду-се маротиба гаронтар меояд,
нисбат ба ҳолате, ки шахсони алоҳида онро месозанд.
Ин маънои онро дорад, ки ҳама чизеро, ки мо месозем — роҳҳо, пулҳо, биноҳо, беморхонаҳо, мактабҳо — новобаста аз он ки
давлат онҳоро месозад, ҳамеша ду баробар гаронтар мешавад, нисбат ба ҳолате, ки ширкатҳои хусусӣ ин корро анҷом медоданд.
Ва натиҷа ин мешавад, ки аз ин 500 миллиард мо танҳо инфрасохтори ба арзиши 250 миллиард хоҳем гирифт.
Ва агар ҳоло мо ба назар гирем, ки ин талаботи бузург, ки давлат мехоҳад ба вуҷуд орад, бо соҳаи сохтмон, ки фарсуда шуда ва ба
сабаби қонуни гармидиҳии ҷаноби Ҳабек нисф коҳиш ёфтааст, рӯбарӯ мешавад, зеро он бозори амволро хароб карда, шумораи
бениҳоят зиёди ширкатҳои сохтмонӣ ба банкротӣ бурд, пас ин талаботи бузург ҳоло бо таъминоти камтар рӯбарӯ хоҳад шуд.
Ва дар чунин ҳолат чӣ мешавад? Нархҳо боло мераванд.
Ин маънои онро дорад, ки мо барои 250 миллиард инфрасохтор намегирем, шояд онро барои 150 миллиард ба даст орем.
Аммо пас барои инфрасохтор 150 миллиард дорем, ва ба назар мерасад, ки танҳо барои роҳи
оҳан 100 миллиард кам аст, пас чӣ мемонад?
50 миллиард, дар ҳоле ки мо 50 миллиард барои кӯмаки рушд ва 15 миллиард барои созмонҳои
ғайриҳукуматӣ сарф мекунем? Таносубҳо дигар дуруст нестанд.
Хонумҳо ва ҷанобон, ба дӯши шумо қарзи 1,8 триллион доллар бор карда мешавад.
Фарзандон ва набераҳои шумо ҳанӯз ҳам барои онҳо пардохт хоҳанд кард, дарозтар аз Версал.
Ва дар иваз шумо аз ҷаноби Мерз инфрасохторе ба арзиши 150 миллиард, ё ҳадди аксар 200 миллиард,
хоҳед гирифт. Ин ҳамон чизест, ки рӯй хоҳад дод.
Ҳамин аст он «муфид» будан барои иқтисод. Ин бузургтарин ғоратгарӣест, ки то ҳол нисбат ба мардуми Олмон содир шудааст.
Крисси Ригер: Ман ҳам ҳамин тавр мебинам. Ва шумо гуфтед, ки наслҳои оянда ҳанӯз ҳам барои
он пардохт хоҳанд кард. Нақша дар ин бора чист?
Дар ниҳоят, дар бораи истифодаи пасандозҳои шаҳрвандон, шояд андозҳои сарват, суханҳо ҳастанд, муҳокимаҳо
ҳастанд. Чӣ гуна ҳамаи инро бозпас кардан мумкин аст?
Маркус Кралл: Хуб, бозпардохташ масъалаи ҷолиб хоҳад буд. Қисми зиёди бозпардохт тавассути инфлятсия сурат мегирад.
Ин маънои онро дорад, ки шаҳрвандоне, ки пулҳои худро дар вомҳои давлатӣ ва арзишҳои номиналӣ, яъне суғуртаи ҳаёт, суғуртаи нафақа,
суратҳисобҳои пасандозӣ ва ғайра, ё дар пули нақд сармоягузорӣ кардаанд, тавассути таваррум аз моликияташон маҳрум хоҳанд шуд.
Ва ин чӣ гуна рӯй хоҳад дод? Бе афзоиши назарраси фоизҳо ғайриимкон аст, ки дар бозори
сармоя чунин миқдори маблағ ҷамъоварӣ шавад.
Бубахшед.
Пас, бо миёнаравоне монанди BlackRock, ки, ба ҳар ҳол, аз ин сарватманд мешавад, ин облигацияҳо
бевосита аз Ҷумҳурии Федеративии Олмон харидорӣ хоҳанд шуд.
Ва сипас Блэкрॉक онҳоро ба Бонки Марказии Аврупо мефурӯшад. Албатта бо нархи болотар.
Ин маънои онро дорад, ки BlackRock ҳар дафъа ду тугмаро пахш мекунад: харид ва фурӯш. Ва сипас
он ба Бонки Марказии Аврупо (ECB) ирсол мешавад.
Ва дар иваз мо бехатар, бидуни ягон кӯшиш ва танҳо бо пахш кардани ду тугма як миллиард фунт фоида мегирем.
Ҳамин чиз рӯй хоҳад дод. Аз ҳамин сабаб BlackRock фикр мекунад, ки он хеле олӣ аст.
Ва ҳамин аст сабабе, ки ҷаноби Мерц, ҳамчун собиқ директори иҷроияи BlackRock дар Аврупо ва раиси Шӯрои
назоратии BlackRock дар Аврупо, инро хеле аъло мешуморад.
Пас корфармои пешинаш, Ларри Финк, аллакай дастҳояшро ба ҳам мемолад.
Албатта, ӯ инчунин саҳмдори асосӣ дар тамоми саноати силоҳ аст.
Яъне, онҳое, ки аз ин рейд фоида хоҳанд бурд.
Ҳамин тавр менамояд. Пас садоқати ҷаноби Мерц ба кӣ аст?
Албатта, на ба мардуми Олмон, ки ӯ ба онҳо як баста дурӯғ дар бораи он ки сиёсатмадори солими молиявӣ аст, гуфта буд.
Ҳамин чиз рӯй хоҳад дод.
Ва вақте ки BlackRock ин миқдори бузурги вомҳоро харидорӣ карда, онҳоро ба Бонки Марказии Аврупо мефурӯшад,
Бонки Марказии Аврупо онҳоро бо пули навчопшуда хоҳад харид.
Ва ин захираи пулиро зиёд мекунад. Ва ин афзоиши захираи пулӣ таъсири инфлятсионӣ дорад.
Ва вақте ки ҳаҷми пул ба таври муносиб меафзояд ва арзиши пул паст карда мешавад, он гоҳ ин 1,8 триллион аслан
тавассути арзоншавии полисҳои суғуртаи ҳаёт, вомҳои давлатӣ ва суратҳисобҳои пасандозӣ ҷуброн карда мешавад.
Аз ин рӯ, он ба таври мустақим аз шаҳрвандон ба ин тариқ ситонида мешавад.
Ҳеҷ чиз бепул нест, хонумону ҷанобон.
Давлат ҳамеша маҷбур хоҳад буд, ки шаҳрвандонаш барои ҳама хароҷот пардохт кунанд. Аз ин ҳеҷ роҳи дигар нест.
Крисси Ригер: Мунозираҳои нав оид ба андоз наздик мешаванд. CDU, ё дақиқтараш Мерц,
ваъда додааст, ки боз коҳиши андозҳо хоҳад шуд.
Аммо ҳоло ба назар мерасад, ки ин низ эҳтимолан рӯй нахоҳад дод. Шумо дар ин бора чӣ назар доред?
Оё мо ҳеҷ гоҳ хоҳем дид, ки дар Олмон андоз кам карда шавад, бе он ки ҳамзамон даҳ андози нав ҷорӣ шаванд?
Маркус Кралл: Дар байни ин синфи сиёсӣ нест, ин бешубҳа. Ин комилан равшан аст.
Муҳим нест, ки шумо ба онҳо чӣ қадар пул медиҳед.
Шумо метавонед андозҳоро боз ҳам баландтар кунед. Шумо метавонед қарзҳои бештар гиред. Ин ҳеҷ гоҳ
кофӣ нахоҳад буд. Ин ҳеҷ гоҳ кифоя нахоҳад буд.
Хусусиятҷӯӣ ва фасоди ин синфи сиёсӣ беандоза аст.
Новобаста аз он ки шумо ба онҳо чӣ қадар диҳед, тамаъи онҳо танҳо меафзояд. Инро пешгӯӣ кардан осон аст.
Аз ин рӯ, ин синфи сиёсӣ на коҳиши андоз, на сабукии воқеӣ, на соддагардонии андоз ва на ягон навъи
ислоҳотро пешниҳод намекунад. Ба ҷои ин, андозҳо боло бурда мешаванд ва қарзҳо зиёд мешаванд.
Ва мардум пулро озодона сарф хоҳанд кард.
Мо ҳамагӣ ба Сурия баргаштем ва боз як бор 300 миллионро бо қатлкунандагони геноцидӣ, ки ҳоло
дар онҷо ҳокимиятро дар даст доранд, гузоштем.
Ҳоло мо пулҳои андозамонро барои маблағгузории геноциди алавитҳо, друзҳо ва масеҳиён истифода мебарем.
Ин ҳамон чизест, ки рӯй медиҳад. Ин бояд хеле возеҳ баён карда шавад.
Шахсан, ман бовар дорам, ки ин ёрӣ ва ҳамдастӣ дар геноцид аст ва тибқи қонун ҷазо дорад.
Ва ин ки ин одамон воқеан ҳама бояд ба суд кашида шаванд, зеро онҳо режими геноцидиро дар амалҳои хуниннаш дастгирӣ мекунанд.
Аммо ин комилан масъалаи дигар аст.
Хароҷот боз ҳам шоҳона идома хоҳад ёфт.
Ҳар касе, ки бовар дорад, ки ин танҳо аз хоҳиши сарф кардани пул аст, бо синфи сиёсии фасодзадаи мо ошно нест.
Ман мутмаинам, ки аксари сиёсатмадорони мо дар Дубай ё дигар ҷо ҳисоб доранд, ки дар он ҷо пораҳо ҷорӣ мешаванд. Онҳо чандсад
миллионро он ҷо мегузаронанд ва дар иваз чанд миллионро дар ҳисоби бонкӣ дар ҷои дур мегиранд, ки дар он ҷо қоидаҳои мубориза
бо шустушӯи пул кор намекунанд ва ҳар чи хоҳӣ, карда метавонӣ.
Ва бинобар ин, ман бовар дорам, ки он чи синфи сиёсии мо дар ин ҷо мекунад, як нақшаи
фасодзада барои ғорат кардани мардуми Олмон аст.
Ва дар Амрико ҳоло маълум шуд, ки қисми зиёди миллиардҳое, ки, масалан, ба Украина рафта
буданд, боз ба сиёсатмадорони демократӣ баргаштааст.
Аз ин рӯ, ин як муомилаи даврашакл ба зарари шахсони сеюм, яъне ба зарари андозсупорандаи амрикоӣ буд.
Агар дар Олмон дигар бошад, ман щеткаро бо дастакаш ҳам мехӯрам.
Крисси Ригер: Чӣ оянда, ин саволи охирини ман аст, шумо дар панҷ сол барои Олмон чӣ ояндаро интизор доред?
Маркус Кралл: Ман фикр мекунам, ки дар панҷ соли оянда мо дар ояндаи беҳтар хоҳем буд, нисбат ба ҳозирамон.
Аммо дар ҳамин миён мо як фалокати бузургро аз сар хоҳем гузаронид, ки ҷаноби Мерц ин кишварро ба он
мебарад, зеро ӯ қатъӣ аст, ки бо лутфи чап канцлер шавад, дуруст? Ин бузургтарин орзуи ҳаёти ӯст.
Бубахшед.
Ва сиёсате, ки ҳоло ӯ пеш мебарад, воқеан дар ҳама ҷабҳаҳо ба фалокат меорад.
Дар ҷабҳаи иқтисодӣ ин ба деиндустриализатсияи густурда ва хуруҷи оммавии ширкатҳо меорад.
Ман ҳоло дарк мекунам, ки инро ҳангоми сӯҳбат бо машваратчиёни ҷалб, ки мудиронеро, ки аз кор ихроҷ шудаанд, ҷойгир мекунанд.
Ман ахиран бо чанд дӯсте, ки дар ин соҳа кор мекунанд, сӯҳбат кардам ва онҳо ҳама гуфтанд, ки дар гузашта, вақте номзадҳо
доштанд, эҳтимол бештар буд, ки номзадҳо мегуфтанд: «Бале, ман мехоҳам бубинам, ки дар ин ҷо чӣ гуна метавонам
худро такмил диҳам. Ман қадами навбатии касбиамро мехоҳам.»
Ва ҳоло чунин аст, ки мардум дар интизори бозсозӣ, муҳоҷират, басташавӣ ва норасоии молиявӣ –
тамоми ин ҳолатҳо – дар ҷустуҷӯи кор ҳастанд, дуруст?
Ин маънои онро дорад, ки дар ҳама ҷабҳаҳо мо мебинем, ки ширкатҳо ё фурӯпошӣ мешаванд, ё макони фаъолияташонро иваз
мекунанд, ё истеҳсолотро кам карда, кормандонро ихроҷ мекунанд.
Мо аллакай дар даҳ соли охир баландтарин сатҳи бекорӣ дорем, дуруст?
Бекорӣ ба таври назаррас меафзояд ва ин тамоюл суръат хоҳад гирифт. Банкротӣ низ дар тӯли се солу ним то чор
сол афзоиш ёфта, ҳар сол рекордҳои нав сабт мешаванд.
Зомбиҳо меафтанд, чунон ки ман солҳо боз мегӯям, дуруст?
Зомбиҳо меафтанд, ва онҳо ҳоло меафтанд, ва онҳо дар шумораи зиёд меафтанд, ва ҳа, ин буҳрони
иқтисодӣ бо сиёсати ҷаноби Мерз шиддат хоҳад гирифт.
Албатта, агар пули кофӣ тақсим карда шавад, чанд моҳ, шояд ҳатто чанд чоряки сол, фаровонии зоҳирӣ хоҳад буд.
Аммо ин талафот бо фурӯпошии саноати содиротиамон ҷуброн ва ҳатто бештар ҷуброн хоҳад шуд, аввалан аз он сабаб, ки мо дигар
рақобатпазир нестем, ва дуюм аз он сабаб, ки амрикоиҳо хароҷоти давлатӣашонро ба андозаи
се то панҷ триллион доллар коҳиш хоҳанд дод.
Пас, DOGE , арра воқеан ба он мезанад,
Ва ин коҳиши хароҷоти ҳукумати ИМА ба тангшавии бузург, бузург дар талаботи воридотии Амрико меорад,
ва талаботи воридотии онҳо талаботи содиротии мост.
Ва ин низ ба Чин таъсир хоҳад расонд, ки дар он ҷо чораҳои амрикоӣ низ буҳрони танзимотро ба вуҷуд меоранд, ва агар Чин низ
коҳиш ёбад, дигар аз Чин барои маҳсулоти мо талаботе нахоҳад буд.
Ин маънои онро дорад, ки ҳамаи ин таъсирот ба авҷ мерасанд, дар як вақт ҳамзамон рух медиҳанд ва
сипас кишвар бо вайронии иқтисодӣ рӯбарӯ мешавад.
Пас, аз рӯи таҷриба, синфи сиёсие, ки бо вайроншавии иқтисодӣ рӯбарӯ аст, омода аст ҷанг эълон кунад.
Ман гумон мекунам, ки ҳатто пеш аз он ки ба задухӯрдҳо оғоз шавад, ҷаноби Мерз аз Русия ба Украина мушакҳои
«Тaurus»-ро бо иҷозат ва ҳадафгирии дақиқ таҳвил хоҳад кард.
Барои ин, бигзор чунин гӯям, ӯ ба андозаи кофӣ рӯҳан кушод аст, ки калимаҳоеро истифода накунад, ки
фавран ҳамчун таҳқири сиёсатмадорон маънидод шаванд.
Ва агар яке аз ин мушакҳои «Таурус» ба Маскав ё ҳатто ба Кремл зарба занад, ман метарсам, ки русҳо ба мо маълумот хоҳанд дод, ки
кадом минтақаҳои Берлин ва кадом корхонаҳои ҷануби Бавария, ки дар он ҷо «Таурус» истеҳсол мешавад, иҷозат
дода мешавад, ки мо онҳоро эвакуатсия кунем, то зарари инсонӣ аз зарбаи ҷавобиро маҳдуд созем.
Крисси Ригер: Биёед бевосита ба мавзӯи ҷории рӯз гузарем. Шумо дар бораи созишномаи коалитсионӣ чӣ
фикр доред? Кадом қисмҳо шуморо нигарон мекунанд?
Эрнст Вольф: Он чизе, ки воқеан нигаронкунанда аст, манзараи умумӣ мебошад. Созишномаи
коалитсионӣ ду самти асосиро дар бар мегирад.
Яке бозмусаллаҳсозӣ ва дигаре рақамисозӣ аст.
Ва бинобар ин, барои ман созишномаи коалитсионӣ чизе ҷуз як карта бланш барои BlackRock нест, то
назорати боз ҳам бештарро бар Олмон ба даст орад.
Пас шумо бояд дар назар дошта бошед, ки Қувваҳои Мусаллаҳи Олмон аллакай воқеан ба кор шурӯъ кардаанд.
Онҳо ҳавопаймоҳои ҷангии F-35-ро фармоиш додаанд. Инҳоро ширкати Lockheed Martin ба анҷом мерасонад ё истеҳсол мекунад.
Асосӣ саҳмдорон BlackRock, Vanguard ва State Street мебошанд.
Сипас чархболҳо ва зериобӣ фармон дода шуданд.
Ҷаноби Мерз аз он вақт изҳор дошт, ки ӯ ҷонибдори таъмини мушакҳои «Тaurus» ба Украина аст.
Мушакҳои Taurus аз ҷониби MBDA ва Saab истеҳсол мешаванд.
MBDA як зерсозмони Airbus, яъне BAE Systems мебошад.
Ва, албатта, инчунин бузургтарин саҳмдорон ҳастанд, ки дар миёни онҳо BlackRock низ шомил аст.
Вақте ки сухан дар бораи рақамисозӣ меравад, ҳамаи мо медонем, ки BlackRock сармоягузори асосӣ
дар паси ҳамаи ширкатҳои бузурги рақамӣ мебошад.
Ва мо ҳама медонем, ки ҷаноби Мерз дар солҳои пеш аз соли 2020, яъне аз соли 2016 то соли
2020, раиси Шӯрои назоратии BlackRock Germany буд.
Пас, тамоми ин кор чизе ҷуз даъват ба BlackRock барои идома додани тақсимоти бузурги сарват дар Олмон нест.
Шаҳрвандони олмонӣ пардохт хоҳанд кард ва Блэкрॉक фоида хоҳад бурд.
Эрнст Вольф: Мо баландтарин сатҳи бекории то ҳолро хоҳем дид ва ин дар давраи ин қонунгузорӣ рӯй хоҳад дод.
Мо мебинем, ки нархҳо ҳамон тавре, ки то ҳол боло рафтаанд, боз ҳам бештар боло хоҳанд рафт.
Ин махсусан дар соҳаи ғизоӣ дуруст хоҳад буд.
Мо бениҳоят ноустувориро эҳсос хоҳем кард. Мо ҳоло шоҳиди ҷангҳои тиҷоратӣ ҳастем.
Онҳо дар асл устуворӣ дар умури иқтисодии байналмилалиро таблиғ намекунанд, балки баръакс.
Ва аз ҳама болотар, мо як чизро эҳсос хоҳем кард. Мо як тақсимоти бузург аз поён ба болоро эҳсос хоҳем кард.
Пас ман танҳо бояд ба шумо хотиррасон кунам, ки чоршанбеи гузашта миллиардерҳои ҷаҳон бузургтарин
афзоиши якрӯзаи худро дар таърих ба даст оварданд.
Онҳо рӯзи чоршанбе гузашта 303 миллиард ба даст оварданд.
Ва ин ба он хотир аст, на аз он сабаб, ки бозорҳои саҳҳомӣ хеле боло рафтанд, балки аз он сабаб, ки онҳо як
рӯз хеле поён рафтанд ва рӯзи дигар боз боло омаданд.
Ва дар ин давра шумо низ метавонед аз поёнравии нархҳо хуб даромад ба даст оред, агар машваратчиёни дуруст ва маълумоти
дохилӣ дошта бошед. Ва ин одамон, албатта, инро доштанд.
Крисси Ригер: Ҳамааш хеле, хеле, хеле шадид аст. Ва ҳоло шумо шояд фикр кунед, ки ин танҳо як арзёбии шахсӣ
аст, аммо Мерц онро хеле, хеле возеҳ мегӯяд: ӯ мегӯяд, ки ҳоло ҳама чиз гаронтар мешавад.
Эрнст Вольф: Бале, албатта, инро тамоман пешгирӣ кардан ғайриимкон аст.
Пас мо воқеан бо сероби пулӣ рӯ ба рӯ хоҳем шуд.
Пас ҳатто аз он ҳам калонтар аст, нисбат ба он, ки пас аз буҳрони молиявии ҷаҳонии 2007 ва 2008 буд.
Ва ин, албатта, маънои онро дорад, ки нархҳо ба таври назаррас боло хоҳанд рафт.
Пас мо медонем, ки ин фонди махсуси гумонбаршуда ҳоло ба кор дароварда шудааст.
Пас, ҳоло ин низ аз ҷониби ҳукумат тасдиқ шудааст.
Ин 500 миллиард қарзи нав аст. Албатта, ин бояд ба таври кадомӣ дар шакли вомбаргҳои давлатӣ ҷуброн карда шавад.
Ва ин, албатта, маънои онро дорад, ки маблағи хеле зиёдтар дубора ба гардиш бармегардад
ва худи пул ҳамчунон арзишаш коҳиш меёбад.
Пас мо бояд интизор шавем, ки дар ояндаи наздик пул ба таври шадид арзон хоҳад шуд.
Ба гуфтаи Маркус Кралл ва Эрнст Вольф, шаҳрвандони Олмон барои сиёсате, ки ба манфиати BlackRock аст, то
дараҷае, ки шояд бесобиқа бошад, пардохт хоҳанд кард.
Аммо кӣ дар паси BlackRock, бузургтарин мудири дороиҳо дар ҷаҳон бо беш аз 10 триллион фунт стерлинг дар идора, қарор дорад?
Муштариёни он аз муассисаҳое иборатанд, ба монанди бонкҳо, бунёдҳо, фондҳои сарвати давлатӣ ва
фондҳои нафақа, ва пеш аз ҳама сармоягузорони хусусӣ.
Инҳо супербойҳо ҳастанд, масалан Ротшильдҳо, Рокфеллерҳо ва Уоррен Баффет.
Блэкрӯк афзоиш ёфта, ба бузургтарин мудири дороиҳо табдил ёфт, ки, масалан, натиҷаи интиқоли дороиҳо аз хонадони
Ротшильд ба маблағи тақрибан 2,8 триллион доллари ИМА буд.
Ротшильдҳо дар байни пешвоёни фримасонрии сатҳи баланд дар саросари ҷаҳон ҳастанд.
Ҷолиб аст, ки Ларри Финк, асосгузор ва директори иҷроияи BlackRock, инчунин фримасони баландпоя
буда, узви шаш ложаи қадимии пурқудрат мебошад.
Аз ин рӯ, BlackRock-ро метавон ҳамчун абзори мафияи молиявӣ ва фримасонрии ҷаҳонии сатҳи баланд шинохт.
Тавре ки аллакай дар барномаи «Ин фитна Олмонро нобуд мекунад» нишон дода шуд, Фридрих
Мерц на танҳо як иҷрокунандаи ин мафия аст.
Узвият доштани ӯ дар як қатор созмонҳои хеле бонуфузи масонҳои баландпоя нишон медиҳад, ки ӯ, мисли масони
баландпоя Олаф Шольц, чеҳраи пеши ин картели ҷиноятӣ мебошад.
Иштироки ӯ дар Конфронси Билергберг соли 2024 ҳатто маънои онро дорад, ки ӯ намояндаи интихобшудаи
мафияи молиявии фримасонҳои сатҳи баланд дар Олмон аст.
Вазифае, ки ӯ ҳоло, ба назар мерасад, бо иродаи қавӣ ба он машғул аст ва ин ба зарари бузурги аҳолии Олмон аст.
Азбаски бастаи қарзӣ танҳо манфиатҳои онҳоро хизмат мекунад, он низ бояд ҳамчун ҷинояти дигари ин картел эълон
шавад, ки мисли омоси саратонии инсониятро вайрон мекунад.
Илова бар ин, барнома «Рӯзномаи Барқарорсозии Бузург – Нобудсозии Иқтисодӣ ва Ҷанг» , дар он шарҳ дода шуд, ки тақрибан даҳ сол боз
Олмон ва Иттиҳоди Аврупо бо сиёсате, ки аз ҷониби фримасонҳои баландпоя назорат мешавад, ҳадафмандона аз
ҷиҳати иқтисодӣ хароб карда шудаанд ва ҳатто метавонанд мустақиман ба ҷанг бо Русия кашида шаванд.
Ҳадафи ин ҷинояткорон на танҳо ғоратгарӣ, балки «Барқарорсозии бузург» аст, ки аз ҷониби Клаус Шваб, фримасони баландпоя
ва асосгузори Форуми иқтисодии ҷаҳонӣ (WEF), эълон шудааст.
Ин, ба навбати худ, бо ҳадафи таъсиси тартиби нави ҷаҳонӣ бо як ҳукумати ягонаи ҷаҳонӣ пешбинӣ шудааст, ки дар он
давлатҳои аз ҷиҳати иқтисодӣ қавӣ ва соҳибихтиёр ҷой надоранд.
Аз ин нуқтаи назар, бастаи қарз, бо оқибатҳои фалокатбораш барои Олмон ва устувории молиявии
тамоми минтақаи евро, як андозаи комилан нав мегирад.
Равшан аст, ки Фридрих Мерц, дар иттиҳод бо SPD, на танҳо бе монеа кори харобикунандаи ҳукумати пешинаро идома
медиҳад, балки онро то ҳадди фурӯпошии иқтисодӣ ва қарздории пурраи Олмон боз ҳам тезтар мекунад.
Тавре ки ошкоркунандаи коррупсия Ҷон Перкинс ҳуҷҷатгузорӣ кардааст, чунин рушди ҳодисаҳо ба навбати худ дарро ба сӯи
рейдҳои минбаъда мекушояд, ки боиси як спирали воқеии фақр мегардад ва дар ниҳоят кишварҳоро зери
назорати комили ин картели ҷиноятӣ меорад ё онҳоро барои «Барқарорсозии бузург»-и он омода месозад.
Аммо чӣ гуна ва бо кадом воситаҳо метавон ин нақшаҳои харобкоронаро боздошт кард – Доналд Трамп, наҷотбахши дигар ё
ҳизбҳои нави сиёсӣ? Барои анҷом, ба Эрнст Вольф гӯш кунед:
Крисси Ригер: Ва боз ҳам мардум мегӯянд: «Хуб, мо Майлиро дорем ва Трампро дорем». Ва ҳар каси дигареро, ки
мехоҳед, ҳамчун наҷотдиҳандагон ба ин рӯйхат дохил кунед.
Ва ҳоло мо дар бораи он гап мезанем, ки аслан чунин нест ва он чи онҳо мекунанд барои аксарият мусбат нест.
Шумо чӣ мегӯед, ки манбаи умеди оммаҳост?
Эрнст Вольф: Бале, ҳомии умед худи оммаҳоянд. Ин худи мардум аст.
Пас ҳама бояд донанд, ки ҷуз худи мо касе моро наҷот намедиҳад.
Ва барои наҷоти худ, мо бояд аввал фаҳмем, ки дар атрофи мо чӣ рӯй медиҳад.
Ва ҳамин аст, ки баррасӣ кардани ин масъалаҳо ва сарро дар хок пинҳон накардан хеле муҳим аст.
Ва аз ҳама муҳим, набояд танҳо беандеша касеро пайравӣ кунед.
Пас, одамоне, ки ҳоло дар қудрат ҳастанд, ман яъне, воқеан лозим нест, ки ду бор нигоҳ кунед.
Инҳо одамоне ҳастанд, ки дар фаровонӣ ғӯта мезананд.
Пас Доналд Трамп яке аз сад нафари сарватмандтарин дар ҷаҳон аст. Милей низ зиндагии шоҳона дорад.
Пас одамон доимо дӯстону ҳаммаслаконашонро сарватманд мекунанд.
Ва интизор шудан, ки чунин одамон гоҳ-гоҳ порае нон ба табақатон меандозанд, албатта, муносибати комилан нодуруст ба ҳаёт аст.
Пас бояд гуфт, ки ҷаҳон воқеан дар ҳолати изтирорӣ қарор дорад, ки ин низ хеле, хеле хатарнок аст.
Зеро мо медонем, ки дар ҳама ҷо ҷанг аст. Мо инчунин медонем, ки нобаробарии иҷтимоӣ ҳоло
ба дараҷае меафзояд, ки тасаввурнопазир аст.
Мо медонем, ки мавҷи бузурги бекорӣ ба сӯи мо меояд.
Ва мо бояд худро барои ин замонҳо омода созем.
Ва ҳеҷ кас аз берун наметавонад дар он ҷо ба мо кӯмак кунад; мо бояд 100 фоиз ба худамон такя кунем.
Крисси Ригер: Дуруст. Ва махсусан вақте ки шумо ба назар мегиред, ки система ба тавре кор мекунад, ки моро омӯзонад савол напурсем
ё, бигӯем, танҳо саволҳои дурустро пурсем ва аз доираи маъмулӣ зиёд фикр накунем ва, пеш аз ҳама, танҳо пассивӣ бимонем.
Ва ҳамаи ин мувофиқи шиор аст: «Ҳей, ӯ ин корро мекунад, ман танҳо интизор мешавам ва мебинам.»
Ва ин интизорӣ моро чунин эҳсос медиҳад, ки гӯё дар як диктатура зиндагӣ мекунем.
Ва сипас бедор мешавӣ ва ба худ мегӯӣ: ин чӣ гуна рӯй дод? Ман намедонам, оё ман онҷо будам?
Эрнст Вольф: Бале, мушкилот дар он аст, ки ин беамалӣ аз ҷониби дигарон ҳамчун розӣ шудан қабул мешавад.
Пас, агар мардум бефаъол бимонанд, онҳое, ки дар қудрат ҳастанд, танҳо ба кор идома медиҳанд.
Жан-Клод Юнкер аз Иттиҳоди Аврупо, он замон Президенти Комиссия, онро хеле зебо баён кард.
Ӯ гуфт, ки мо танҳо то он ҷо меравем, ки мардум ба мо иҷозат медиҳанд.
Ва вақте ки мардум бармехезанд, мо як қадам ба қафо меистем ва сипас боз пеш меравем.
Ва то даме ки мардум ҳеҷ коре намекунанд, мо инро ҳамчун қабули он чи мекунем мефаҳмем.
Крисси Ригер: Бале, шумо онро хеле хуб ҷамъбаст кардед. Ташаккур. Ва аз ҳама муҳим, барои ҳамаи маълумот ташаккур.
Шумо метавонед оҳиста-оҳиста тасвири тамоми вазъиятро ҷамъ кунед.
Ва аз ҳама болотар, ман ҳамеша ҳис мекунам, ки вақте касе мегӯяд: «Хуб, ҳамин ҷо мо меистем», ин мисли
зарбае ба қафост. Ман дигар кофӣ дидам. Не. Ташаккур.
Эрнст Вольф: Ташаккур.
Агар ин барнома шуморо ба андеша кардан водор карда бошад, онро барои худ нигоҳ надоред.
Кӯмак кунед, ки ин далелҳо паҳн шаванд ва дигаронро ташвиқ кунед, ки дар бораи оқибатҳои бастаи қарзӣ фикр кунанд.