2025-yil 21-martda Federal Kengash qarz paketini ma'qullagach, Germaniya Federativ Respublikasi
tarixidagi eng yirik qarz chiqarilishiga yo'l ochildi.
Asosiy ommaviy axborot vositalari bu yangi qarz taxminan bir trillion yevroga teng bo'lishini xabar qildi.
Biroq, CDU/CSU va SPD bilan Yashillar o'rtasidagi kelishuv bo'yicha hozirgi hisob-kitoblar shuni ko'rsatadiki,
qarzlarning yangi tog'i ancha kattaroq bo'lishi mumkin.
Iqtisodchi Vulf Haynrix Reyter, koalitsiya hukumati ag'darilgunga qadar Federal Moliya vazirligining bosh
iqtisodchisi bo'lgan, shuning uchun keyingi o'n yil ichida "kamida 1,8 trillion yevro" yangi qarz kutmoqda.
Ushbu ulkan summani inobatga olgan holda, bir qator yetakchi iqtisodchilar va hatto Federal Audit Idorasi
xavotir bildirib, qarz paketining salbiy ta'sirlari haqida zudlik bilan ogohlantirishlar berdi.
Biroq, ularning ogohlantirishlari ommaviy axborot vositalarida deyarli e'tibordan chetda qoldi va faqat
ba'zi yetakchi iqtisodchilar ogohlantirish uchun ovoz ko'targani qisqacha tilga olindi.
Masalan, ular ● Lars Feld: Frayburg universitetining iqtisodiy siyosat professori va sobiq
Germaniya Iqtisodiy Ekspertlar Kengashi raisi edi
● Veronika Grimm: iqtisodchi, Nyurnberg Texnika Universiteti professori va Germaniya Iqtisodiy Ekspertlar Kengashi a'zosi
● Volker Wieland: Frankfurtdagi Goethe universitetining Pul-kredit va moliyaviy barqarorlik instituti (IMFS) direktori
va sobiq Germaniya Iqtisodiy Ekspertlar Kengashi a'zosi
● Justus Haucap: Dusseldorfdagi Heinrich Heine universiteti dekani va Monopoliyalar komissiyasi sobiq raisi
● Christoph M. Schmidt, Iqtisodiy tadqiqotlar bo'yicha Leibniz instituti prezidenti
Barcha yetakchi iqtisodchilar qarz paketi inflyatsiyani kuchaytiradi va nemis aholisi
farovonligiga sezilarli zarar yetkazadi, deb qo'rqishadi.
Bu hatto Yevropa moliyaviy barqarorligini xavf ostiga qo'yishi va yevro inqirozining yana avj olishiga sabab bo'lishi mumkin.
Bu kontekstda taniqli iqtisodchi, boshqaruv bo'yicha konsultant va muallif Dr Markus Krall ham buni Germaniya Federativ
Respublikasi tarixidagi eng katta talon-toroj deb ataydi.
Quyida mashhur pedagog va muallif Krissy Rieger tomonidan Dr. Krall va moliyaviy ekspert Ernst Wolff bilan
o'tkazilgan ikki intervyudan iqtiboslar keltirilgan.
Ular Friedrich Merz boshchiligidagi istiqbolli yangi federal hukumatning rejalarini aniq tahlil qiladilar
va, eng muhimi, uning oqibatlarini umumlashtiradilar:
Krissy Rieger: Assalomu alaykum hammaga, bugun biz bilan suhbatlashish uchun Markus
Krall mehmonimiz. Vaqtingiz uchun katta rahmat.
Markus Krall: Marhamat, Rieger xonim. Yana-yana.
Krissy Rieger: Oxirgi suhbatimizdagi kabi, biz hanuzgacha beqaror davrni boshdan kechirmoqdamiz.
Endi umumiy saylov natijalari ma'lum bo'ldi, hammasi tugadi. Buni qanday baholaysiz?
Yakuniy natijalar e'lon qilingach, Ittifoqning mashhurligi qayta tiklangani sizni ham hayratga soldi-mi? Bunga nima deysiz?
Markus Krall: Xo'sh, trafik chiroqlari koalitsiya hukumati falokatli ishlashi inobatga olinsa, Ittifoq aslida
kerak bo'lgandek emas, ancha yomonroq natija ko'rsatdi.
Ha, xullas, siz muxolifatda bo'lsangiz va CDU muxolifatda bo'lganidek zaif hukumatga duch kelsangiz,
unda aslida 35–40 foiz atrofida ovoz olishingiz kerak.
Aslida, saylovlardan oldin ham janob Merzning yomon ishlashi tufayli, sharoitni hisobga
olganda, CDU nisbatan yomon natija ko'rsatdi.
Va saylovlardan so'ng u asosan niqobini tashlab, nafaqat har bir saylov va'dasini buzgan, balki ularni teskari
tomonga o'zgartirganini hisobga olsak, AfDning hozirda CDUdan atigi ikki foizga ortda qolgani ajablanarli emas.
Va men umid qilamanki, AfD tez orada CDUni ortda qoldiradi, shundaCDUda maqolda aytilganidek "uzun
pichoqlar kechasi" boshlanadi va bu partiya mutlaqo muvaffaqiyatsiz bo'lgan raisidan qutuladi.
Krissy Rieger: Siz eng yomoni deb topgan saylov va'dasi buzilishi qaysi bo'ldi?
Markus Krall: Xo'p, bu qiyin. Aslida, har biri shunchalik falokatli bo'ldiki, qayerdan boshlashni bilish qiyin.
Albatta, u eng ko'p ta'kidlagan narsa shuki, u sog'lom moliyaviy siyosatlarni amalga oshirishni xohlardi.
Endi to'rt hafta ichida u 1949 yilda tashkil topganidan beri butun Germaniya Federal
Respublikasi to'plagan qarzidan ham ko'proq qarzga botdi.
Faqat buni tasavvur qiling. To'g'ri, u qarzni ikki baravar oshirmadi, lekin o'sha paytda Germaniya
Federativ Respublikasining qarzlari nolga teng bo'lmagan.
Demak, o'sha paytda nima bor edi, o'sha davr bilan bugungi kunga nima borligi o'rtasidagi farq taxminan janob Merzning hozir qarz
paketi bilan yana bir zarbada qilayotgan ishiga to'g'ri keladi.
Shuning uchun u Germaniya Federal Respublikasining qarzini ikki baravar oshirmoqda, bu esa asosan mamlakatni Italiya bilan
tenglashtiradi, chunki qarz yalpi milliy mahsulotning 100 foizidan oshadi va bu xususiy
investitsiyalarning katta ko'lamda siljishiga olib keladi.
Shunday qilib, bu hukumat talabi keyin kuchga kirishi tufayli xususiy investitsiya orqaga surilmoqda.
Butun bu narsa sotsializm sari yurishdir.
Va ikkinchi katta, ikkinchi katta falokatli, ha, ikkinchi katta falokatli va'dani buzish asosan migratsiya
bilan bog'liq. Bu yerda u kuchli odam rolini o'ynadi.
Va hozir biz ko'rib turganimiz shuki, u yo'lbarsdek sakradi va Esken xonimning yotoq yonidagi gilamchasi bo'lib tushdi.
Xo'p, ba'zida o'zingga shuni berishing kerak.
Ha, menimcha, har kuni ertalab, qanday aytsam, u bu yotoq gilamini bosib o'tganda oyoq
barmoqlarida yoqimli qichish tuyg'usini his qiladi.
Va u butunlay muvaffaqiyatsiz bo'lgan uchinchi asosiy masala, albatta, energetika va iqlim masalasidir.
Chunki u asosan Habeck olib borgan va Germaniyaning sanoatdan mahrum bo'lishiga sabab
bo'lgan vayronkorona siyosatni davom ettirmoqda.
Va bularning barchasi birlashganda, aytishim kerakki, unda Honecker uslubidagi sotsializmdan bir oz narsa bor.
Demak, bu deyarli Germaniyaning qulashini istasangiz qiladigan ishga o'xshaydi.
Krissy Rieger: Aytish mumkinki, u, xuddi shunday deyish mumkin bo'lsa, barcha saylovdagi va'dalarini bekor qildi.
Markus Krall: Ha, u ilgari allaqachon biroz eskirgan edi, lekin hozir u butunlay eskirib ketdi, deyish mumkin.
Krissy Rieger: Qarz masalasiga kelganda, odamlar har doim bu iqtisodiyot uchun muhimligini aytishadi.
Siz aytayapsizmi, bu qarzlar hozirda iqtisodiyotni oldinga surmoqda va bu endi o'zgarayaptimi?
Markus Krall: Bu qarz iqtisodiyotga yordam beradi, deb aytish mutlaqo ahmoqlik.
Ushbu qarzlar yirik korporatsiyalarga, ya'ni qurol ishlab chiqaruvchilarga va yana bir nechta boshqa yirik
korporatsiyalarga yordam beradi, ular esa keyinchalik Germaniya iqtisodiyotiga sarmoya kiritmaydi.
Xo'sh, masalan, janob Merz boshlashni xohlayotgan 500 milliardlik mudofaa xarajatlarini olaylik.
Bundan kim foyda ko'radi? Rheinmetall kabi kompaniyalar.
Biroq, Rheinmetall Germaniyada sarmoya kiritmayapti, chunki Germaniyada energiya xarajatlari bu yuqori
energiya talab qiladigan ishlab chiqarish uchun juda yuqori bo'lib, bu ular uchun foydasiz.
Ular hozirda Ukrainaning qolgan hududlarida o'q-dori va turli boshqa narsalar uchun yangi fabrikalar qurmoqda.
Ha. Ular ularni Ukrainaning qolgan hududlarida qurmoqda.
Ular kichik iqtisodiy mo'jiza yaratishyapti, lekin Germaniyada emas. Va hamma joyda ham shunday bo'ladi.
Demak, bu pul behuda ketadi. Bu iqtisodiyotga hech qanday foyda keltirmaydi, hatto bir-ikki bosh direktor allaqachon
qo'llarini ishqalab, "oh, bu biz uchun ajoyib bo'ladi" deb o'ylayotgan bo'lsa ham. Ha, hozir biroz qo'shimcha foyda olamiz.
Ha, ba'zilari katta foyda oladi, lekin kichik va o'rta korxonalar, albatta, yirik
korporatsiyalar hisobiga orqaga surilishda davom etadi.
Demak, bu tamoyil. Mussolini nima degandi? Fašizm — davlat va yirik korporatsiyalar o'rtasidagi hamkorlikdir.
Mana yana boshladik. Iqtisodiy ma'noda, albatta.
Va albatta, biz ko'ramizki, bu dastur iqtisodiyotga yordam bermaydi, balki keng ko'lamli
zarar yetkazadi. Buning bir nechta sabablari bor.
Birinchidan, bu allaqachon mavjud bo'lgan 1 800 milliard to'rt yarim yillik Germaniyaning barcha jamg'armalarini yutib yuboradi.
Demak, 400 milliard yillik yalpi milliy mahsulotning 10 foizini Germaniya har yili tejaydi.
Shunday qilib, biz to'rt yarim yil davomida barcha jamg'armalarimizni milliy qarzga yo'naltirishimiz
kerak, shunda chet eldan qarz olishga to'g'ri kelmaydi.
Albatta, biz xorijda ham qarz olamiz, lekin bu faqat miqdorni aniqlash uchun.
Ikkinchi muammo shundaki, Germaniyaning kredit reytinglari Italiya darajasiga tushib bormoqda.
Hozirgacha Italiya, Frantsiya va boshqalar faqat Germaniyaning kredit reytingidan foydalanganlari uchun o'zlarini
nisbatan past xarajat bilan qayta moliyalashtira olishdi.
Kafolatlar, yevro va foydalanilgan barcha o'tkazish imkoniyatlari orqali.
Va, albatta, 1999 yilda, yevro joriy etilganda bizga berilgan barcha va'dalarni buzish, lekin bu boshqa masala.
Endi Germaniya ham xuddi shu kredit tuzoqiga tushmoqda, va bizga o'z kreditliligini qarzga beradigan hech kim yo'q.
Natija Germaniya obligatsiyalari va xalqaro kapital bozorlaridagi kreditlar bo'yicha foiz stavkalarining oshishidir.
Va bu oshib borayotgan foiz stavkalari xususiy investitsiyalarni siqib chiqaradi.
Ipotekasi bo'yicha foiz stavkasini besh yoki olti foiz to'laydigan uy quruvchisi endi
bunga qodir emas, shuning uchun u uy qurmaysdi.
Xuddi shu qoida fabrikani qurish yoki dasturiy ta'minotga sarmoya kiritishni tanlaydigan tadbirkorlarga ham tegishli.
Bu investitsiyalar endi amalga oshmaydi, va iqtisodiyotning texnik atamasida bunga 'crowding out' deyiladi.
Boshqacha qilib aytganda, davlat xarajatlari tomonidan xususiy investitsiyalarning siqib chiqarilishi.
Va albatta, odamlar umid qilayotgan 1,8 trillionni biz olmaymiz.
Xonimlar va janoblar, buning evaziga infratuzilma yoki shunga o'xshash narsalarni olasizlar, deb o'ylamang.
Men shunchaki siz uchun hisob-kitob qilaman. Avvalo, 1,8 trilliondan qurollanishga ketadigan 500 milliardni ayiramiz.
Qurol-yarog' investitsiya emas, balki hukumat iste'moli hisoblanadi, chunki tanklar
boshqa narsalar ishlab chiqarishga yaroqsiz.
Dronlar ham, patronlar ham otilishi mumkin, lekin ular hech narsa qila olmaydi.
Ha, xullas, gap shunda – ular buni har doim investitsiya deb atashadi – ha, biz o'z xavfsizligimizga va
boshqa barcha ahmoqliklarga sarmoya kiritishimiz kerak.
Ha, bizning xavfsizligimizga eng yaxshi sarmoya barcha qo'shnilarimiz bilan yaxshi munosabatlarni o'rnatish bo'lardi.
Ammo keyin ular Adolf va Vilgelm davrlaridan beri ko'rmagan megalomaniya hujumi ostida hamma bilan janjallashishdi.
Shunday qilib, odamlar Xitoy prezidentini diktator deb atashadi, albatta, Rossiya prezidentini ham, shuningdek, turli ahmoqona
gaplar bilan boqilgan amerikalik prezidentni ham, chunki u hech qachon prezident bo'lmaydi, deb noto'g'ri ishonishgan.
Men ularning barchasini bu yerda sanab o'tishni ham istamayman.
Biz haqiqatan ham hamma bilan chalg'itib qo'yamiz. Va keyin, ko'rinishidan, bizga xavfsizlikka pul sarflashga
to'g'ri keladi — agar biz buni qilmagandik, hech qachon bunga pul sarflashga majbur bo'lmas edik.
Demak, bu hukumat iste'moli. Shunda 1,3 trillion qoladi.
Ushbu 1,3 trilliondan 300 miliardi ehtimol investitsiyalarga emas, balki qochqinlar xarajatlariga ketadi.
Allaqachon e'lon qilindi: federal shtatlar endi mutlaqo qoplab bo'lmaydigan darajaga yetgan migratsiyani moliyalashtirishni
davom ettirish uchun ushbu jamg'armadan foydalanadi.
Ha, undan keyin bir trillion qoladi. O'sha trillionning yarmi ehtimol "iqlim investitsiyalari" deb ataladigan sarmoyalarga,
qolgan yarmi esa haqiqiy infratuzilmaga yo'naltiriladi.
Hurmatli xonimlar va janoblar, iqlim investitsiyalari mutlaqo befoyda, chunki shamol bo'lmaganda 1000 ta shamol turbinalari
elektr energiya ishlab chiqarmasa, shamol bo'lganda 10000 ta shamol turbinalari qancha elektr
energiya ishlab chiqaradi? Shunday ekan, bu ishlamaydi.
Demak, janob Habeck uchlik qoidasini to'g'ri bajara olmayapti, va ko'rinishidan janob Merz ham bajara olmayapti.
Ammo aytganimdek, agar 1000 ta shamol turbinalari hech narsa ishlab chiqarmasa, unda
10000 ta ham hech narsa ishlab chiqarmaydi.
Demak, nolga ko'paytirish ham nol degani, xonimlar va janoblar.
Demak, bu 500 milliard behuda va foyda keltirmaydigan investitsiyalarga quyilishda davom
etadi. Bu eng ulkan noto'g'ri taqsimot bo'ldi.
Bu hammasi keyin katta xarajat bilan buzib tashlashimizga to'g'ri keladigan narsalar, chunki bu jinnilik
tugagach, hech kim ular bilan hech narsa qila olmaydi.
Shunday qilib, haqiqiy infratuzilmaga sarmoya kiritish uchun 500 milliard qoladi. Ammo
davlat barcha xaridorlar orasida eng yomoni.
Davlat qaerda binoni qurganida, bu har doim xususiy shaxslar qurganiga qaraganda kvadrat
metri uchun ikki-uch baravar qimmatga tushadi.
Bu shuni anglatadiki, biz quradigan barcha narsalar — yo'llar, ko'priklar, binolar, kasalxonalar, maktablar — davlat
tomonidan qurilsa, ular har doim xususiy kompaniyalar qilganida bo'ladigan xarajatdan ikki baravar ko'proq turadi.
Natija shuki, bu 500 milliard evaziga biz atigi 250 milliardlik infratuzilma olamiz.
Agar endi biz davlat yaratmoqchi bo'lgan bu ulkan talabni janob Habeckning isitish qonuni tufayli mulk bozorini vayron qilib,
qurilish kompaniyalarining ajoyib darajada ko'pchiligini bankrotlikka olib kelgan va natijada o'z hajmini yarmiga
kamaytirgan eskirgan qurilish sanoati bilan to'qnash kelayotganini hisobga olsak, unda bu
ulkan talab endi cheklangan taklifga duch keladi.
Va bunday vaziyatda nima bo'ladi? Narxlar ko'tariladi.
Bu shuni anglatadiki, biz 250 milliardga infratuzilma olmaymiz, balki uni ehtimol 150 milliardga olamiz.
Ammo infratuzilmaga 150 milliardimiz bor, va faqat temir yo'l uchun bo'shliq 100 milliard ekan, demak nimalar qoldi?
50 milliardni sarflaymiz, rivojlanish yordamiga 50 milliard, nodavlat notijorat
tashkilotlarga esa 15 milliard? Nisbatlar endi to'g'ri emas.
Hurmatli xonimlar va janoblar, sizlarga 1,8 trillion dollar qarz yuklanmoqda.
Sizning farzandlaringiz va nabirangiz ular uchun Versalga qaraganda ham uzoqroq vaqt davomida to'lab borishadi.
Va evaziga siz janob Merzdan 150 milliardlik, eng ko'pi bilan 200 milliardlik infratuzilmani olasiz. Mana shunday bo'ladi.
Iqtisodiyot uchun "yaxshi" bo'lishi shunchalik ekan. Bu nemis xalqiga qarshi amalga oshirilgan eng katta talon-toroj.
Krissy Rieger: Men ham shunday ko'raman. Va siz aytdingizki, kelajak avlodlar ham buning
uchun to'lab boraveradi. Bu borada reja qanday?
Axir fuqarolarning jamg'armalari, ehtimol boylik soliqlari qo'llanilishi haqida gaplar, muhokamalar bor.
Bularning barchasi qanday qilib qaytarilishi mumkin?
Markus Krall: Xo'sh, uni qaytarish qiziqarli masala bo'ladi. Qaytarishning katta qismi inflyatsiya orqali amalga oshadi.
Bu shuni anglatadiki, pullarini davlat obligatsiyalariga va nominal qiymatlarga, ya'ni hayot sug'urtasi, pensiya sug'urtasi,
jamg'arma hisoblari va hokazolarga yoki naqd pulga sarmoya qilgan fuqarolar inflyatsiya orqali mulkdan mahrum etiladi.
Va bu qanday amalga oshadi? Kapital bozorida shu miqdordagi pulni yig'ish foiz
stavkalarining keskin oshishiga olib kelmasdan imkonsiz.
Uzr, meni kechirasizmi?
Demak, masalan, BlackRock kabi vositachilar orqali, ular bundan katta daromad oladi, bu obligatsiyalar to'g'ridan-to'g'ri
Germaniya Federal Respublikasidan sotib olinadi.
Keyin BlackRock ularni Yevropa Markaziy Bankiga sotadi. Albatta, ustama narxda.
Bu shuni anglatadiki, BlackRock har safar ikkita tugmani bosadi, ya'ni sotib olish va sotish.
Keyin esa bu Yevropa Markaziy Bankiga yuboriladi.
Va buning evaziga biz hech qanday xavf va mehnatsiz, faqat ikki tugmani bosish bilan milliard funtlik foyda olamiz.
Mana shunday bo'ladi. Shuning uchun BlackRock buni juda ajoyib deb hisoblaydi.
Va shuning uchun janob Merz, sobiq BlackRock Yevropa bosh direktori va BlackRock Yevropa nazorat
kengashi raisi sifatida, buni juda ajoyib deb hisoblaydi.
Shunday qilib, uning sobiq ish beruvchisi Larri Fink allaqachon qo'llarini ishqalamoqda.
Albatta, u butun qurol sanoatidagi yirik aksiyadorlardan biri hamdir.
Ya'ni, bu bosqindan foyda ko'radiganlar.
Shunday ko'rinadi. Unda janob Merzning sodiqligi kimga tegishli?
Albatta nemis xalqiga emas, ularga u o'zini ishonchli moliyaviy siyosatchi ekanligi haqida yolg'on gaplar aytgan.
Mana shunday bo'ladi.
Va BlackRock bu ulkan miqdordagi obligatsiyalarni sotib olib, ularni Yevropa Markaziy Bankiga sotganda, Yevropa
Markaziy Banki ularni yangi bosilgan pul bilan xarid qiladi.
Va bu pul massasini oshiradi. Va pul massasining bu oshishi inflyatsion ta'sirga ega.
Va pul massasi yaxshi o'sib, pul qadri pasayganda, bu 1,8 trillion asosan hayot sug'urtasi polislarining,
davlat obligatsiyalarining va jamg'arma hisoblarining qadri pasayishi orqali qayta tiklanadi.
Shuning uchun u fuqarolardan to'g'ridan-to'g'ri shu tarzda yig'iladi.
Bepul tushlik degan narsa yo'q, xonimlar va janoblar.
Davlat har doim o'z fuqarolaridan sarflagan barcha xarajatlarini to'latishga majbur bo'ladi. Buni aylanib o'tishning iloji yo'q.
Krissy Rieger: Keyingi soliq munozaralari yaqinlashmoqda. CDU, yoki aniqrog'i Merz, yana soliqlarni kamaytirishni va'da qilgan.
Ammo hozir ko'rinib turibdiki, bu ham sodir bo'lishi ehtimoldan yiroq. Siz buni qanday baholaysiz?
Biz Germaniyada biror soliqni kamaytirilayotganini hech qachon ko'ramizmi, agar bir
vaqtning o'zida o'nta yangi soliq joriy etilmasa?
Markus Krall: Bu siyosiy tabaqaga kirmaydi, bu aniq. Bu mutlaqo ravshan.
Qancha pul bersangiz ham farqi yo'q.
Soliqlarni yanada oshirishingiz mumkin. Qarzni yanada ko'proq olishingiz mumkin. Bu hech qachon
yetarli bo'lmaydi. Bu hech qachon kifoya qilmaydi.
Ushbu siyosiy tabaqaning ochko'zligi va korrupsiyasi chegarasiz.
Qancha bersangiz ham, ularning ochko'zligi faqat ortaveradi. Buni bashorat qilish oson.
Shu sababli bu siyosiy tabaqa na soliqlarni kamaytiradi, na haqiqiy yengillik beradi, na soliqlarni
soddalashtiradi, na hech qanday islohot o'tkazadi. Buning o'rniga soliqlar oshiriladi va qarzlar ko'payadi.
Va odamlar pulni bemalol sarflashadi.
Biz yaqinda Suriyaga qaytdik va yana u yerda hokimiyatni egallagan genotsid qotillarga 300 millionni qoldirdik.
Endi biz soliq pullarimizni alaviylar, druzlar va nasroniylarga qarshi genotsidni moliyalashtirish uchun ishlatyapmiz.
Mana nima sodir bo'lmoqda. Bu juda aniq aytilishi kerak.
Shaxsan men bunga genotsidga yordam berish va undash deb hisoblayman va bu qonunda jazolanadi.
Va bu odamlar aslida barchasi sudga tortilishi kerak, chunki ular qirg'inbarovar
rejimning qonli harakatlarini qo'llab-quvvatlaydilar.
Ammo bu butunlay boshqa masala.
Sarf-xarajatlar hanuzgacha hashamatli bo'lib qoladi.
Buni faqat pul sarflash istagi deb hisoblaydigan har kim bizning korrupsiyalashgan siyosiy elitasini bilmaydi.
Men ishonamanki, siyosatchilarimizning aksariyatida Dubayda yoki boshqa joylarda, pora oqimlari oqadigan hisob raqamlari bor. Ular
u yerga bir necha yuz millionni o'tkazib, evaziga pul yuvish qoidalari tatbiq etilmaydigan va xohlagancha
harakat qilish mumkin bo'lgan, uzoqdagi biror joyda joylashgan hisob raqamiga bir necha millionni olishadi.
Shuning uchun men ishonamanki, siyosiy elitamiz bu yerda nemis xalqini talon-toroj qilishga
qaratilgan korrupsiyalashgan sxema ustida ishlamoqda.
Va Amerikada endi ma'lum bo'ldiki, masalan, Ukrainaga oqib kelgan milliardlab dollarlarning katta
qismi qaytib Demokratik siyosatchilarga ketgan.
Shuning uchun bu uchinchi tomonlar, ya'ni amerikalik soliq to'lovchining hisobiga amalga oshirilgan aylanma tranzaksiya edi.
Agar Germaniyada boshqacha bo'lsa, men supurgi, tutqichi bilan birga yeyman.
Krissy Rieger: Qanday kelajak, bu mening oxirgi savolim, besh yil ichida Germaniya uchun qanday kelajakni kutmoqdasiz?
Markus Krall: Menimcha, besh yil ichida biz hozirgidan ham yaxshiroq kelajakda bo'lamiz.
Shu orada esa biz janob Merz boshchiligida bu mamlakatni olib kiradigan mega-falokatni boshdan kechiramiz, chunki u
chap qanotning inoyati bilan kansler bo'lishga qat'iy qaror qilgan, to'g'rimi? Bu uning hayotidagi eng katta orzusi.
Uzr, meni kechirasizmi?
Va u hozir amalga oshirayotgan siyosatlar haqiqatan ham barcha jabhalarda falokatga olib keladi.
Iqtisodiy sohada bu katta miqyosli sanoatni yo'qotish va kompaniyalarning ommaviy ko'chib ketishiga olib keladi.
Men buni hozir ortiqcha qilingan menejerlarni ishga joylashtiradigan ishga qabul bo'yicha
konsultantlar bilan gaplashayotganda sezmoqdaman.
Yaqinda men bu sohada ishlaydigan bir nechta do'stlarim bilan suhbatlashdim va ularning barchasi aytishicha, ilgari nomzodlar
bo'lganda nomzodlar ko'proq shunday deyishgan: "Ha, men bu yerda o'zimni qanday takomillashtirishim mumkinligini
ko'rishni xohlayman. Kareramda keyingi bosqichga muhtojman."
Va hozir odamlar qayta tuzilish, ko'chish, yopilishlar, to'lov qobiliyatining yo'qolishi – umuman olganda
barcha holatlarni hisobga olib ish qidirishyapti, to'g'rimi?
Bu shuni anglatadiki, barcha jabhalarda kompaniyalar yoki qulashini, yoki ko'chib ketishini, yoki ishlab chiqarishni
qisqartirib, xodimlarni ishdan bo'shatishini ko'ramiz.
Bizda allaqachon o'n yil ichidagi eng yuqori ishsizlik darajasi mavjud, to'g'rimi?
Ishsizlik keskin oshib bormoqda va bu jarayon tezlashadi; bankrotliklar ham uch yarim yildan to'rt yilgacha
davomida oshib kelmoqda, har yili yangi rekordlar o'rnatilmoqda.
Zombilar yiqilmoqda, men buni anchadan beri aytib kelayapman, to'g'rimi?
Zombilar qulayapti, ular hozir qulayapti, ular katta sonlarda qulayapti, va ha, bu iqtisodiy inqiroz
janob Merzning siyosati tufayli yanada kuchayadi.
Albatta, agar yetarli pul tarqatiladigan bo'lsa, bir necha oy, ehtimol hatto bir necha
chorak davomida ko'rinishda farovonlik bo'ladi.
Biroq, bu eksport sanoatimizning qulashishi bilan to'liq va hatto ortiqcha qoplanadi: birinchidan, biz endi
raqobatbardosh emasmiz, ikkinchidan, amerikaliklar hukumat xarajatlarini uchdan besh trillion dollargacha qisqartiradilar.
Demak, DOGE , keski mashina haqiqatan ham unga kesib kiryapti,
Va bu Amerika hukumatining xarajatlarini qisqartirishi Amerika import talabining juda katta qisqarishiga olib
keladi, va ularning import talabi bizning eksport talabimizdir.
Va bu Xitoyga ham ta'sir qiladi, chunki amerikalik chora-tadbirlar u yerda ham moslashuv inqirozini keltirib
chiqaradi, va agar Xitoy ham qisqaradigan bo'lsa, unda Xitoydan mahsulotlarimizga bo'lgan talab butunlay yo'qoladi.
Bu shuni anglatadiki, bu barcha ta'sirlar bir vaqtda cho'qib, mamlakat iqtisodiy vayronaga duch keladi.
Shunday qilib, tajribaga asoslanib, iqtisodiy vayronaga duch kelgan siyosiy tabaqa urush olib borishga tayyor.
Men taxmin qilamanki, janjal boshlanishidan oldin ham janob Merz Rossiyadan Ukrainaga Taurus raketalarini,
ularning uchish masofasi va nishonga yetish masofasini hisobga olgan holda yetkazib beradi.
Shu maqsadda u, shunday aytaylik, siyosatchilarga darhol haqorat sifatida talqin qilinishi mumkin bo'lgan
so'zlardan foydalanmaslik uchun yetarlicha ochiq fikrlidir.
Agar shu Taurus raketalardan biri Moskvaga yoki hatto Kremlga zarba bersa, men qo'rqamanki, ruslar bizga qarshi zarba
natijasida yuzaga keladigan insoniy zararni cheklash maqsadida Berlinning qaysi hududlarini va Janubiy Bavariyadagi,
Tauruslar ishlab chiqariladigan qaysi fabrikalarni evakuatsiya qilishimizga ruxsat berilishi haqida ma'lumot yuborishadi.
Krissy Rieger: Keling, hozirgi mavzuga to'g'ridan-to'g'ri o'tamiz. Koalitsiya kelishuvi haqida nima deb
o'ylaysiz? Qaysi qismlari sizni tashvishga soladi?
Ernst Wolff: Aslida tashvishga solayotgan narsa umumiy manzaradir. Koalitsiya kelishuvi ikkita asosiy yo'nalishga ega.
Biri qayta qurollanish, ikkinchisi esa raqamlashtirish.
Shunday qilib, men uchun koalitsiya kelishuvi BlackRockga Germaniyaga yanada katta nazoratni qo'lga kiritish
uchun mutlaqo erkin yo'l-varaqadan boshqa narsa emas.
Shuni yodda tutishingiz kerakki, Germaniyaning qurolli kuchlari allaqachon haqiqatan ham ishga tushgan.
Ular F-35 qiruvchi samolyotlarini buyurtma qilishdi. Ularni Lockheed Martin kompaniyasi tayyorlaydi yoki ishlab chiqaradi.
Asosiy aksiyadorlar BlackRock, Vanguard va State Street.
Keyin vertolyotlar va suvosti kemalari buyurtma qilindi.
Janob Merz o'shandan beri Ukrainaga Taurus raketalarini yetkazib berishni qo'llab-quvvatlayotganini aytdi.
Taurus raketalari MBDA va Saab tomonidan ishlab chiqariladi.
MBDA Airbus, ya'ni BAE Systems sho''ba korxonasi hisoblanadi.
Va, albatta, eng yirik aksiyadorlar ham bor, ularning qatoriga BlackRock ham kiradi.
Raqamlashtirishga kelsak, hammamiz bilamizki, BlackRock barcha yirik raqamli korporatsiyalarning asosiy investori hisoblanadi.
Va biz hammamiz bilamizki, janob Merz 2020-yilgacha bo'lgan yillarda, ya'ni 2016-yildan 2020-yilgacha
BlackRock Germaniya Nazorat kengashi raisi bo'lgan.
Demak, bu butun narsa Germaniyada BlackRock'ga buyuk qayta taqsimlashni davom ettirish uchun taklifdan boshqa narsa emas.
Nemis fuqarolari to'laydi va BlackRock foyda ko'radi.
Ernst Wolff: Biz hozirgacha bo'lgan eng yuqori ishsizlik darajasini boshdan kechiramiz va
bu ushbu qonunchilik davrida sodir bo'ladi.
Narxlar hozirgacha bo'lgani kabi oshib borishda davom etishini ko'ramiz. Ayniqsa oziq-ovqat sohasida.
Biz katta beqarorlikni boshdan kechiramiz. Hozirda biz savdo urushlariga guvoh bo'lyapmiz.
Ular xalqaro iqtisodiy munosabatlarda barqarorlikni emas, balki aksincha rag'batlantiradi.
Va eng muhimi, biz bitta narsani boshdan kechiramiz. Biz pastdan yuqoriga katta qayta taqsimlanishni boshdan kechiramiz.
Shunday ekan, men sizga eslatib qo'yishim kerakki, o'tgan chorshanba kuni dunyoning milliardyerlari
tarixdagi eng katta bitta kunlik foydani boshdan kechirdilar.
Ular o'tgan chorshanba kuni 303 milliard qo'lga kiritishdi.
Va bu aksiyalar bozorlari shunchalik baland ko'tarilgani uchun emas, balki bir kunda keskin
pasayib, keyingi kunda yana ko'tarilgani uchun.
Bugungi kunda, agar sizda to'g'ri maslahatchilar va ichki ma'lumotlar bo'lsa, narxlar pasayishidan
ham yaxshi daromad olishingiz mumkin. Va bu odamlarda albatta bunday ma'lumotlar bo'lgan.
Krissy Rieger: Bu juda, juda, juda keskin. Endi siz buni shunchaki shaxsiy baho deb o'ylashingiz mumkin, lekin Merz buni
juda, juda ravshan aytadi: u hamma narsa qimmatroq bo'lib qoladi.
Ernst Wolff: Ha, albatta, buni umuman oldini olib bo'lmaydi.
Shunday qilib, biz haqiqiy pul toshqinini ko'ramiz.
Shunday qilib, bu 2007 va 2008 yillardagi global moliyaviy inqirozdan keyingidan ham kattaroq.
Va bu, albatta, narxlar keskin oshishini anglatadi.
Demak, biz bilamizki, aytilayotgan maxsus jamg'arma endi ishga solindi.
Shunday qilib, bu ham endi hukumat tomonidan ma'qullandi.
Bu yangi qarz bo'yicha 500 milliardni tashkil etadi. Albatta, bu qandaydir tarzda davlat
obligatsiyalari ko'rinishida qaytarib olinishi kerak.
Va bu, albatta, shuni anglatadiki, ancha ko'proq pul yana aylanaga qaytadi va pulning o'zi qadrsizlanishda davom etadi.
Shunday ekan, biz yaqin kelajakda pulning jiddiy qadrsizlanishini kutishimiz kerak.
Markus Krall va Ernst Wolffga ko'ra, nemis fuqarolari BlackRock'ga foyda keltiradigan siyosatlar
uchun ehtimol misli ko'rilmagan darajada to'laydilar.
Ammo boshqaruvida 10 trillion funt sterlingdan ortiq aktivlar bo'lgan dunyoning eng yirik aktivlarni
boshqaruvchi kompaniyasi BlackRock ortida kim turibdi?
Uning mijozlari qatoriga banklar, fondatsiyalar, davlat boyligi fondlari va pensiya fondlari kabi
muassasalar, eng avvalo esa xususiy investorlar kiradi.
Bu superboylar, masalan Rotshildlar, Rokfellerlar va Uorren Baffet.
BlackRock eng yirik aktivlarni boshqaruvchi kompaniyaga aylanishida, masalan, Rothschildlardan taxminan 2,8 trillion AQSh
dollariga teng aktivlarning o'tkazilishi muhim rol o'ynadi.
Rotshildlar butun dunyo bo'ylab yuqori darajali frimasonlikning yetakchilari qatoriga kiradi.
Qiziqarli jihati shundaki, BlackRock asoschisi va bosh ijrochi direktori Larri Fink shuningdek yuqori martabali frimason
va oltita qudratli qadimiy lojalarning a'zosi hisoblanadi.
Shunday qilib, BlackRock moliyaviy mafiya va global yuqori darajadagi frimasonlik vositasi sifatida aniqlanishi mumkin.
Dasturda allaqachon ko'rsatilganidek, "Bu fitna Germaniyani vayron qilmoqda" , Friedrich
Merz shunchaki bu mafiyaning yordamchisi emas.
Uning yuqori martabali masonlarning juda ta'sirli bir qator tashkilotlariga a'zo ekanligi shuni ko'rsatadiki,
xuddi yuqori martabali mason Olaf Scholz kabi, u ham bu jinoyatchi kartelning oldingi yuzi hisoblanadi.
Uning 2024-yilgi Bilderberg konferensiyasida ishtirok etishi Germaniyadagi yuqori darajali frimasonlik
moliyaviy mafiyasining tanlangan vakili ekanligini anglatadi.
U hozirda ko'rinishidan katta qat'iyat bilan amalga oshirayotgan vazifa nemis aholisi uchun katta zarar keltirmoqda.
Qarz paketi faqat ularning manfaatlariga xizmat qilgani uchun, uni insoniyatni saraton o'simtasi kabi vayron qilayotgan
bu kartelning yana bir jinoyati deb e'lon qilish kerak.
Bundan tashqari, "Buyuk qayta tiklash kun tartibi – iqtisodiy vayronagarchilik va urush" dasturi dasturida deyarli o'n yildan
beri Germaniya va Yevropa Ittifoqi yuqori martabali masonlar nazoratidagi siyosat tufayli ataylab iqtisodiy
jihatdan vayron qilinayotgani va hatto bevosita Rossiya bilan urushga olib kelinishi mumkinligi tushuntirildi.
Ushbu jinoyatchilarning maqsadi nafaqat talon-toroj qilish, balki yuqori martabali mason va Jahon Iqtisodiy Forumi (WEF)
asoschisi Klaus Schwab e'lon qilgan "Buyuk Qayta Tiklash"dir.
Bu esa o'z navbatida iqtisodiy jihatdan kuchli va suveren davlatlarga joy bo'lmagan bir dunyo hukumatiga
asoslangan yangi jahon tartibini o'rnatishni maqsad qiladi.
Bu nuqtai nazardan qaraganda, Germaniya va butun yevrozonaning moliyaviy barqarorligiga halokatli oqibatlar
keltiradigan qarz paketi butunlay yangi o'lcham kasb etadi.
Oydinki, Friedrich Merz SPD bilan ittifoqda nafaqat avvalgi hukumatning vayronkor ishlarini uzluksiz davom
ettirmoqda, balki ularni Germaniyani iqtisodiy qulash va to'liq qarzga botirish darajasiga tezlashtirmoqda.
Fosh etuvchi Jon Perkins hujjat qilganidek, bunday rivojlanish o'z navbatida keyingi bosqinlarga eshik ochadi, haqiqiy
qashshoqlik spiralini ishga tushiradi va oxir-oqibat mamlakatlarni bu jinoyatchi kartelning to'liq nazoratiga
oladi yoki ularni uning "Buyuk qayta tiklash"iga tayyorlaydi.
Ammo bu vayronkor rejalarni qanday va qaysi vositalar bilan to'xtatish mumkin – Donald Tramp, yana bir
najotkor yoki yangi siyosiy partiyalar orqali? Xulosa qilib aytganda, Ernst Volfga quloq soling:
Krissy Rieger: Ammo odamlar shunday deyishadi: "Bizda Milei bor va bizda Trump bor. Va bu ro'yxatga
qutqaruvchi sifatida yana kimni kiritmoqchi bo'lsangiz."
Endi esa biz buning umuman shunday emasligini, ular qilayotgan ishlarning ko'pchilik uchun ijobiy emasligini gaplashyapmiz.
Ommalar uchun umid manbai nima deb o'ylaysiz?
Ernst Wolff: Ha, umid eltuvchisi o'zi omma. Bu odamlarning o'zi.
Shunday ekan, hammaga ma'lum bo'lsin: bizni o'zimizdan boshqa hech kim qutqara olmaydi.
Va o'zimizni qutqarish uchun avvalo atrofimizda nima sodir bo'layotganini tushunishimiz kerak.
Shu sababli bu masalalarni hal qilish va boshni qumga tiqmaslik juda muhimdir.
Va eng muhimi, boshqalarni ko'r-ko'rona ergashmang.
Shunday ekan, hozir hokimiyatda bo'lgan odamlarga ikkinchi marta qarashga ham hojat yo'q.
Bu farovonlikda cho'miladigan odamlardir.
Demak, Donald Tramp dunyoning eng boy yuz kishisidan biridir. Milei ham hashamatli hayot kechiradi.
Shunday qilib, odamlar doimiy ravishda o'z do'stlarini, o'z sheriklarini boyitib borishyapti.
Va bunday odamlardan vaqti-vaqti bilan idishingizga bir bo'lak non tashlab qo'yishlarini kutish,
albatta, hayotga nisbatan mutlaqo noto'g'ri munosabatdir.
Shunday qilib, aytish kerakki, dunyo haqiqatan ham favqulodda holatda, bu esa juda, juda xavfli.
Chunki biz har joyda janjallar borligini bilamiz. Biz shuningdek ijtimoiy tengsizlik hozirda
tasavvurga sig'mas darajada portlayotganini ham bilamiz.
Bizga katta ishsizlik to'lqini kelayotganini bilamiz.
Va biz o'zimizni bu davrlarga tayyorlashimiz kerak.
Va tashqaridan hech kim bizga u yerda yordam bera olmaydi; biz 100 foiz o'zimizga tayanishimizga to'g'ri keladi.
Krissy Rieger: Aynan. Va ayniqsa tizim shunday ishlashini hisobga olsak: u bizni savol bermaslikka, aytaylik, faqat to'g'ri
savollarni berishga, ramkadan tashqarida ortiqcha o'ylamaslikka va eng muhimi, oddiygina passiv bo'lib qolishga o'rgatadi.
Va bularning barchasi shiorga muvofiq: "Hey, u qiladi, men esa kutib ko'raman."
Va bu kutish bizga diktaturada yashayotgandek his qilishimizga sabab bo'ladi.
Keyin uyg'onasiz va o'zingizga: "Bu qanday bo'ldi?" deb o'ylaysiz. Bilmayman, men u yerda edimmi?
Ernst Wolff: Ha, muammo shundaki, bu harakatsizlik boshqalar tomonidan rozilik deb qabul qilinadi.
Shunday qilib, agar xalq harakatsiz qolsa, hokimiyatdagilar shunchaki davom ettiraveradi.
Yevropa Ittifoqi vakili, o'sha paytdagi Komissiya prezidenti Jan-Klod Yunker buni juda chiroyli aytdi.
U shunchaki odamlar bizga qadar ruxsat bersa, shuncha boramiz, dedi.
Va odamlar turib qolsa, biz bir qadam orqaga tortamiz va keyin yana oldinga siljiymiz.
Va odamlar hech narsa qilmayotgan chog'da, biz buni qilayotgan ishlarimizni ularning ma'qullashi deb hisoblaymiz.
Krissy Rieger: Ha, siz buni juda yaxshi qisqartirdingiz. Rahmat. Va eng muhimi, barcha ma'lumotlar uchun rahmat.
Butun vaziyatning tasvirini asta-sekin yig'ib olishni boshlashingiz mumkin.
Va eng muhimi, kimdir "xo'p, mana shu yer biz boradigan eng oxirgi nuqta" desa, bu har doim orqamga
tepki berilgandek bo'ladi. Menda yetarli. Yo'q. Rahmat.
Ernst Wolff: Rahmat.
Agar bu dastur sizni o'ylantirgan bo'lsa, uni o'zingizda saqlamang.
Ushbu faktlarni tarqatishga yordam bering va boshqalarni qarz paketining oqibatlari haqida o'ylashga undang.