Adik sa computer game magdula hangtod mawad-an siya og malay!
"Namatay sa pagkapugong sa gininhawa: 13-anyos nga babaye namatay samtang nagbuhat sa TikTok Blackout Challenge"
"Ang mga batang 8 anyos nagkuha og hubad nga litrato sa ilang kaugalingon ug namaligya niini online."
"TikTok, ang makamatay nga droga" – Giunsa pagpadala sa mga bata sa kabuang sa social media.
Nagkadaghan ang mga hagit nga nagakuha og mga kinabuhi.
"Ang mga menor de edad dali ra maka-access sa mga dula sa pagbansay sa pagpatay sa militar."
Ang mga ulohan sama niini nagpugos kanato sa pagdawat sa responsibilidad: kauban sa tanang labi ka mapuslanong teknikal
nga mga posibilidad, mga pamaagi sa pagtipid sa trabaho ug mga inobasyon, ang digitalisasyon, nga
halos dili na mapulihan, nagdala usab og dagkong risgo.
Ang paggamit sa digital nga media nagsugod sa sayo pa nga edad.
Sumala sa usa ka pagtuon sa German Institute for Trust and Security (DIVSI), 11% sa mga bata nga
tulo ka tuig ang edad ang naggamit na sa internet.
Samtang nagkadako ang edad, ang kinabuhi sa serbisyo mosaka pag-ayo.
ka mga batan-on ang naggugol og pipila ka oras online matag adlaw, kasagaran pinaagi sa ilang
mga smartphone , ug nagkataas pa ang maong uso.
Usa ka pagtuon sa DAK nagpaila nga atol sa coronavirus lockdown, ang kasagarang adlaw-adlaw nga oras sa paggamit sa
mga computer games sa mga bata ug kabatan-onan misaka og 75%.
Mga 700,000 ka mga bata ug kabatan-onan sa Alemanya ang nagpakita og patolohikal nga pamatasan sa pagdula sa kompyuter.
Sa kaso sa gitawag nga patolohikal nga pamatasan sa pagdula sa kompyuter, o pagkaadik sa dula sa kompyuter, ang pagdula
nag-okupar og ingon ka prominente nga lugar nga ang ubang hinungdanon nga aspeto sa kinabuhi sama sa
trabaho, eskwelahan, sosyal nga relasyon, panglawas, ug personal nga mga interes hingpit nga napasagad.
Kadaghanan sa mga gaming app gidisenyo para sa halos walay katapusang paggamit.
Ang mga mopugong sa dula mahimong mawala ang ilang iskor, samtang sa ubang kaso ginagantimpalaan ang adlaw-adlaw nga pagdula.
Ang sobra nga pagkonsumo sa media dili lang makadaot sa panglawas, apan usab sa kinabuhi sa pamilya ug sa akademikong kalampusan.
Ang mga bata ug mga batan-on nag-inusara, naglikay sa pakig-uban sa uban, ug halos dili mag-ehersisyo.
Aron malikayan ang pahulay para sa pagkaon o pag-adto sa kasilyas, ang uban gani misulod og
kateter o nagbutang og balde sa lamesa sa dula.
Ang ilang bugtong pagkabalda mao ang pagkatulog.
Ang mga naningkamot sa pagkunhod sa konsumo makasinati og mga sintomas sa pag-undang.
Sa mga apektadong panimalay, mosamot ang panagbangi labi na kon gusto sa mga ginikanan nga limitahan ang paggamit sa
mobile phone o regulahon ang paggamit sa usa ka piho nga app.
Kini mahimong mosangpot sa bisan unsa gikan sa agresibong pagbuto sa kasuko hangtod sa hulga sa pagpakamatay o pagpatay
kung dili tugotan ang mga naapektuhan nga makagamit sa ilang "media drug", matod sa doktor nga si Bert te Wildt.
Siya ang punoang doktor sa Klinika sa Psikosomatiko sa Kloster Dießen.
Ug palihug, mga minahal nga manan-aw, ayaw kamo motuo nga kini mga ekstrem nga hiwalay nga mga kaso. Ang
ingon nga mga kaso nagkadaghan sa eksponensyal nga paagi.
Ang WHO mismo, isip usa ka sub-organisasyon sa Masonic UN , naglakip sa patolohikal nga sugal sa iyang
diagnostic nga katalogo isip usa ka tinuod nga sakit.
Syempre, pagkahuman nga tinuyoang gidasig sa ilang mga kaalyado, sama sa UNESCO, ang ingon
nga pamatasan. Mas daghan pa bahin niini unya.
Sa karon, sa labing ulahi, kinahanglan nga magmata ug masabtan nga walay kalainan kini
sa ubang mga droga nga makaguba sa kinabuhi!
Dugang pa, adunay social media.
Ang mga plataporma sama sa TikTok, labi na, gikritiko tungod sa pagpalambo sa delikadong mga uso pinaagi sa ilang mga
algoritmo ug sa pag-awhag sa ekstrem ug provokativ nga sulod.
Ang mga "challenges" sa social media labi na kay nagpadayon sa pagbutang sa kinabuhi sa peligro ug sa
paghatag og sikolohikal nga presyur sa mga batan-on nga naningkamot nga mahimong "sikat" online:
 Ang paglunok og kutsara-kutsara nga kanela – mahimong mosangpot sa pagkalumos ug pneumonia
 Pagbungkag sa bukog – tinuyo nga pagbungkag sa mga bukog aron makahimo og mas talagsaong dagway sa nawong
Pag-chrome – pag-inhawa sa mga toksikong substansiya nga taas ang risgo sa pagkalason
 Panaglaglag sa eskwelahan pinaagi sa sunog – tinuyoang pagpasiga sa mga kasilyas
Ang "kreatibidad" sa mga tiggamit walay utlanan, ug kanunay nga nagpakita ang bag-ong
makapahadlok nga mga uso nga mosangpot sa kamatayon.
Para sa pipila lang ka mga pananglitan: Niadtong Abril 2024, usa ka 13-anyos nga babaye gikan sa distrito sa Kassel
namatay atol sa gitawag nga blackout challenge sa TikTok.
Ang ingon ani nga hagit naglakip sa pagpugong sa gininhawa hangtod mawala ang kahibalo.
Ang Blue Whale Challenge nakapahawa sa kinabuhi sa kapin sa 100 ka batan-on sa Russia,
nga nagpakamatay isip katapusang hagit sa dula.
Ang kaniadto hinungdan sa kabalaka dugay nang nahimong hilom nga epidemya.
Sukad pa niadtong 2015, ang sikolohikal nga karga sa mga batan-ong babaye nga nangita sa
ilang mga idolo sa Instagram misaka pag-ayo.
Uban sa makaguba nga mga sangputanan: ang gidaghanon sa mga pasyente nga gidawat sa ospital tungod sa
pagpanamastamas sa kaugalingon kusog kaayo nga misaka.
Mubo nga pahimangno: Gipalit sa Facebook ang Instagram niadtong 2012.
Ang iladong nagtukod sa Facebook, si Mark Zuckerberg, usa sa 12 ka nanguna nga nakaginansya gikan sa krisis sa coronavirus.
Sa susama, siya ug ang iyang mga kauban sa industriya sa pagdula nakaginansya og dako gikan sa social media ug mga dula sa
kompyuter, samtang hingpit silang nasayud sa hapit diabolikong pagkaadik diin dili lang
ang mga batan-on ang tinuyoang gipailawom.
"Ang bag-ong mga pagtuon usab nakakita og taas nga potensyal sa pagkaadik sa paggamit sa social media; labi na usab
kasagaran ang pagkaadik sa sekso online," sumala sa usa ka medyo hipokritikal nga report sa ZDF Panorama News.
Sa ilang papel bahin sa Gamescom 2024, ilang gisgutan sa mubo ang mga risgo sa pagkaadik sa pagdula, apan dayon gisundan kini sa
samang ensayo sa usa ka 45-minutong dokumentaryo diin ang mga prodyuser, mamumuhunan, mga gamer, ug
uban pa naghisgot sa positibong aspeto sa pagdula.
Sa laganap nga pagreklamo nga ang Alemanya dili usa sa mga nanguna nga nasud sa paghimo og mga dula sa kompyuter, ila
gayud gipasulod ang ilang kaugalingon sa kamot sa pederal nga gobyerno uban sa ilang makaguba-sa-kaugalingon nga plano...
Ang gobyerno nagpondo sa mga dula sa kompyuter gamit ang milyon-milyon nga kuwarta sa mga nagbayad og buhis.
Bisan pa sa makaguba nga mga sangputanan nga gihulagway sa ibabaw, ang gobyernong Britaniko nagpalambo sa paghimo sa mga
dula sa kompyuter gamit ang milyon-milyon nga kuwarta sa buhis.
Sa miaging unom ka tuig, giingon nga ang pederal nga gobyerno nakapang-apod-apod na og €200 milyon sa mga tighimo og dula.
Matag tuig, 50 milyon ka euro o labaw pa ang magamit gikan sa pondo ni Habeck, " bisan pa nga ang koalisyon sa traffic
light naglisod lang sa kuwarta sukad pa sa sinugdanan. " .
Ang makalilisang nga kantidad sa kuwarta nga gihatag sa pederal nga gobyerno nagpondo usab sa pipila ka talagsaon ug hingpit
nga dili kinahanglan nga mga proyekto sama sa "Oma Hühner Run" (Lakaw sa Manok ni Lola) o usa ka simulasyon sa Oktoberfest.
Ang giingong tumong niining mga lakang mao ang pagpalig-on sa kompetitibidad sa Alemanya sa pagpalambo sa mga dula.
Dili pa hisgutan nga ang mga dula sa kompyuter opisyal nga giila isip mga kultural nga kabtangan sa Alemanya
sukad pa niadtong 2008, o mas tukma pa, isip "dili materyal nga mga kultural nga kabtangan".
Gidesisyonan kini sa German Cultural Council, ang payong organisasyon sa mga German nga kultural nga asosasyon.
Ang Konseho sa Kultura sa Alemanya usab usa ka miyembro sa Komisyon sa UNESCO sa Alemanya.
Usa ka mubo nga pahimangno: Ang Masonic UNESCO adunay 194 ka miyembrong estado nga naa sa iyang hugot nga pagkupot isip mga
kontribyutor, ug isip usa ka espesyalisadong ahensya sa UN, nagpadagan kini og lima ka dagkong programa alang sa
edukasyon, natural nga siyensya, sosyal ug human nga siyensya, kultura, ug komunikasyon ug impormasyon.
Ang inyong badyet para sa 2024 ug 2025: 1.68 bilyon ka US dolyar, diin 586 milyon niini ipondohan sa mga bayad sa pagka-miyembro.
Ang Alemanya mao ang ika-upat nga pinakadako nga kontribyutor sa UNESCO pagkahuman sa Estados Unidos, Tsina ug Hapon.
Uban sa huyang nga rason nga daghang mga dula usab ang gipahinungod sa kalikupan ug pagbag-o sa klima, i.e. mga tumong
sa Agenda 2030, , kining mga rason gituyo aron maghatag og daw makatinuod nga mga hinungdan aron ang mga batan-on mapugngan
sa ilang mga lingkoranan sama sa gibugkos sa dili makita nga mga gapos ug mahimong mga ulipon sa gobyerno nga walay hunahuna.
Ug ang ulahing pahayag dili lang gikan sa walay basehan; aduna na'y mga pagtuon nga gihimo bahin niini nga hilisgutan usab:
Ang pagtuon sa University of Ulm, pananglitan, nagpakita nga ang sobra nga pagdula sa video game nagbag-o sa
estruktura sa frontal lobe sa utok – ang rehiyon nga responsable sa pagkontrol sa impulso ug paghimo og desisyon.
Pagkahuman lang sa unom ka semana sa adlaw-adlaw nga online nga pagdula, napansin ang pagkunhod sa abo nga materyal sa frontal
lobe. Nagresulta kini sa mga sangputanan sama sa pagkapugngan sa memorya, pagkunhod sa konsentrasyon, kalisud sa
pag-orientar, ug bisan pagbag-o sa personalidad ug depresyon.
Digital nga Kasabotan sa Alemanya
Murag dili pa igo ang mga samok sa adlaw-adlaw nga kinabuhi, misulong pa gyud ang mga gobyerno.
Pananglitan, ubos sa Digital Pact sa Alemanya, ang mga eskwelahan giplano nga pasangkapan og broadband nga koneksyon ug digital nga
mga device sama sa mga tablet, smartphone, ug whiteboard sa kantidad nga lima ka bilyon ka euro gikan sa
pederal nga pondo, i.e. kuwarta sa mga nagbayad og buhis.
Ang mga tig-awhag sa pag-digitize klaro kaayo nga daghan og pulong sa ilang pagpasiguro nga ang tumong niini mao ang
pagtudlo sa mga bata kung giunsa paggamit sa mga device sa usa ka "sensible", "responsible" ug "competent" nga paagi.
Among gi-quote si Prof. Dr. Teuchert-Noodt, usa ka neurobiologist, bahin niining hilisgutan:
"Ang 'Digital Pact' mosulod sa kasaysayan isip 'digital nga pakto sa imposible' Ang utok sa mga bata dili digital nga kaya."
Ang mga estudyante lang nga nakahuman na kaniadto og analohikal nga sertipiko sa pagbiya sa eskwelahan ang
makagamit sa media sa responsable nga paagi, ingon ni Ms. Teuchert-Noodt sa yano nga pinulongan.
Miadto pa gani siya og usa ka lakang pa ug nagtuo nga bisan ang mga ginikanan ug ang mga magtutudlo kulang sa igo nga kahanas.
"Ang pag-type ug pag-swipe nagpugong sa bisan unsang pagkat-on.
Ang aritmetika, pagbasa, ug pagsulat nagpabilin nga mga batakang kahanas nga kinahanglan
permanente nga itikod sa mga neural network.
Dugang pa, ang paggamit sa mga digital nga device sa eskwelahan ug sa balay kasagaran naghatag og taas
nga risgo sa pagkaadik sa mga bata ug kabatan-onan.
Ang mga batan-on nga grabe kaayo naimpluwensyahan sa mga smartphone ug kompyuter nagkakalisod
na kaayo sa pagkuha og lisensya sa pagmaneho.
Ang imong utok dili igo nga andam para sa komplikado nga pagproseso sa
espasyo-panahon nga gikinahanglan sa trapiko sa kalsada.
Dugang pa, ang digital nga pagdepende sa manibela naghatag og parehas ka taas nga risgo sama sa
pag-abuso sa droga o alkohol, sumala ni Teuchert-Noodt.
Maayo nga tambag sa atong mga politiko nga dayon-dayon undangon ang pag-upgrade sa mga
eskwelahan gamit ang digital nga teknolohiya.
Likayi ang pagsayang og bilyon-bilyon sa teknikal nga mga aparato para sa industriya sa IT ug
pagpasakit sa tibuok henerasyon sa mga bata .
Konklusyon:
Karon, palihug ayaw hunahunaa nga kining kalamboan usa ka koinsidensya.
Sama sa gipakita sa kini nga programa, ang dili materyal nga kultural nga panulondon sa "computer games", nga espesipikong
gipasiugdahan sa UNESCO, sa pederal nga gobyerno, sa Cultural Council ug sa uban pa, nagtago usab og
usa ka kalkuladong bitag sa pagkaadik nga walay sama.
Ug walay bisan kinsa ang makapanghimakak nga wala nila makita nga nagkadool ang katalagman.
Ang mga tinubdan nga nakalista sa credits kay mga pagtuon nga magamit sa publiko ug pamilyar kaayo sa mga responsable.
Bisan ang mga tech elite, nga mas nakahibalo pa kaysa bisan kinsa, tinuyo nga gipahilayo ang ilang kaugalingong mga
anak gikan sa digital nga media ug gitugotan sila nga motubo nga walay mobile nga teknolohiya kutob sa mahimo.
Sa Silicon Valley sa California, pananglitan, nga puloy-anan sa multi-bilyon-ka-pound nga industriya sa teknolohiya ug daghang
dagkong manlalaro sama sa Apple, Google, Amazon, Facebook ug uban pa, tinuyo nga gipadala ang mga batan-on sa mga
eskwelahan diin gigamit ang mga blackboard, bolpen ug papel imbis nga mga tablet ug ChatGPT.
"Ang ideya nga ang usa ka app sa iPad makatudlo sa akong mga anak sa pagbasa o sa pag-arithmetika nga mas maayo kay kataw-anan,"
ingon ni Alan Eagle, kanhi communications manager sa Google.
Miangkon kaniadto si Steve Jobs, ang nagtukod sa Apple, nga ang iyang mga anak wala gitugotan
nga mogamit sa iPad sa unang pagpagawas niini.
Miingon usab si Bill Gates, ang nagtukod sa Microsoft, sa usa ka interbyu nga dili tugotan ang iyang mga anak nga
magbaton og selpon hangtod sila moabot sa 14 anyos, ug pagkahuman niini giregular ang ilang paggamit.
Makapaikag nga pareho ang Microsoft ug Apple nga aktibo sa sektor sa edukasyon.
Ang duha gusto mosuporta sa mga eskwelahan sa pagpangandam alang sa umaabot sa usa ka digitalisadong kalibutan.
Halos dili na gyud kini mahimong mas hipokrito pa!
Bisan pa, ang digitalisasyon karon nagkagisi sa atong mga pampublikong eskwelahan sama sa kanser.
Sa pagsugod sa 2025, 75 ka nangunang Aleman nga siyentipiko gikan sa lain-laing disiplina ang mipangayo sa pederal nga gobyerno
nga hunongon ang digitalisasyon sa mga eskwelahan ug preskwela.
Ang mga eksperto nga gipangulohan sa espesyalista sa edukasyon sa media nga si Propesor Ralf Lankau nagsusi ug nagpasabot nga ang
pagtudlo gamit ang mga tablet ug laptop hinungdan sa padayon nga pagkunhod sa kahusayan sa eskwelahan sa mga
pangunang kahanas sa pagbasa, aritmetika, ug pagsulat, kauban ang kinatibuk-ang lebel sa edukasyon.
Sa samang higayon, ang mga bata nag-antos sa sikolohikal nga stress sama sa kabalaka, depresyon, ug pag-inusara.
Apan imbis nga seryosohon ang mga pahimangno sa mga eksperto, bisan ang mga bata nga napulo ka tuig ang edad nagdula na og mga
first-person shooter nga dula nga orihinal nga gihimo para sa militar aron desensitiboon ug brutalohon
ang mga hamtong nga lalaki, sama sa mga sundalo sa US.
Siyempre, nakagawas usab ang German Cultural Council niini pinaagi sa ilang pakigpulong: ang Entertainment Software
Self-Regulation Body (USK) nagbuhat sa ilang trabaho pinaagi sa paghatag og edad nga rating sa mga dula sa kompyuter.
Pero magmatinuoron ta, ang matag pakete sa sigarilyo, pananglitan, adunay pahimangno nga makapugong, nga sa
tinuod dili gyud makapahunong sa mga nanigarilyo nga adunay pagpugong sa kaugalingon sa pagpadayon sa pagpanigarilyo.
Bogo ra ang magtuo nga adunay epekto ang mga rating sa edad!
Ug samtang ang tanan natutok nga na-hypnotize sa ilang mga screen, ang kalibutan gipugos paingon sa
mas lawom nga pagkaulipon sa mga gustong mamuno.
Ang bisan kinsa nga nagtuo pa gihapon nga kini usa ka walay kadaut nga kalingawan nagpati-ilad sa kamatuoran.
Kay usa ka butang ang sigurado: ang libre nga mga app gibayran sa imong tibuok kinabuhi – ug ang usa ka lipon
nga nabalaka dili mangutana og kritikal nga mga pangutana.
Mahimo nga mapalong ang tanang delikadong media sa usa ka gabii – sama sa pagbabag sa matag edukasyonal nga website, bisan
gamay pa, kon kini magpadayag og dili maayong mga kamatuoran.
Kinahanglan natong markahan ang mga giingon nga puppet masters ug ang mga sangputanan sa ilang mga lihok
ingon nga unsa kini – mga krimen batok sa katawhan.
Busa, mga minahal nga manan-aw, pabilin nga nakatutok ug ipakalat ang balita bahin niining programa! Daghang salamat kaayo.