Համակարգչային խաղերի կախյալը խաղում է մինչև անգիտակից ընկնելը։
"Խեղդվելով մահացել է. 13-ամյա աղջիկը մահացել է TikTok-ի «Բլեքաութ Չելենջը» կատարելիս"
"8 տարեկան երեխաները մերկ լուսանկարներ են անում իրենցից և վաճառում դրանք առցանց."
«TikTok, մահացու թմրանյութը» – Ինչպես են սոցիալական ցանցերում երեխաներին խելագարացնում։
Ավելի ու ավելի շատ մարտահրավերներ են խլում կյանքեր։
"Փոքրամասնները հեշտությամբ կարող են մուտք գործել ռազմական մարդասպանական մարզող խաղեր"
Այսպիսի վերնագրերը ստիպում են մեզ ստանձնել պատասխանատվություն. Բոլոր չափազանց օգտակար տեխնիկական հնարավորությունների, աշխատանքի
վրա ժամանակ խնայող միջոցառումների և նորարարությունների կողքին թվայնացումը, որը դարձել է գրեթե
անփոխարինելի, նաև հսկայական ռիսկեր է պարունակում։
Թվային մեդիայի օգտագործումը սկսվում է վաղ տարիքից։
Գերմանական վստահության և անվտանգության ինստիտուտի (DIVSI) հետազոտության համաձայն՝ երեք
տարեկանների 11%-ը արդեն օգտվում է ինտերնետից։
Տարիքի մեծանալուն զուգընթաց շահագործման ժամկետը զգալիորեն աճում է։
երիտասարդներ ամեն օր մի քանի ժամ անցկացնում են առցանց, հիմնականում իրենց սմարթֆոններով , և այս միտումը աճում է։
DAK-ի ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ կորոնավիրուսի լոքդաունի ընթացքում երեխաների և երիտասարդների շրջանում համակարգչային
խաղերի միջին օրական օգտագործման ժամանակը 75%-ով աճել է։
Գերմանիայում մոտ 700 000 երեխա և երիտասարդներ ցուցաբերում են պաթոլոգիական համակարգչային խաղերի վարքագիծ։
Այն, ինչը կոչվում է պաթոլոգիական համակարգչային խաղային վարքագիծ կամ համակարգչային խաղերի կախվածություն, խաղը այնքան գերակա դիրք է
գրավում, որ կյանքի մյուս կարևոր ոլորտները՝ աշխատանքը, դպրոցը, սոցիալական հարաբերությունները, առողջությունը և
անձնական հետաքրքրությունները, ամբողջությամբ անտեսվում են։
Գեյմինգ հավելվածների մեծ մասը նախագծված է «գրեթե անսահմանափակ օգտագործման» համար։
Խաղը ընդհատողները կարող են կորցնել իրենց միավորները, մինչդեռ մյուս դեպքերում օրական խաղը պարգևատրվում է։
Մեդիայի չափից ավելի սպառումը վնասակար է ոչ միայն առողջության, այլև ընտանեկան կյանքի և ակադեմիական հաջողությունների համար։
Երեխաներն ու երիտասարդները մեկուսանում են, խուսափում են սոցիալական շփումից և գրեթե չեն մարզվում։
Սննդի կամ զուգարան գնալու ընդմիջումներից խուսափելու համար ոմանք նույնիսկ կաթետեր էին
տեղադրում կամ խաղի սեղանի մոտ դույլ էին դնում։
Նրանց միակ ընդմիջումն քունն է։
Սպառումը նվազեցնելու փորձողները զգում են հրաժարման ախտանիշներ։
Տուժած ընտանիքներում հակամարտությունները հատկապես սրվում են, երբ ծնողները ցանկանում են սահմանափակել բջջային հեռախոսի
օգտագործումը կամ կարգավորել որևէ կոնկրետ հավելվածի օգտագործումը։
Սա կարող է հանգեցնել ամեն ինչի՝ ագրեսիվ զայրույթի բռնկումներից մինչև ինքնասպանության սպառնալիքներ կամ
սպանություններ, եթե տուժածներին թույլ չտրվի օգտագործել իրենց «մեդիա-դեղը», հայտնում է բժիշկ Բերտ տե Վիլդտը։
Նա Կլոզտեր Դիեսենի հոգեբանական կլինիկայի գլխավոր բժիշկն է։
Եվ խնդրում ենք, սիրելի դիտողներ, մի՛ հավատացեք, որ սրանք ծայրահեղ մեկուսացված դեպքեր են։ Այսպիսի դեպքերը էքսպոնենցիալ աճում են։
Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (WHO) ինքնին, որպես մասոնական ՄԱԿ-ի ենթակառուցվածքային
կազմակերպություն , իր ախտորոշչական կատալոգում պաթոլոգիական խաղախնդությունը ներառում է որպես իսկական հիվանդություն։
Իհարկե, միայն այն բանից հետո, երբ նրանց դաշնակիցները, օրինակ՝ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն, գիտակցաբար
խրախուսել էին նման վարքագիծը։ Այդ մասին՝ հետո։
Այս պահին, առավել ուշ չէ, պետք է արթնանալ և հասկանալ, որ սա ոչնչով չի տարբերվում մյուս կյանք ոչնչացնող թմրանյութերից։
Բացի այդ, գոյություն ունի սոցիալական մեդիա։
Մասնավորապես TikTok-ի նման հարթակները քննադատվում են իրենց ալգորիթմների միջոցով վտանգավոր միտումներ խթանելու և
ծայրահեղ, պրովոկացիոն բովանդակություն խրախուսելու համար։
Սոցիալական ցանցերում, մասնավորապես, «չելենջները» ավելի ու ավելի հաճախ վտանգի տակ են դնում մարդկանց կյանքը և հոգեբանական ճնշում
են գործադրում նրանց վրա, ովքեր ձգտում են առցանց «հայտնի» դառնալ։
 Դարչինի գդալներ կուլ տալը կարող է հանգեցնել խեղդման և թոքաբորբի
 Բոնեմեշինգ – դիտավորությամբ ոսկորների կոտրում՝ դեմքի առավել առանձնահատուկ հատկանիշներ ստեղծելու համար
Քրոմավորում – թունավոր նյութերի ներշնչում՝ թունավորման բարձր ռիսկով
 Դպրոցներում հրդեհադրություն – զուգարանների դիտավորությամբ այրում
Օգտատերերի «ստեղծագործությունը» սահմաններ չի ճանաչում, և անընդհատ ի հայտ են գալիս նոր,
անհանգստացնող միտումներ, որոնք մահվան են հանգեցնում։
Մի քանի օրինակ նշելու համար՝ ։ 2024 թվականի ապրիլին Կասսելի շրջանի 13-ամյա աղջիկը մահացել է
TikTok-ում կոչված «բլեքաութ» մարտահրավերի ընթացքում։
Այս տեսակի քաջության փորձը ենթադրում էր սեփական շնչառությունից օդը սեղմել մինչև գիտակցության կորուստ։
«Կապույտ կետ մարտահրավերը» Ռուսաստանում ավելի քան 100 երիտասարդների կյանք խլեց, ովքեր խաղի
վերջին մարտահրավերը կատարելու համար ինքնասպան եղան։
Այն, ինչը նախկինում մտահոգության պատճառ էր, վաղուց արդեն լուռ համաճարակ է դարձել։
2015 թվականից ի վեր Instagram-ում իրենց կուռքերը փնտրող դեռահաս աղջիկների վրա հոգեբանական ճնշումը զգալիորեն աճել է։
Աղետալի հետևանքներով՝ ինքնավնասման պատճառով հիվանդանոց ընդունումների թիվը կտրուկ աճում է։
Կարճ նշում. Instagram-ը ձեռք է բերվել Facebook-ի կողմից դեռևս 2012 թվականին։
Ֆեյսբուքի հայտնի հիմնադիր Մարկ Ցուկերբերգը եղել է կորոնավիրուսային ճգնաժամից շահող 12 առաջատարների թվում։
Նույն կերպ նա և խաղարդյունաբերության իր թիմակիցները սոցիալական ցանցերից և համակարգչային խաղերից մեծ հարստություն են ձեռք բերել,
մինչդեռ լավ գիտակցում են, որ դրանք գրեթե սատանայական կախվածություններ են առաջացնում, որոնց
մեջ դիտավորյալ մղվում են ոչ միայն երիտասարդները։
«Վերջին ուսումնասիրությունները նույնպես ցույց են տալիս սոցիալական մեդիայի օգտագործման դեպքում կախվածության բարձր հավանականություն;
առցանց սեռական կախվածությունը նույնպես հատկապես տարածված է», ըստ ZDF Panorama News-ի բավականին կեղծավոր զեկույցի։
Gamescom 2024-ի մասին իրենց հոդվածում նրանք կարճ անդրադառնում են խաղային կախվածության վտանգներին, սակայն նույն հոդվածում անմիջապես
դրան հաջորդում է 45 րոպե տևողությամբ փաստագրական ֆիլմ, որտեղ պրոդյուսերները, ներդրողները,
խաղացողները և այլն խոսում են խաղերի դրական կողմերի մասին։
Գերմանիայի համակարգչային խաղերի արտադրության մեջ առաջատար երկրների շարքում չգտնվելու լայնածավալ ողբով նրանք իրենց ինքնավնասող
պլանով ուղղակի խաղում են ֆեդերալ կառավարության ձեռքում…
Կառավարությունը հարկատուների գումարներով միլիոնավոր դոլարներ է հատկացնում համակարգչային խաղերի համար։
Չնայած վերևում նկարագրված ավերիչ հետևանքներին, Բրիտանական կառավարությունը հարկատուների միլիոնավոր
գումարներով խրախուսում է համակարգչային խաղերի զարգացումը։
Վերջին վեց տարիների ընթացքում, ինչպես նշվում է, ֆեդերալ կառավարությունը արդեն
բաժանել է 200 միլիոն եվրո խաղերի մշակողներին։
Յուրաքանչյուր տարի Հաբեքի գանձարանից 50 միլիոն եվրո կամ ավելի գումար էր հասանելի, « չնայած երթևեկության լույսերի
կոալիցիան սկզբից ի վեր պայքարել է ոչ ավելին, քան փողի համար։ » .
Դաշնային կառավարության տրամադրած սարսափելի մեծ գումարները ֆինանսավորել են նաև բավականին անսովոր և լիովին
անպետք նախագծեր, ինչպիսիք են «Oma Hühner Run» («Պապիկի հավերի վազքը») կամ Օկտոբերֆեստի սիմուլյացիան։
Այս միջոցառումների ենթադրյալ նպատակը խաղերի մշակման ոլորտում Գերմանիայի մրցունակությունը բարձրացնելն է։
Չխոսելով այն մասին, որ համակարգչային խաղերը Գերմանիայում 2008 թվականից պաշտոնապես ճանաչվել են որպես մշակութային արժեքներ,
կամ ավելի ճիշտ՝ որպես «ոչ նյութական մշակութային արժեքներ»։
Սա որոշվել է Գերմանական մշակութային խորհրդի կողմից, որը գերմանական մշակութային միությունների գլխարկային կազմակերպությունն է։
Գերմանական մշակութային խորհուրդը նույնպես Գերմանիայի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հանձնաժողովի անդամ է։
Մի կարճ շեղում. Մասոնական ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ունի 194 անդամ պետություն, որոնք գտնվում են նրա խիստ վերահսկողության տակ որպես ներդրողներ, և
որպես ՄԱԿ-ի մասնագիտացված գործակալություն՝ իրականացնում է հինգ հիմնական ծրագրեր կրթության, բնական գիտությունների,
սոցիալական և մարդկային գիտությունների, մշակույթի, ինչպես նաև հաղորդակցության և տեղեկատվության ոլորտներում։
Ձեր բյուջեն 2024 և 2025 թվականների համար՝ 1,68 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, որից 586 միլիոնը ֆինանսավորվում է անդամակցության վճարներով։
Գերմանիան ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի չորրորդ ամենամեծ նվիրատունն է Միացյալ Նահանգներից, Չինաստանից և Ճապոնիայից հետո։
Թույլ հիմնավորմամբ, որ բազմաթիվ խաղեր նույնպես նվիրված են շրջակա միջավայրի և կլիմայի փոփոխությանը, այսինքն՝ 2030 թ. օրակարգի
նպատակներին, , այս հիմնավորումները նախատեսված են երիտասարդներին անտեսանելի շղթաներով կապելու իրենց
աթոռներին և դարձնելու կառավարության ուղեղազուրկ ստրուկներ։
Եվ վերջին հայտարարությունը պարզապես օդից չի վերցվել; այս թեմայով նույնպես արդեն կատարվել են հետազոտություններ:
Օրինակ, Ուլմի համալսարանի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ չափից ավելի խաղալը փոխում է ուղեղի ճակատային
բլոբի կառուցվածքը՝ այն հատվածը, որը պատասխանատու է իմպուլսների վերահսկման և որոշումների կայացման համար։
Միայն վեց շաբաթ շարունակ ամենօրյա առցանց խաղեր խաղալուց հետո դիտարկվեց ճակատային ուղեղաբջիջի մոխրային նյութի նվազում։ Դա
հանգեցրեց հիշողության խանգարման, կենտրոնացման նվազման, կողմնորոշման դժվարությունների և անգամ
անհատականության փոփոխությունների, այդ թվում՝ դեպրեսիայի։
Թվային պայմանագիր Գերմանիա
Ինչպես թե առօրյա կյանքի շեղումները բավարար չէին, կառավարությունները գնացին ավելի հեռուն։
Օրինակ՝ Գերմանիայի թվային պայմանագրի շրջանակներում դպրոցները պետք է հագեցվեին լայնաշերտ ինտերնետային կապով և թվային սարքերով՝
պլանշետներ, սմարթֆոններ և գրատախտակներ, ինչի համար ֆեդերալ միջոցներից, այսինքն՝
հարկատուների գումարից, հատկացվել էր հինգ միլիարդ եվրո։
Թվայնացման կողմնակիցները ակնհայտորեն երկարաշունչ են իրենց հավաստիացումներում, որ այս ամենի նպատակը երեխաներին սովորեցնելն է
սարքերը «խելամիտ», «պատասխանատու» և «հմուտ» կերպով օգտագործել։
Մենք այս թեմայով մեջբերում ենք նյարդաբիոլոգ, պրոֆեսոր-դոկտոր Թյուխերտ-Նուդթին։
«Թվային պայմանագիրը» պատմության մեջ կմնա որպես «թվային անհնարինության պայմանագիր»
Երեխաների ուղեղները թվային առումով ունակ չեն։
Միայն այն աշակերտները, որոնք նախկինում ստացել են անալոգ դպրոցավարտության վկայական, կարող են
լրատվամիջոցները «պատասխանատվությամբ» օգտագործել, պարզ լեզվով ասում է տիկին Թյուխերտ-Նուդթը։
Նա նույնիսկ մեկ քայլ առաջ է գնում և կարծում է, որ անգամ ծնողներն ու ուսուցիչները բավարար հմտություններ չունեն։
"Տեքստ մուտքագրելն ու սվայփ անելը խոչընդոտում է ցանկացած ուսուցմանը։
ԱրITHMETիկան, ընթերցանությունն ու գրավորությունը մնում են հիմնական հմտություններ, որոնք
պետք է մշտապես փորագրվեն նեյրոնային ցանցներում։
Բացի այդ, դպրոցում և տանը թվային սարքերի օգտագործումը ընդհանուր առմամբ երեխաների և
երիտասարդների համար մեծ կախվածության վտանգ է ներկայացնում։
Սմարթֆոնների և համակարգիչների ուժգին ազդեցության տակ գտնվող երիտասարդների համար ավտովարորդական
վկայական ստանալը օրեցօր ավելի դժվար է դառնում։
Ձեր ուղեղը անբավարար պատրաստված է ճանապարհային երթևեկության համար անհրաժեշտ բարդ տարածք-ժամանակային մշակմանը։
Բացի այդ, ըստ Թյուխերտ-Նուդթի, ղեկին թվային կախվածությունը նույնքան մեծ ռիսկ է
ներկայացնում, որքան թմրանյութերի կամ ալկոհոլի չարաշահումը։
Մեր քաղաքական գործիչներին խորհուրդ կտանք անմիջապես զերծ մնալ դպրոցները թվային տեխնոլոգիաներով արդիականացնելուց։
Չվատնեք միլիարդներ ՏՏ արդյունաբերության տեխնիկական սարքավորումների վրա և մի ամբողջ սերունդ երեխաների հիվանդացնելու վրա։
Եզրակացություն:
Հիմա, խնդրում եմ, մի մտածեք, որ այս զարգացումը պատահականություն է։
Ինչպես ցույց է տվել այս ծրագիրը, «համակարգչային խաղեր» անվանվող ոչ նյութական մշակութային ժառանգությունը, որը հատուկ խթանվել է
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի, ֆեդերալ կառավարության, Մշակութային խորհրդի և այլոց կողմից, միևնույն ժամանակ
թաքցնում է աննախադեպ հաշվարկված կախվածության թակարդը։
Եվ ոչ ոք չի կարող պնդել, որ չի տեսել մոտեցող վտանգը։
Կրեդիտներում նշված աղբյուրները հանրայինորեն մատչելի ուսումնասիրություններ են և պատասխանատուների համար լավ հայտնի են։
Նույնիսկ տեխնոլոգիական էլիտան, որոնք բոլորից լավ գիտեն, դիտավորյալ իրենց երեխաներին հեռու են պահում թվային մեդիայից և թույլ են
տալիս նրանց հնարավորինս մեծանալ առանց շարժական տեխնոլոգիաների։
Օրինակ՝ Կալիֆորնիայի Սիլիկոնյան հովտում, որը տեխնոլոգիական մի քանի միլիարդ ֆունտ ստերլինգի արդյունաբերության և Apple, Google,
Amazon, Facebook և այլ խոշոր խաղացողների տունն է, երիտասարդներին դիտավորյալ ուղարկում են դպրոցներ, որտեղ սև տախտակների,
գրիչների և թղթի փոխարեն օգտագործվում են պլանշետներ և ChatGPT։
«Այդ գաղափարը, որ iPad-ի հավելվածը կարող է սովորեցնել իմ երեխաներին ավելի լավ կարդալ կամ հաշվարկներ անել, անհեթեթ է», –
ասում է Ալան Իգլը, Google-ի նախկին հաղորդակցությունների մենեջերը։
Apple-ի հիմնադիր Սթիվ Ջոբսը մի անգամ խոստովանել է, որ իր երեխաներին թույլ չեն տվել
օգտագործել iPad-ը, երբ այն առաջին անգամ թողարկվեց։
Microsoft-ի հիմնադիր Բիլ Գեյթսը նաև հարցազրույցում նշել է, որ իր երեխաներին մինչև 14 տարեկան հասնելը բջջային հեռախոսներ ունենալը
թույլատրված չէր, իսկ դրանից հետո դրանց օգտագործումը կարգավորվեց։
Հետաքրքիր է, որ Microsoft-ն ու Apple-ը երկուսն էլ ակտիվ են կրթության ոլորտում։
Երկուսն էլ ցանկանում են աջակցել դպրոցներին թվայնացված աշխարհում ապագայի համար պատրաստվելիս։
Դա հազիվ թե կարող էր լինել ավելի կեղծավոր։
Այնուամենայնիվ, թվայնացումը ներկայումս մեր պետական դպրոցները քաղցկեղի պես քայքայում է։
2025 թվականի սկզբին տարբեր ոլորտների 75 առաջատար գերմանացի գիտնականներ դիմեցին ֆեդերալ կառավարությանը՝
դադարեցնելու դպրոցներում և մանկապարտեզներում թվայնացումը։
Մեդիա կրթության մասնագետ, Օֆֆենբուրգի կիրառական գիտությունների համալսարանի պրոֆեսոր Ռալֆ Լանկաուի գլխավորած փորձագետները
ամփոփում են տվյալները և բացատրում, որ պլանշետներով և նոութբուքերով դասավանդումը հանգեցնում է ընթերցանության,
հաշվարկի և գրավոր խոսքի հիմնական հմտություններում, ինչպես նաև ընդհանուր կրթական մակարդակի անշեղ նվազմանը։
Միևնույն ժամանակ երեխաները տառապում են հոգեկան սթրեսից, ինչպիսիք են անհանգստությունը, դեպրեսիան և միայնությունը։
Բայց փորձագետների նախազգուշացումները լուրջ չընդունելու փոխարեն անգամ տասնամյա երեխաները խաղում են առաջին դեմքի կրակային խաղեր,
որոնք սկզբնապես մշակվել էին զինվորականների համար՝ մեծահասակ տղամարդկանց, օրինակ՝ ամերիկացի
զինվորների, անզգայացնելու և դաժանացնելու նպատակով։
Իհարկե, Գերմանական մշակութային խորհուրդը այս անգամ էլ իրեն արդարացնում է՝ Զվարճանքի ծրագրային ապահովման
ինքնակարգավորման մարմինը (USK) իր գործը կատարում է՝ համակարգչային խաղերին տարիքային գնահատականներ նշանակելով։
Բայց եկեք անկեղծ լինենք՝ օրինակ, յուրաքանչյուր ծխախոտի փաթեթում կա զգուշացնող նշան, որը իրականում չի
խանգարում ինքնակառավարում ունեցող ծխողներին շարունակել ծխել։
Միայն հիմարն է կարծում, որ տարիքային սահմանափակումները որևէ ազդեցություն ունեն!
Եվ մինչ բոլորը հմայված նայում են իրենց էկրաններին, աշխարհը հավակնորդ տիրակալների կողմից մղվում է ավելի խոր ստրկության մեջ։
Ով դեռ հավատում է, որ սա անվնաս ժամանցային զբաղմունք է, փակ աչք է դնում իրականության վրա։
Քանի որ մի բան հստակ է՝ անվճար հավելվածների համար վճարում են կյանքով, իսկ շեղված հասարակությունը չի տալիս քննադատական հարցեր։
Կարելի կլիներ մեկ գիշերվա մեջ փակել բոլոր վտանգավոր լրատվամիջոցները՝ ինչպես յուրաքանչյուր
կրթական կայք, անկախ նրանից, թե որքան փոքր է, արգելափակվում է, եթե բացահայտում է անհաճո փաստեր։
Մենք պետք է նշանավորենք վերոհիշյալ տիկնակառավարիչներին և նրանց գործողությունների հետևանքները այնպիսին,
ինչպիսին դրանք կան՝ մարդկության դեմ հանցագործություններ։
Ուրեմն, սիրելի դիտողներ, մնացեք մեզ հետ և տարածեք այս ծրագրի մասին լուրը։ Շատ շնորհակալություն։