Kompýuter oýunlaryna garaşly adam özüni ýitirýänçä oýnaýar!
"Boğulup öldi: 13 ýaşly gyz TikTok-yň 'Blackout Challenge' synagyny ýerine ýetirýän wagtynda öldi"
"8 ýaşly çagalar özleriniň açyk-açan suratlaryny düşürip, olary internetde satýarlar."
"TikTok, ölümli derman" – Çagalar sosial mediada nädip akyldan aýrylýar.
Has-da köp kynçylyklar adamlaryň janlaryny alýar.
"Küçük ýaşdakylar harby öldürme türgenleşik oýunlaryna aňsatlyk bilen girip bilerler."
Şeýle başlyklar bizi jogapkärçiligi öz üstümize almaga mejbur edýär: örän peýdaly tehniki mümkinçilikler, zähmeti
ýeňilleşdirýän enjamlar we innowasiýalar bilen birlikde, indi demde hökmünde zerur bolan
sanlaşdyryş hem uly töwekgelçilikleri özünde jemleýär.
Sanly mediýanyň ulanylyşy ir ýaşdan başlaýar.
Alman Işänlik we Howpsuzlyk Institutynyň (DIVSI) geçiren barlagyna görä, üç ýaşlylaryň 11 göterimi eýýäm internet ulanýar.
Ýaş artdygyça, hyzmat möhleti ep-esli artýar.
Her gün ýaş adam birnäçe sagat internetde geçirýär, esasanam smartfonlary arkaly , we bu ugur barha artýar.
DAK-nyň geçiren barlagy koronawirus çäklendirmeleri döwründe çagalar we ýaşlar arasynda kompýuter oýunlarynyň
ortaça gündelik ulanyş wagtynyň 75% ýokarlandygyny görkezdi.
Almaniýada takmynan 700 000 çaga we ýaş adam patologiýaly kompýuter oýunlary hereketini görkezýär.
Şeýle atlandyrylýan patologiýa derejesindäki kompýuter oýunlaryna bolan garaýyş ýa-da kompýuter oýunlaryna baglylyk ýagdaýynda oýun
oýnamak şonça möhüm orun eýeleýärkä, iş, mekdep, sosial gatnaşyklar, saglyk we şahsy gyzyklanmalar ýaly
durmuşyň beýleki möhüm ugurlary düýbünden ünsden düşürilýär.
Oýun programmalarynyň köpüsi "amaly taýdan çäksiz ulanyş" üçin niýetlenendir.
Oýny kesdirýänler balyny ýitirip bilerler, beýleki ýagdaýlarda bolsa gündelik oýun oýnamak sylaglanýar.
Bu aşa köp media ulanylyşy diňe saglyga däl, eýsem maşgalanyň durmuşyna we akademiki üstünliklere-de zyýanlydyr.
Çagalar we ýaş ulular öz-özüni izolýasiýa edýärler, jemgyýetçilik aragatnaşygyny gaçýarlar we örän az fiziki hereket edýärler.
Iýmit ýa-da hajathana üçin arakesme etmegiň öňüni almak üçin käbirleri hatda kateter
goýdylar ýa-da oýun stolynyň ýanynda çüýşä goýdylar.
Olaryň ýeke-täk arakesmesi ukydyr.
Iste'maly azaltmaga synanyşýanlar çekilme alamatlaryny duýýarlar.
Täsirlenen maşgalalarda konfliktler, esasan ene-atalar mobil telefondan peýdalanmagy çäklendirmek ýa-da belli bir programmadan
peýdalanmagy düzgünleşdirmek isleýänlerinde güýçlenýär.
Bu, täsirlenen adamlara "mediadaky dermanlaryny" ulanmak rugsat berilmezse, agressiw gaharlylyk partlamalaryndan başlap, intihar
howplaryna ýa-da adam öldürmelere çenli islendik hadysalara getirip biler, diýip lukman Bert te Wildt habar berýär.
Ol Kloster Dießen Psixosomatik klinikasynyň baş lukmanydyr.
We haýyş edýärin, eziz tomaşaçylar, munuň örän seýrek ýüze çykýan ýörite ýagdaýlar diýlip pikir
etmäň. Şeýle ýagdaýlar eksponensial derejede artýar.
Dünýä Saglyk Guramasy (DSG) özü Masonik BMG-niň bir ast guramasy hökmünde (bu barada has giňişleýin maglumat üçin:
https://kla.tv/28269 Welt im Netz der Freimaurer – Ivo Sasek (Masonlaryň torundaky dünýä – Ivo Sasek)),
patologiýa görnüşli pul oýunlaryny diagnostika katalogyna hakyky kesellik hökmünde girizýär.
Elbetde, şeýle hereketleri UNESCO ýaly ýaranlaryň tarapyndan bilip-bilip höweslendirilenden soň diňe
şondan soň boldy. Muny soňra jikme-jik ara alyp salarys.
Bu pursatda, iň soňunda, adam oýanyp, munuň beýleki jan-öldüren dermanlardan hiç hili tapawudy ýokdugyny duýmalydyr!
Mundan başga-da, sosial media bar.
Esasan TikTok ýaly platformalar algoritmleri arkaly howply tendensiýalary wagyz etmekde we ekstremal hem-de
provokasion mazmuny höweslendirmekde tankyt edilýär.
Esasan sosial mediadaky "çelenjler" adamlaryň janlaryny töwekgelçilik astyna alýar we onlaýn "meşhur"
bolmaga çalyşýan ýaşlara psihologiki basyş edýär:
 Darçynı çemçe-çemçe yutmak – boğulmaga we pnevmoniýa getirip biler
 Bonemashing – ýüzüň aýratynlyklaryny has-da aýdyňlaşdyrmak üçin süňkleri maksatlaýyn döwmek
Kromlamak – zäherlenmek howpy ýokary bolan zyýanly maddalary dem almak
 Mekdeplerde ýangyna salmak – hojathanalara maksatlaýyn ýakmak
Ulanyjylaryň "döredijiligi" çäk tanamaýar we ölüm bilen gutarýan täze, aladalandyryjy tendensiýalar yzygiderli ýüze çykýar.
Diňe käbir mysallary atlandyrmak üçin: 2024-nji ýylyň aprel aýynda Kassel etrabyndan 13 ýaşly gyz TikTok-daky
"garaýyş çelenj" diýlip atlandyrylýan synanyşykda öldi.
Bu görnüşli batyrlyk demini saklamak arkaly aňyny ýitirmäge çenli dowam etmekden ybaratdy.
Göy balyk çeljesiniň netijesinde Russiýada 100-den gowrak ýaş adam oýunyň soňky synagy hökmünde öz-özüni öldürip, janyny ýitirdi.
Bir wagtlar aladalanmak üçin sebäp bolan zat uzak wagtdan bäri sessiz epidemiýa öwrüldi.
2015-nji ýyldan bäri Instagramda öz idolaryny gözleýän ýaş gyzlaryň psihologiki basyşy ep-esli artdy.
Agyr netijeler bilen: öz-özüni ýaralamak sebäpli hassahana ýerleşdirilişleriň sany çalt artýar.
Gysgaça aýdylanda: Instagram 2012-nji ýylda Facebook tarapyndan satyn alyndy.
Facebookyň meşhur esaslandyryjysy Mark Zuckerberg koronawirus krizisinden peýda gören 12 öňdebaryjynyň hatarynda boldy.
Şeýle hem ol we oýun senagatyndaky ýoldaşlary sosial mediýa we kompýuter oýunlaryndan uly girdeji gazandylar, emma diňe ýaşlaryň
däl-de, beýleki adamlaryň hem maksatlaýyn ýagdaýda salynýan golaý-deýbil şertli baglylyklary barada doly habarlydyrlar.
"Soňky barlaglar sosial mediýany ulanmakda baglylyk howpunyň ýokarydygyny görkezýär; onlaýn jynsy baglylyk hem aýratyn köp duş
gelýär," diýip ikiýüzli ZDF Panorama habar programmasy aýdýar.
Gamescom 2024 baradaky makalalarynda olar oýunlara baglylygyň töwekgelçiliklerine gysgaça degýärler, ýöne şol bir makalada
derrew 45 minutlyk dokumental film goşýarlar; onda prodýuserler, maýa goýujylar, oýunçylar we ş.m.
oýunlaryň oňyn taraplary barada gürrüň berýärler.
Almaniýanyň kompýuter oýunlary öndürmekde öňdebaryjy ýurtlaryň biri däldigi baradaky giňden ýaýran
gynançlary bilen olar öz-özüni ýok ediji meýilnamalarynda federal hökümetiň eline oýnaýarlar...
Hökümet salgyt töleýjileriň millionlarça pullary bilen kompýuter oýunlaryny maliýeleşdirýär.
Ýokarda beýan edilen betbagtçylykly netijelere garamazdan, Britaniýanyň hökümeti salgyt töleýjileriň millionlarça funt
sterlin pulu bilen kompýuter oýunlarynyň ösdürilmegini goldaýar.
Soňky alty ýylyň dowamynda federal hökümetiň oýun işläp düzüjilere eýýäm 200 million ýewro paýlap berendigi aýdylýar.
Her ýyl Habekkiň gaznasyndan 50 million ýewro ýa-da ondan hem köp serişdeler bardy, " ýöne trafik çyrasy koalisiýasy
başyndan bäri diňe pul meselesi bilen göreşýärdi. " .
Federal hökümetiň berýän gorkunç pul serişdeleri "Oma Hühner Run" (Bibi towuk gaçyşy) ýa-da Oktoberfest
simulýasiýasy ýaly gaty adaty däl we düýbünden zerur bolmadyk taslamalary hem maliýeleşdirdi.
Bu çäreleriň çak edilýän maksady Germaniýanyň oýun işläp düzmekde bäsdeşlige ukyplylygyny güýçlendirmekdir.
2008-nji ýyldan bäri Germaniýada kompýuter oýunlarynyň resmi taýdan medeni baýlyk hökmünde, takyk aýdylanda "maddy däl
medeni baýlyk" hökmünde ykrar edilendigini aýtmak gerek däl.
Bu Germaniýanyň medeni geňeşi, Germaniýanyň medeni birleşikleriniň çadyr guramasy tarapyndan karar berildi.
Alman Medeniýet Geňeşi hem Alman UNESCO Komissiýasynyň agzasydyr.
Gysgaça bellik: Masonik UNESCO özüne goşant goşýan döwletleriň berk tutuşynda 194 agza döwleti bar we BMG-niň ýöriteleşdirilen
edarasy hökmünde bilim, tebigy ylymlar, jemgyýetçilik we adam ylymlary, medeniýet hem-de aragatnaşyk we
maglumat ugurlary boýunça bäş esasy maksatnamany amala aşyrýar.
Siziň 2024 we 2025-nji ýyllar üçin býudjetiňiz: 1,68 milliard ABŞ dollary, şularyň 586
milliony agza tölegleri bilen maliýeleşdiriler.
Germaniýa ABŞ-dan, Hytaýdan we Ýaponiýadan soň UNESCO-nyň dördünji iň uly goşantçysydyr.
köp oýunlaryň hem daşky gurşaw we howa şertleriniň üýtgemegine, ýagny 2030-njy ýyllyk gündelikdäki maksatlara bagyşlanandygyny
aýdýan gowşak düşündiriş bilen, , bu düşündirişler ýaşlaryň görünmeýän zynjyrlar bilen oturgyçlaryna
berkidilip, hökümetiň beýni ölen gullaryna öwrülmegi üçin ynandyryjy ýaly sebäpleri hödürlemegi maksat edinýär.
We soňky beýanat hem diňe howadan alynmady; bu tema boýunça hem öňünden barlaglar geçirildi:
Mysal üçin, Ulm uniwersitetiniň geçiren barlagy aşa köp oýnamagyň beýniň frontal lobunyň gurluşyny
üýtgedýändigini – impulslary dolandyrmak we karar kabul etmek üçin jogapkär sebitdigini görkezýär.
Diňe alty hepde yzygiderli onlaýn oýun oýnamagyň soňunda alnyň lobyndaky gök madda azaldygy anyklandy. Munuň netijesinde ýadyň
gowşamagy, ünsüň azalşy, ugrukdyryş kynçylyklary we hatda şahsyýetiň üýtgemegi, şol
sanda depressiýa ýaly alamatlar ýüze çykdy.
Sanly Ylalaşyk Germaniýa
Gündelik durmuşdaky üns sowýan zatlar ýeterlik däldigi ýaly, hökümetler has-da öňe gitdiler.
Mysal üçin, Germaniýanyň Sanly Ylalaşygy çäginde mekdepler federal serişdelerden, ýagny salgyt töleýjileriň pullaryndan bäş
milliard ýewro çykdajy bilen giňzolakly internet baglanyşyklary we planşetler, akylly telefonlar we
ak doska ýaly sanly enjamlar bilen üpjün edilmelidi.
Sanlaşdyryşy goldaýanlar bu işleriň ählisiniň maksadynyň çagalary enjamlary "aňly", "jogapkärli" we "uňat" ulanmagy
öwretmekdigini kepillendirmekde aýdyň-açyk gürrüň berýärler.
Biz bu mowzuk boýunça neýrobiolog Prof. Dr. Teuchert-Noodt-iň sözlerini getirýäris:
"Sanly Ylalaşyk" taryha "sanly mümkin däl ylalaşyk" hökmünde girmäge barýar Çagalaryň beýni sanly taýdan ukyply däl.
Diňe öňden analog mekdep gutarşygy şahadatnamasyny tamamlap alan okuwçylar mediýany "jogapkärli" ulanmagy başarýarlar,
diýip Teuchert-Noodt haným düşnükli dillerde aýdýar.
Ol hatda bir ädim öňe gidýär we ene-atalaryň hem-de mugallym işgärleriniň ýeterlik başarnyklarynyň ýokdugyna ynanýar.
"Ýazmak we süýşürmek her hili öwrenmegiň öňüni alýar."
Arifmetika, okamak we ýazmak neýron torlarynda hemişelik öwürilip galmaly esasy başarnyklardyr.
Mundan başga-da, mekdepde we öýde sanly enjamlaryň ulanylmagy çagalar we ýaşlar üçin
adatlanmak howpunyň ýokary bolmagyna getirýär.
Akylly telefonlar we kompýuterler tarapyndan güýçli täsir astynda bolan ýaşlar sürüji
şahadatnamasyny almakda barha kynçylyk çekýärler.
Siziň miýaňyz ýol hereketinde zerur bolan çylşyrymly giňişlik-we-wagt işlenişine ýeterlik taýýar däl.
Mundan başga-da, Teuchert-Noodt-a görä, rulda sanly garaşlylyk derman ýa-da alkogol
zyýadalygy ýaly ýokary töwekgelçilik döredýär.
Syýasatçylarymyza mekdepleri sanly tehnologiýa bilen döwrebaplaşdyrmakdan derrew ýüz öwürmegi maslahat bererdim.
IT senagaty üçin tehniki enjamlara milliardlarça pul boşa sarp etmekden we bütin bir nesli kesellendirmekden gaça duruň
Netije:
Indi, haýyş edýärin, bu ösüşiň tesadübi bolandygyny pikir etmäň.
Bu programmanyň görkezşi ýaly, UNESCO, federal hökümet, Medeni Geňeş we beýleki guramalar tarapyndan ýörite öňe sürlen
"kompýuter oýunlary" atly maddy däl medeni mirasy hem deňi-taýy bolmadyk, öňünden planlaşdyrylan baglylyk torgyny gizleýär.
We hiç kim gelýän howpy görmedik diýip öňe sürüp bilmez.
Kreditlerde agzalýan çeşmeler jemgyýetçilige elýeterli barlaglar bolup, jogapkärler tarapyndan gowy bilinýär.
Hatda tehnologiýa elitasy, beýleki hemmelerden has gowy bilýän adamlar, öz çagalaryny maksatlaýyn sanly
mediýadan daşda saklaýarlar we mümkin boldugyça mobil tehnologiýasyz ulalyp ösmelerine rugsat berýärler.
Mysal üçin, Kaliforniýanyň Silikon derýasynda, milliardlarça funtlyk tehnologiýa senagatynyň we Apple, Google, Amazon,
Facebook ýaly iri oýunçylaryň ýerleşýän ýerinde, ýaşlary maksatlaýyn ýagdaýda planşetler we ChatGPT ýerine kara
tahta, galam we kagyz ulanylýan mekdeplere ugradýarlar.
"iPad-däki bir programman çagalaryma okamakda ýa-da arifmetika boýunça has gowy öwredip biljekdigi baradaky pikir gülkünçdir,"
diýip Google-nyň öňki aragatnaşyk müdiri Alan Eagle aýtdy.
Apple kompaniýasynyň esaslandyryjysy Stiw Jobs bir gezek iPad ilkinji gezek çykarylanda çagalarynyň
ony ulanmagyna rugsat berilmeýändigini boýun aldy.
Microsoftyň esaslandyryjysy Bill Gates hem bir interwýusynda çagalarynyň 14 ýaşyna çenli mobil telefon
ulanmagyna rugsat berilmeýändigini, soňra bolsa olaryň ulanylyşynyň düzgünleşdirilendigini aýtdy.
Gyzykly ýagdaý, Microsoft hem-de Apple bilim pudagynda işjeňdirler.
Ikisi hem mekdepleriň sanlylaşdyrylan dünýäde geljek üçin taýýarlanmagyna goldaw bermek isleýärler.
Bu has-da ikiýüzli bolup bilmez!
Emma sanlaşdyryş döwlet mekdeplerimizde rak keseli ýaly ýaýrap barýar.
2025-nji ýylyň başynda dürli ugurlaryň 75 öňdebaryjy nemes alymy mekdeplerde we çagalar baglarynda
sanlaşdyryş işini togtatmak üçin federal hökümete ýüz tutdylar.
Metbugat bilimleri boýunça hünärmen, Offenburg Amaly Ylymlar Uniwersitetiniň professory we başlangyççylaryň biri Ralf Lankauň
ýolbaşçylygyndaky hünärmenler ýagdaýy seljerip, planşetler we noutbuklar bilen sapak bermegiň okamak, hasaplamak we ýazmak ýaly
esasy ukyplarda mekdep üstünlikleriniň we bilim derejesiniň umumy ýagdaýynyň yzygiderli
pese gaçmagyna sebäp bolýandygyny düşündirýärler.
Şol bir wagtyň özünde çagalar aladalanma, depressiýa we ýalňyzlyk ýaly psihologiki streslerden ejir çekýärler.
Emma hünärmenleriň duýduryşlaryny çynlakaý kabul etmek ýerine, hatda on ýaşly çagalar hem ilkinji nobatda harbylar, meselem ABŞ
esgerleri, uly ýaşly erkekleri duýgusyzlaşdyrmak we zalymlaşdyrmak üçin işlenip düzülen
birinji şahsy atyşma oýunlaryny oýnaýarlar.
Elbetde, Alman Medeniýet Geňeşi hem bu ýagdaýdan özüni aýyrmak üçin düşündiriş berýär: Oýun Programmalarını Öz-özüni
Dolandyryş Edarasy (USK) kompýuter oýunlaryna ýaş çäklendirmelerini bellenmek arkaly öz işini ýerine ýetirýär.
Emma açyk aýtsak, mysal üçin her sigara paketinde çekiýänleri çekmekden saklandyrjak diýlip berlen duýduryş bar,
emma ol özüni gözegçilikde saklap bilýänleriň çekmegi dowam etdirmegine hakyky manyda päsgelçilik döretmeýär.
Diňe ahmak adam ýaş çäklendirmeleriniň täsiri bolar diýip pikir eder!
Her kim ekranyna sihrlenen ýaly seredýän mahaly, dünýä geljekki hökümdarlar tarapyndan has-da çuň gullyga itelýär.
Bu işi henizem zyýansyz dynç alyş çäresi diýip hasap edýän her kim hakykata göz ýumýar.
Çünki bir zat anyk: mugt programmalar ömrüňiz bilen tölenýär – we ünsüni ýitiren jemgyýet kritik soraglar bermeýär.
Ähli howply metbugaty bir gijeň içinde ýapmak mümkin bolar – näçe kiçijik bolsa-da, her bir bilim beriji web sahypasy
ýakymsyz faktlary ýüze çykarsa gadagan edilýändigi ýaly.
Biz ýokarda agzalýan kukla dolandyryjylary we olaryň hereketleriniň netijelerini hakyky ady bilen
– adamlyga garşy jenaýatlar hökmünde nyşanmaly.
Şonuň üçin, eziz tomaşaçylar, biziň bilen galmagyňyzy we bu programmanyň habaryny
ýaýratmagyňyzy haýyş edýäris! Çuňňur sag boluň.