Kompyuter o'yinlari qaramligi bilan og'rigan kishi hushidan ketguncha o'ynaydi!
Bo'g'ilib o'ldi: 13 yoshli qiz TikTok Blackout Challenge'ni bajarayotganda vafot etdi
"8 yoshli bolalar o'zlarining yalang'och fotosuratlarini olib, ularni internetda sotadilar."
"TikTok, o'limli giyohvand modda" – Ijtimoiy tarmoqlarda bolalar qanday aqldan ozdirilmoqda.
Kundan kunga ko'proq qiyinchiliklar hayotlarni talab qilmoqda.
"Voyaga yetmaganlar harbiy qotillik bo'yicha o'quv o'yinlariga osonlik bilan kira oladilar."
Bunday sarlavhalar bizni mas'uliyatni o'z zimmamizga olishga undaydi: juda foydali texnik imkoniyatlar, mehnatni
yengillashtiruvchi chora-tadbirlar va innovatsiyalar bilan birga, deyarli ajralmas bo'lib qolgan
raqamlashtirish ulkan xavf-xatarlarni ham o'zida mujassam etadi.
Raqamli media vositalaridan foydalanish erta yoshda boshlanadi.
Germaniya Ishonch va Xavfsizlik Instituti tadqiqotiga ko'ra, uch yoshli bolalarning 11 foizi allaqachon internetdan foydalanadi.
Yosh ortishi bilan xizmat qilish muddati keskin oshadi.
nafar yoshlar har kuni, asosan smartfonlari orqali, bir necha soatni onlayn o'tkazadilar , va bu tendensiya ortib bormoqda.
DAK tadqiqoti shuni ko'rsatdiki, koronavirus karantini davomida bolalar va yoshlar orasida kompyuter o'yinlaridan
foydalanishning o'rtacha kunlik vaqti 75% ga oshgan.
Germaniyada taxminan 700 000 bola va yoshlar patologik kompyuter o'yinlari xulq-atvorini namoyish etadi.
Shunday deb ataladigan patologik kompyuter o'yinlari xulq-atvori yoki kompyuter o'yinlariga qaramlik holatida o'yin shunchalik
ustun o'rin egallaydiki, ish, maktab, ijtimoiy munosabatlar, sog'liq va shaxsiy qiziqishlar kabi
hayotning boshqa muhim jabhalari butunlay e'tiborsiz qoladi.
Ko'pgina o'yin ilovalari deyarli cheksiz foydalanish uchun mo'ljallangan.
O'yinni to'xtatib qo'yganlar ballarini yo'qotishi mumkin, boshqa hollarda esa kundalik o'ynash rag'batlantiriladi.
Bu ortiqcha media iste'moli nafaqat sog'liq uchun, balki oilaviy hayot va akademik muvaffaqiyat uchun ham zararli.
Bolalar va yoshlar o'zlarini izolyatsiya qiladilar, ijtimoiy aloqalardan qochadilar va deyarli jismoniy mashq qilmaydilar.
Ovqatlanish yoki hojatxonaga borish tanaffuslarini oldini olish uchun ba'zilari hatto
kateter o'rnatgan yoki o'yin stoliga chelak qo'ygan.
Ularning yagona uzilishi uyqudir.
Iste'molni kamaytirishga harakat qiladiganlar chekinish belgilarini boshdan kechiradilar.
Ta'sirlangan oilalarda ziddiyatlar, ota-onalar mobil telefon foydalanishini cheklashni yoki ma'lum bir ilovadan
foydalanishni tartibga solishni xohlaganida ayniqsa kuchayadi.
Bu, ta'sirlanganlarga o'zlarining "media dori"sini iste'mol qilishga ruxsat berilmasa, agressiv g'azab portlashlaridan o'z
joniga qasd qilish bilan tahdid qilish yoki qotillikkacha har qanday holatlarga olib
kelishi mumkin, deydi shifokor Bert te Wildt.
U Kloster Diezendedagi Psixosomatik klinikaning bosh shifokori.
Va iltimos, aziz tomoshabinlar, bularni jiddiy izolyatsiyalangan holatlar deb o'ylamang.
Bunday holatlar eksponensial sur'atda ko'paymoqda.
Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (JSST) o'zi Masonlarning BMTsi tarkibidagi kichik tashkilot bo'lib , diagnostika katalogiga
patologik qimor o'yinini haqiqiy kasallik sifatida kiritadi.
Albatta, bunday xatti-harakatlar faqat ularning ittifoqchilari, masalan UNESCO tomonidan ongli ravishda rag'batlantirilgach
sodir bo'ldi. Buning haqida keyinroq batafsil gaplashamiz.
Bu nuqtada, eng so'nggi paytda, odam uyg'onib, anglab yetishi kerakki, bu va boshqa hayotni vayron
qiluvchi dorilar o'rtasida hech qanday farq yo'q!
Bundan tashqari, ijtimoiy tarmoqlar mavjud.
Ayniqsa TikTok kabi platformalar o'z algoritmlari orqali xavfli tendentsiyalarni targ'ib qilishi va ekstremal hamda
provokatsion kontentni rag'batlantirishi uchun tanqid qilinadi.
Ijtimoiy tarmoqlardagi "chaqiriqlar", xususan, tobora ko'proq hayotlarni xavf ostiga qo'yib, onlaynda "mashhur"
bo'lishga intilayotgan yoshlarga psixologik bosim o'tkazmoqda:
 Dolchinni qoshiqlab yutish – bo'g'ilish va pnevmoniyaga olib kelishi mumkin
 Suyaklarni sindirish – yuzning yanada o'ziga xos xususiyatlarini yaratish maqsadida ataylab suyaklarni sindirish
Xromlash – zaharlanish xavfi yuqori bo'lgan toksik moddalarni nafasga tortish
 Maktablarda yong'in qo'yish – hojatxonalarni ataylab yoqish
Foydalanuvchilarning "ijodi" chegarasi yo'q, va o'limga olib boradigan yangi, bezovta qiluvchi
tendentsiyalar doimiy ravishda paydo bo'lmoqda.
Faqat bir nechta misolni keltirish uchun: . 2024 yil aprel oyida Kassel tumanidan bo'lgan 13 yoshli qiz TikTok'dagi "blackout
challenge" deb ataladigan chaqiriq chog'ida vafot etdi.
Bu turdagi jasorat o'z hushini yo'qotguncha nafasni ushlab turishni o'z ichiga olardi.
Ko'k kit chaqirig'i Rossiyada 100 dan ortiq yoshlarning hayotiga zomin bo'ldi; ular o'yinning
so'nggi sinovi sifatida o'z joniga qasd qilishdi.
Bir vaqtlar tashvishga sabab bo'lgan narsa allaqachon jim epidemiyaga aylangan.
2015 yildan beri Instagramda o'z idolalarini izlaydigan yosh qizlarga bo'lgan psixologik bosim keskin oshdi.
Halokatli oqibatlar bilan: o'z-o'zini jarohatlash tufayli kasalxonaga yotqizilishlar soni keskin ortmoqda.
Qisqa izoh: Instagram 2012 yilda Facebook tomonidan sotib olingan.
Facebookning mashhur asoschisi Mark Tsukerberg koronavirus inqirozidan foyda ko'rayotgan 12 yetakchidan biri bo'ldi.
Shuningdek, u va o'yin sanoatidagi sheriklari ijtimoiy tarmoqlar va kompyuter o'yinlaridan katta boylik orttirishdi,
holbuki nafaqat yoshlarni ataylab undaladigan deyarli shaytoniy qaramliklarga solinayotganini yaxshi bilishardi.
"So'nggi tadqiqotlar ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishda yuqori qaramlik salohiyatini ham ko'rsatadi; onlayn
jinsiy qaramlik ayniqsa keng tarqalgan", deyiladi ZDF Panorama News'dagi biroz ikkiyuzlamachona hisobotda.
Gamescom 2024 haqidagi maqolada ular qisqacha o'yinlarga qaramlik xavflari haqida to'xtalishadi, ammo darhol shu maqolada ishlab
chiqaruvchilar, investorlar, o'yinchilar va boshqalar o'yinlarning ijobiy jihatlari haqida
gapiradigan 45 daqiqalik hujjatli filmni namoyish etishadi.
Germaniyaning kompyuter o'yinlari ishlab chiqarishda yetakchi davlatlardan biri emasligi haqidagi keng tarqalgan
afsuslanishlar bilan ular o'z-o'zini yo'q qiluvchi rejasi bilan federal hukumatning qo'liga o'ynamoqda...
Hukumat soliq to'lovchilarning millionlab pullarini kompyuter o'yinlariga sarflamoqda.
Yuqorida tasvirlangan vayronkor oqibatlarga qaramay, Britaniya hukumati soliq to'lovchilarning millionlab mablag'lari evaziga
kompyuter o'yinlarini rivojlantirishni rag'batlantirmoqda.
So'nggi olti yil ichida federal hukumat o'yin ishlab chiquvchilarga allaqachon
200 million yevro taqsimlagani aytiladi.
Har yili Habeckning xazinasidan 50 million yevro yoki undan ko'proq mablag' ajratilardi, " garchi traffic
light koalitsiyasi boshidan beri faqat pul masalalari bilan kurashib kelayotgan bo'lsa ham. " .
Federal hukumat tomonidan ajratilgan dahshatli miqdordagi pullar, shuningdek, "Oma Hühner Run" (Buvi Tovuq
Yugurishi) yoki Oktoberfest simulyatsiyasi kabi g'alati va mutlaqo keraksiz loyihalarni ham moliyalashtirdi.
Bu choralarning taxmin qilinayotgan maqsadi Germaniyaning o'yin ishlab chiqish bo'yicha raqobatbardoshligini mustahkamlashdir.
Kompyuter o'yinlari 2008 yildan beri Germaniyada madaniy boyliklar sifatida, aniqrog'i "nomoddiy madaniy boyliklar"
sifatida rasmiy ravishda tan olinganini aytmasa ham bo'ladi.
Bu Germaniya madaniy kengashi, Germaniya madaniy uyushmalari soyabon tashkiloti tomonidan qaror qilindi.
Germaniya Madaniyat Kengashi ham Germaniya UNESCO komissiyasining a'zosi hisoblanadi.
Qisqa izoh: Masonik UNESCO 194 ta a'zo davlatni hissa qo'shuvchi sifatida qattiq nazorat ostida ushlab turadi va BMTning
ixtisoslashgan agentligi sifatida ta'lim, tabiiy fanlar, ijtimoiy va gumanitar fanlar, madaniyat hamda kommunikatsiya
va axborot bo'yicha beshta yirik dasturni amalga oshiradi.
2024 va 2025 yillar uchun byudjetingiz: 1,68 milliard AQSh dollari, shundan 586 millioni
a'zolik to'lovlari hisobiga moliyalashtiriladi.
Germaniya AQSh, Xitoy va Yaponiyadan keyin UNESCOga to'rtinchi eng katta hissa qo'shuvchi davlatdir.
Ko'plab o'yinlar ham atrof-muhit va iqlim o'zgarishiga, ya'ni 2030-yil Dasturining maqsadlariga bag'ishlangan, degan noaniq
asos bilan, , bu asossiz bahonalar yoshlarni ko'rinmas zanjirlar bilan stullariga bog'lab, hukumatning miyasiz qullariga
aylantirish uchun go'yo ishonarli sabablar taqdim etishi kerak.
Va oxirgi bayonot havodan olinmagan; bu mavzu bo'yicha allaqachon tadqiqotlar o'tkazilgan:
Masalan, Ulm universiteti tadqiqoti shuni ko'rsatadiki, ortiqcha o'yin o'ynash miyaning frontal lobining
tuzilishini o'zgartiradi – bu impulslarni nazorat qilish va qaror qabul qilish uchun mas'ul bo'lgan mintaqa.
Faqat olti haftalik kundalik onlayn o'yinlardan so'ng, frontal lobdagi kulrang modda hajmining kamayishi kuzatildi. Buning
oqibatida xotira buzilishi, diqqatning pasayishi, yo'nalishni aniqlashdagi qiyinchiliklar va hatto
depressiya kabi shaxsiyat o'zgarishlari yuzaga keldi.
Raqamli bitim Germaniya
Go'yo kundalik hayotning chalg'ituvchi omillari yetarli bo'lmagandek, hukumatlar bundan ham oldinga bordi.
Masalan, Germaniyaning Raqamli bitimi doirasida maktablar federal mablag'lar, ya'ni soliq to'lovchilarning pulidan besh milliard
yevro sarflab, keng polosali ulanishlar hamda planshetlar, smartfonlar va oq doskalar kabi
raqamli qurilmalar bilan jihozlanishi kerak.
Raqamlashtirish tarafdorlari bu ishlarning barchasi bolalarga qurilmalardan "oqilona", "mas'uliyatli" va
"malakali" tarzda foydalanishni o'rgatishni maqsad qilganini ta'kidlab, haddan tashqari ko'p gapirishadi.
Biz bu mavzu bo'yicha nevrobiolog prof. dr. Teuchert-Noodtning fikrini keltiramiz:
"Raqamli Pakt" tarixda "raqamli imkonsizlik pakt"i sifatida yoziladi Bolalarning miyalari raqamli jihatdan qobiliyatsiz.
Faqat ilgari analog maktabni bitirish guvohnomasini olgan talabalar ommaviy axborot vositalaridan
"mas'uliyat bilan" foydalanishga muvaffaq bo'lishlari mumkin, deydi xonim Teuchert-Noodt sodda tilda.
U hattoki yana bir qadam oldinga borib, ota-onalar va o'qituvchilarda ham yetarli ko'nikmalar yo'qligiga ishonadi.
"Yozish va surish har qanday o'rganishni oldini oladi."
Aritmetika, o'qish va yozish asosiy ko'nikmalar bo'lib qoladi, ularni neyron tarmoqlariga doimiy ravishda singdirish zarur.
Bundan tashqari, maktabda va uyda raqamli qurilmalardan foydalanish odatda bolalar va yoshlar uchun
qaramlik xavfini yuqori darajada keltirib chiqaradi.
Smartfonlar va kompyuterlar ta'sirida kuchli bo'lgan yoshlar haydovchilik guvohnomasini olishni tobora qiyinlashtirmoqda.
Miyangiz yo'l harakatida talab qilinadigan murakkab fazo-vaqtli jarayonlarni qayta ishlashga yetarlicha tayyor emas.
Bundan tashqari, rul ortida raqamli qaramlik giyohvand moddalar yoki alkogol suiiste'molidagidek
yuqori xavf tug'diradi, deydi Teuchert-Noodt.
Bizning siyosatchilarimiz maktablarni raqamli texnologiyalar bilan jihozlashni darhol to'xtatishlari ma'qul bo'lardi.
IT sanoati uchun texnik qurilmalarga milliardlab pul sarflashdan va butun bir avlod bolalarni kasal qilishdan tiyiling
Xulosa:
Endi, iltimos, bu rivojlanishni tasodif deb o'ylamang.
Ushbu dastur ko'rsatganidek, UNESCO, federal hukumat, Madaniyat kengashi va boshqalar tomonidan maxsus targ'ib qilingan
"kompyuter o'yinlari" nomoddiy madaniy merosi ham mislsiz darajada o'ylab topilgan giyohvandlik tuzoqini yashiradi.
Va hech kim kelayotgan xavfni ko'rmaganini da'vo qila olmaydi.
Kreditlarda keltirilgan manbalar ommaga ochiq tadqiqotlardir va mas'ul shaxslar ularni yaxshi biladi.
Hatto texnologiya elitasiga mansub bo'lganlar, boshqalardan ko'ra yaxshiroq biladiganlar, o'z farzandlarini ataylab
raqamli mediadan uzoqda ushlab, ularni imkon qadar mobil texnologiyasiz ulg'ayishiga ruxsat berishadi.
Masalan, Kaliforniyaning Silikon vodiysida, milliardlab funtlik texnologiya sanoati va Apple, Google, Amazon, Facebook kabi
ko'plab yirik o'yinchilar makoni bo'lgan joyda, yoshlarni ataylab doska, ruchka va qog'ozdan foydalanadigan, planshetlar va ChatGPT
o'rniga shu usullar qo'llaniladigan maktablarga yuborishadi.
"iPad'dagi ilova bolalarimga o'qishni yoki arifmetikani yaxshiroq o'rgatishi mumkin, degan g'oya ahmoqona," deydi Google'ning
sobiq kommunikatsiyalar bo'yicha menejeri Alan Eagle.
Apple asoschisi Stiv Jobs bir paytlar iPad birinchi marta chiqarilganda uning bolalariga
undan foydalanishga ruxsat berilmaganini tan olgan.
Microsoft asoschisi Bill Geyts ham bir intervyuda farzandlariga 14 yoshga to'lguncha mobil telefon olishga
ruxsat berilmaganini, undan keyin esa ularning foydalanishi tartibga solinganini aytgan.
Qiziqarli jihati shundaki, Microsoft ham, Apple ham ta'lim sohasida faoliyat yuritadi.
Ikkalasi ham maktablarga raqamlashtirilgan dunyoda kelajakka tayyorlanishda yordam berishni xohlashadi.
Bu undan ham riyokorona bo'lishi deyarli mumkin emas!
Biroq, raqamlashtirish hozirda bizning davlat maktablarimizni saraton kabi kemirmoqda.
2025-yil boshida turli sohalardan bo'lgan 75 nafar yetakchi nemis olimi maktab va bog'chalardagi
raqamlashtirishni to'xtatishni federal hukumatdan so'rashdi.
Ommaviy axborot vositalari bo'yicha ta'lim mutaxassisi, Offenburg Amaliy Fanlar Universiteti professori Ralf Lankau boshchiligidagi
ekspertlar vaziyatni tahlil qilib, planshet va noutbuklarda dars o'qitish o'qish, arifmetika va yozuv bo'yicha asosiy
kompetentsiyalarda hamda umumiy ta'lim darajasida barqaror pasayishga olib kelayotganini tushuntiradilar.
Shu bilan birga, bolalar xavotir, depressiya va yolg'izlik kabi psixologik stresslardan aziyat chekadi.
Ammo mutaxassislarning ogohlantirishlarini jiddiy qabul qilish o'rniga, hatto o'n yoshli bolalar ham dastlab harbiylar, masalan,
AQSh askarlarini hissiyotlardan mahrum qilish va shafqatsiz qilish uchun ishlab chiqilgan
birinchi shaxs otishma o'yinlarini o'ynashyapti.
Albatta, Germaniya Madaniyat Kengashi ham bu masaladan o'zini oqlash uchun gapiradi: Kompyuter o'yinlariga yosh toifalarini
belgilash orqali o'z vazifasini bajaradigan Ko'ngilochar dasturiy ta'minotni o'z-o'zini tartibga solish organi (USK) .
Lekin rostini aytsam, masalan, har bir sigaret paketi ogohlantiruvchi yozuvni o'z ichiga oladi, ammo bu
o'zini nazorat qila oladigan chekuvchilarni chekishni davom ettirishdan haqiqatan ham to'xtata olmaydi.
Faqat ahmoqgina yosh reytinglari hech qanday ta'sirga ega deb o'ylashi mumkin!
Va hamma ekranga sehrlangan holda tikilib turgan paytda, dunyo hokim bo'lishni istaganlar
tomonidan yanada chuqur qullikka itarilmoqda.
Hali ham buni zararsiz dam olish mashg'uloti deb hisoblayotgan har kim haqiqatga ko'z yummoqda.
Chunki bitta narsa aniq: bepul ilovalar umr-hayotingiz bilan to'lanadi – va e'tiborsiz jamiyat muhim savollarni bermaydi.
Barcha xavfli ommaviy axborot vositalarini bir kechada yopish mumkin bo'lardi – xuddi har qanday ta'limiy
veb-sayt, qanchalik kichik bo'lmasin, yoqimsiz faktlarni oshkor qilgani uchun bloklanadiganidek.
Biz yuqorida tilga olingan kukla boshqaruvchilarni va ularning harakatlarining oqibatlarini
insoniyatga qarshi jinoyatlar deb atashimiz kerak.
Shunday qilib, aziz tomoshabinlar, biz bilan birga bo'ling va bu dastur haqida xabar tarqating! Juda katta rahmat.