1
00:00:00,000 --> 00:00:00,440


2
00:00:00,440 --> 00:00:05,120
Umdlali wemidlalo yekhompyutha oyintlola udlala de afe!

3
00:00:05,120 --> 00:00:12,400
"Ufe ngokuxinwa: intombazana eneminyaka eli-13 ubudala
iswelekile ngelixa isenza i-TikTok Blackout Challenge"

4
00:00:12,400 --> 00:00:17,440
Abantwana abaneminyaka esibhozo ubudala
bazifota bengambali baze bazithengise kwi-intanethi.

5
00:00:17,440 --> 00:00:22,960
"TikTok, isiyobisi esibulalayo" – Indlela
abantwana abaphambaniswa ngayo kumakhasi onxibelelwano.

6
00:00:22,960 --> 00:00:25,359
Imiceli mngeni engakumbi nengakumbi iyabulala.

7
00:00:25,359 --> 00:00:30,079
Abantwana abancinci bangafikelela lula
kwimidlalo yoqeqesho yokubulala yasemkhosini.

8
00:00:30,079 --> 00:00:36,770
Izihloko ezifana nezi zisenze sithathe uxanduva: ecaleni kwazo
zonke iindlela zobuchwepheshe ezincedayo kakhulu, amanyathelo

9
00:00:36,770 --> 00:00:41,786
okuphelisa umsebenzi onzima kunye nezinto ezintsha,
ukwenziwa kwezinto zibe zidijithali, okusele kufuphi

10
00:00:41,786 --> 00:00:44,759
nokungafuneki, kukwanaso nezingozi ezinkulu kakhulu.

11
00:00:44,759 --> 00:00:49,600
Ukusetyenziswa kwemidiya yedijithali kuqala kwiminyaka yobutsha.

12
00:00:49,600 --> 00:00:54,623
Ngokophononongo olwenziwe yi-German Institute
for Trust and Security , i-11% yabantwana

13
00:00:54,623 --> 00:00:58,399
abaneminyaka emithathu sele beyisebenzisa i-intanethi.

14
00:00:58,399 --> 00:01:01,960
Ngokukhula kweminyaka, ubomi benkonzo buyanda kakhulu.

15
00:01:01,960 --> 00:01:05,862
Abantu abatsha abaninzi bachitha iiyure
ezininzi be-intanethi yonke imihla, ubukhulu becala

16
00:01:05,862 --> 00:01:08,560
ngeesmartphone zabo , kwaye le meko iya isanda.

17
00:01:08,560 --> 00:01:13,399
Uphando lwe-DAK lutyhile ukuba ngexesha lokuvalwa kweendawo
ngenxa ye-coronavirus, ixesha eliqhelekileyo

18
00:01:13,399 --> 00:01:18,319
losuku losetyenziso lwemidlalo yekhompyutha
phakathi kwabantwana nabantu abatsha lonyuke nge-75%.

19
00:01:18,319 --> 00:01:24,319
Malunga nabantwana nabantu abatsha abangama-700,000
eJamani baneempawu zokudlala iikhompyutha ngendlela egula.

20
00:01:24,319 --> 00:01:29,459
Kwimeko yokuzibiza ngokuba kukuziphatha okugqithisileyo kokudlala
imidlalo yekhompyutha, okanye ukukhotyokiswa yimidlalo

21
00:01:29,459 --> 00:01:34,128
yekhompyutha, ukudlala kuthatha indawo ebalaseleyo kangangokuba
ezinye iinkalo ezibalulekileyo zobomi ezifana

22
00:01:34,128 --> 00:01:39,200
nomsebenzi, isikolo, ubudlelwane nabantu, impilo kunye
nezinto ezikunika umdla ziyatyeshelwa ngokupheleleyo.

23
00:01:39,200 --> 00:01:42,959
Uninzi lwee-apps zokudlala
ziyilelwe ukusetyenziswa okungapheliyo.

24
00:01:42,959 --> 00:01:50,920
Abo baphazamisa umdlalo banokuphulukana namanqaku abo,
ngelixa kwezinye iimeko umdlalo wemihla ngemihla uvuzwayo.

25
00:01:50,920 --> 00:01:55,583
Oku kusetyenziswa kwezixhobo zosasazo
ngokugqithisileyo akuyi kuyonakalisa impilo kuphela, kodwa

26
00:01:55,583 --> 00:01:58,400
kuyonakalisa nobomi bosapho kunye nempumelelo kwizifundo.

27
00:01:58,400 --> 00:02:03,920
Abantwana kunye nabantu abadala abasebatsha bazahlula,
bayakuphepha ukunxulumana nabantu kwaye bampela ukuzilolonga.

28
00:02:03,920 --> 00:02:08,670
Ukuphepha ukuphumla ngenxa yokutya okanye
ukuya kwindlu yangasese, abanye bade bafake

29
00:02:08,670 --> 00:02:11,919
ikatetha okanye babeke imbiza etafileni yokudlala.

30
00:02:11,919 --> 00:02:14,400
Okukuphela kwento ephazamisa kubo lulala.

31
00:02:14,400 --> 00:02:18,960
Abo bazama ukunciphisa ukusebenzisa bafumana iimpawu zokuyeka.

32
00:02:18,960 --> 00:02:25,032
Kwiimakhaya ezichaphazelekileyo, iingxabano ziyanda
ngakumbi xa abazali befuna ukuthintela ukusetyenziswa

33
00:02:25,032 --> 00:02:29,319
kweselfowuni okanye ukulawula ukusetyenziswa kwe-app ethile.

34
00:02:29,319 --> 00:02:35,180
Oku kunokukhokelela kuyo nantoni na ukusukela kwizigigaba
zomsindo ezibukhali ukuya kutsho kwizisongelo zokuzibulala okanye

35
00:02:35,180 --> 00:02:39,231
ukubulala ukuba abo bachaphazelekileyo
abavunyelwanga ukuba basebenzise "iyiyelo yabo

36
00:02:39,231 --> 00:02:41,520
yemidiya", unjalo ugqirha uBert te Wildt.

37
00:02:41,520 --> 00:02:46,319
Ungugqirha oyintloko kwiKliniki yePsychosomatic eKloster Dießen.

38
00:02:46,319 --> 00:02:50,526
Kwaye ncedani, babukeli abathandekayo,
ningakholelwa ukuba la ngamatyala angaphaya kwesiqhelo

39
00:02:50,526 --> 00:02:53,560
ahlukileyo. Amatyala anjalo ayanda ngokukhawuleza okukhulu.

40
00:02:53,560 --> 00:02:59,172
I-WHO ngokwayo, njengombutho ongaphantsi kwe-UN
yamaMason , iquka ukungcakaza okugulayo

41
00:02:59,172 --> 00:03:03,159
kwikhathalogu yayo yokuxilonga njengesigulo sokwenene.

42
00:03:03,159 --> 00:03:08,809
Kakade ke, kuphela emva kokuba ingqondo
yokuziphatha enjalo ikhuthazwe ngabazi ngamaqabane abo,

43
00:03:08,809 --> 00:03:12,439
anjenge-UNESCO. Siza kuthetha ngakumbi ngaloo nto kamva.

44
00:03:12,439 --> 00:03:17,509
Ngeli xesha, ekugqibeleni, umntu kufuneka
avuke aze aqonde ukuba akukho mahluko phakathi

45
00:03:17,509 --> 00:03:20,759
koku nezinye iziyobisi ezitshabalalisa ubomi!

46
00:03:20,759 --> 00:03:23,120
Ukongeza, kukho imidiya yoluntu.

47
00:03:23,120 --> 00:03:29,528
Iiplatfomu ezifana neTikTok ngokukodwa ziyagxekwa
ngokukhuthaza iitrendi eziyingozi nge-algorithms zazo kunye

48
00:03:29,528 --> 00:03:33,080
nokukhuthaza umxholo ogqithisileyo novuselela ingxabano.

49
00:03:33,080 --> 00:03:42,037
"Imiceli-mngeni" ikakhulu kwezokunxibelelana nabantu kwi-intanethi
iya isiya ibeka ubomi esichengeni kwaye ibeka uxinzelelo

50
00:03:42,037 --> 00:03:47,039
lwengqondo kubantu abatsha abazama ukuba "badume" kwi-intanethi:

51
00:03:47,039 --> 00:03:52,719
 Ukuginya izipuni zesiqholo –
kunokukhokelela ekuxhuzulweni nasenkomweni

52
00:03:52,719 --> 00:03:59,439
 Ukutyumza amathambo – ukutyumza amathambo ngabom
ukuze kwenziwe iimpawu zobuso ezibonakala ngakumbi

53
00:03:59,439 --> 00:04:06,199
Uku-chroma – ukuphefumla izinto
eziyityhefu ezinomngcipheko omkhulu wokutshayiswa

54
00:04:06,199 --> 00:04:11,039
 Ukutshisa izindlu zangasese ngabom ezikolweni

55
00:04:11,039 --> 00:04:19,959
"Ubuchule" babasebenzisi abunamda, kwaye iindlela
ezintsha eziphazamisayo ezikhokelela ekufeni zisoloko zivela.

56
00:04:19,959 --> 00:04:25,444
Ukukhankanya nje imizekelo embalwa: Ngo-Epreli 2024, intombazana
eneminyaka eli-13 ubudala esuka kwisithili

57
00:04:25,444 --> 00:04:30,720
saseKassel isweleke ngexesha lomceli mngeni
obizwa ngokuba yi-blackout challenge ku-TikTok.

58
00:04:30,720 --> 00:04:36,120
Olu hlobo lomceli mngeni lwalubandakanya
ukubamba umoya de umntu aphelelwe zingqondo.

59
00:04:36,120 --> 00:04:41,786
Umceli mngeni weBlue Whale ubangele ukusweleka
kwabantu abatsha abangaphezu kwe-100 eRashiya,

60
00:04:41,786 --> 00:04:45,800
abazibuleleyo njengomceli mngeni wokugqibela walo mdlalo.

61
00:04:45,800 --> 00:04:51,079
Into eyayifudula iyimbangela
yokuxhalaba kudala yajika yaba bubhubhane othule.

62
00:04:51,079 --> 00:04:58,720
Ukusukela ngo-2015, uxinzelelo lwengqondo kumantombazana
amancinci afuna iidoli zawo kwi-Instagram luye lonyuka kakhulu.

63
00:04:58,720 --> 00:05:07,079
Neziphumo ezitshabalalisayo: inani labantu abangeniswa ezibhedlele
ngenxa yokuzenzakalisa linyuka ngokukhawuleza okukhulu.

64
00:05:07,079 --> 00:05:12,959
Isiphawulo esifutshane: I-Instagram
yathengwa yiFacebook ngonyaka ka-2012.

65
00:05:12,959 --> 00:05:17,077
Umseki odumileyo weFacebook, uMark
Zuckerberg, wayengomnye wabaphambili abali-12

66
00:05:17,077 --> 00:05:20,360
abaxhamlayo kwingxaki yentsholongwane ye-corona.

67
00:05:20,360 --> 00:05:26,808
Ngokufanayo, yena kunye nabahlobo bakhe abasondeleleneyo
kwishishini lemidlalo yevidiyo benza ubutyebi obukhulu ngemidiya

68
00:05:26,808 --> 00:05:32,883
yoluntu nemidlalo yekhompyutha, ngelixa besazi kakuhle
ngeendlela zokuxhomekeka eziphantse zibe ngobudayimani apho

69
00:05:32,883 --> 00:05:37,680
abantu abaselula hayi kuphela abathi batyhalelwe kuzo ngabom.

70
00:05:37,680 --> 00:05:43,462
"Uphando lwakutshanje lukwabonisa amathuba aphezulu okuba
likhoboka ekusebenziseni imidiya yoluntu; ukuba

71
00:05:43,462 --> 00:05:50,680
likhoboka kwesondo kwi-intanethi nako kudla ngokwenzeka
kakhulu," ngokwengxelo enobuhanahanisi kwi-ZDF Panorama News.

72
00:05:50,680 --> 00:05:58,067
Kuxwebhu lwabo malunga neGamescom 2024, bayichaphazela
ngokufutshane ingozi yokukhotyokiswa zimizekelo, baze kanye emva

73
00:05:58,067 --> 00:06:05,640
koko kweso sinye isincoko babandakanye idocumentary yemizuzu
engama-45 apho abavelisi, abatyali-mali, abadlali bemizekelo,

74
00:06:05,640 --> 00:06:09,680
njl.njl. bathetha ngeenkalo ezintle zokudlala imizekelo.

75
00:06:09,680 --> 00:06:16,187
Ngokudandatheka okuxhaphakileyo lokuba iJamani ayiyiyo enye
yeelizwe ezihamba phambili kwimveliso yemidlalo

76
00:06:16,187 --> 00:06:24,000
yekhompyutha, benza kanye le nto ifuna ukuyenza urhulumente
womdibaniso ngesicwangciso sabo sokuzitshabalalisa...

77
00:06:24,000 --> 00:06:28,680
Urhulumente uxhasa ngemali imidlalo
yekhompyutha ngezigidi zemali yabahlawuli berhafu.

78
00:06:28,680 --> 00:06:33,668
Nangona kukho iziphumo ezitshabalalisayo ezichazwe apha
ngasentla, urhulumente waseBritane ukhuthaza uphuhliso

79
00:06:33,668 --> 00:06:37,079
lwemidlalo yekhompyutha ngemali yezigidi yabahlawuli berhafu.

80
00:06:37,079 --> 00:06:44,399
Kule minyaka mithandathu idlulileyo, kuthiwa urhulumente
womdibaniso sele wasasaza i-€200 yezigidi kubaphuhlisi bemidlalo.

81
00:06:44,399 --> 00:06:51,192
Rhoqo ngonyaka, kwakufumaneka iiyuro ezizizigidi ezingama-50
nangaphezulu kwiingxowa-mali zikaHabeck, "

82
00:06:51,192 --> 00:06:58,160
nangona umanyano lwe-traffic light belusokola ngenxa
yokunqongophala kwemali ukusukela ekuqaleni. " .

83
00:06:58,160 --> 00:07:03,078
Ezo mali zinkulu ngokoyikekayo zikahulumeni womdibaniso ziye
zaxhasa ngezemali iiprojekthi ezingaqhelekanga

84
00:07:03,078 --> 00:07:09,120
nezingeyomfuneko kwaphela ezifana ne-"Oma Hühner Run" (Ukubaleka
Kwenkukhu KakaKhulu) okanye ukulinganisa i-Oktoberfest.

85
00:07:09,120 --> 00:07:16,879
Eyona njongo kuthiwa yeyala manyathelo kukomeleza
ukukwazi kweJamani ukukhuphisana kuphuhliso lwemidlalo.

86
00:07:16,879 --> 00:07:21,581
Singasathethi ke ngokuba imidlalo yekhompyutha isele yamkelwe
ngokusesikweni njengezinto zenkcubeko ezixabisekileyo

87
00:07:21,581 --> 00:07:26,600
eJamani ukusukela ngo-2008, okanye ngokuchanekileyo
njenge "zinto zenkcubeko ezixabisekileyo ezingaphathekiyo".

88
00:07:26,600 --> 00:07:32,199
Oku kugqitywe liBhunga leNkcubeko laseJamani,
umbutho ongumhlanganisi wemibutho yenkcubeko yaseJamani.

89
00:07:32,199 --> 00:07:36,480
IBhunga leNkcubeko laseJamani
likwalilungu leKomishoni yaseJamani ye-UNESCO.

90
00:07:36,480 --> 00:07:44,600
Isiphawu esifutshane: I-Masonic UNESCO inamazwe angamalungu
angama-194 phantsi kolawulo lwayo olungqongqo njengabanikeli,

91
00:07:44,600 --> 00:07:52,519
kwaye njenge-arhente ekhethekileyo ye-UN, iqhuba iinkqubo
ezintlanu eziphambili zemfundo, iisayensi zendalo, iisayensi

92
00:07:52,519 --> 00:07:57,360
zentlalo nezoluntu, inkcubeko, kunye nonxibelelwano nolwazi.

93
00:07:57,360 --> 00:08:06,279
Uhlahlo-lwabiwo-mali lwenu luka-2024 no-2025:
zizigidi ezili-1.68 zeedola zaseMelika, apho izigidi

94
00:08:06,279 --> 00:08:11,519
ezingama-586 ziya kuhlawulwa ngemirhumo yobulungu.

95
00:08:11,519 --> 00:08:18,000
IJamani ngumnikeli wesine ngobukhulu
kwi-UNESCO, emva kwe-United States, iTshayina neJapan.

96
00:08:18,000 --> 00:08:25,150
Ngesizathu esibuthathaka sokuba imidlalo emininzi nayo izinikele
ekulondolozweni kokusingqongileyo notshintsho lwemozulu, oko

97
00:08:25,150 --> 00:08:32,129
kukuthi, iinjongo ze-Agenda 2030, , ezi zizathu zifanele ukuba
zinike izizathu ezibonakala zivakalisa ukuba abantu abatsha

98
00:08:32,129 --> 00:08:39,519
babotshelelwe ezitulweni zabo ngeentambo ezingabonakaliyo
baze bajikwe babe ngamakhoboka karhulumente angenangqondo.

99
00:08:39,519 --> 00:08:46,399
Kwaye le ngxelo yokugqibela ayiveli nje
emoyeni; sele kusenziwe izifundo ngalo mbandela nawo:

100
00:08:46,399 --> 00:08:53,270
Uphando lweYunivesithi yase-Ulm, umzekelo, lubonisa ukuba
ukudlala imidlalo ngokugqithisileyo kuyayitshintsha

101
00:08:53,270 --> 00:09:00,919
isakhiwo se-frontal lobe engqondweni – indawo ejongene
nokulawula iimvakalelo ezingxamisekileyo nokwenza izigqibo.

102
00:09:00,919 --> 00:09:09,471
Emva kweeveki nje ezintandathu zokudlala imidlalo ye-intanethi
yonke imihla, kwabonwa ukuncipha kwezicubu ezingwevu kwisiqwenga

103
00:09:09,471 --> 00:09:16,676
sangaphambili sengqondo. Oku kuye kwaba neziphumo ezifana
nokuphazamiseka kwenkumbulo, ukuncipha kokugxila,

104
00:09:16,676 --> 00:09:21,960
ubunzima bokuziqonda, kwanokutshintsha kwesimilo nokudandatheka.

105
00:09:21,960 --> 00:09:24,399
Isivumelwano Sedijithali saseJamani

106
00:09:24,399 --> 00:09:29,000
Ngokungathi iziphazamiso zobomi bemihla ngemihla
bezingonelanga, oorhulumente baye bagqitha ngakumbi.

107
00:09:29,000 --> 00:09:35,513
Umzekelo, phantsi kweSivumelwano seDijithali saseJamani, izikolo
beziza kuxhotyiswa ngonxibelelwano lwe-broadband kunye nezixhobo

108
00:09:35,513 --> 00:09:40,561
zedijithali ezifana nee-tablets, ii-smartphones kunye
nee-whiteboards ngeendleko ze-euro ezizizigidi

109
00:09:40,561 --> 00:09:46,440
ezihlanu ezivela kwingxowa-mali karhulumente
womdibaniso, oko kukuthi, imali yabahlawuli berhafu.

110
00:09:46,440 --> 00:09:52,633
Abaxhasi bokufakwa kwezobuchwepheshe bedijithali bathetha kakhulu
xa beqinisekisa ukuba injongo yako konke oku

111
00:09:52,633 --> 00:09:59,279
kukufundisa abantwana indlela yokusebenzisa izixhobo
ngendlela "enengqiqo", "enoxanduva" kunye "negunya".

112
00:09:59,279 --> 00:10:04,360
Sicaphula ingcali yezifo zengqondo
uNjingalwazi Gqr. Teuchert-Noodt ngalo mbandela:

113
00:10:04,360 --> 00:10:08,869
"IsiVumelwano seDijithali" siza kungena kwimbali
njenge "siVumelwano sokungabikho kwedijithali"

114
00:10:08,869 --> 00:10:12,000
Iingqondo zabantwana azikwazi ukusebenza ngedijithali.

115
00:10:12,000 --> 00:10:16,978
Ngokutsho kukaNksk. Teuchert-Noodt ngolwimi olucacileyo,
ngabafundi kuphela abakhe bagqiba

116
00:10:16,978 --> 00:10:22,639
isatifikethi sokuphuma esikolweni se-analogue
abanokukwazi ukusebenzisa imidiya "ngokunoxanduva."

117
00:10:22,639 --> 00:10:31,240
Ude athathe inyathelo elingaphaya, akholelwe nokuba
abazali kunye nabahlohli abanazo izakhono ezaneleyo.

118
00:10:31,240 --> 00:10:34,360
Ukuchwetheza nokutshekisha kuthintela nakuphi na ukufunda.

119
00:10:34,360 --> 00:10:42,399
Ukuqala, ukufunda nokubhala zizakhono ezisisiseko
ekufuneka zifakwe ngonaphakade kwiinethiwekhi zeengqondo.

120
00:10:42,399 --> 00:10:47,693
Ukongeza, ukusetyenziswa kwezixhobo zedijithali
esikolweni nasekhaya ngokubanzi kubeka umngcipheko omkhulu

121
00:10:47,693 --> 00:10:51,039
wokuba abantwana nabantu abatsha babe likhoboka lazo.

122
00:10:51,039 --> 00:10:54,760
Abantu abatsha abaphenjelelwa kakhulu
ziiselfowuni ezikrelekrele neekhompyutha bakufumanisa

123
00:10:54,760 --> 00:10:57,279
kusiba nzima ngakumbi ukufumana ilayisensi yokuqhuba.

124
00:10:57,279 --> 00:11:01,221
Ingqondo yakho ayilungiselelwanga ngokwaneleyo
ukwenza umsebenzi onzima wokucubungula ixesha

125
00:11:01,221 --> 00:11:03,720
nendawo ofunekayo kuhambo lwezithuthi endleleni.

126
00:11:03,720 --> 00:11:08,846
Ukongeza, ukuxhomekeka kwidijithali ngesondo kubeka
umngcipheko ophezulu kanye njengokusetyenziswa

127
00:11:08,846 --> 00:11:13,039
kakubi kweziyobisi okanye utywala, ngokukaTeuchert-Noodt.

128
00:11:13,039 --> 00:11:19,759
Kungakuhle ukuba oosopolitiki bethu bayeke
kwangoko ukuphucula izikolo ngeteknoloji yedijithali.

129
00:11:19,759 --> 00:11:30,200
Yekani ukuchitha izigidi ngezigidi kwizixhobo zobuchwepheshe
zeshishini le-IT nokugulisa isizukulwana sonke sabantwana .

130
00:11:30,200 --> 00:11:31,440
Isiphelo:

131
00:11:31,440 --> 00:11:35,360
Ngoku, nceda ungacingi ukuba olu
phuhliso lwenzeke ngamabona-ndenzile.

132
00:11:35,360 --> 00:11:42,328
Njengoko le nkqubo ibonise, ilifa lenkcubeko elingabonakaliyo '
yemidlalo yekhompyutha', elikhuthazwe ngokukodwa yi-UNESCO,

133
00:11:42,328 --> 00:11:49,799
urhulumente womanyano, iBhunga leNkcubeko nabanye, likwafihla
umgibe wobudakwa obucwangcisiweyo ongenakuthelekiswa nanto.

134
00:11:49,799 --> 00:11:55,200
Kwaye akukho mntu uya kukwazi ukutsho
ukuba akabubonanga ubungozi obubuya.

135
00:11:55,200 --> 00:11:58,800
Imithombo ekhankanywe kwiinkcukacha
zabavelisi ziinkcukacha ezifumaneka

136
00:11:58,800 --> 00:12:01,960
esidlangalaleni kwaye zaziwa kakuhle ngabo banoxanduva.

137
00:12:01,960 --> 00:12:08,075
Nkqu neengcali zezobuchwepheshe, ezazi ngcono kunaye nabani na,
ngabom zigcina abantwana bazo kude nemidiya

138
00:12:08,075 --> 00:12:13,960
yedijithali kwaye zibavumela bakhule bengenayo
itekhnoloji yeselula kangangoko kunokwenzeka.

139
00:12:13,960 --> 00:12:20,607
KwiSilicon Valley yaseCalifornia, umzekelo, ikhaya leshishini
leteknoloji elixabisa iibhiliyoni zeeponti kunye nabadlali

140
00:12:20,607 --> 00:12:27,033
abaninzi abakhulu abanjengo-Apple, uGoogle, u-Amazon, uFacebook
nabanye abafanayo, abantu abatsha bathunyelwa ngabom

141
00:12:27,033 --> 00:12:33,399
kwizikolo apho kusetyenziswa iibhodi ezimnyama,
iipeni nephepha endaweni yeethebhulethi kunye ne-ChatGPT.

142
00:12:33,399 --> 00:12:40,269
"Ingcinga yokuba i-app kwi-iPad ingafundisa abantwana bam
ukufunda okanye ukwenza izibalo ngcono yinto ehlekisayo," utsho

143
00:12:40,269 --> 00:12:44,279
u-Alan Eagle, owayesakuba ngumphathi wezonxibelelwano kwaGoogle.

144
00:12:44,279 --> 00:12:48,868
Umsunguli we-Apple uSteve Jobs wakha wavuma
ukuba abantwana bakhe babengavumelekanga

145
00:12:48,868 --> 00:12:51,919
ukusebenzisa i-iPad xa yayisandul' ukukhutshelwa.

146
00:12:51,919 --> 00:12:57,832
Umsunguli weMicrosoft uBill Gates naye uthe kudliwanondlebe ukuba
abantwana bakhe babengavumelekanga ukuba babe

147
00:12:57,832 --> 00:13:03,519
neefowuni eziphathwayo de babe neminyaka eli-14
ubudala, emva koko ukusetyenziswa kwazo kwalawulwa.

148
00:13:03,519 --> 00:13:08,679
Okunika umdla kukuba zombini iMicrosoft
neApple zisebenza kwicandelo lezemfundo.

149
00:13:08,679 --> 00:13:15,480
Bobabini bafuna ukuxhasa izikolo
ekulungiseleleni ikamva kwihlabathi ledijithali.

150
00:13:15,480 --> 00:13:17,799
Akunakuba ngumkhohlakhohliso ngaphezu koku!

151
00:13:17,799 --> 00:13:24,559
Noko ke, ukwenziwa kwezinto zibe zidijithali ngoku
kuyazitya izikolo zethu zikarhulumente okomhlaza.

152
00:13:24,559 --> 00:13:30,928
Ekuqaleni kuka-2025, izazinzulu eziphambili zaseJamani ezingama-75
ezivela kwiinkalo ezahlukeneyo zenza isibheno kurhulumente

153
00:13:30,928 --> 00:13:34,480
womdibaniso ukuba ayime i-digitisation ezikolweni nakumakholeji.

154
00:13:34,480 --> 00:13:41,144
Iingcali ezikhokelwa yingcali yezemfundo yemidiya uNjingalwazi
Ralf Lankau zenza uhlolo kwaye zicacisa ukuba ukufundisa

155
00:13:41,144 --> 00:13:47,248
ngeethebhulethi neelaptop kubangela ukuba iziphumo
zezifundo ezingundoqo ezifana nokufunda, ukubala nokubhala

156
00:13:47,248 --> 00:13:51,240
zehle ngokuthe ngcembe, kunye nomgangatho jikelele wemfundo.

157
00:13:51,240 --> 00:13:58,559
Kwangaxeshanye, abantwana bahlushwa kukuxinezeleka
kwengqondo okufana nokuxhalaba, udandatheko kunye nokuba bodwa.

158
00:13:58,559 --> 00:14:05,446
Kodwa endaweni yokuba izilumkiso zeengcali zithathelwe ingqalelo,
kwanabantwana abaneminyaka elishumi badlala imidlalo yokudubula

159
00:14:05,446 --> 00:14:12,320
yomntu wokuqala eyayiphuhliselwe umkhosi ekuqaleni ukuqhelisa
nokwenziwa nzima amadoda amakhulu, anjengamajoni ase-US.

160
00:14:12,320 --> 00:14:19,976
Kakade ke, iBhunga leNkcubeko laseJamani nalo liyazithethelela:
i-Entertainment Software Self-Regulation

161
00:14:19,976 --> 00:14:26,559
Body (USK) lenza umsebenzi walo ngokunika
imidlalo yekhompyutha amanqanaba obudala.

162
00:14:26,559 --> 00:14:32,553
Kodwa masinyaniseke, yonke ipakethe yecuba,
umzekelo, inesiqwelo-lumkiso esingathinteli

163
00:14:32,553 --> 00:14:37,279
ngokwenene abatshayi abanozinzo ekuqhubekeni nokutshaya.

164
00:14:37,279 --> 00:14:41,080
Nguwo kuphela isidenge onokucinga ukuba
amanqanaba eminyaka anayo nayiphi na impembelelo!

165
00:14:41,080 --> 00:14:46,307
Kwaye ngelixa wonke umntu ejonge esikrini
sakhe emangalisiwe, ihlabathi lityhalelwa

166
00:14:46,307 --> 00:14:49,639
kubukhoboka obunzulu ngakumbi ngabo bafuna ukulawula.

167
00:14:49,639 --> 00:14:56,759
Nabani na osacinga ukuba lo ngumdlalo nje
ongazenzisi, uyazivalela amehlo enyani.

168
00:14:56,759 --> 00:15:02,012
Kuba into enye iqinisekile: ii-apps zasimahla
uhlawulela ngobomi bakho bonke – kwaye uluntu

169
00:15:02,012 --> 00:15:05,240
oluphazamisekileyo alubuza mibuzo ibalulekileyo.

170
00:15:05,240 --> 00:15:10,839
Kungenzeka ukuvalwa kwazo zonke iimidiya eziyingozi ngobusuku
obunye – kanye njengoko yonke iwebhusayithi

171
00:15:10,839 --> 00:15:16,600
yezemfundo, nokuba incinci kangakanani na,
ivaliwe ukuba ityhila iinyaniso ezingathandekiyo.

172
00:15:16,600 --> 00:15:21,790
Kufuneka sibaluphawule oosomlomo abakhankanywe
ngasentla kunye neziphumo zezenzo zabo njengoko

173
00:15:21,790 --> 00:15:25,159
zinjalo – ulwaphulo-mthetho oluchasene noluntu.

174
00:15:25,159 --> 00:15:31,240
Ngoko ke, babukeli abathandekayo, hlalani nibukele
kwaye nisasazeni ilizwi ngale nkqubo! Enkosi kakhulu.

