קאָמפּיוטער־שפּיל־אַדיקט שפּילט ביז ער פֿאַרלירט דעם באַוווּסטזײַן!
"געשטיקערט צום טויט: 13-יעריק מיידל שטאַרבט בעת זי פֿירט דורך דעם טיקטאָק שוואַרץ־אויספֿאַל"
"קינדער פֿון 8 יאָר נעמען נאַקעטע פאָטאָס פֿון זיך און פאַרקויפן זיי אָנליין."
"טיקטאָק, דער טויטברענגענדיקער דראָג" – ווי קינדער ווערן משוגע געטריבן אויף געזעלשאַפֿטלעכע מידיאַ.
מער און מער אַרויספֿאָרדערונגען פֿאָדערן לעבנס.
"מינאָרן קענען גרינג צוטריט האָבן צו מיליטערישע טויט־טרענירונג־שפּילן."
קאָפּ־שורות ווי די מאַכן אונדז נעמען אחריות: צוזאַמען מיט אַלע זייער נוצלעכע טעכנישע מעגלעכקייטן, אַרבעט־שפּאָרנדיקע
מיטלען און אינאָוואַציעס, דיגיטאַליזאַציע, וואָס איז כּמעט אומאָפּטיילבאַר געוואָרן, ברענגט אויך ריזיקע ריזיקן.
די נוצן פֿון דיגיטאַלע מידיאַ הייבט זיך אָן אין אַ פרי עלטער.
לויט אַ שטודיע פֿון דעם דײַטשן אינסטיטוט פֿאַר צוטרוי און זיכערהייט , נוצן שוין 11% פֿון דרײַ־יאָריקע קינדער דעם אינטערנעץ.
מיט וואַקסנדיקן עלטער פֿאַרגרעסערט זיך די דינסט־לעבן דראַמאַטיש.
יונגע מענטשן פֿאַרברענגען יעדן טאָג עטלעכע שעה אָנליין, מערסטנס דורך זייערע סמאַרטפֿאָנען , און דער טרענד וואַקסט.
אַ שטודיע פֿון DAK האָט אַנטפּלעקט, אַז בעת דעם קאָראָנאַווירוס־לאַקדאַון איז די
דורכשניטלעכע טעגלעכע באַניץ־צײַט פֿון קאָמפּיוטער־שפּילן בײַ קינדער און יונגעלײַט געשטיגן מיט 75%.
בערך 700,000 קינדער און יונגע מענטשן אין דײַטשלאַנד ווײַזן פּאַטאָלאָגישע קאָמפּיוטער־שפּיל־התנהגות.
אין פאַל פֿון אַזוי גערופֿענער פּאַטאָלאָגישער קאָמפּיוטער־שפּיל־התנהגות, אָדער קאָמפּיוטער־שפּיל־אַדיקטיאָן,
נעמט דאָס שפּיל אַזאַ פּראָמינענטן אָרט, אַז אַנדערע וויכטיקע געביטן פֿון לעבן, ווי אַרבעט, שול, געזעלשאַפֿטלעכע באַציִונגען,
געזונטהייט און פּערזענלעכע אינטערעסן, ווערן גאָר פֿאַרנאַכטעט.
די מערסטע גיימינג־אַפּס זענען דיזיינירט פֿאַר כּמעט אומענדיקער באַניץ.
די וואָס אונטערברעכן דעם שפּיל קענען פאַרלירן זייער פונקטן, בשעת אין אַנדערע פאַלן ווערט דער טעגלעכער שפּיל באַצאָלט.
די איבערמעסיקע מעדיע־קאָנסומפּציע איז נישט נאָר שעדלעך פֿאַר דער געזונט, נאָר אויך פֿאַר משפּחה־לעבן און אַקאַדעמישן הצלחה.
קינדער און יונגע דערוואַקסענע איזאָלירן זיך, פאַרמיידן געזעלשאַפֿטלעכע קאָנטאַקטן און כּמעט נישט באַוועגן זיך.
כדי צו פֿאַרמיידן הפֿסקות פֿאַר מאָלצײַטן אָדער טואַלעט־באַזוכן, האָבן עטלעכע אַפֿילו אַרײַנגעלייגט
אַ קאַטעטער אָדער געשטעלט אַ עמער בײַם שפּילטיש.
זייער איינציקע אונטערברעכונג איז שלאָף.
די וואָס פּרוּוון צו רעדוצירן זייער קאַנסומפּציע, דערלעבן אַנטציִע־סימפּטאָמען.
אין באַטראָפֿענע משפּחות עקסאַלירן די קאָנפליקטן זיך באַזונדערס, ווען די עלטערן ווילן באַגרענעצן די נוצונג פֿון מאָביל־טעלעפֿאָנען
אָדער רעגולירן די נוצונג פֿון אַ ספּעציפֿישער אַפּ.
דאָס קען פֿירן צו אַלץ, פֿון אַגרעסיווע אויסברוכן פֿון כּעס ביז סוּייציד־דראָונגען אָדער מאָרדן, אויב די
באַטראָפֿענע ווערן נישט דערלויבט צו קאָנסומירן זייער "מעדיע־דראָג", לויט דעם דאָקטער בערט טע וויילט.
ער איז דער הויפּט־דאָקטער אין דער פּסיכאָסאָמאַטישער קליניק אין קלאָסטער דיעסן.
און ביטע, טײַערע צוקוקער, גלייבט נישט אַז דאָס זײַנען עקסטרעמע, איינצעלנע פאַלן. אַזעלכע פאַלן פֿאַרגרעסערן זיך עקספּאָנענציעל.
די WHO אַליין, ווי אַ אונטער־אָרגאַניזאַציע פֿון דער מאַסאָנישער פֿאַראייניקטער נאַציאָנען , אַרײַננעמט פּאַטאָלאָגישע
געבלינג אין איר דיאַגנאָסטישן קאַטאַלאָג ווי אַ אמתע קראַנקייט.
פֿאַרשטייט זיך, נאָר נאָך אַז אַזאַ התנהגות איז געווען באַוווּסטערהייט אָנגעשטימולט דורך זייערע
אַליִיִרטע, ווי למשל יונעסקאָ. מער וועגן דעם שפּעטער.
אין דעם מאָמענט, לפּחות, מוז מען זיך אויפוועקן און פֿאַרשטיין אַז עס איז נישט קיין חילוק
צווישן דעם און אַנדערע לעבן־שעדיקנדיקע דראָגן!
דערצו איז געזעלשאַפֿטלעכע מידיאַ.
פּלאַטפֿאָרמעס ווי בפרט טיקטאָק ווערן קריטיקירט פֿאַרן פּראָמאָווירן געפֿערלעכע טרענדן דורך זייערע אַלגאָריטמען און
פֿאַרן דערמוטיקן עקסטרעמע און פּראָוואָקאַטיווע אינהאַלט.
די "טשאַלאַנדזשן" אויף געזעלשאַפֿטלעכע מידיאַ, בפרט, שטעלן מער און מער לעבן אין סכנה און לייגן פסיכאָלאָגישן דרוק
אויף יונגע מענטשן וואָס שטרעבן צו ווערן "באַרימט" אָנליין:
 שלינגען לעפֿל־לעפֿל צימערינג – קען פֿירן צו שטאָקן און לונגענ־אָנצינדונג
 באָנעמאַשינג – באַוווּסט ברעכן ביינער צו שאַפֿן מער באַזונדערע פּנים־שטריכן
קראָמירונג – אײַנאָטעמען גיפֿטיקע סובסטאַנצן מיט אַ הויכן ריזיק פֿון פֿאַרגיפֿטונג
 אַרסאָן אין שולן – באַוווּסט אָנצינדן פֿײַער אין די טואַלעטן
די "קרעאַטיוויטעט" פֿון באַניצערס קען נישט האָבן קיין גרעניצן, און נײַע, באַזאָרגנדיקע
טרענדן וואָס פֿירן צום טויט, קומען שטענדיק אַרויס.
צו נאָמען נאָר אַ פּאָר בײַשפּילן: אין אַפּריל 2024 איז אַ 13־יאָריק מיידל פֿון דער קאַסעלער געגנט געשטאָרבן בעת
אַ אַזוי גערופענער "בלאַקאַוט־טשאַלאַנדזש" אויף טיקטאָק.
דער מין אַרויספֿאָדערונג האָט אַרײַנגענומען אָפּהאַלטן דעם אָטעם ביז מען האָט פֿאַרלוירן דעם בּוּש.
די בלויע וואַל־אַרויספֿאָדערונג האָט געקאָסט די לעבנס פֿון מער ווי 100 יונגע מענטשן אין רוסלאַנד, וואָס האָבן באַגאַנגען
זעלבסטמאָרד ווי די לעצטע אַרויספֿאָדערונג פֿונעם שפּיל.
וואָס אמאָל איז געווען אַ סיבה פֿאַר באַזאָרגטקייט, איז שוין לאַנג געוואָרן אַ שטילע עפּידעמיע.
זינט 2015 איז דער פסיכאָלאָגישער דרוק אויף יונגע מיידלעך וואָס זוכן זייערע אידאָלן אויף אינסטאַגראַם דראַמאַטיש געשטיגן.
מיט חורבן־דיקע תוצאות: די צאָל האָספּיטאַל־אויפנעמען צוליב זעלבסט־מיוטילאַציע שטייט שטאַרק אויף.
קורצע באַמערקונג: אינסטאַגראַם איז געקויפֿט געוואָרן דורך פֿייסבוק אין 2012.
דער באַוווּסטער גרינדער פֿון פֿייסבוק, מאַרק צוקערבערג, איז געווען צווישן די 12 פֿאָרלויפֿער וואָס
האָבן פּראָפֿיטירט פֿונעם קאָראָנאַווירוס־קריזיס.
אויף דער זעלבער אופֿן האָבן ער און זײַנע חבֿרים פֿון דער גיימינג־אינדוסטריע געמאַכט אַ פֿאָרטונע פֿון געזעלשאַפֿטלעכע
מידיאַ און קאָמפּיוטער־שפּילן, בשעת זיי זענען גוט באַוווּסט פֿון די כּמעט דיאַבאָלישע אָפּהענגיקייטן, אין
וועלכע ניט נאָר יונגע מענטשן ווערן באַוווּסט מאַנעוורירט.
"לעצטע שטודיעס זעען אויך אַ הויך פּאָטענציעל פֿאַר אַדיקטיאָן אין דער נוצונג פֿון געזעלשאַפֿטלעכע מידיאַ; אָנליין־סעקס־אַדיקטיאָן
איז אויך באַזונדערס געוויינטלעך," לויט אַ גאַנץ היפּאָקריטישן באַריכט אויף ZDF פּאַנאָראַמאַ נייעס.
אין זייער אַרטיקל וועגן Gamescom 2024 באַרירן זיי קורץ די ריזיקן פֿון גיימינג־אַדיקטיאָן, נאָר גלייך דערנאָך אין דעם זעלבן עסיי
פאָרזעצן זיי מיט אַ 45־מינוטיקן דאָקומענטאַר, אין וועלכן פּראָדוסענטן, אינוועסטאָרן, גיימערס און אַזוי
ווייטער רעדן וועגן די פּאָזיטיווע אַספּעקטן פֿון גיימינג.
מיט דער ברייט פֿאַרשפּרייטער קלאָג אַז דײַטשלאַנד איז נישט איינע פֿון די פֿירערנדיקע לענדער אין קאָמפּיוטער־שפּיל־פּראָדוקציע,
שפּילן זיי גענוי אין די הענט פֿון דער פֿעדעראַלער רעגירונג מיט זייער זעלבסט־פֿאַרניכטיקן פּלאַן...
די רעגירונג פֿינאַנצירט קאָמפּיוטער־שפּילן מיט מיליאָנען פֿון די שטײַערצאָלער־געלט.
טראָץ די חורבןדיקע קאָנסעקווענצן וואָס זענען אויבן באַשרייבן, פּראָמאָווירט די בריטישע רעגירונג די אַנטוויקלונג
פֿון קאָמפּיוטער־שפּילן מיט מיליאָנען פֿון שטייער־געלט.
אין די לעצטע זעקס יאָר זאָגט מען, אַז די פֿעדעראַלע רעגירונג האָט שוין פֿאַרטיילט 200 מיליאָן עוראָ צו שפּיל־אַנטוויקלער.
יעדער יאָר זענען פֿון האַבעקס קאַסע געווען בנימצא 50 מיליאָן אױראָ אָדער מער, " כאָטש די טראַפיק־ליכט־קאָאַליציע האָט זיך
פֿון אָנהייב אָן געקעמפט מיט גאָרנישט אַנדערש ווי געלט. " .
די שרעקלעכע סומעס געלט, וואָס די פֿעדעראַלע רעגירונג צושטעלט, האָבן אויך געשטיצט גאַנץ אומגעוויינטלעכע און גאָר
אומנויטיקע פּרויעקטן, ווי למשל "אָמאַ הוהנער ראַן" (באָבעס הינדל־לויפֿ) אָדער אַ אָקטאָבערפֿעסט־סימולאַציע.
דער אָנגעזאָגטער ציל פֿון די מיטלען איז צו שטאַרקן די קאָנקורענץ־פֿעיִקייט פֿון דײַטשלאַנד אין שפּיל־אַנטוויקלונג.
ניט צו דערמאָנען אַז קאָמפּיוטער־שפּילן זענען זינט 2008 אָפיציעל אנערקענט געוואָרן אין דײַטשלאַנד ווי קולטורעלע אַסעטן,
אָדער מער פּינטלעך ווי "ניט־מאַטעריעלע קולטורעלע אַסעטן".
דאָס איז באַשלאָסן געוואָרן דורך דעם דײַטשן קולטור־ראַט, דער דאַך־אָרגאַניזאַציע פֿון דײַטשע קולטור־פֿאַרבאַנדן.
דער דײַטשער קולטור־ראַט איז אויך אַ מיטגליד פֿון דער דײַטשער יונעסקאָ־קאָמיסיע.
אַ קורצע באַמערקונג: די מאַסאָנישע אונסקאָ האָט 194 מיטגליד־שטאַטן אין איר שטאַרקער קלאַמער ווי בײַשטײַערער, און ווי
אַ ספּעציאַליזירטע אַגענטור פֿון די פֿאַראייניקטע נאַציאָנען, פֿירט זי פֿינף הויפּט־פּראָגראַמען פֿאַר בילדונג,
נאַטור־וויסנשאַפֿטן, געזעלשאַפֿטלעכע און מענטשלעכע וויסנשאַפֿטן, קולטור, און קאָמוניקאַציע און אינפֿאָרמאַציע.
אײַער בודזשעט פֿאַר 2024 און 2025: 1.68 מיליאַרד אַמעריקאַנער דאָלאַר, פֿון וועלכע 586 מיליאָן וועלן
פֿינאַנצירט ווערן דורך מיטגלידערשאַפֿט־אָפּצאָלן.
דייטשלאנד איז דער פֿערט־גרעסטער בײַשטײַערער צו יונעסקאָ נאָך די פֿאַראייניקטע שטאַטן, כינע און יאַפּאַן.
מיטן שוואַכן תירוץ אַז אַ סך שפּילן זענען אויך געווידמעט צו סבֿיבֿה־ און קלימאַט־ענדערונג, ד״ה די צילן פֿון אַגענדע 2030, ,
די באַגרינדונגען זאָלן צושטעלן לכאורה גלייביקע סיבות פֿאַר יונגע מענטשן צו זײַן געבונדן צו זייערע שטולן מיט אומזעעוודיקע
קייטן און ווערן מוח־טויטע סלאַוועס פֿון דער רעגירונג.
און די לעצטע דערקלערונג איז נישט נאָר אַרויסגעצויגן פֿון די לופֿט; מען האָט שוין דורכגעפֿירט שטודיעס אויף דעם טעמע אויך:
די שטודיע פֿון דער אוניווערסיטעט פֿון אולמ, למשל, ווייזט אַז איבערמעסיקע גיימינג ענדערט די סטרוקטור פֿון דער
פראָנטאַלער לאָב אין מוח – דער געגנט וואָס איז פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר אימפּולס־קאָנטראָל און באַשלוס־נעמונג.
נאָך בלויז זעקס וואָכן טעגלעך אָנליין־גיימינג, איז באמערקט געוואָרן אַ רעדוקציע אין גרוי מאַטעריע אין דער פראָנטאַלער לאָב.
דאָס האָט געפֿירט צו קאָנסעקווענצן ווי געשעדיגטע זכּרון, רעדוצירטע קאָנצענטראַציע, שוועריקייטן אין אָריענטירונג און
אפילו פּערזענלעכקייט־ענדערונגען, אַרײַנגערעכנט דיפּרעסיע.
דיגיטאַלער פּאַקט דײַטשלאַנד
ווי אויב די אָפּלענקונגען פֿון דער טאָג־טעגלעכער לעבן וואָלטן נישט געווען גענוג, זענען די רעגירונגען נאָך ווייטער געגאַנגען.
למשל, לויט דעם דיגיטאַלן פּאַקט פֿון דײַטשלאַנד זאָלן שולן ווערן אויסגעשטאַטעט מיט ברייטבאַנד־פֿאַרבינדונגען און דיגיטאַלע מיטלען,
אַזאַ ווי טאַבלעטן, סמאַרטפֿאָנען און ווייסבאָרדס, מיט אַ קאָסט פֿון פֿינף ביליאָן אייראָס פֿון
פֿעדעראַלע פֿאָנדן, דאָס הייסט געלט פֿון די שטייערצאָלער.
די שטיצער פֿון דיגיטאַליזאַציע זײַנען אויפֿפֿאַלענדיק פֿיל־רעדנדיק אין זייערע פֿאַרזיכערונגען, אַז דער ציל פֿון דעם
אַלעם איז צו לערנען קינדער ווי אַזוי צו ניצן מכשירים אויף אַ "שׂכלדיקן", "פֿאַראַנטוואָרטלעכן" און "קאָמפּעטענטן" אופֿן.
מיר ציטירן דעם ניראָביאָלאָג פּראָפֿעסאָר ד״ר טײַכערט-נוָדט:
"דער 'דיגיטאַלער פּאַקט' וועט אַרײַנגיין אין געשיכטע ווי דער 'דיגיטאַלער
אוממעגלעכקייט־פּאַקט' קינדער־מוחות זענען נישט דיגיטאַל־פֿעיִק."
נאָר די תלמידים וואָס פריער האָבן שוין דורכגעפֿירט אַ אַנאַלאָג שול־אַפּשײַד־צערטיפֿיקאַט, קענען מידיאַ ניצן
"פֿאַראַנטוואָרטלעך", זאָגט פרוי טײַכערט־נודט אין פּשוטער לשון.
זי גייט אפילו אַ שריט ווייטער און גלייבט אַז אפילו עלטערן און לערערס פעלן גענוג פֿעיִקייטן.
"טיפּן און סווייפּן פאַרהיט קיין לערנען.
אַריטמעטיק, לייענען און שרײַבן בלײַבן גרונט־פֿעיִקייטן וואָס מוזן זײַן שטענדיק אײַנגעקריצט אין ניוראַלע נעצווערק.
דערצו, דער באַניץ פֿון דיגיטאַלע מיטלען אין שול און אין דער היים שטעלט בכלל אַ הויכן ריזיקאָ
פֿון אַדיקטיאָן פֿאַר קינדער און יונגע מענטשן.
יונגע מענטשן וואָס זענען שטאַרק באַאײַנפֿלוסט פֿון סמאַרטפֿאָנעס און קאָמפּיוטערס געפֿינען
עס אַלץ שווערער צו באַקומען אַ פֿאָרן־ליצענץ.
דײַן מוח איז נישט גענוג צוגעגרייט פֿאַר די קאָמפּליצירטע פּראָצעסירונג פֿון פּלאַץ
און צײַט וואָס איז נייטיק אין וועג־פֿאַרקער.
דערצו שטעלט דיגיטאַלע אָפּהענגיקייט בײַם סטיִער אַזוי הויך ריזיקאָ ווי דער מיסברויך פֿון
דראָגן אָדער אַלקאָהאָל, לויט טײַכערט-נוָדט.
אונדזערע פּאָליטיקער וואָלטן גוט געווען ראַטעוועט זיך גלייך אָפּצוהאַלטן פֿון דערהייַנטיקן שולן מיט דיגיטאַלע טעכנאָלאָגיע.
פֿאַרמײַדט צו פֿאַרשווענדן מיליאַרדן אויף טעכנישע מכשירים פֿאַר דער IT־אינדוסטריע און צו מאַכן אַ גאַנצע דור קינדער קראַנק .
מסקנא:
איצט, ביטע טראַכט נישט אַז די אַנטוויקלונג איז אַ צופאַל.
ווי דער פּראָגראַם האָט געוויזן, די אומגעזעענע קולטורעלע ירושה פֿון "קאָמפּיוטער־שפּילן", וואָס איז ספּעציעל פּראָמאָטירט
געוואָרן דורך יונעסקאָ, די פֿעדעראַלע רעגירונג, דעם קולטור־ראַט און אַנדערע, פֿאַרבאָרגט אויך אַ
געקאַלקולירטע אַדיקטיאָנס־פֿאַל אָן פּאַראַלעל.
און קיינער וועט נישט קענען טענהן אַז ער האָט נישט געזען די סכנה קומענדיק.
די מקורות וואָס זענען אויפגעפֿירט אין די קרעדיטן זענען פּובליק צוטריטלעכע שטודיעס און
זענען גוט באַקאַנט בײַ די פאַראַנטוואָרטלעכע.
אפילו די טעק־עליטע, וואָס ווייסן בעסער ווי אַלע אַנדערע, האַלטן באַוווּסט זייערע אייגענע קינדער ווײַט פֿון דיגיטאַלע מעדיע און
לאָזן זיי אויפֿוואַקסן אָן מאָביל־טעכנאָלאָגיע אַזוי ווי מעגלעך.
אין קאַליפאָרניע'ס סיליקאָן וואַלי, למשל, וואָס איז דער היים פֿון דער מולטי־ביליאָן־פּאַונד טעק־אינדוסטריע און פֿון פילע גרויסע
שפּילערס ווי Apple, Google, Amazon, Facebook און אַנדערע, ווערן יונגע מענטשן באַוווּסט געשיקט צו שולן וווּ שוואַרצע טאַפֿלען,
פּענס און פּאַפּיר ווערן גענוצט אַנשטאָט טאַבלעטן און ChatGPT.
"דער געדאַנק אַז אַ אַפּ אויף אַן אייפּעד קען לערנען מיינע קינדער בעסער לייענען אָדער רעכענען, איז רידיקולאָז," זאָגט
אַלאַן איגל, פֿריִערדיקער קאָמוניקאַציע־מאַנאַגער בײַ גוגל.
דער גרינדער פֿון עפּל, סטיווע דזשאָבס, האָט אַמאָל צוגעגעבן אַז זײַנע קינדער האָבן נישט געמעגט ניצן
דעם אייפּעד ווען ער איז צום ערשטן מאָל אַרויסגעקומען.
דער גרינדער פֿון מייקראָסאָפֿט, ביל גייטס, האָט אויך אין אַן אינטערוויו דערקלערט, אַז זײַנע קינדער האָבן נישט געמעגט
האָבן קיין מאָביל־טעלעפֿאָנען ביז זיי האָבן דערגרייכט די עלטער פֿון 14 יאָר, און נאָך דעם איז זייער באַניץ רעגולירט געוואָרן.
אינטערעסאַנטערהייט, ביידע מייקראָסאָפֿט און עפּל זענען אַקטיוו אין דעם בילדונגס־סעקטאָר.
ביידע ווילן שטיצן שולן אין זייער צוגרייטונג פֿאַר אַ צוקונפֿט אין אַ דיגיטאַליזירטער וועלט.
עס קען קוים מער היפּאָקריטיש זײַן!
אָבער דיגיטאַליזאַציע עסט איצט אונדזערע שטאַט־שולן ווי אַ קאַנסער.
אין אָנהייב פֿון 2025 האָבן 75 פֿירערדיקע דײַטשישע וויסנשאַפֿטלער פֿון פֿאַרשיידענע דיסציפּלינען גערופֿן די פֿעדעראַלע רעגירונג
צו אָפּשטעלן די דיגיטאַליזאַציע אין שולן און קינדערגאַרטנס.
די עקספּערטן, אָנגעפֿירט דורך דעם ספּעשאַליסט פֿאַר מעדיע־בילדונג, פּראָפֿעסאָר ראַלף לאַנקאַו (אוניווערסיטעט פֿאַר
אַפּליצירטע וויסנשאַפֿטן אָפֿענבורג און איינער פֿון די איניציאַטאָרן), מאַכן אַן איבערבליק און דערקלערן, אַז דאָס לערנען
מיט טאַבלעטן און לאַפּטאַפּס פֿירט דערצו, אַז די שול־לערנונג אין די יסודותדיקע קאָמפּעטענצן פֿון לייענען, אַריטמעטיק און שרײַבן
פֿאַלט כּסדר, צוזאַמען מיטן אַלגעמיינעם ניוואָ פֿון בילדונג.
אין דער זעלבער צײַט ליידן די קינדער אונטער פסיכאָלאָגישן דרוק, אַזאַ ווי אַנגסט, דעפּרעסיע און איינזאַמקייט.
אָבער אַנשטאָט די ווארענונגען פֿון עקספּערטן ערנסט צו נעמען, אפילו צען־יאָריקע קינדער שפּילן ערשט־פּערזאָן שיס־שפּילן וואָס
זענען אָריגינעל אַנטוויקלט געוואָרן פֿאַר די מיליטער צו דעסענסיטיזירן און ברוטאַליזירן
דערוואַקסענע מענער, ווי למשל אמעריקאנער סאָלדאַטן.
פֿאַרשטייט זיך, דער דײַטשער קולטור־ראַט געפֿינט אויך אַ וועג זיך אַרויסצושמועסן פֿון דעם: דער גוף פֿאַר זעלבסט־רעגולאַציע
פֿון פֿאַרווײַלונגס־סאָפֿטוועיר (USK) טוט זײַן אַרבעט דורך צוטײַלן עלטער־איינשאַצונגען צו קאָמפּיוטער־שפּילן.
אָבער לאָמיר זײַן ערלעך, יעדער ציגאַרעטל־פּאַקעט, למשל, אַנטהאַלט אַ אָפּשרעקנדיקע וואָרנונג, וואָס טאַקע
נישט פאַרהיט רויערס מיט זעלבסט־קאָנטראָל צו ווייטער רויען.
נאָר אַ נאַר וואָלט געמיינט אַז עלטער־באַגרענעצונגען האָבן קיין ווירקונג!
און בשעת אַלעמען פֿאַסצינירט קוקן אויף זייערע עקראַנען, ווערט די וועלט געשטופּט אין נאָך
טיפֿערע שקלאַפֿערײַ דורך די וואָס ווילן הערשן.
ווער נאָך גלייבט אַז דאָס איז אַ אומשעדלעכע פֿרײַצײַט־אַקטיוויטעט, מאַכט זיך בלינד צו דער רעאַליטעט.
ווייל איין זאַך איז זיכער: פֿרײַע אַפּס ווערן באַצאָלט מיט דיין גאַנץ לעבן – און אַ
אָפּגעטראַכטע געזעלשאַפֿט פֿרעגט נישט קריטישע פֿראגן.
עס וואָלט געווען מעגלעך צו אויסשאַלטן אַלע געפערלעכע מעדיע איבער נאַכט – פּונקט ווי יעדער בילדונגס־וועבזײַט, קיין ווי קליין
ער זאָל זײַן, ווערט בלאקירט אויב ער אַנטפּלעקט אומאנגענעם פאקטן.
מיר מוזן באַצייכענען די אויבן דערמאָנטע פּופּעט־מאסטערס און די קאָנסעקווענצן פֿון זייערע מעשים
פֿאַר וואָס זיי זענען – פשעס קעגן דער מענטשלעכקייט.
אַזוי, טײַערע צוקוקער, בלײַבט געשפּאַנט און פֿאַרשפּרייט די נײַעס וועגן דעם פּראָגראַם! אַ גרויסן דאַנק.