1
00:00:00,000 --> 00:00:00,440


2
00:00:00,440 --> 00:00:05,120
Umuntu othanda kakhulu imidlalo
yekhompyutha udlala kuze angakwazi ukuqhubeka!

3
00:00:05,120 --> 00:00:12,400
"Ucindezelwe wafa: intombazane eneminyaka engu-13
yafa ngesikhathi isenza i-TikTok Blackout Challenge"

4
00:00:12,400 --> 00:00:15,191
"Izingane ezineminyaka eyisishiyagalombili
zithatha izithombe zazo zomzimba wonke

5
00:00:15,191 --> 00:00:17,440
zingagqoki lutho bese zizidayisa ku-inthanethi."

6
00:00:17,440 --> 00:00:20,824
"TikTok, isidakamizwa esibulalayo" –
Indlela izingane eziphuthunyiswa ngayo zibe

7
00:00:20,824 --> 00:00:22,960
yiziphukuphuku ezinkundleni zokuxhumana.

8
00:00:22,960 --> 00:00:25,359
Izinselelo eziningi kakhulu sezibulala abantu.

9
00:00:25,359 --> 00:00:30,079
"Abancane bangakwazi kalula ukufinyelela
emidlalweni yokuqeqesha yokubulala yezempi."

10
00:00:30,079 --> 00:00:37,279
Izihloko ezifana nalezi zisenza sithwale umthwalo: ngaphezu kwazo
zonke izindlela zobuchwepheshe ezisiza kakhulu, izinyathelo

11
00:00:37,279 --> 00:00:41,483
zokonga umsebenzi kanye nezinto ezintsha,
ukudijithala, okwamanje sekuyinto cishe

12
00:00:41,483 --> 00:00:44,759
engagwemeki, kuphinde kube nezingozi ezinkulu kakhulu.

13
00:00:44,759 --> 00:00:49,600
Ukusetshenziswa kwemidiya yedijithali kuqala kusukela ebuncaneni.

14
00:00:49,600 --> 00:00:58,399
Ngokocwaningo lwe-German Institute for Trust and Security , u-11%
wabantwana abaneminyaka emithathu sebesebenzisa i-inthanethi.

15
00:00:58,399 --> 00:01:01,960
Njengoba iminyaka yobudala
ikhula, impilo yenkonzo iyanda kakhulu.

16
00:01:01,960 --> 00:01:05,680
abantu abasha bachitha amahora ambalwa
ku-inthanethi nsuku zonke, ikakhulukazi ngezifoni zabo

17
00:01:05,680 --> 00:01:08,560
ezihlakaniphile , futhi lolu hlelo luyaqhubeka lukhula.

18
00:01:08,560 --> 00:01:13,055
Ucwaningo lwe-DAK lwavezile ukuthi ngesikhathi sokuvala
umkhankaso ngenxa ye-coronavirus, isikhathi

19
00:01:13,055 --> 00:01:18,319
esimaphakathi sosuku lokudlala imidlalo yekhompyutha
phakathi kwezingane nabantu abasha sakhuphuka ngo-75%.

20
00:01:18,319 --> 00:01:21,860
Cishe izingane nabantu abasha abayizinkulungwane
eziyisikhombisa eJalimane babonisa ukuziphatha

21
00:01:21,860 --> 00:01:24,319
okungajwayelekile ekudlaleni imidlalo yekhompyutha.

22
00:01:24,319 --> 00:01:29,791
Esimweni sokuziphatha okuthiwa kuyinkinga yokudlala ngokweqile
kwemidlalo yekhompyutha, noma ukuncika emidlalweni yekhompyutha,

23
00:01:29,791 --> 00:01:34,445
ukudlala kuthatha indawo ebaluleke kangangokuthi ezinye izindawo
ezibalulekile zokuphila ezifana nomsebenzi,

24
00:01:34,445 --> 00:01:39,200
isikole, ubudlelwano bomphakathi, impilo kanye
nezintshisekelo zomuntu siqu kuyashiywa ngokuphelele.

25
00:01:39,200 --> 00:01:42,959
Iningi lezinhlelo zokusebenza zemidlalo
ziklanyelwe ukusetshenziswa okungapheli cishe.

26
00:01:42,959 --> 00:01:50,920
Labo abaphazamisa umdlalo bangase balahle amaphuzu
abo, kanti kwezinye izimo ukudlala nsuku zonke kuyavuzwa.

27
00:01:50,920 --> 00:01:55,545
Lokudla ngokweqile kwezindaba akubangeli
kuphela umonakalo empilweni, kodwa futhi

28
00:01:55,545 --> 00:01:58,400
empilweni yomndeni nasekuphumeleleni ezifundweni.

29
00:01:58,400 --> 00:02:03,920
Izingane nabantu abasha bazihlukanisa bodwa,
bagwema ukuxhumana nabantu futhi cishe abazivocisi.

30
00:02:03,920 --> 00:02:08,561
Ukuze bagweme ukuphumula ukudla noma
ukuvakashela indlu yangasese, abanye bafaka

31
00:02:08,561 --> 00:02:11,919
ikatetha noma babeka ibhakede etafuleni lokudlala.

32
00:02:11,919 --> 00:02:14,400
Ukuphazamiseka kwabo okukodwa kuphela ukulala.

33
00:02:14,400 --> 00:02:18,960
Labo abazama ukunciphisa
ukusetshenziswa bahlangabezana nezimpawu zokuyeka.

34
00:02:18,960 --> 00:02:25,395
Emindenini ethintekile, izingxabano ziyanda ikakhulukazi lapho
abazali befuna ukuvinjelwa kokusetshenziswa kwamafoni eselula

35
00:02:25,395 --> 00:02:29,319
noma ukulawula ukusetshenziswa kohlelo lokusebenza oluthile.

36
00:02:29,319 --> 00:02:34,815
Lokhu kungaholela kunoma yini kusukela ekugcobeni kwegazi
okukhulu kuya ezinsongweni zokuzibulala noma

37
00:02:34,815 --> 00:02:41,520
ekubulaweni uma labo abathintekayo bengavunyelwa ukusebenzisa
"iyokhwe yemidiya" yabo, kubika udokotela uBert te Wildt.

38
00:02:41,520 --> 00:02:46,319
Ungudokotela omkhulu eKliniki Yezifo
Zengqondo Nezomzimba eKloster Dießen.

39
00:02:46,319 --> 00:02:50,546
Futhi sicela, babukeli abathandekayo, ningakholwa
ukuthi lezi zimo eziyinqaba kakhulu futhi

40
00:02:50,546 --> 00:02:53,560
ezihlukanisiwe. Lezi zimo ziya zanda ngokuphindaphindiwe.

41
00:02:53,560 --> 00:02:59,419
I-WHO uqobo, njengesigaba senhlangano ye-UN
yamaMason , ifaka ukugembula okungaphephile

42
00:02:59,419 --> 00:03:03,159
ohlwini lwayo lokuxilonga njengesifo sangempela.

43
00:03:03,159 --> 00:03:08,793
Impela, kuphela ngemva kokuthi lokhu
kuziphatha sekukhuthazwe ngabazali babo ngokwazi,

44
00:03:08,793 --> 00:03:12,439
njenge-UNESCO. Sizokhuluma kabanzi ngalokhu kamuva.

45
00:03:12,439 --> 00:03:17,409
Kulesi sikhathi, okungenani manje, umuntu kumele
avuke aqaphele ukuthi akukho mehluko phakathi

46
00:03:17,409 --> 00:03:20,759
kwalokhu nezinye izidakamizwa ezibhubhisayo impilo!

47
00:03:20,759 --> 00:03:23,120
Ngaphezu kwalokho, kukhona imidiya yokuxhumana.

48
00:03:23,120 --> 00:03:29,512
Amapulatifomu afana neTikTok ikakhulukazi agxekwa
ngokukhuthaza imikhuba eyingozi ngezinhlelo zayo zokucubungula

49
00:03:29,512 --> 00:03:33,080
idatha nokukhuthaza okuqukethwe okwedlulele nokuphikisayo.

50
00:03:33,080 --> 00:03:41,463
Izinselelo ezinkundleni zokuxhumana ikakhulukazi
seziya zisongela izimpilo futhi zibeka ingcindezi

51
00:03:41,463 --> 00:03:47,039
yengqondo kubantu abasha abazama ukuba "badume" ku-inthanethi:

52
00:03:47,039 --> 00:03:52,719
 Ukugwinya izipuni zekhanamela –
kungaholela ekubambezelekeni kokuphefumula nasemphumu

53
00:03:52,719 --> 00:03:59,439
 Ukubhidliza amathambo – ngenhloso yokubhidliza
amathambo ukuze kwakheke izici zobuso ezivelele kakhulu

54
00:03:59,439 --> 00:04:06,199
Ukuchroma – ukuphefumula izinto
eziyingozi ezinobungozi obukhulu bokutheleleka

55
00:04:06,199 --> 00:04:11,039
 Ukutshisa izikole ngenhloso –
ukutshiswa ngenhloso kwezindlu zangasese

56
00:04:11,039 --> 00:04:19,959
Ubuciko babasebenzisi abunamkhawulo, futhi izitayela
ezintsha eziyethusayo eziholela ekufeni ziyaqhubeka zivela.

57
00:04:19,959 --> 00:04:26,529
Ukubala izibonelo ezimbalwa nje: Ngo-Ephreli 2024,
intombazane eneminyaka engu-13 evela esifundeni saseKassel yafa

58
00:04:26,529 --> 00:04:30,720
ngesikhathi somceli wokuthiwa yi-blackout challenge ku-TikTok.

59
00:04:30,720 --> 00:04:36,120
Lolu hlobo lwesilingo sasibandakanya
ukubamba umoya kuze umuntu alahlekelwe ukuqaphela.

60
00:04:36,120 --> 00:04:45,800
I-Blue Whale Challenge yabulala abantu abasha abangaphezu
kuka-100 eRussia, abazibulele njengokuzama kokugcina komdlalo.

61
00:04:45,800 --> 00:04:51,079
Lokho okwakuyimbangela yokukhathazeka
sekuyisifo esithulile esesikhule isikhathi eside.

62
00:04:51,079 --> 00:04:58,720
Kusukela ngo-2015, ingcindezi yengqondo kubantombazane abancane
abafuna izithombe zabathandwa babo ku-Instagram inyuke kakhulu.

63
00:04:58,720 --> 00:05:07,079
Nemiphumela ebhubhisayo: inani labantu abangeniswa esibhedlela
ngenxa yokuzilimaza liyakhuphuka ngokushesha okukhulu.

64
00:05:07,079 --> 00:05:12,959
Ngokuphuthuma: i-Instagram yathengwa yi-Facebook ngo-2012.

65
00:05:12,959 --> 00:05:20,360
Umseki odumile we-Facebook, uMark Zuckerberg, wayengomunye
wabangu-12 abahamba phambili abazuza enkingeni ye-coronavirus.

66
00:05:20,360 --> 00:05:28,114
Ngokufanayo, yena nabalingani bakhe embonini yemidlalo yevidiyo
benze ingcebo ngokusebenzisa izinkundla zokuxhumana nemidlalo

67
00:05:28,114 --> 00:05:33,325
yekhompyutha, ngenkathi beqaphele kahle
ukuncika okungathi kukaSathane lapho abantu,

68
00:05:33,325 --> 00:05:37,680
ikakhulukazi abasha, beholwa khona ngenhloso.

69
00:05:37,680 --> 00:05:43,578
"Ucwaningo lwakamuva luphinde lubone amathuba aphezulu okuba
yizisulu zokuncika ekusetshenzisweni kwabezindaba

70
00:05:43,578 --> 00:05:50,680
zokuxhumana; ukuncika ocansini ku-inthanethi nakho kuvamile
kakhulu," ngokusho kombiko onobuqili ku-ZDF Panorama News.

71
00:05:50,680 --> 00:05:58,718
Ephepheni labo mayelana neGamescom 2024, bachaza kafushane
izingozi zokuba yizigangi zemidlalo, kodwa ngokushesha kulandela

72
00:05:58,718 --> 00:06:05,057
lokhu kuleso sihloko ngedokhumentari yemizuzu engu-45
lapho abakhiqizi, abatshalizimali, abadlali

73
00:06:05,057 --> 00:06:09,680
bemidlalo, njll. bekhuluma ngezici ezinhle zokudlala imidlalo.

74
00:06:09,680 --> 00:06:16,704
Ngenxa yokudabuka okubanzi ukuthi iJalimane ayiyona enye yezizwe
ezihamba phambili ekukhiqizeni imidlalo

75
00:06:16,704 --> 00:06:24,000
yekhompyutha, bayazidlulisela ezandleni
zikahulumeni kazwelonke ngohlelo lwabo lokuzibhubhisa.

76
00:06:24,000 --> 00:06:28,680
Uhulumeni uxhasa imidlalo yekhompyutha
ngemali yezigidi yabakhokhi bentela.

77
00:06:28,680 --> 00:06:33,506
Naphezu kwemiphumela emibi kakhulu echazwe ngenhla,
uhulumeni waseBrithani ukhuthaza ukuthuthukiswa

78
00:06:33,506 --> 00:06:37,079
kwemidlalo yekhompyutha ngemali yezigidi zabakhokhi bentela.

79
00:06:37,079 --> 00:06:44,399
Eminyakeni eyisithupha edlule, kuholwe ukuthi uhulumeni kazwelonke
usunikeze abathuthukisi bemidlalo imali engu-€200 million.

80
00:06:44,399 --> 00:06:51,512
Njalo ngonyaka, kwakutholakala ama-euro ayizigidi ezingama-50
noma ngaphezulu ezikhwameni zika-Habeck, " nakuba

81
00:06:51,512 --> 00:06:58,160
inhlangano ye-traffic light ibhekene nezinselelo
ngaphandle kokuthola imali kusukela ekuqaleni. " .

82
00:06:58,160 --> 00:07:03,330
Lezi zibalo zemali ezesabekayo ezinikezwe uhulumeni kazwelonke
nazo zaxhasa amaphrojekthi angajwayelekile futhi

83
00:07:03,330 --> 00:07:09,120
angadingekile ngokuphelele, afana ne-"Oma Hühner Run"
(Ukugijima Kwenkukhu Kogogo) noma ukulingisa i-Oktoberfest.

84
00:07:09,120 --> 00:07:16,879
Inhloso ekholelwa ukuthi lezi zinyathelo zihloselwe
ukunweba ukuncintisana kweJalimane ekuthuthukisweni kwemidlalo.

85
00:07:16,879 --> 00:07:22,842
Akufanele ngisho ukuthi imidlalo yekhompyutha seyivunywe
ngokusemthethweni njengempahla yamasiko eJalimane kusukela

86
00:07:22,842 --> 00:07:26,600
ngo-2008, noma ngokunembile njengempahla yamasiko engabonakali.

87
00:07:26,600 --> 00:07:32,199
Lokhu kwanqumwa yiKhonsili Yamasiko yaseJalimane,
inhlangano ehlanganisa izinhlangano zamasiko zaseJalimane.

88
00:07:32,199 --> 00:07:36,480
I-German Cultural Council nayo
ingumalungu weKomishana YaseJalimane ye-UNESCO.

89
00:07:36,480 --> 00:07:46,279
Isisho esifushane: I-Masonic UNESCO inamazwe angamalungu angu-194
abamba iqhaza njengabanikeli, futhi njengesikhungo esikhethekile

90
00:07:46,279 --> 00:07:52,308
se-UN, iphethe izinhlelo ezinhlanu ezinkulu
zemfundo, isayensi yemvelo, isayensi

91
00:07:52,308 --> 00:07:57,360
yomphakathi neyabantu, isiko, kanye nokuxhumana nolwazi.

92
00:07:57,360 --> 00:08:05,777
Isabelomali sakho sika-2024 no-2025: izigidigidi
eziyi-1.68 zamadola aseMelika, kanti kuzo

93
00:08:05,777 --> 00:08:11,519
izigidi ezingama-586 zizoxhaswa ngemali yezokubhalisa.

94
00:08:11,519 --> 00:08:18,000
IJalimane ingumnikeli wesine ngobukhulu
ku-UNESCO ngemuva kwe-United States, iChina neJapane.

95
00:08:18,000 --> 00:08:25,225
Ngesizathu esingamanga sokuthi imidlalo eminingi nayo igxile
ezindabeni zemvelo nokuguquka kwesimo sezulu, okungukuthi

96
00:08:25,225 --> 00:08:32,328
izinhloso ze-Agenda 2030, , lezi zizathu zihloselwe ukuhlinzeka
ngezizathu ezibonakala zivumela ukuthi abantu abasha

97
00:08:32,328 --> 00:08:39,519
baboshwe ezihlalweni zabo ngamashokela angabonakali
futhi baphenduke izigqila zikahulumeni ezingacabangi.

98
00:08:39,519 --> 00:08:46,399
Futhi lesi sitatimende sokugcina asikho nje
esidalwe ngenhlanya; sekwenziwe izifundo ngalesi sihloko:

99
00:08:46,399 --> 00:08:53,570
Isifundo seNyuvesi yase-Ulm, isibonelo, sikhombisa ukuthi
ukudlala imidlalo ngokweqile kushintsha

100
00:08:53,570 --> 00:09:00,919
isakhiwo se-frontal lobe ebuchosheni – ingxenye
ebhekele ukulawula izifiso nokwenza izinqumo.

101
00:09:00,919 --> 00:09:09,189
Ngemva kwamaviki ayisithupha nje wokudlala imidlalo ku-inthanethi
nsuku zonke, kwabonakala ukuncipha kwengqondo emhlophe engxenyeni

102
00:09:09,189 --> 00:09:15,438
yangaphambili yobuchopho. Lokhu kwaholela emiphumeleni efana
nokuphazamiseka kwenkumbulo, ukuncipha

103
00:09:15,438 --> 00:09:21,960
kokugxila, ubunzima bokuzazi indawo, ngisho
nezinguquko zobuntu, kuhlanganise nodangala.

104
00:09:21,960 --> 00:09:24,399
Isivumelwano Sedijithali saseJalimane

105
00:09:24,399 --> 00:09:29,000
Njengokungathi ukuphazamiseka kwansuku zonke
bekungekwanele, ohulumeni baqhubekela phambili nakakhulu.

106
00:09:29,000 --> 00:09:35,143
Isibonelo, ngaphansi kweDigital Pact yaseJalimane, izikole
kwakufanele zihlinzekwe ngokuxhumeka kwe-broadband kanye

107
00:09:35,143 --> 00:09:40,538
nemishini yedijithali efana namathebulethi, ama-smartphone
namabhodi amhlophe ngentengo yamabhiliyoni

108
00:09:40,538 --> 00:09:46,440
amahlanu e-euro evela ezimali zikahulumeni
kazwelonke, okungukuthi imali yabakhokhi bentela.

109
00:09:46,440 --> 00:09:52,312
Abaxhasi bokuguqulwa kwedatha kagesi bakhuluma ngokweqile lapho
beqinisekisa ukuthi inhloso yazo zonke lezi zinto

110
00:09:52,312 --> 00:09:59,279
ukufundisa izingane indlela yokusebenzisa amadivayisi ngendlela
'enengqondo', 'enomthwalo wemfanelo' futhi 'enobuchule'.

111
00:09:59,279 --> 00:10:04,360
Sicasha umcwaningi wezinzwa uProfesa
Dr. Teuchert-Noodt ngalesi sihloko:

112
00:10:04,360 --> 00:10:09,061
"Isivumelwano Sedijithali" sizobhalwa emlandweni
njenge "sivumelwano sokungabi nokwenzeka kwedijithali"

113
00:10:09,061 --> 00:10:12,000
Ubuqondo bezingane abukwazi ukusebenza ngedijithali.

114
00:10:12,000 --> 00:10:18,446
Abafundi kuphela abake baqeda isitifiketi sokushiya
isikole esifana naleli bangakwazi ukusebenzisa imidiya

115
00:10:18,446 --> 00:10:22,639
ngendlela efanele, kusho uNksz Teuchert-Noodt ngolimi olucacile.

116
00:10:22,639 --> 00:10:31,240
Uphinde athathe isinyathelo esisodwa phambili futhi ukholelwa
ukuthi ngisho abazali nabasebenzi bokufundisa abanakhono anele.

117
00:10:31,240 --> 00:10:34,360
Ukuthayipha nokuswayipha kuvimbela noma yikuphi ukufunda.

118
00:10:34,360 --> 00:10:42,399
Ukubala, ukufunda nokubhala kuhlala kuyizakhono
eziyisisekelo okumele zifakwe unomphela ezinethwekeni zezinzwa.

119
00:10:42,399 --> 00:10:47,611
Ngaphezu kwalokho, ukusetshenziswa kwamadivayisi
edijithali esikoleni nasekhaya ngokuvamile kubeka ingozi

120
00:10:47,611 --> 00:10:51,039
enkulu yokuba izingane nabantu abasha baxhomekeke kuzo.

121
00:10:51,039 --> 00:10:54,704
Abantu abasha abathonywa kakhulu ngamafoni
ahlakaniphile namakhompyutha bathola

122
00:10:54,704 --> 00:10:57,279
kunzima kakhulu ukuthola ilayisensi yokushayela.

123
00:10:57,279 --> 00:11:01,145
Ubuchopho bakho abulungele ngokwanele
ukucubungula okuyinkimbinkimbi kwesikhathi

124
00:11:01,145 --> 00:11:03,720
nendawo okudingekayo ekushayeleni emgwaqeni.

125
00:11:03,720 --> 00:11:08,779
Ngaphezu kwalokho, ukuncika kwedijithali emotweni
kubeka ingozi enkulu njengokusebenzisa kabi

126
00:11:08,779 --> 00:11:13,039
izidakamizwa noma utshwala, ngokusho kukaTeuchert-Noodt.

127
00:11:13,039 --> 00:11:19,759
Abaphathi bezepolitiki bethu bekungcono ukuthi ngokushesha
bayeke ukuthuthukisa izikole ngobuchwepheshe bedijithali.

128
00:11:19,759 --> 00:11:30,200
Gwema ukuchitha amabhiliyoni kumadivayisi obuchwepheshe embonini
ye-IT nokwenza isizukulwane sonke sezinsana sibe nesifo .

129
00:11:30,200 --> 00:11:31,440
Isiphetho:

130
00:11:31,440 --> 00:11:35,360
Manje, sicela ungacabangi ukuthi
lolu thuthuko lwenzeke ngokungahleliwe.

131
00:11:35,360 --> 00:11:42,239
Njengoba lolu hlelo lukhombisile, ifa lamasiko elingabonakali
lwemidlalo yekhompyutha, elisekelwe ngokukhethekile

132
00:11:42,239 --> 00:11:49,799
yi-UNESCO, uhulumeni kazwelonke, iKhonsili Yamasiko
nabanye, liyafihla umgibe wokuncika ocabangile ongenamlingani.

133
00:11:49,799 --> 00:11:55,200
Futhi akekho ozokwazi ukusho ukuthi ababonanga ingozi eyayiza.

134
00:11:55,200 --> 00:12:01,960
Imithombo ekhombisiwe ezibhalweni zokubonga izifundo
ezitholakala obala futhi ziyaziwa kahle yilabo abaphethe.

135
00:12:01,960 --> 00:12:07,781
Ngisho nezazi zobuchwepheshe eziphezulu, ezazi kangcono kunanoma
ubani, ngenhloso zigcina izingane zazo zikude

136
00:12:07,781 --> 00:12:13,960
nemidiya yedijithali futhi zivumela ukuthi zikhule
ngaphandle kobuchwepheshe beselula ngangokunokwenzeka.

137
00:12:13,960 --> 00:12:20,663
ESilicon Valley eCalifornia, isibonelo, okuyikhaya lomkhakha
wezobuchwepheshe onenani elingamabhiliyoni amaphawundi kanye

138
00:12:20,663 --> 00:12:26,867
nabadlali abakhulu abafana ne-Apple, i-Google, i-Amazon,
i-Facebook nabanye, abantu abasha bathunyelwa ngenhloso

139
00:12:26,867 --> 00:12:33,399
ezikoleni lapho kusetshenziswa khona amabhodi
amnyama, amapeni nephepha esikhundleni sama-tablet ne-ChatGPT.

140
00:12:33,399 --> 00:12:40,381
"Umbono wokuthi uhlelo lokusebenza ku-iPad lungafundisa
izingane zami ukufunda noma ukwenza izibalo kangcono uyihlazo,"

141
00:12:40,381 --> 00:12:44,279
kusho u-Alan Eagle, owayengumphathi wezokuxhumana kwaGoogle.

142
00:12:44,279 --> 00:12:51,919
Umsunguli we-Apple, uSteve Jobs, wake wavuma ukuthi izingane zakhe
bezingavunyelwe ukusebenzisa i-iPad lapho yaqala ukukhishwa.

143
00:12:51,919 --> 00:12:57,306
Umsunguli weMicrosoft, uBill Gates, uphinde wathi engxoxweni
ukuthi izingane zakhe bezingavunyelwe ukuba

144
00:12:57,306 --> 00:13:03,519
nezingcingo eziphathwayo kuze kube sezineminyaka engu-14,
kwathi emva kwalokho ukusetshenziswa kwazo kwalawulwa.

145
00:13:03,519 --> 00:13:08,679
Kuyathakazelisa ukuthi kokubili
iMicrosoft ne-Apple zisebenza emkhakheni wemfundo.

146
00:13:08,679 --> 00:13:15,480
Bobabili bafuna ukusekela izikole
ekulungiseleleni ikusasa emhlabeni wedijithali.

147
00:13:15,480 --> 00:13:17,799
Bekungeke kube nobuqili obungaphezu kwalokhu!

148
00:13:17,799 --> 00:13:24,559
Nokho, ukudijithali okwamanje kudla
izikole zikahulumeni zethu njengomdlavuza.

149
00:13:24,559 --> 00:13:29,805
Ekuqaleni kuka-2025, ososayensi abahamba phambili baseJalimane
abangama-75 abavela emikhakheni ehlukene bacela

150
00:13:29,805 --> 00:13:34,480
uhulumeni kazwelonke ukuthi umise
ukudijithaliza ezikoleni nasezikoleni zabantwana abancane.

151
00:13:34,480 --> 00:13:41,228
Ochwepheshe abaholwa nguchwepheshe wezemfundo yezindaba uProfesa
Ralf Lankau bahlaziya futhi bachaza ukuthi ukufundisa

152
00:13:41,228 --> 00:13:46,946
ngamaphilisi namalaptop kubangela ukwehla okuqhubekayo
kokusebenza kwesikole ezintweni eziyisisekelo

153
00:13:46,946 --> 00:13:51,240
zokufunda, izibalo nokubhala, kanye nezinga eliphelele lemfundo.

154
00:13:51,240 --> 00:13:58,559
Ngasikhathi sinye, izingane zibhekana nokucindezeleka
kwengqondo okufana nokukhathazeka, ukudangala nokuzizwa bodwa.

155
00:13:58,559 --> 00:14:04,480
Kodwa esikhundleni sokuthatha izixwayiso kochwepheshe ngokungathi
sína, ngisho nezingane ezineminyaka eyishumi zidlala imidlalo

156
00:14:04,480 --> 00:14:09,328
yokudubula ngomuntu wokuqala eyayiklanyelwe amasosha
ukuze izenze zingazizwa zinesizungu futhi ziphathwe

157
00:14:09,328 --> 00:14:12,320
kabi amadoda asebekhulile, njengamasosha aseMelika.

158
00:14:12,320 --> 00:14:19,772
Nakanjani, iGerman Cultural Council nayo izikhulula kulesi simo:
i-Entertainment Software Self-Regulation

159
00:14:19,772 --> 00:14:26,559
Body (USK) yenza umsebenzi wayo ngokunikeza
imidlalo yekhompyutha izilinganiso zeminyaka.

160
00:14:26,559 --> 00:14:32,904
Kodwa ake sibe beqiniso, wonke iphakethe lesigarethi,
isibonelo, liqukethe isixwayiso sokuvimbela, esingavimbi

161
00:14:32,904 --> 00:14:37,279
ngempela ababheki abazinakekelayo ukuthi baqhubeke nokubhema.

162
00:14:37,279 --> 00:14:41,080
Kuyisilima kuphela ongacabanga ukuthi
izilinganiso zeminyaka zinemiphumela!

163
00:14:41,080 --> 00:14:49,639
Futhi ngenkathi wonke umuntu ebuka izikrini zabo emangele, umhlaba
usucindezelwa ukuba ube sobugqila obujulile ngabafuna ukubusa.

164
00:14:49,639 --> 00:14:56,759
Noma ubani okwaziyo ekholelwa ukuthi lokhu kuwumsebenzi
wokuzilibazisa ongenabo ubungozi, uvala amehlo eqiniso.

165
00:14:56,759 --> 00:15:02,012
Ngoba into eyodwa iqinisekile: izinhlelo
zamahhala zikhokhelwa ngempilo yakho yonke – futhi

166
00:15:02,012 --> 00:15:05,240
umphakathi ogxekile awubuza imibuzo ebalulekile.

167
00:15:05,240 --> 00:15:11,986
Kungenzeka ukuvala yonke imidiya eyingozi ebusuku – njengoba
yonke iwebhusayithi yemfundo, kungakhathaliseki ukuthi

168
00:15:11,986 --> 00:15:16,600
incane kangakanani, ivinjwe uma iveza amaqiniso angakhululekile.

169
00:15:16,600 --> 00:15:21,534
Kumele sibeke uphawu kubaphathi bamapuppet
abashiwo ngenhla kanye nemiphumela yezenzo zabo

170
00:15:21,534 --> 00:15:25,159
njengoba injalo – ubugebengu bokuphatha kabi abantu.

171
00:15:25,159 --> 00:15:31,240
Ngakho-ke, babukeli abathandekayo, hlala nibheke
futhi nisakaze indaba ngalo hlelo! Ngiyabonga kakhulu.

