Əgər buna baxsaq, kim bununla məşğul olmalıdır?
Mən bir neçə həmkarımla birlikdə öz mərkəzimi yaratmışam, bu isə o deməkdir:
İnsanlığa qarşı cinayətlərin araşdırılması, yenidən qiymətləndirilməsi, hüquqi təqibi və qarşısının alınması mərkəzi.
Çox adam həmişə soruşur: niyə insanlığa qarşı cinayətlər?
Çünki burada yaşadığımız insanlığa qarşı cinayətlər idi.
İnsanlar təqib olunub. Həkimlər bu gün də təqib olunur.
Həkimlər işlərini yerinə yetirdiklərinə görə həbsxanaya göndərilir.
Mənim həmkarım Rainer Fuellmich Göttingen həbsxanasındadır. O, həm də böyük bir müəllimdir.
Barışma yalnız siyasi vəziyyəti dəyişdiksə baş verə bilər.
Çünki özümüzü tapdığımız siyasi şərait, sadəcə hakimiyyəti təslim etdiyimiz bu vəziyyət, heç vaxt
düzgün yenidən qiymətləndirməyə gətirib çıxarmayacaq.
Çünki, dediyim kimi, o zaman törətmiş şəxslər öz etdikləri ilə barışmalı olacaqlar.
Heç kəs insanlığa qarşı bu cinayətlərin törədilməsində iştirak edənlərin ayağa qalxıb
"Bəli, biz etdik" deyəcəyini güman edə bilməz.
Və indi biz məhkəmə qarşısında, özümüz seçdiyimiz hakimlər qarşısında, özümüz seçdiyimiz prokurorlar qarşısında
məhkəmə prosesindən keçmək istəyirik ki, onlar bizim etdiyimiz işin düzgün olub-olmadığını hökm etsinlər.
Hakimlər, üç ay əvvəl, RKI sənədləri sızmadan əvvəl hamısı mənə demişdi ki, o vaxt hər şeyi düzgün ediblər, indi birdən-birə
işi yenidən gözdən keçirməlidirlər... Bu da işə yaramayacaq.
Bu yalnız işləyəcək... – Ralf Boes bunu elan edib və mən Ralf Boes və bir çox başqaları ilə razıyam.
Zəhmət olmasa, onun qeyd etdiyi vebsayta nəzər yetirin.
Məncə, biz federal dövlətlərdən keçməliyik.
Hər federal dövlətdə bizim öz konstitusiyamız var.
Və onlar ayrı konstitusiyalar olduğundan, federal dövlətin hər bir konstitusiyası bu konstitusiyaları dəyişdirməyə imkan verir.
Güc bizim əlimizdədir. Sən sadəcə bunu bilmirsən...
Bu gün vəkil Ralf Ludwigi Kla.TV studiyamıza səmimi qəlbdən xoş gəlmisiniz deyirəm.
Salam.
Berlindəki nümayişdə dediniz ki, güc əlimizdədir, amma biz bunu belə bilmirik.
Yaxşı, mən də bilmirəm. Hətta əlimdə hansı gücün olduğunu da bilmirəm.
Və mən hətta siyasi qərarlara necə təsir etməli olduğumu, bunun necə işlədiyini belə bilmirəm.
Bizə kömək edə bilərsinizmi, mənə kömək edə bilərsinizmi, tamaşaçılara bir az kömək edə bilərsinizmi?
Bəli, prinsipcə bu o qədər də çətin deyil.
Almaniyada 16 federal ştat var və bütün federal ştatların öz ştat konstitusiyası var.
Və hər bir ştat konstitusiyası – Hessanı istisna etməklə, lakin əslində Hessada da – xalq qanunvericiliyi imkanını nəzərdə tutur.
Bu o deməkdir ki, müvafiq federal ştatda yaşayan insanlar öz qanunlarını qəbul edə bilərlər.
Və onlar yalnız qanun qəbul etməklə kifayətlənmir, həm də müvafiq dövlət konstitusiyasını dəyişə bilərlər.
Beləliklə, istəsələr, federal dövlətləri daxilində həmyaşayış qaydalarını, struktur
qaydalarını, siyasi strukturu dəyişə bilərlər.
Bu müəyyən çoxluqları tələb edir. Bu o deməkdir ki, həmişə üç addım var.
Birinci addım vətəndaş təşəbbüsüdür. Bu o deməkdir ki, ideyanı irəli sürürsünüz.
Siz müəyyən sayda səs toplamaq məcburiyyətindəsiniz.
İkincisi referendum adlanan şeydir.
Bu o deməkdir ki, ölkədə müəyyən sayda insanların bu mövzuya maraq göstərdiyini sübut etməlisiniz.
Bu həmişə ən çətin mərhələdir və bu mərhələni keçdikdən sonra, bildiyimiz kimi, bu bir seçki kimidir, Sonra bazar günü insanlar
səsvermə məntəqələrinə çağırılır və bu siyasi məsələ ilə bağlı, ya da təqdim olunan qanun layihəsinə və ya buna bənzər bir şeyə
səs verə bilərlər, sonra isə deyə bilərlər: "Biz, bu federal dövlətin vətəndaşları olaraq, bunun belə və ya belə olmasını
istəyirik, ya da bu qanunun mövcud olmasını istəyirik, ya da bu tənzimləmənin və ya
digər tənzimləmənin mövcud olmasını istəyirik."
Prinsipcə, bu hər bir dövlət konstitusiyasında nəzərdə tutulub.
Və bu o deməkdir ki, əgər istəsək, hər dörd-beş ildən bir qutunu işarələmək və düzgün insanların seçiləcəyinə,
düzgün qərarlar verəcəyinə ümid etmək əvəzinə, siyasi qərarlara özümüz müdaxilə edə bilərik.
Ah, bəli. Və dövlət konstitusiyaları – indi bir az çaşqınam... Bizdə həmçinin Əsas Qanun var.
Bu nədir? Nə isə, bu federal səviyyədə işləmir, yalnız ştat səviyyəsində işləyir. Niyə belədir?
Bəli, əlbəttə ki, bizim Temel Qanunumuz var və bu qanuna əslində "Temel Qanun" – Almaniyanın Konstitusiyası və
ya Alman Konstitusiyası deyil, "Almaniya Federativ Respublikasının Temel Qanunu" deyilir.
Bu, əlbəttə ki, tarixi səbəblərə malikdir. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Almaniya bölündü.
Almaniya işğal olunmuşdu, müxtəlif, hətta dörd qalib dövlət tərəfindən işğal olunmuşdu və
Almaniya ərazi baxımından demək olar ki, bölünmüşdü.
Bu o demək idi ki, Almaniya Imperiyasının ərazi bütövlüyü artıq mövcud deyildi.
Və sonra Qərb ilə Şərq, əslində Rusiya – və o vaxtkı Sovet İttifaqı arasında Soyuq Müharibə başladı.
Və Qərb dövlətlərinin Almaniya ilə necə rəftar etmək, Almaniyaya necə yanaşmaq və Almaniyanın gələcəyinin
necə olmalı olması barədə fərqli baxışları var idi.
Və bəli, bu, 1949-cu ildə Almaniya Federal Respublikasının yaradılmasına gətirib çıxardı və Almaniya Federal Respublikası
əlbəttə ki, bütün Alman Reyxinin yalnız bir hissəsidir.
Və o vaxt hələ də hesab olunurdu ki, nəhayət bütün Almaniya üçün bir həll yolu tapılacaq və buna görə Almaniya konstitusiyası
yaradılmadı, çünki konstitusiya yalnız Reyxin bütün ərazisi, keçmiş Reyç ərazisi, bütün Almaniya ərazisi üçün
yaradıla bilərdi və ona buna görə Əsas Qanun adı verildi.
Bu, əsasən, üç qalib müttəfiq dövlətin fundamental qanunu idi ki, daha sonra, müəyyən qədər,
Herren-Chiemsee-də siyasətçilərlə danışıqlar aparılmışdı.
Və bu Əsas Qanun yenidən birləşmədən sonra da qüvvədə qaldı.
Hətta o zaman, Əsas Qanunda nəzərdə tutulmasına baxmayaraq, bütün Almaniya üçün konstitusiya yaradılmadı;
bunun əvəzinə Əsas Qanun konstitusiya kimi davam etdirildi.
Və mən həmişə deyirəm ki, konstitusiya yalnız suverenə malik olduqda konstitusiya ola bilər.
Və suveren, Carl Schmitt-in sadəcə qeyd etdiyi kimi fövqəladə vəziyyəti müəyyən edən deyil, əksinə qaydaları dəyişə biləndir.
Və konstitusiyamız insanların qaydaları dəyişməsinə imkan vermir.
Bu o deməkdir ki, Əsas Qanun bu mənada konstitusiya ola bilməz, çünki Əsas Qanun heç bir suveren səlahiyyəti tanımır.
Yoxsa vətəndaşlar olaraq bildiyimiz yeganə suveren akt məhz seçki – dörd ildən bir Bundestagi seçməkdir.
Və bu, Almaniya Federal Respublikası sakinlərinin yeganə iştirakı deməkdir.
Əks halda, heç nə planlaşdırılmayıb. Populyar qanunvericilik yoxdur.
20-ci maddə hələ də suverenin siyasəti seçkilər və referendumlar vasitəsilə müəyyən etdiyini
nəzərdə tutsa da, Almaniyada referendumlar keçirilmir.
Seçki qanunu yoxdur və buna görə də səsvermə yoxdur.
Sonra 146-cı maddə var, bu maddə Alman xalqının yeni konstitusiya və ya konstitusiya qəbul edə biləcəyini nəzərdə tutur.
Bir çox konstitusiya hüququ üzrə mütəxəssislər deyirlər ki, bu paraqraf və ya bu maddə tətbiq olunmur, bu norma tətbiq olunmur.
Bunu uzun-uzadı müzakirə etmək olar, amma Almaniyanın hər bir ştat konstitusiyasında sadəcə qeyd etdiyim üç addım vasitəsilə
insanların qanunvericilik prosesinə fəal müdaxilə etməsi, qanunları özləri yaratması və
beləliklə qaydalara özləri dəyişiklik etməsi imkanı var.
Və tətbiq qaydaları yalnız qanunları dəyişə bilməz, həm də – dediyim kimi, Hesse-yə kiçik bir parantezli
istinadla – hər bir federal dövlətin konstitusiyasını, yəni onların birgə yaşama qaydalarını dəyişə bilər.
Qorunmalı iki əsas dəyər var.
Bu həmişə demokratiyanın prinsipidir, yəni hər siyasi qərar xalqın iradəsinə əsaslanmalıdır.
İkincisi insan ləyaqətinin təminatıdır. Buna görə də insan ləyaqətinin təminatını aradan
qaldıracaq şəkildə qaydalara dəyişiklik etməməliyik.
Amma bunlar yeganə qaydalardır və bu qaydalar çərçivəsində hər bir federal dövlətdəki insanlar özləri qərar verə bilərlər.
Beləliklə, məsələn, biz qərar verə bilərik ki, artıq dövlət hökumətini və ya dövlət parlamentini hər beş (düzgün: dörd) ildən
bir seçmək istəmirik, əvəzinə onları hər iki ildən bir seçək.
Yaxud biz qərar verə bilərik ki, artıq dövlət hökumətinə ehtiyac duymuruq, amma dövlət parlamenti müəyyən tapşırıqları
yerinə yetirmək üçün administratorlar təyin etsin və s.
Biz həmçinin nəzəri cəhətdən Parlamentı ləğv edə bilərdik, əgər demokratik iradəni təmsil etmək
əvəzinə onu ifadə edən bir alternativimiz olsaydı.
Beləliklə, biz çox şeyi dəyişə bilərik, amma yalnız dövlət səviyyəsində, əslində isə milli səviyyədə deyil.
Bəli, çox maraqlıdır. Və belə bir proses necə başlaya bilər?
Gəlin fərz edək ki, biz bu bütün siyasi quruluşda nəyisə dəyişmək istəyirdik, ya da məsələn hakimlərin, hətta dövlət
ittihamçılarının təyinatını dəyişmək istəyirdik ki, onlar artıq Ədliyyə Nazirliyi
tərəfindən yox, xalq tərəfindən təyin olunsunlar.
Bunu necə edə bilərsən? Təşəbbüsü necə ələ ala bilərsən?
Əsasən, dediyim kimi, bütün qanunlar, o cümlədən ştat konstitusiyaları dəyişdirilə bilər.
Və prinsipcə, hər kəs sadəcə bir təşəbbüs yarada bilər; bir-iki nəfər təşəbbüs yarada bilər...
…Beləliklə, ikimiz də?
Biz hər ikimiz – yəni, indi yox, çünki eyni ştatda yaşamırıq, amma prinsipcə, bəli.
Əgər biz eyni federal dövlətdə yaşasaydıq, sadəcə qanunda dəyişiklik istədiyimizi deyə bilərdik.
Sonra biz onu necə təsəvvür ediriksə, qanun layihəsinin ilkin variantını hazırlayırıq – başqa sözlə, bizim işimiz budur.
Hm.
Fərqlər də var. Siz həmçinin ictimai sorğular verə bilərsiniz, bu isə o deməkdir ki, Parlament müəyyən sorğularla məşğul olmalı
və bu məsələni həll etmək üçün parlament iclası keçirməlidir.
Amma indi xalq qanunvericiliyinə əsasən, biz hər ikimiz, deyə bilərik ki, bir qanun layihəsi hazırlayıb onu
adətən dövlət parlamentinin sədrlik komitəsinə təqdim edirik.
Və sonra qanuna bu düzəliş edilməklə burada vətəndaş təşəbbüsünün başladığı adi qaydada elan ediləcək.
Və sonra biz başlaya bilərik və bu qanunvericilik düzəlişi üçün səs toplaya bilərik.
Və müəyyən kvoruma çatdıqda – birinci mərhələdə bu nisbətən aşağıdır, bəzi ölkələrdə cəmi 6 000 və ya 5 000
səsdir – bu səsləri topladıqdan sonra bizə "referendum" adlanan prosesi başlatmağa icazə verilir.
Bu o deməkdir ki, dövlət parlamenti sonra xalq petisiyasını nəzərdən keçirəcək və onu təsdiq edə
də, etməyə də bilər. Bu halda referendum olmayacaq.
Sonra bu referendumda səsverməyə gedir və referendum üçün müəyyən müddət ərzində, adətən altı-səkkiz
ay arasında müəyyən sayda imza toplamaq lazımdır.
Və bu kvorum aşdıqdan sonra dövlət parlamenti məsələni yenidən gözdən keçirəcək və qanunvericilik
təşəbbüsünü təsdiq edib-etməməyə qərar verəcək.
Və əgər o razılaşmasa, onda referendum keçiriləcək, bu da seçki kimidir.
Sonra vətəndaşlar bazar günü səsverməyə çağırılır.
Və sonra deyilir: Yaxşı. Vətəndaşlardan soruşulur ki, bu qanunu istəyirlərmi, bəli yoxsa yox.
Berlin nümayişində dediyiniz kimi, son qərar bir daha xalqın özünə buraxılmalıdır.
Bu, buna görə də praktikada bu milli konstitusiyalar vasitəsilə başlada bilər.
Bəli, məhz. Koronavirus pandemiyası zamanı siyasətin insanların həyatına necə müdaxilə etdiyini gördük.
Və məncə, insanların bu müdaxiləçi siyasətlərə qarşı özlərini müdafiə etmələri mümkün olmalıdır.
Və mənim indi təsvir etdiyim bu addımlar, bu üç addım, əbədilik çəkir.
Və o vaxta qədər, əlbəttə ki, biz heç nəyi mane ola bilməzdik.
Və buna görə də mənim təklifim odur ki, biz ilk növbədə bütün dövlət konstitusiyalarına belə adlanan veto hüququnu daxil edək.
Beləliklə, biz demək olar ki, dövlət hökuməti tərəfindən qəbul edilən hər bir qanun və hər bir qaydanın
ən erkən üç ay sonra qüvvəyə minəcəyini bildiririk.
Bu üç ay ərzində müəyyən kvorum olan insanlar imza toplamağa vaxtları olur.
Və əgər onlar müəyyən sayda imza toplayarlarsa – məncə bu əhalinin iki buçuk faizidir, amma bu dəyişə
bilər – onda bu qanunla bağlı referendum keçiriləcək.
Çünki o zaman iki buçuk faiz demək olar ki, biz bu qanunu istəmirik.
Bu isə az önəmli deyil. Yəni, beş faiz dövlət parlamentində fraksiyadır.
Beləliklə, burada iki buçuk faiz deyir ki, biz bunu istəmirik.
Bütün əhali, yəni müvafiq federal ştatın vətəndaşları, bu qanunu və ya qaydaları istəyib-istəmədiklərinə dair səs versinlər.
Amma qanunverici bir qayda və ya qanun qəbul edirsə – çünki o deyir ki, bu tamamilə təcili və indi sürətlə
həyata keçirilməlidir – əgər o üç aylıq müddət verməzsə, bu qanuna, bu qaydaya səsvermə məcburidir.
Qanunvericilərin qanunları tələsik qəbul etdiyi bir vəziyyətə düşməməyimiz üçün.
Mən həmişə deyirəm ki, əgər insanlar maska tələbi barədə səs verə bilsəydilər, o tətbiq edilməzdi.
Bəli, maska tələbi əslində gizli və hiyləgər bir əməliyyatla tətbiq edildi və məhz bu, ilkin mərhələdə
insanların peyvənd olunması üçün zəruri qorxunu yaratdı.
Və deməliyik ki, əgər onlar, deyəsən, qısa müddətdə qüvvəyə minməli qanunları qaranlıq örtüyü altında qəbul etmək
istəyirlərsə, siyasətçilər dərhal və həmişə bu qanunları xalqın səsverməsinə
çıxarmalıdırlar ki, xalq lazım gəldikdə "yox" deyə bilsin.
Bu veto hüququdur, son qərarvermə səlahiyyəti, mən həmişə dediyim kimi. Bəli.
Xalqın "xeyr" deyə bilməsi və işlərin bu cür görülə bilməməsi.
Biz bunu edə bilərik. Biz bunu hər federal ştatda edə bilərik.
Və bu, siyasətçilərə aydın edərdi ki, onların qəbul etdiyi hər qanun – indi, məsələn,
federal səviyyədə məhz bu borcları doğurur.
Amma, məsələn, belə demək də mümkün olardı... Hətta federal qanunlar olsa belə, Federal Şura öz razılığını verməlidir.
Və əgər biz, federal dövlətlərin əhalisi olaraq, hökumətə bununla razılaşmaq hüququnun olmadığını
desəydik, o zaman bu borclar, məsələn, yaranmazdı.
Və biz, əhali olaraq, bu gücü sahib olmalıyıq ki, yalnız bir dəfə səs verib sonra siyasətçilərin ayrı-ayrı hallarda nə etdiyinə,
hansı koalisiyaların yaradıldığına, siyasətçilərin necə qərar verdiyinə dair heç bir nəzarətimiz olmasın, əksinə
biz, vətəndaşlar olaraq, istənilən vaxt hər bir siyasi məsələ ilə bağlı "Biz bunu istəmirik" deyə bilək.
Artıq qrupların bu istiqamətdə işlədiyinə, təşəbbüs göstərdiyinə dair əlamətlər varmı?
Bəli, bütün bunların arxasındakı fikir onu tamamilə mərkəzləşdirilməmiş etməkdir.
Beləliklə, biz bunun üçün hansısa mərkəzi təşkilatın işləməsini istəmirik.
Bunun əvəzinə biz demək olar ki, iki şeyin bizim üçün həyati əhəmiyyət daşıdığını söylədik.
Bunu edən qruplar və təşkilatlar özləri müəyyən şəkildə bir-biri ilə demokratik şəkildə qarşılıqlı əlaqədə olmalıdırlar.
Biz deyirik, həmişə qəbul əsaslı qərarlar verin.
Bu o deməkdir ki, əgər biz həqiqi demokratiyaya sahib olmaq istəyiriksə, əvvəlcə onu kiçik miqyasda özümüz tətbiq etməliyik.
Bu o deməkdir ki, biz cəmiyyətimizin demokratik olmasını tələb edə bilmərik.
Və biz özümüz də fəaliyyət göstərdiyimiz ərazidə kiçik miqyasda bir-birimizlə demokratik
davranmırıq, qəbul əsaslı şəkildə hərəkət etmirik.
Beləliklə, bu şəraitdə bu vacib bir qərardır.
Və ikinci məqam odur ki, belə bir referendum üçün, ya da ilkin mərhələdə petisiya üçün kifayət qədər imza
toplanmasını təmin etmək məqsədilə mümkün qədər çox insanı necə motivasiya edə biləcəyimizi nəzərdən keçirək.
Və bu tamamilə mərkəzsizləşdirilməlidir, məsələlərin nə olduğunu, nə maraqlı olduğunu və s. mərkəzləşmiş şəkildə qərar
verən hər kəsdən daha yaxşı yerli səviyyədə müəyyən edə bilən kiçik hüceyrələr tərəfindən həyata keçirilməlidir.
Və indi çoxsaylı təşəbbüslər ortaya çıxır.
Biz sadəcə bunu təklif edib dedik: "Gəlin, bir şey edin."
Və indi bizə Baden-Vürtemberqa dəvət gəlib.
Bunu etmək, onu həyata keçirmək istəyən təşəbbüslərin böyük bir dairəsi var.
Bu müsahibədən qısa müddət əvvəl Saksoniya-Anhaltdan yeni gəlmişəm. Saksoniya-Anhaltdakı Güsten şəhərində idim.
Bu tip xalq demokrasiyasına da maraq göstərən DieBasis adlı baza təşkilatının çoxsaylı
üzvləri və yerli assosiasiyaları orada toplaşdılar.
Və biz məhz bunu etdik. Əsasən, biz sadəcə niyə kimsənin əsas variantı seçməli olduğunu müzakirə etdik.
Və təəccüblüdür ki, nəticə məhz bu oldu:
Çünki biz məhz bu cür təbəqə demokratiyasını – qərarların artıq yuxarıdan aşağı yox, aşağıdan yuxarı subsidiar prinsiplə qəbul
edildiyi, mərkəzləşmədən uzaq, bütün vacib qərarların yerli səviyyədə verildiyi və hər kəsin bütün siyasi
qərarlarda iştirak etdiyi demokratiyanı – təcəssüm etdirənlərik.
Bu əslində bazanın yeganə satış üstünlüyüdür. Və biz bunu xarici dünyaya daha güclü şəkildə çatdırmaq istəyirik.
Beləliklə, məhz bu ideya: qərarlar yuxarıda yox, aşağıda qəbul edilir.
Bizə qərar vermək üçün mərkəzi ofis lazım deyil; əksinə, həyatımıza təsir edən bütün
vacib qərarlar yerli səviyyədə qəbul edilir.
Və prinsipcə, əgər sizin geniş torpaq sahəniz və sair varsa, yerli qərarlar da birgə qəbul edilə
bilər ki, qərarlar hər kəs üçün birlikdə qəbul edilsin.
Bəli, çox maraqlıdır, çünki insanlar daim deyirlər ki, zirvədəkilər bizimlə istədikləri
kimi davranırlar və biz buna heç nə edə bilmərik.
Onlar bütün bunları yağış və qar kimi dözməlidirlər.
Borç əyləci buraxılır və ölkəmiz sərbəst enişdədir.
Amma həqiqətən maraqlıdır ki, nəhayət bir yol tapılır.
Mən indi nə edə bilərəm, məsələn, əgər mən, dediyiniz kimi, əslində mənə məxsus olan gücü geri almaq
istəsəydim, harada qoşula bilərdim? Nə edə bilərdim?
Yaxşı, ilk növbədə, sadəcə qonşuluğunuzda bir qrup yaratmaq kifayətdir.
Yoxsa hətta qrup da olmaq məcburiyyətində deyil; biz ona hüceyrə deyirik.
Beləliklə, sadəcə qonşuluğunuzdakı dostlarla görüşün – ideal halda məhz qonşuluğunuzda – insanlarla bir araya gəlin.
Məsələn, Rainer Mausfeldin "Niyə Qoyunlar Səssizdir?" əsərini oxuyun.
Çünki Rainer Mausfeld bu kitabda siyasi quruluşumuzun əslində necə işlədiyini çox-çox yaxşı təhlil edib, niyə bizim sözümüzün
olmadığını, demokratiya ilə heç bir əlaqəsi olmayan və əslində öz qərarlarımızı verməyimizə imkan verməyən
nümayəndəlik demokratiyasına sahib olduğumuzu izah edib.
Məqsəd nədir? Cənab Mausfeld nə deyir?
Yaxşı, cənab Mausfeld demək istəyir ki, bu, Amerika Birləşmiş Ştatlarının yaradılmasında, daha
doğrusu, ilk konstitusiya, ilk demokratik konstitusiyadır.
Yaxşı, bu barədə müəyyən mübahisə var; Polşa konstitusiyası daha sürətli idi.
Amma ilk böyük demokratik konstitusiya əlbəttə ki, Amerika Konstitusiyası idi.
Və Amerika qurucuları əslində o vaxt bu barədə mübahisə aparmışdılar:
Biz qərar qəbul prosesinə xalqı cəlb edən birbaşa demokratiyanı tətbiq etmək istəyirik, yoxsa əslində
terminoloji ziddiyyət olan nümayəndəlik demokratiyasını?
Nümayəndə demokratiyası – ya nümayəndə, ya da demokratik – ona görə də nümayəndə
demokratiyası, daha yaxından düşündükdə, bir ziddiyyətdir.
Və o zaman aydın oldu ki, əgər bizim həqiqi, aşağı təbəqə səviyyəsində demokratik qərarvermə səlahiyyətimiz olsaydı,
varlıların sərvəti təhlükə altına düşərdi, çünki kasıblar demokratik şəkildə pulun və ya aktivlərin
fərqli şəkildə bölüşdürülməsinə qərar verə bilərdilər.
Beləliklə, bu, əlbəttə ki, tamamilə iqtisadi bir məsələ idi.
Sonra isə biz hələ də ona demokratiya deyə biləcəyimizi, amma onu elə strukturlaşdırmaqla
demokratiya olmamasını necə təmin edə biləcəyimizi düşündük.
Və bu, indi sahib olduğumuz nümayəndəlik demokratiyasıdır.
Beləliklə, dediyim kimi, indi dediyin şey, insanların onu necə yaşamasından asılı olmayaraq, əslində elədir.
Yuxarıdakılar nəsə edirlər və biz heç nə qərar verə bilmirik.
Bu hiss aldatıcı deyil, əksinə belədir: biz öz xaçımızı daşıyırıq və basta...
Və bu qədər, biz heç nə bilmirik!
Beləliklə, CDU-ya səs verən hər kəs indi, onları hakimiyyətdən uzaqlaşdırdıqları Yaşıl Partiyadan
daha yaşıl siyasətlərlə qarşılaşacağını gözləmirdi.
Bu, insanların istədiyi şey olmaya bilərdi.
Mən bilmirəm, amma güman edirəm ki, onlar istəməyiblər, yoxsa CDU-ya yox, Yaşıl Partiyaya səs verərdilər.
Amma onlar bununla heç nə edə bilməzlər. İndi dörd il orda oturacaqlar, sonra insanlar
düşünəcək ki, yaxşı, növbəti dəfə onlara göstərəcəyik.
Amma bu dəfə CDU-ya səs vermirik, SPD-yə səs veririk.
Biz həmişə bunu yaşayırıq. Və sonra yenə heç nə dəyişmir.
Sonra başqaları gələndə yenə də heç nə dəyişmədiyinə görə tamamilə təəccüblənirlər.
Çünki biz fərdi siyasi qərarlara təsir göstərə bilmərik.
Və biz bunu prinsipcə dövlət konstitusiyaları çərçivəsində edə bilərik, amma etmirik.
Rainer Mausfeld bunu deyir. Onlar onun qarşısında dayanan illyuzionistlər kimidirlər.
Bu qapılar mövcuddur, illyuziyaçılar, sehrbazlar onların önündə dayanır və əslində onlardan keçə
biləcəyimiz bu qapıları bizdən effektiv şəkildə gizlədir.
Və nümayəndə demokratiyası elita oliqarxiyası, seçki oliqarxiyası, aristokratiya və ya
istədiyiniz hər hansı adla təsvir edilə bilər.
Çünki bizə növbəti dörd il ərzində bizi idarə edəcək elitalardan müəyyən sayda şəxsi seçməyə icazə verilib.
Amma əslində heç nəyi dəyişdirmək üçün seçimimiz yoxdur.
Biz bunu yalnız fərdi siyasi qərarlara müdaxilə edə bildiyimiz təqdirdə edə bilərik.
Və maneələr çox yüksəkdir. Hazırda bunu edə bilmirik.
Və azadlıq ideyası yoxla başlayır.
Beləliklə, Berlinə başladığım bu layihə ilə bağlı demək lazımdır ki, fərdi siyasi məsələlər üzrə qərarvermə səlahiyyətini,
yəni son qərarvermə səlahiyyətini xalqın əlinə verməliyik.
Qərar verməliyik: Borc əyləciyi qaldırmaq istəyirikmi?
Təhsil sistemimizin necə qurulacağına qərar verməliyik.
Biz ədalət sistemimizin necə qurulacağına qərar verməliyik.
Biz enerjiimizi necə istədiyimizə və s. qərar verməliyik.
Biz bütün bu qərarları özümüz verə bilərik.
Və mən hesab edirəm ki, heç bir fərd ekspertdən və ya ekspert kimi təyin olunmuş şəxsdən daha pis qərar verə bilməz.
Onlar bu məsələ ilə bağlı məsləhət verməyə və fikirlərini bildirməyə dəvət edilirlər.
Amma mənim fikrimcə, öz qərarlarımı verməkdə tamamilə qadirəm və Almaniyadakı hər kəsin də eyni şeyi edəcəyinə inanıram.
Yaxşı, son illərin siyasətini nəzərə alsaq, hər kəs üçün aydın olmalıdır ki, bunu özləri etsəydilər, daha yaxşı olardılar.
Beləliklə, mən öz bölgəmdə bir hüceyrə qura bilərəm və təşəbbüsü öz əlimə götürə bilərəm.
Amma məsələn, təşviqləri haradan əldə edə bilərəm, ya da rəy ala bilərəm?
Bu barədə bir az daha çox məlumat əldə etmək üçün vebsayt varmı? Bizə bir məsləhət verə bilərsinizmi?
Beləliklə, vebsayt hələ onlayn deyil, amma "freiheit-beginnt-mit-nein.de" mövcuddur.
Burada yazıldığı kimi: Azadlıq "yox" deməklə başlayır.
Bu müsahibə nəşr olunana qədər bu səhifə də onlayn ola bilər.
Biz hazırda onu tamamlamağın son mərhələsindəyik. O zaman məlumat əlçatan olacaq.
Amma fikir var və şəbəkələşmək üçün də fürsət olacaq.
Lakin şəbəkələşmə seçimi elə təşkil olunacaq ki, siz analoq formada şəbəkələşməli olacaqsınız.
Və bu sonra rəqəmsal şəkildə bərpa oluna bilər. Ona görə də biz insanların rəqəmsal şəkildə şəbəkələşməsini istəmirik.
Belə ki, insanlar, indi yaşadığımız kimi, sosial mediada bir-birinə yazsınlar, qəzəblərini ifadə
etsinlər, çoxlu ideyaları olsun, çoxlu şeylər yazsınlar.
Əvəzində insanlar yerli olaraq şəxsən şəbəkələşməlidirlər.
Və əgər onlar eyni şəkildə əlaqəlidirsə, onda portalda biz bir qrup və ya hüceyrəyik,
buradayıq, bir şey etmək istəyirik deyə bilərlər.
Sonra onlar həmçinin başqalarından kömək istəyə, başqalarına kömək edə və s. bilərlər.
Amma biz əsasən analoq şəbəkələşmə ilə maraqlanırıq.
Biz istəyirik ki, insanlar yerli səviyyədə bir-biri ilə əlaqə qursunlar, bir-biri ilə müzakirələrə başlasınlar və
bu fikri yadda saxlasınlar: referendum üçün kifayət qədər imza toplayaraq bu cəmiyyəti dəyişə bilərik.
Çünki bu ikinci mərhələ çox çətindir; 200 000 imza toplamaq çox çətindir. Saksoniyada isə bu rəqəm 450 000-dir.
Amma əgər insanlar əvvəlcədən şəbəkələşsələr, biz bunu edə bilərik.
Və onlar bir-biri ilə siyasi müzakirələr aparmalıdırlar.
Amma onlar həm də müzakirə üçün məkan yaratmağı öyrənməlidirlər – bunu Rainer Mausfeld də qeyd edir – burada
məsələləri açıq, ədalətli və demokratik şəkildə müzakirə etmək, hətta ekstremist fikirlərə də dözmək olar.
Firewall-lar olmamalıdır. Demokratiyada fikir formalaşdırmaq üçün ekstremist fikirlər vacibdir.
Ekstremist fikirlər heç vaxt üstünlük qazanmır.
Amma cəmiyyət nə qədər böyük olmasından asılı olmayaraq, yaxşı ictimai rəyi, yaxşı sosial kəsimi tapmaq üçün onlar zəruridir.
Və insanlar məhz bunu öyrənirlər. Bizim ideyamız odur ki, onlar bu cür bir-biri ilə
müzakirə etməyə başlayıb, bu yolla başa düşsünlər:
Hər kəsin dəstək verə biləcəyi qərarları əslində necə qəbul edə bilirik?
Və əgər bunu kiçik miqyasda edə bilirik, onda bunu böyük miqyasda da edə bilərik.
Bəli, əgər düzgün başa düşürəmsə, bir-birimizlə yenidən danışmağı öyrənmək, başqalarının fikirlərinə dözməyi öyrənmək, ortaq
məqsədə doğru birlikdə işləməyi öyrənmək, məsuliyyəti üzərimizə götürməyə, qərar qəbul etməyə,
problemlərlə üzləşməyə və s. hazır olmaq vacibdir.
Amma bu, sənə istədiklərini edən siyasətçilərə həvalə etmək demək deyil, əksinə bir daha deməkdir:
Mən həqiqətən əminəm, məsuliyyəti yenidən öz əlimə götürürəm.
Ən vacib şey çox vacib bir məqamdır.
Siz çıxışınızda çox vacib bir məqamı, əslində mənim üçün ən vacib məqamı siyahınıza daxil etmədiyinizi dediniz.
Sən mütləq bunu düşündün, amma demədin, yəni: ən vacib şey bir-birimizlə danışmaq yox, bir-birimizi dinləməkdir.
Biz çox tez-tez danışırıq. Məsələn, televiziyada hər yerdə olan bu söhbət şoularını izləyəndə çox
adam danışır. Amma heç kəs bir-birini dinləmir.
Və bizim təklif etdiyimiz sistem, yəni hüceyrələrin sistemli konsensus formalaşdırmaq yolu ilə birlikdə qərar
qəbul etməyin konkret bir üsulunu irəli sürür, əsasən ilk növbədə bir-birimizi dinləməkdən ibarətdir.
Hər kəsin özünü ifadə etmək üçün eyni imkanı var və heç kəs başqalarının dediklərinə
görə onları tənqid etməyə icazə verilmir.
Əksinə, ifadə qüvvədə qalır. Beləliklə, biz bir sual veririk, bir problemi həll etmək istəyirik və sonra ona cavablar olur.
Və hər kəs öz cavabını verə bilər, heç kim başqasının cavabını tənqid etməyə icazə verilmir.
Və sonra soruşanda, müqavimətiniz nə qədər güclüdür?
Beləliklə, bu suala doğru cavabdır dediyiniz zaman içinizdə nə hiss edirsiniz? O zaman nə hiss edirsiniz?
Və buna görə deyirlər ki, azadlıq "yox" deməklə başlayır. Çünki əgər nəyinsə mənim üçün yaxşı
olmadığını hiss edirsəm, onda "yox" deyə bilməliyəm.
Deməli, mən bunu istəmirəm – koronavirus əleyhinə peyvənddə olduğu kimi, maska taxmaqda da.
Bir şey istəmədiyimi anladığım zaman "yox" deyə bilməliyəm. Çünki bu azadlıqdır.
Azadlıq odur ki, "Xeyir, mən bunu istəmirəm" deyə biləsən. Bu yalnız məni təsir edir.
Və azadlıq həmişə "yox" deməklə başlayır. Buna görə də ona belə deyirlər.
Çünki hər dəfə "dayan" dediyim zaman burada müqavimət hiss edirəm, qrup rəyi formalaşır və bunun istəmədiyimi anlayıram,
sonra deyirəm: "Dayan, yox, mən bununla razı deyiləm!"
Və sonra qrup dinləyir! Və sonra qrup anlayır:
Yaxşı, o şəxs əzab çəkir, bəlkə də digər şəxsin əzabı yox olsun deyə qərarımızı bir az dəyişməliyik.
Və birdən-birə bütün qrup, hüceyrə, cəmiyyət və ya icma tərəfindən qəbul edilən bir həll yolu tapırsınız.
Beləliklə, nəticə etibarilə veto hüququ bundan başqa bir şey deyil. Biz həmişə təsirlənənlər üçün qəbuledilən həllər tapırıq.
Çünki biz "mən bununla özümü rahat hiss etmirəm" deyən hər kəsin "yox"una qulaq asırıq.
Bunun arxasındakı ideya budur. Və hər kəs bunu edə bilər.
Amma bunu yalnız özünüz edə bilərsiniz.
Biz bunu heç bir şəkildə təşkil edə və ya tapşıra bilmərik, yalnız onu təşviq edə bilərik.
Və insanlar bunu edirlər. Və biz bunu cəmiyyətdə də tətbiq edə bilərik.
Bəli. Siz qeyd etdiniz ki, bizdə həqiqi demokratiya yoxdur, çünki bizdə nümayəndəlik demokratiyası var.
İndi siz bu müsahibənin sonunda da qeyd etdiniz, amma mənə dediniz ki, bu seçkilərdə də problemlər olub, onlar həqiqətən
demokratik keçirilməyib. Görünür, müəyyən manipulyasiya olub.
Əvvəlcə, mənə və tamaşaçılara bir daha izah edə bilərsinizmi ki, nə ortaya çıxıb və ya nə məlum
olub, və gələcəkdə bunun qarşısı necə alına bilər?
Beləliklə, ilk növbədə, Almaniyada suverenə icazə verilən yeganə akt (seçki)dir.
Mən əvvəllər demişdim ki, mənim fikrimcə suveren deyil, çünki ona qaydaları dəyişdirməyə icazə verilmir.
Amma iş belədir: suverenə icazə verilən yeganə hərəkət seçki keçirmək, yəni səs verməkdir.
Və bu o deməkdir ki, sonra əslində təmin olunmalıdır ki, ən azı suveren tərəfindən edilən bu
hərəkət əslində nəzərdə tutulanı əks etdirsin.
Bu o deməkdir ki, əslində biz düşünməliyik ki, biz Almaniyadayıq, Almaniya demokrasiyadır və Almaniya konstitusiya dövlətidir.
Almaniyada bu seçki prosesi nizami qaydada davam edəcək.
Manipulyasiya haqqında ümumiyyətlə danışmağa ehtiyacımız yoxdur.
Əvvəla, deyə bilərik ki, onun düzgün işləməsi üçün heç bir struktur yoxdur.
Federal səsvermə nəticələrini elan edən məmur axşam rəsmi, müvəqqəti yekun nəticəni açıqlayanda, onun
Almaniyada neçə seçki dairəsinin olduğunu heç bilmir.
O bunu bilmir. Onlar barədə hesabat verilib. Amma o gələn bütün hesabatları qəbul etməlidir,
lakin bunu bilmir. Onun ümumi mənzərəsi yoxdur.
Beləliklə, əgər seçkilərdən bir gün əvvəl ondan sabah insanların faktiki olaraq neçə seçki dairəsində səs
verəcəyini soruşsanız, o, bilmədiyi üçün deyə bilməz.
Beləliklə, X sayda seçki dairəsi var və seçkilərdən əvvəl onların harada yerləşdiyini heç kim bilmir.
Seçki dairələrinin mərkəzləşdirilmiş qeydiyyatı yoxdur.
Beləliklə, insanların harada, neçə nəfərin və necə səs verdiyini belə bilmədiyiniz halda
nəticələri necə yoxlaya bilərsiniz? Heç kim bilmir.
Yəni, biz WABEO adlanan bu təşkilatı yaratdıq, bu, seçki müşahidəsi deməkdir.
Əslində bu, sentyabrda, planlaşdırılan ümumi seçki zamanı işə salınmalı idi, sonra isə onu həyata keçirənlər
tərəfindən üç ay ərzində sıfırdan yığmaq lazım gəldi.
Məncə, siz burada bu hər şeyi başlayan Stephanie Tsomakaeva ilə də müsahibə keçirmisiniz.
Beləliklə, bu münasibətin işləməsi üçün çox çalışmış həqiqətən də çox güclü bir qadın.
Və insanlar qeydiyyatdan keçdilər, yəni onların sosial media zombiləri, botları və ya buna bənzər heç nə deyil, əsl
insanlar olduqlarını bilirdiniz – qeydiyyatdan keçməli və qeydiyyatları təsdiqlənməli olan – seçkiləri müşahidə etdilər.
Ümumilikdə 3 700 nəfər – Almaniya Federal Respublikasının tarixində belə bir şey əvvəllər heç vaxt baş verməyib –
seçkilərin əslində necə keçirildiyini görmək üçün hərəkətdə idi.
Və indi səs verərkən riayət edilməli müəyyən qaydalar var.
Məsələn, seçki məntəqəsinin saat 8:00-dan 18:00-dək açıq olması, seçkinin gizli olması, seçki məntəqəsinin içində və ya ətrafında
heç bir seçki reklamının olmaması, seçki məntəqəsində insanlara kimə səs verəcəkləri barədə məsləhət verilməməsi və ya
başqasının səsvermə kabinəsinə daxil olmasına icazə verilməməsi.
Ya da sonra saat 18:00-da bağlanır və səsvermə saat 18:00-dan əvvəl sayılmır.
İnsanlara orada olmağa və bütün prosesi izləməyə icazə verilir.
Və sonra səsvermə nəticələri sayıldıqda, insanların orada olub izləməsinə də icazə verilir.
Belə bax ki, onlar baş verənləri görsünlər.
Və bütün səslər sayıldıqdan sonra həmin seçki dairəsinin seçki komissiyası seçki nəticələrini ucadan elan etməlidir.
O, seçki məntəqəsində seçki nəticələrini elan etməlidir ki, ictimaiyyət bunların seçki nəticələri olduğunu
bilsin, sonra isə mən bunları adətən rayon seçki komissiyasının sədri olan növbəti yuxarı orqana hesabat verirəm.
Və nöqsanlar var idi.
Tamamilə. Və indi əsas məqam budur.
İndi çoxlu qeyri-müntəzəmliklər var.
Bunlar seçkinin, demokratik seçkinin əsas prinsipləridir.
Və budur. Əvvəlcə demək lazımdır ki, biz çoxlu rəy almışıq, bu isə çox həyəcanvericidir.
Və deyə bilərik ki, rəyin 80%-də hər şey yaxşı keçdi.
Bu anda bildiyimizə görə, seçki dairələrinin 80%-də seçki düzgün şəkildə keçirilib.
Beləliklə, bütün bu əsas qaydalar, prinsiplər və seçki prinsipləri riayət edildi. 20% hallarda bu baş vermədi.
Hadisələrin 20%-də onlar səsvermə məntəqələrini saat 17:30-da bağladılar, seçki müşahidəçilərini istəmədikləri üçün
oradan qovdular və onları 20 metr aralıda yerləşdirdilər.
Bu seçki məntəqələrinin bəziləri əslində idman zallarıdır.
Və sonra onları sadəcə 20 metr daha aralı köçürdülər, orada əlbəttə ki, hansı təpədə
nə baş verdiyini ümumiyyətlə görə bilmirsən.
Bəzi hallarda onlar seçki nəticələrini ucadan elan etmədilər.
Bəli, orada baş verməməli çox şey baş verdi.
Və əgər indi nəzərə alsaq ki, Sahra Wagenknechtin koalisiyası Bundestaga daxil olmaq üçün tələb olunan səslərin cəmi 9 000
səsindən geri qalır, biz prinsipcə indi, yəni ümumilikdə yalnız indiyə qədər bildirdiyimiz sayda, yəni 300
seçki dairəsində belə səhvlərin baş verdiyini görürük.
300 dairədə, əvvəllər də bildirdiyimiz kimi, bu pozuntular mövcuddur.
Və biz bu seçki dairələrindəki bütün seçici sayını bilmirik, amma bildiklərimiz arasında təkcə 99 000 səs var ki, bu pozuntular o
qədər ciddi olub ki, prinsipcə göndərilən nəticələrin həqiqətən səs verilən nəticələr olub-olmadığını
təsdiqləyə bilmərik, çünki, dediyim kimi, bu seçki dairəsində seçki nəticələri hətta elan edilməyib.
Bu o deməkdir ki, ən azı 99 000 səsimiz var; əgər bunu ekstrapolyasiya etsək – biz yalnız 3 000 seçki
dairəsinə baxdıq, halbuki ümumilikdə təxminən 90 000 dairə var.
Əgər bunu ekstrapolyasiya etsəniz, burada danışdığımız miqyasın nə qədər böyük olduğunu görə bilərsiniz.
Heç bir manipulyasiya olmaq məcburiyyətində deyil, heç kim aldatmalı və ya başqa bir şey etməli deyil.
Amma prinsipcə, gecə saatlarında Federal Returning Officer-in ofisinə gələnlərin həqiqətən yerli səviyyədə müəyyən
edilmiş nəticə olub-olmadığını yoxlamağın heç bir yolu yoxdur.
Və səsvermənin yenidən sayılması və ya buna bənzər heç nə yoxdur. Beləliklə, prinsipcə bu böyük bir lotereya oyunudur.
Beləliklə, biz bilmirik ki, Sahra Wagenknechtin ittifaqı beş faiz alıb, ya yox.
Məncə onların beş faizi var, amma bunu təsdiqləmək mümkün deyil, çünki struktur baxımından bu demokratik seçki deyil.
Məsələn, bu seçkinin nəticəsi elan edilməyibsə, sonradan nəticə kimi müəyyən edilənin düzgün olub-olmadığını, yoxsa kimsə
bir neçə səsvermə bülletenini əlavə edib, ya da bir neçəsini çıxarıb, ya da başqa bir şey edib-etmədiyini necə bilməliyik?
Biz bilmirik, çünki əşyalar sonra zərflərə qoyulur.
Qeyd edək ki, növbəti məqam odur ki, bəzi səsvermə bülletenləri tələb olunduğu kimi möhürlü zərflərə qoyulmayıb, sadəcə
rezin lentlərlə bağlanmış torbalara yerləşdirilib ki, bu da onların istənilən vaxt açılıb dəyişdirilə biləcəyini göstərir.
Onların belə etdiyini heç vaxt fərz etmə. Amma onlar belə edə bilərlər.
Və biz demokratik seçkidə baş verənlərin düzgün olmadığı təəssüratını belə yaratmağa imkan verə bilmərik.
Xüsusilə, dediyim kimi, Sahra Wagenknecht ilə aramızda cəmi 9 000 avro fərq var.
9,000 səs!
Tam 9 000 səs. 9 000 səs fərqi.
Və məhz elədir. Bu o deməkdir ki, seçkilərimiz, necə deyim bilmirəm, amma onlar mütləq demokratik deyil.
Onlar ardıcıl deyil, başa düşülən deyil, şəffaf deyil.
Belə böyük dərəcədə ki, bu, mütləq, mütləq mandatla bağlıdır.
Və bu, indi WABEO tərəfindən aparılan sistemli seçki müşahidəsi sayəsində ilk dəfə müəyyən edilib.
Və bir əlaqə daha qurmağa icazə verərsinizmi? Biz az əvvəl referendumlar haqqında danışırdıq.
Amma əgər biz indi bilirik ki, bu referendumlar seçkilər kimi keçirilir, nəticələrin ədalətli prosesdə müəyyən olunmadığını
və burada – konstitusiyaya düzəliş edilib-edilməməsi məsələsində – çox-çox həssas əksəriyyətlə işlədiyimizi, onda
Tamamilə, bu mənim sualım olardı.
Tamamilə, məhz o sual. Beləliklə, konstitusiyanı dəyişdirmək üçün bizə kvorum lazımdır.
Yəni, bu səsvermədə həqiqətən iştirak edən müəyyən sayda vətəndaş.
Və sonra bu iştirakçı sayının içində müəyyən bir əksəriyyət olmalıdır.
Beləliklə, əgər siz kvorumı bu cür bir qədər aşağı salsanız – yəni nəzəriyyədə konstitusiya düzəlişi üçün iki üçüncü çoxluğa
malik olduğumuzu, amma deyirsiniz ki, bəli, təəssüf ki, seçicilərin cəmi 39,8 faizi səs verib, 40 faiz
deyil – onda bu konstitusiya düzəlişi uğursuz sayılıb.
Bəli, və biz seçki nəticələrini, seçicilərin sayını və s. nəzarət edə bilmərik Başqa sözlə, bu seçki məntəqəsində nəticə açıq
şəkildə elan edilmir və hər bir seçki məntəqəsində və ya hər bir seçki dairəsində ən azı bir nəfərimiz var ki, dinləyir, yazır və
sonra bizə nəticəni verir ki, biz onu yoxlaya bilək; nəticədə müəyyən olunan nəticə əslində məntəqələrdə elan edilən nəticədir.
Beləliklə, birbaşa demokratiyaya yolumuzu tapmaq üçün.
Milli konstitusiyaları dəyişməyi belə düşünə bilmək üçün biz seçkiləri fəal şəkildə müşahidə etməmizi təmin etməliyik.
Beləliklə, əgər düzgün başa düşürəmsə, seçki müşahidəçiləri hər yerdə lazımdır.
Bəli, əvvəllər nə edə biləcəyimi soruşmuşdunuz.
Bu hüceyrəni yaratmaq çox zəhmət tələb etsə də, mütləq wabeo.de saytına baş çəkməyi tövsiyə edərdim.
Gələn il, məncə, Baden-Vürtemberq, Meklenburq-Gərbi Pomeraniya və Saksoniya-Anhaltda dövlət seçkiləri keçiriləcək.
Bu seçkilər ölkə üzrə ilk dəfə müşahidə olunacaq.
Orada qeydiyyatdan keçə, şəxsiyyətinizi təsdiqləyə bilərsiniz və bunun üçün 6,50 funt sterlinq ödəyirsiniz.
6,50 avro, çünki kifayət qədər mürəkkəb olan bu təsdiq prosesi var, amma bunun
arxasında real bir insanın olduğunu aydın göstərir.
Və sonra biz əslində hər şeyi ümumilikdə yoxlaya bilərik:
Axırda elan edilən nəticə həqiqətən səsvermə məntəqələrində və ya seçki dairələrində əldə
olunan nəticədirmi? Və bu həqiqətən həyəcanvericidir.
Və bu belə olmaya da bilər – bir rayon administrasiyası, o, Speyerin meri idi, ona sonra bir seçki müşahidəçisi məktub
yazmışdı – bunu kiçik bir maraqlı fakt kimi qeyd etməliyəm... Əslində bu kiçik məlumat deyil, bu həqiqətən dəhşətli
dərəcədə kədərlidir – seçki müşahidəçisi kimi səsvermə məntəqəsində ona necə rəftar edildiyindən şikayətlənir.
Və sonra Speyerin meri, rayon seçki komissiyasının sədri kimi, əslində cavab yazaraq bildirdi ki, onun fikrincə,
insanların gəlib seçkiləri müşahidə etməsi tamamilə dəhşətlidir.
Çünki bu, əslində seçkilərin düzgün keçirilmədiyini göstərər və beləliklə demokrasiyamızın
leqitimliyini şübhə altına alar. Bunu sadəcə təsəvvür et.
Seçkilərin ictimai xarakteri seçki qanunvericiliyimizin və seçki qaydalarımızın əsas prinsiplərindən biridir.
Və sonra məsul dairə seçki komissiyasının səlahiyyətli nümayəndəsi çıxıb deyir ki, onun baxımından kimsənin seçkiləri
izləmək istəməsi, burada baş verənlərin – biz həmişə bunu suverenlik aktı, yeganə suverenlik aktı adlandırırıq –
düzgün həyata keçirilib-keçirilmədiyini yoxlamaq istəməsi.
Bu, sanki onlar orada dayandıqları üçün onlara etibar etmirdilər kimi görünərdi.
Belədir. Sadəcə bunu təsəvvür et.
Bələdiyyə sədri bu vəzifədə olmasına ilk növbədə cavabdeh olan insanlara belə bir münasibət bəsləyir.
Çox maraqlıdır. Çox gözəldir. Cənab Ludwig, bizimlə danışdığınız üçün çox sağ olun!
Bu həqiqətən göz açan bir təcrübə idi. Ən əsası, indi hər bir fərdin həqiqətən hansı addımları ata biləcəyini görmək mümkündür.
Əvvəlcə seçkilərin müşahidəsində iştirak edə bilərsiniz.
Məncə, WABEO ilə əlaqə saxlaya bilərsiniz.
Sonra sadəcə bir hüceyrə yarada və ya mövcud hüceyrəyə qoşula biləcəyinizi görə bilərsiniz.
Sonra sadəcə bunu edə bilərsən. Azadlıq "yox" deməklə başlayır.
Məncə, siz indi bizə bunu necə tətbiq edə biləcəyimizə dair bəzi ilkin addımlar göstərmisiniz
ki, vətəndaşlar nəzarəti geri götürə bilsinlər.
Çox göz açan müsahibə üçün çox təşəkkür edirəm!
Burada olmağıma imkan verdiyiniz üçün çox sağ olun.