Hori begiratuta, nork arduratu beharko luke horretaz?
Lankide batzuekin nire zentroa sortu dut, eta horrek esan nahi du:
Gizateriaren aurkako krimenak ikertzeko, berriro baloratzeko, legezko prozesamendua egiteko eta prebenitzeko zentroa.
Jende askok beti galdetzen du: zergatik giza-eskubideen aurkako krimenak?
Zeren hemen bizi izan genituenak gizateriaren aurkako krimenak ziren.
Jendea jazarri dute. Medikuak gaur egun ere jazarriak dira.
Medikuak beren lana egiteagatik espetxera bidaltzen ari dira.
Nire lankidea Rainer Fuellmich Göttingeneko espetxean dago. Berak ere hezitzaile bikaina da.
Adostasuna soilik lor daiteke egoera politikoa aldatzen badugu.
Politikaren egoera honetan, non boterea besterik gabe uzten dugun, inoiz ez da egoki berrikuspenik lortuko.
Zeren, esan nuen bezala, orduan egileek beraiek egin zutenarekin ados jarri beharko lukete.
Inork ezin du suposatu giza-eskubideen aurkako krimen horiek egin zituztenek altxatu eta esango dutela: Bai, guk egin genuen.
Eta orain epaiketara aurkeztu nahi dugu epaitegian, geuk aukeratutako epaile eta fiskal aurrean, haiek epaitu
dezaten gure ekintzak zuzenak edo okerrak izan ziren.
Epaileek, hiru hilabete lehenago, RKIko fitxategiak filtratu aurretik, denek oraindik esaten zidaten orduan
dena ondo egin zutela, orain bat-batean kasua berrikusi behar dute... Hori ere ez da balioko.
Bakarrik funtzionatuko du baldin eta... – eta Ralf Boes-ek oraintxe jakinarazi du, eta ni Ralf Boes eta beste
askorekin ados nago. Mesedez, begiratu hark aipatutako webgunea.
Uste dut estatu federaletatik pasa behar dugula.
Estatu federal bakoitzean gure konstituzio propioa dugu.
Eta konstituzio bereiziak direnez, estatu federaleko konstituzio bakoitzak konstituzio horiek aldatzeko aukera ematen digu.
Gure eskuetan dugu boterea. Besterik gabe, ez dakizu.
Gaur, gure Kla.TV estudioan abokatu Ralf Ludwig bero-bero ongietorri ematen diot.
Kaixo.
Berlinen manifestazioan esan zenuen gure eskuetan dugula boterea, baina hori ere ez dakigula.
Ba, nik ere ez dakit. Ez dakit ere eskuetan dudan botere motarik.
Eta ez dakit ere nola eragin behar dudan erabaki politikoetan, nola funtzionatzen duen.
Guri lagundu al diezagukezu, niri lagundu al diezagidazu, ikusleei pixka bat lagundu al diezagiekezu?
Bai, printzipioz ez da hain zaila.
Alemanian 16 estatu federal ditugu, eta estatu federal guztiek beren estatuko konstituzioa dute.
Eta estatu konstituzio bakoitzak – Hesen salbuespenarekin, baina funtsean Hesia barne hartuta
– herri legegintzaren aukera aurreikusten du.
Horrek esan nahi du estatu federal bakoitzean bizi diren herritarrek beren legeak egin ditzaketela.
Eta ez dute soilik legeak egin dezake, baizik eta dagokion estatuaren konstituzioa ere aldatu dezakete.
Beraz, nahi badute, beren estatu federaleko elkarbizitzarako arauak, egiturarako
arauak eta egitura politikoa aldatu ditzakete.
Honek zenbait gehiengo eskatzen ditu. Horrek esan nahi du beti hiru urrats daudela.
Lehenengo urratsa herritarren eskaera bat da. Horrek esan nahi du zuk ideia aurkezten duzula.
Bozka kopuru jakin bat bildu behar duzu.
Bigarrena erreferendum gisa ezagutzen dena da.
Honek esan nahi du herrialdeko pertsona kopuru jakin bat gai honetan interesa dutela frogatu behar duzula.
Hau da beti zailena den fasea, eta behin gainditu duzunean, hauteskunde baten antzekoa da, guk dakigun moduan, Gero,
igandean, herritarrak bozkatzera deitzen dituzte, eta bozka egin dezakete gai politiko honi edo aurkezten ari den lege bati edo
antzeko zerbaiti buruz, eta ondoren esan dezakete, estatu federal honetako herritar gisa, nahi dugula modu honetan edo
horretan izatea, edo lege hau indarrean egon dadin nahi dugula, edo arau hau edo beste hori nahi dugula.
Printzipioz, hau estatu bakoitzaren konstituzioan ezarrita dago.
Eta horrek esan nahi du, nahi bagenu, geuk esku hartu ahal izango genukeela erabaki politikoetan, lau edo bost urtez
behin kutxa bat markatu eta hautagai egokiak hautatuak izan eta erabaki egokiak hartzea espero izatearen ordez.
Ah, bai. Eta estatu konstituzioak – orain pixka bat nahastuta nago... Gure oinarrizko lege bat ere badugu.
Zer da hori? Nola edo hala, maila federalean ez du funtzionatzen; soilik estatu mailan funtzionatzen du. Nola liteke?
Bai, noski, Lege Oinarrizkoa dugu, eta Lege Oinarrizkoa da benetan izena – ez Alemaniako Konstituzioa edo
Alemaniako Konstituzio Alemaniarra, baizik eta "Alemaniako Errepublika Federalerako Lege Oinarrizkoa".
Jakina, honek arrazoi historikoak ditu. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Alemania banatu zuten.
Alemania okupatuta zegoen, indar desberdinen –egiazki lau garaile botereek– okupatuta, eta, praktikan, lurraldez banatuta zegoen.
Honek esan nahi zuen Alemaniako Inperioaren lurralde-osotasuna ez zegoela gehiago.
Eta gero Gerra Hotza hasi zen Mendebaldearen eta Ekialdearen artean, funtsean Errusia – eta garai hartan Sobietar Batasuna.
Eta Mendebaldeko potentziek desberdin iritziak zituzten Alemaniarekin nola jokatu, Alemaniaren
tratamendua nola izan behar zen eta Alemaniaren etorkizuna nolakoa izan behar zenari buruz.
Eta bai, horrek 1949an Alemaniako Errepublika Federalaren sorrera ekarri zuen, eta, jakina, Alemaniako Errepublika Federalak
Alemaniako Reich osoaren zati bat besterik ez du osatzen.
Eta garai hartan oraindik uste zen azkenean irtenbide bat aurkituko zela, Alemaniako lurralde osoarentzako irtenbide bat,
eta horregatik ez zen Alemaniako konstituziorik sortu, izan ere konstituzioa Reich-eko lurralde osoarentzat, Reich-eko lehen
lurralde osoarentzat, Alemaniako lurralde osoarentzat bakarrik sor zitekeen, eta horregatik Lege Oinarrizkoa deitu zioten.
Hori, oinarrizko legea da, irabazle hiru Aliatuen botereek ezarritakoa, eta gero, gutxi gorabehera,
Herren-Chiemseeko politikariekin negoziatu zena.
Eta Lege Oinarrizko honek, beraz, berrabertze prozesua ere gainditu zuen.
Hala ere, Lege Oinarrizkoan jasota egon arren, Alemaniako lurralde osoarentzako konstituziorik ez zen sortu;
ordea, Lege Oinarrizkoa konstituzio gisa mantendu zen.
Eta beti esaten dut konstituzio bat bakarrik konstituzio izan daitekeela burujabe bat badu.
Eta sobera­na ez da, Carl Schmitt-ek soilik dioen bezala, larrialdi-egoera ezartzen
duena, baizik eta arauak alda ditzakeena.
Eta gure konstituzioak ez du aurreikusten herritarrek arauak aldatzeko aukera izatea.
Honek esan nahi du Lege Oinarrizkoak ezin duela zentzu honetan konstituzio bat izan, Lege
Oinarrizkoak ez baitu inolako aginte burujaberik aitortzen.
Edo herritar gisa ezagutzen dugun ekintza burujabe bakarra hauteskundea da – Bundestag-a lau urtez behin hautatzea.
Eta hori da Alemaniako Errepublika Federaleko herritarren parte-hartze bakarra.
Bestela, ezer ez dago aurreikusita. Ez dago herri-legegintzarik.
20. artikuluak oraindik ere xedatzen du subiranotzak hauteskunde eta erreferendum bidez politika
zehazten duela, baina Alemanian ez dago erreferendumik.
Ez dago bozketa-legeik, eta, beraz, ez dago bozketa.
Ondoren, 146. artikulua dago, zeinak xedatzen baitu alemaniar herriak konstituzio berri bat edo konstituzio bat onar dezakeela.
Konstituzio-abokatu askok diote paragrafo hau edo artikulu hau ez dela aplikagarria, arau hau ez dela aplikagarria.
Hori luzez eztabaidatu daiteke, baina Alemaniako estatu konstituzio guztietan dago aukera herritarrek legegintzan modu
aktiboan esku hartzeko, aipatu ditudan hiru pauso horien bidez, legeak beraiek sortzeko eta, beraz, arauak beraiek aldatzeko.
Eta ez bakarrik aplikazio-arauak legeak alda ditzakete, baizik eta – esan dudan bezala, Hesse-ri egindako aipu txiki
batekin – estatu federal guztietan konstituzioa bera ere alda dezakete, hau da, elkarbizitzarako arauak aldatzea.
Bi balio funtsezko daude, eta bete egin behar dira.
Hori beti da demokrazia-printzipioa, hau da, erabaki politiko oro herritarren borondatean oinarritu behar dela.
Bigarrena giza duintasunaren bermea da. Beraz, ez ditugu arauak aldatu behar giza duintasunaren bermea ezabatuko lukeen moduan.
Baina horiek dira arau bakarrak, eta arau horien barruan, estatu federal bakoitzeko pertsonak beren kabuz erabaki dezakete.
Beraz, adibidez, erabaki genezake ez dugula gehiago nahi bost (zuzena: lau) urtez behin estatuaren gobernua
edo parlamentua hautatzea, baizik eta bi urtez behin hauteskundeak egitea nahiago dugula.
Edo erabaki genezake estatu-gobernurik nahi ez dugula, baina estatuko parlamentuak administratzaileak
izendatu behar dituela zenbait zeregin betetzeko eta abar.
Teorian, Parlamentua ere ezabatu genezake, demokrazia-borondatearen ordezkatzea baino borondate
hori adieraziko lukeen alternatiba bat bagenu.
Beraz, asko alda dezakegu, baina soilik estatu mailan, ez benetan nazio mailan.
Bai, oso interesgarria. Eta nola abiatu daiteke halako prozesu bat?
Imajinatu dezagun egitura politiko oso honetan zerbait aldatu nahi genuela, edo, adibidez, epaileen
izendapena aldatu nahi genuela, Justizia Ministerioak izendatu beharrean herritarrek izendatu zitzaten.
Nola egin dezakezu hori? Nola hartu dezakezu ekimena?
Oinarrizkoan, esan dudan bezala, lege guztiak, estatu konstituzioak barne, aldatu daitezke.
Eta printzipioz, edozeinek ekimen bat abiarazi dezake erraz; pertsona batek edo bi lagunek ekimen bat abiarazi dezakete...
…Beraz, biok?
Biek egin genezake – ba, agian ez orain, ez gaudelako estatu berean bizi, baina printzipioz, bai.
Estatu federal berean bizi bagenintzateke, legea aldatu nahi dugula soilik esan genezake.
Ondoren, aurreproiektu bat prestatzen dugu, gure irudipenean dugun moduan – beste hitzetan, egiten duguna.
Mhm.
Desberdintasunak ere badaude. Publikoak diren kontsultak ere aurkeztu ditzakezu, eta horrek esan nahi du Parlamentuak
kontsulta jakin batzuekin arduratu behar duela eta gai hori jorratzeko saio parlamentario bat egin behar duela.
Baina orain, lege herrikoiaren arabera, biok, esateko moduan, lege-proiektu bat idazten dugu eta, normalean, estatu
parlamentuko lehendakaritza-batzordeari aurkezten diogu.
Eta gero, oso normaltasunez jakinaraziko da hemen herritarren ekimen bat abiarazten ari dela, lege honen aldaketarekin.
Eta gero abiatu gaitezke eta gure lege-zuzenketa honetarako botoak bildu.
Eta behin kuorum jakin bat lortuta – lehen fasean nahiko baxua da, herrialde batzuetan 6.000 edo 5.000 boto
besterik ez – boto horiek eskuratuta, deituriko erreferendum bat abiarazteko baimena dugu.
Honek esan nahi du estatuko parlamentuak herritarren eskaera aztertuko duela eta onartu edo ez onartu
dezakeela. Kasu horretan, ez litzateke erreferendumik izango.
Ondoren erreferendumera doa, eta erreferendum baterako epe jakin batean sinadura kopuru jakin bat bildu
behar da, normalean sei eta zortzi hilabeteko epean.
Eta behin kuorum hau gaindituta, estatu parlamentuak berriro aztertuko du gaia eta
erabakiko du ekimen legegilea onartu ala ez.
Eta berak ez badu onartzen, orduan hauteskunde baten antzeko erreferendum bat egingo da.
Ondoren, herritarrak igandean bozkatzera deitzen dituzte.
Eta gero esaten da: Ados. Herritarrei galdetzen zaie ea lege hau nahi duten, bai ala ez.
Berlinen egindako manifestazioan esan zenuen bezala, azken erabakia berriro ere herriari utzi behar zaio.
Beraz, hau praktikan abiatu daiteke nazio konstituzio hauen bidez.
Bai, zehazki. Koronabirusaren pandemian zehar ikusi dugu nola politikak pertsonen bizitzetan sartu den.
Eta uste dut jendeak politika inbaditzaile horien aurka bere burua defendatzeko aukera izan behar duela.
Eta oraintxe deskribatu dudana, urrats hauek, hiru urrats hauek, betiko iraupena behar dute.
Eta ordurarte, noski, ezin genuen ezer ere galarazi.
Eta horregatik, nire iradokizuna da lehenik eta behin deitutako veto-eskubide bat estatu guztien konstituzioetan idaztea.
Beraz, oinarrizkoan esaten dugu estatu gobernuak onartutako lege eta arau bakoitza,
gutxienez, hiru hilabetera jarriko dela indarrean.
Hiru hilabete hauetan, kuorum jakin bat duten pertsonek sinadurak biltzeko denbora dute.
Eta sinadura kopuru jakin bat bildu badezakete —biztanleriaren %2,5 inguru, baina hori aldatu daiteke—,
orduan lege honi buruz erreferendum bat egingo da.
Izan ere, orduan bi eta erdi ehunekoak oinarrizkoan esan zuten: ez dugula lege hau nahi.
Hori ez da gutxi. Bosteko portzentajea estatu parlamentuan frakzio bat da.
Beraz hemen, bi eta erdi ehunekoak diote: "Ez dugu hau nahi".
Biztanleria osoak, hau da, dagokion estatu federaleko herritarrek, bozkatu dezatela lege edo arau hau nahi duten ala ez.
Baina legegileak arau edo lege bat aurkezten badu – oso premiazkoa dela esanez, orain azkar egin behar
dugula – eta hiru hilabeteko epea ematen ez badu, lege honi edo arau honi bozketa egitea derrigorrezkoa da.
Legislatzaileek legeak azkar-azkar onartzen dituzten egoera batean ez amaitzeko.
Beti esaten dut jendeak maskaren derrigorrezkotasunari bozkatzeko aukera izan balu, ez litzateke ezarri izango.
Bai, maskaren derrigorrezko eskakizuna funtsean sekretu eta trikimailuzko operazio batean ezarri zen, eta horrek
sortu zuen hasieran beldurra, eta beldur hori izan zen, adibidez, jendeak txertatzeko beharrezko baldintza.
Eta esan behar dugu, gaueko estalkipean, hala esateko, epe laburrean indarrean jarriko diren legeak onartu nahi badituzte,
politikariek berehala eta beti lege horiek herri bozkatzera eraman behar dituztela,
herritarrek behar izanez gero "ez" esan dezaten.
Hori da beto-eskubide hau, azken erabakiak hartzeko agintaritza, beti esaten dudan bezala. Bai.
Herritarrek "ez" esan dezaketela eta gauzak modu horretan ezin daitezkeela egin.
Hori egin dezakegu. Hori estatu federal guztietan egin dezakegu.
Eta horrek argi utziko lieke politikariei beren lege guztiek – orain, adibidez, maila
federalean – zehazki sortutako zor horiek direla.
Baina, adibidez, hau ere esan liteke... Lege federalekin ere, Kontseilu Federalak bere onespena eman behar du.
Eta guk, estatu federaletako biztanleok, gobernuari esaten badiogu ezin duela horrekin ados
egon, orduan zor hauek ez lirateke sortu, adibidez.
Eta guk, herritarrok, botere hori izan behar dugu, ez dezagun behin bakarrik bozkatu eta gero ez izan inolako kontrolik
politikariek kasu zehatzetan egiten dutenaren, osatzen diren koalizioen eta nola erabakitzen dutenaren gainean,
baizik eta guk, herritarrok, edozein unetan gai politiko guztietan esan ahal izateko: "Hori ez dugu nahi."
Badira jada seinaleak taldeek norabide horretan lanean ari direla, ekimena hartu dutela?
Bai, guztia guztiz deszentralizatuta egotea da ideia.
Beraz, ez dugu nahi antolakunde zentral batek hori egitea.
Horren ordez, oinarrizkoan esan genuen guretzat bi gauza direla funtsezkoak.
Hau egiten duten taldeek eta erakundeek beraiek elkarrekin modu jakin batean modu demokratikoan elkarreragin egin behar dute.
Esaten dugu, beti onarpen-oinarritutako erabakiak hartu behar direla.
Honek esan nahi du benetako demokrazia bat nahi badugu, lehenik eta behin geuk eskala txikian praktikan jarri behar dugula.
Honek esan nahi du ezin dugula gure gizartea demokratikoa izan dadin eskatu.
Eta guk geuk, gure jarduteko eremuan, eskala txikian, elkarrekin ez gaude modu demokratikoan jokatzen,
ezta onarpenaren printzipioan oinarritutako moduan ere.
Beraz, egoera hauetan erabaki garrantzitsua da hori.
Eta bigarren puntua da nola motibatu ahalik eta jende gehien, erreferendum horretarako edo hasieran
petizioarako beharrezko sinadura kopurua biltzea ziurtatzeko.
Eta hau guztiz deszentralizatuta egon beharko litzateke, tokiko mailan erabakiak hartzeko zentralizatuta dagoen edonor
baino askoz hobeto dauden zelula txiki batzuek gauzatuta, zein diren arazoak, zer den interesgarria eta abar erabakitzeko.
Eta une honetan hainbeste ekimen sortzen ari dira.
Benetan guk besterik gabe iradoki genuen eta esan genuen: "Atera zaitez, egin zerbait."
Eta orain Baden-Württembergara gonbidatu gaituzte.
Ekimen handiz osatutako zirkulu erraldoi bat dago, ekimen horiek hori egin eta ezarri nahi dutenak.
Saxonia-Anhaltetik iritsi naiz oraintxe, elkarrizketa honen aurretik. Saxonia-Anhaltetako Güstenen nengoen.
DieBasis oinarrizko erakundeko kide eta tokiko elkarte ugarik, oinarrizko demokrazia mota
honetan ere interesa dutenak, han bildu ziren.
Eta hori da zehazki egin genuena. Oinarrizkoan, oinarrizko aukera hautatzeko arrazoia zer
izango litzatekeen bakarrik eztabaidatu genuen.
Eta harrigarri moduan, hori izan zen zehazki emaitza:
Azken batean, oinarrizko demokrazia mota hau guk geuk gauzatzen dugulako – erabakiak behe-mailatik gorantz hartzen dira, goitik
behera hartu beharrean, deszentralizatuak gara, erabaki garrantzitsu guztiak tokian bertan hartzen dira,
eta denok parte hartzen dugu erabaki politiko guztietan.
Hori da, egiaz, oinarriaren salmenta-puntu bereizgarria. Eta hori kanpoko munduari indar handiagoz jakinarazi nahi diogu.
Beraz, zehazki ideia hau da: erabakiak behean hartzen dira, ez goian.
Ez dugu bulego nagusirik behar gure erabakiak hartzeko; horren ordez, gure bizitzari eragiten dioten
erabaki garrantzitsu guztiak tokian bertan hartzen dira.
Eta, printzipioz, lursail zabala eta abar badituzu, tokiko erabakiak ere batera har daitezke,
denei egokitzen zaizkien erabakiak aurkitzeko.
Bai, oso interesgarria da, izan ere, etengabe entzuten baituzu jendeak esaten duela goian daudenek nahi dutena egiten dutela
gurekin eta ez dagoela ezer egin dezakegunik horri aurre egiteko.
Euri eta elur bezalaxe, hori guztia jasaten eduki behar dute.
Zor-balazta askatzen ari da eta gure herrialdea eroriko librean dago.
Baina benetan interesgarria da azkenean bide bat aurkitzen ari dela.
Zer egin nezake orain, adibidez, non parte hartu nezake, zuk esandako moduan, benetan nirea den
boterea berreskuratzeko interesa banu? Zer egin nezake?
Beno, lehenik eta behin, nahikoa da zure auzoan talde bat sortzea.
Edo talde bat ere izan beharrik ez du; zelula deitzen diogu.
Beraz, zure auzoko lagunekin elkartu besterik ez – ahal den neurrian auzoan bertan – eta jendearekin elkartu.
Eta, adibidez, Rainer Mausfeld-en "Zergatik daude ardi-umeak isilik?" irakurri.
Rainer Mausfelden liburu honetan gure egitura politikoa benetan nola funtzionatzen duen oso-oso ondo aztertu duelako, zergatik ez
dugun hitza, zergatik dugun demokrazia ordezkaritzakoa demokraziarekin zerikusirik ez duena eta
benetan gure erabakiak hartzea ez diguna ahalbidetzen.
Zer da helburua? Zer dio Mausfeld jaunak?
Beno, Mausfeld jaunak oinarrizkoan esaten duenez, Amerikako Estatu Batuuen sorreran hau gutxi gorabehera
lehen konstituzioa dela, lehen konstituzio demokratikoa.
Ba, horri buruz eztabaida dago; Poloniako konstituzioa azkarragoa izan zen.
Baina lehen konstituzio demokratiko handia, noski, Amerikako Konstituzioa izan zen.
Eta Amerikako Sortzaile Aitak benetan eztabaidatu zuten honi buruz garaian:
Herritarrak erabakietan parte hartzera gonbidatzen dituen demokrazia zuzena ezarri nahi al dugu, ala ordezkaritza-demokrazia
nahiago dugu – izen berean kontraesana dena.
Ordezkaritza-demokrazia – ordezkaria edo demokratikoa izan behar duzu – beraz, ordezkaritza-demokrazia
bat, sakonago pentsatzen baduzu, kontraesana da.
Eta une hartan konturatu ginen, benetako oinarrizko demokrazia-erabakitzeko boterea bagenu, aberatsen aberastasuna
arriskuan egongo litzatekeela, pobreek dirua edo ondasunak modu desberdinean banatzea erabaki dezaketelako demokrazikoki.
Beraz, noski, huts-hutsik kontu ekonomikoa zen.
Eta gero pentsatu genuen nola deitu genezakeen oraindik demokrazia, baina egituratu genezakeen demokrazia ez den moduan.
Eta hori da orain dugun ordezkaritza-demokrazia.
Beraz, esan dudan bezala, oraintxe esan duzuna, jendeak nola bizi duen, egiazki horrela da.
Gorenekoek zerbait egiten ari dira eta guk ezer ere ezin dugu erabaki.
Sentimendu hau ez da engainagarria, baizik eta honela da: gure gurutzea egiten dugu, eta horixe da...
Eta hori da guztia, ez dakigu ezer gehiago!
Beraz, CDUri botoa eman ziotenek ziurrenik ez zuten espero berdeagoak izango ziren politikak jasoko
zituztela, berdeak, haiek kargutik kendu zituztenak.
Agian ez zen hori jendeak nahi zuena.
Ez dakit, baina uste dut ez zutela nahi; bestela, Berdeei bozkatu izan liekieten, ez CDUri.
Baina ezin dute ezer egin. Orain lau urtez han eserita egongo dira, eta gero jendeak
pentsatuko du: ondo da, hurrengoan erakutsiko diegu.
Baina oraingoan ez dugu CDUri bozkatu; SPDri bozkatu dugu.
Hori da beti esperimentatzen duguna. Eta gero berriro ezer ez da aldatzen.
Orduan, guztiz harrituta geratzen dira, besteak iristen direnean berriro ezerk ez delako aldatzen.
Politika-erabaki indibidualetan eraginik ezin dugulako.
Eta printzipioz estatu konstituzioen arabera hori egin dezakegu, baina ez dugu egiten.
Rainer Mausfeldek hori berbera dio. Haiek ilusionista batzuk dira, haren aurrean zutik daudenak.
Ate hauek daude, eta ilusionistek, magoek, haien aurrean kokatuta, modu eraginkorrean ezkutatzen dizkigute,
benetan zeharkatu ahal izango genituzkeen ate horiek.
Eta ordezkaritza-demokrazia elite-oligarquia, hauteskunde-oligarquia,
aristokrazia edo nahi duzun bezala deskriba daiteke.
Hurrengo lau urteetan gobernatuko gaituzten elite jakin batzuetako hautagaiak hautatzeko aukera dugulako.
Baina egiaz ez dugu ezer aldatzeko aukerarik.
Hori bakarrik egin dezakegu banakako erabaki politikoetan esku hartzeko aukera badugu.
Eta oztopoak oso altuak dira. Hori da une honetan ezin duguna egin.
Eta askatasunaren ideia ezarekin hasten da.
Beraz, Berlinen abiarazi nuen proiektu honi dagokionez, esan behar da herritarren esku jarri behar dugula erabaki-eskumena,
hau da, gai politiko zehatzetarako azken erabaki-eskumena.
Erabaki egin behar dugu: zor-muga altxatu nahi al dugu?
Gure hezkuntza-sistemaren egitura nola izango den erabaki behar dugu.
Gure justizia-sistemaren egitura nola izango den erabaki behar dugu.
Erabaki egin behar dugu nola nahi dugun gure energia eta abar.
Guk geuk erabaki hauek guztiak har ditzakegu.
Eta nik uste dut inork ezin duela aditu batek edo aditu izendatutako edonork baino erabaki okerragoa hartu.
Gaian aholku emateko eta beren iritzia emateko ongi etorriak dira.
Nire ustez, erabat gai naiz nire erabakiak hartzeko, eta Alemaniako beste guztiek
ere gauza bera egingo dutela konfiantza dut.
Ba, azken urteetako politikak kontuan hartuta, denontzat argi izan beharko litzateke beraiek lan hobea egin zezaketela.
Beraz, nire eremuan zelula bat antolatzen hasi eta ekimena hartuko nuke.
Baina non lor nezake, adibidez, pizgarriak edo iradokizunak?
Hori buruz gehiago ikasteko webgune bat badago? Aholku bat eman al diezagukezu?
Beraz, webgunea oraindik ez dago linean, baina "freiheit-beginnt-mit-nein.de" existitzen da.
Hemen dioen bezala: askatasuna ezetza batekin hasten da.
Orrialde hau ere linean egon daiteke elkarrizketa hau argitaratzen denerako.
Une honetan amaitzeko azken faseetan gaude. Orduan informazioa eskuragarri egongo da.
Baina ideia hor dago, eta harremanak egiteko aukera ere egongo da.
Baina sareko aukera horrela antolatuko da, analogiko moduan sarean jardun beharko duzula.
Eta hori ondoren digitalki erreproduzitu daiteke. Beraz, ez dugu nahi jendeak digitalki harreman-sarea sortzea.
Jendeak, gaur egun esperimentatzen ari garen bezala, sare sozialetan eta antzekoetan elkarri idatzi, haserrea
adierazi, ideia asko izan eta gauza asko idatzi ditzaten.
Horren ordez, jendeak tokian bertan, aurrez aurre, harreman-sarea sortu behar du.
Eta modu berean konektatuta badaude, orduan portalekoan ere erakutsi dezakete taldea edo zelaia
garela, hemen gaudela eta zerbait egin nahi dugula.
Ondoren, besteengandik laguntza bilatu dezakete, bestei laguntza eskaini dezakete, eta abar.
Baina guk batez ere sare analogikoekin arduratzen gara.
Gure helburua da jendeak tokian tokiko sareak eratzea, elkarrekin eztabaidatzen hastea eta ideia hau gogoan izatea:
azken finean erreferendum honetarako behar adinako sinadurak bilduz gizarte hau alda dezakegula.
Bigarren fase hau hain zaila delako, 200.000 sinadura lortzea oso zaila da. Sajonian, 450.000 dira.
Baina egin dezakegu, jendeak aurretik harreman-sarea sortzen badu.
Eta elkarrekin eztabaida politikoetan parte hartu beharko lukete.
Baina eztabaidarako espazio bat nola sortu ere ikasi beharko lukete – Rainer Mausfelden aipatzen duen zerbait – non
gaiak modu irekian, bidezkoan eta demokratikoki eztabaidatu daitezkeen, eta non iritzi muturrekoak ere onartzen diren.
Ez egon behar dira su-hesiak. Demokrazian iritziak osatzeko, muturreko iritziak garrantzitsuak
dira. Muturreko iritziak inoiz ez dira nagusitzen.
Baina gizarte-iritzia ona eta gizarte-sekzio zabala aurkitzeko beharrezkoak dira, gizartea zenbat eta handiagoa izan.
Eta hori da jendeak ikasten duena. Gure ideia da haiek elkarrekin modu honetan gauzak
eztabaidatzen hastea, modu honetan ulertzeko:
Nola lortzen dugu, benetan, denek onar dezaketen erabakiak hartzea?
Eta eskala txikian egin dezakegun bezala, eskala handian ere egin dezakegu.
Bai, ba, ondo ulertzen badut, berriro elkarrekin hitz egiten ikastea garrantzitsua da, besteen iritziak jasaten ikastea,
helburu komun baterantz elkarrekin lan egiten ikastea, erantzukizuna hartzeko prest egotea, erabakiak hartzeko
prest egotea, arazoei aurre egiteko prest egotea eta abar.
Baina horrek ez du esan nahi hori politikariei delegatzea, zurekin nahi dutena egiten duten horiei, baizik eta berriro esatea:
Benetan ziur nago, ardura berriro nire eskuetara hartzen ari naiz.
Garrantzitsuena puntu oso garrantzitsua da.
Zure hitzaldian esan zenuen puntu garrantzitsu bat, edo egiazki niretzat garrantzitsuena
zen puntu bat, puntu-zerrendan sartu ez zenuela.
Ziur aski hori pentsatu zenuen, baina ez zenuen esan, hau da: garrantzitsuena ez da
elkarrekin hitz egitea, baizik eta elkarrekin entzutea.
Maiz hitz egiten dugu. Adibidez, telebistan nonahi dauden solasaldi-saio hauek ikusten ditugunean, jende asko
ari da hitz egiten. Baina inork ez du elkar entzuten.
Eta proposatzen dugun sistema, hau da, zelulek erabakiak elkarrekin hartzeko modu zehatz bat —sistemiko
kontsentsu eraikuntzaren bidez— proposatzen duguna, funtsean elkar entzutean datza lehenik eta behin.
Denek dute beren burua adierazteko aukera bera, eta inork ezin du besteak esaten dutena kritikatu.
Horren ordez, baieztapena indarrean jarraitzen du. Beraz, galdera bat egiten dugu, arazo bat
konpondu nahi dugu, eta ondoren erantzunak daude.
Eta denek dute beren erantzuna emateko baimena, eta inork ez du besteen erantzunak kritikatzeko baimenik.
Eta gero galdetzen dugunean, zenbaterainokoa da zure erresistentzia?
Beraz, galdera honi erantzun egokia dela esaten duzunean, barrutik zer sentitzen duzu? Orduan zer sentitzen duzu?
Eta horregatik diote askatasuna ezetzarekin hasten dela. Zeren eta zerbait niretzat ondo ez dagoela
sentitzen badut, ezetz esateko gai izan behar naiz.
Esan behar dut, hori ez dudala nahi – koronabirusaren txertaketarekin edo maskarekin bezala.
Hori nahi ez dudala konturatzen naizenean, ezetz esateko gai izan behar naiz. Zeren hori baita askatasuna.
Askatasuna da "Ez, hori nahi ez dut" esateko gaitasuna. Hori bakarrik neure gain eragiten dit.
Eta askatasuna beti "ez" hitzarekin hasten da. Horregatik deitzen zaio horrela.
Zeren eta noiznahi esaten dudanean "gelditu", hemen erresistentzia sentitzen dut, talde-iritzia sortzen
da, eta konturatzen naiz hori nahi ez dudala; orduan esaten dut: "Gelditu, ez, horrekin ez nago eroso!"
Eta orduan taldea entzuten du! Eta orduan taldea konturatzen da:
Ados, pertsona hark mina du, beraz agian gure erabakia pixka bat aldatu beharko genuke beste pertsonaren mina desagertu dadin.
Eta bat-batean talde osoak, zelula osoak, gizarteak edo komunitateak onartzen duen irtenbide bat aurkitzen duzu.
Azken finean, veto-eskubidea hori baino ez da. Beti aurkitzen ditugu eraginduentzat onargarriak diren irtenbideak.
Zeren eta "horrekin ondo ez nago" dioten guztien "ez"ari entzuten diogulako.
Hori da horren atzean dagoen ideia. Eta edonork egin dezake.
Baina hori bakarrik zuk egin dezakezu.
Honako hau ezin dugu antolatu edo delegatu inolaz ere, baina bakarrik bultzatu dezakegu.
Eta jendeak hori egiten du. Eta guk hori gizartean ere ezarri dezakegu.
Bai. Aipatu zenuen benetako demokraziarik ez dugula, ordezkaritza-demokrazia besterik ez dugulako.
Orain, elkarrizketa honen amaieran ere aipatu zenuen hauteskunde hauekin ere arazoak egon zirela, eta ez zirela benetan modu
demokratikoan egin. Dirudienez, manipulazioren bat egon zen.
Lehenik eta behin, azaldu al diezadakezu berriro niri eta ikusleei zer agerian geratu den edo zer
jakin den, eta nola ekidin daitekeen hori etorkizunean?
Beraz, lehenik eta behin, Alemaniako herri soberañoari baimenduta dagoen ekintza bakarra (bozketa) da.
Lehenago esan nuen, nire ustez, ez dela burujabea, arauak aldatzeko baimenik ez duelako.
Baina horrela da: subiranori baimenduta dagoen ekintza bakarra bozkatzera mugatzen da, hau da, kutxa markatzea.
Eta horrek esan nahi du, beraz, benetan ziurtatu behar dela gutxienez subiranoren ekintza
honek benetan esan nahi duena islatzen duela.
Horrek esan nahi du benetan pentsatu behar dugula: ba, Alemanian gaude, eta Alemania demokrazia
bat da, eta Alemania estatu konstituzional bat da.
Eta Alemanian, hauteskunde-prozesu hau ordenatuta aurrera egingo du.
Ez dugu manipulazioari buruz batere hitz egin behar.
Lehenik eta behin, egitura bat ere ez dagoela eta ondo funtzionatu dezakeela esan dezakegu.
Gauean, Itzulpen Federaleko Ofizialak emaitza ofizial eta behin-behineko azken emaitza iragartzen duenean,
ez daki Alemanian zenbat hauteskunde-barruti dauden.
Ez daki hori. Haiek jakinaraziak daude. Baina jasotzen diren txosten guztiak onartu behar
ditu, baina hori ez daki. Ez du ikuspegi orokorrik.
Beraz, hauteskundeen aurreko egunean galdetzen badio zenbat hautesbarrutitan bozkatzera jendea
bihar benetan joango den, ezin du esan, ez dakielako.
Beraz, X hautes-barruti daude, eta inork ez daki nondik dauden hauteskundeak baino lehen.
Ez dago hauteskunde barrutien erregistro zentralizaturik.
Beraz, nola egiaztatu ditzakezu emaitzak, jendeak non bozkatzen duen, zenbat pertsona bozkatzen ari diren edo
nola bozkatzen ari diren ere ez badakizu? Inork ez daki.
Hau da, WABEO izeneko erakunde hau sortu genuen, hauteskunde-behaketa adierazten duena.
Egiazki, irailerako abiarazi behar zen, aurreikusitako hauteskunde orokorren garaian, eta gero, egin zutenek,
hiru hilabeteko epean hasieratik osatu behar izan zuten.
Uste dut hemen ere elkarrizketa bat izan zenuela Stephanie Tsomakaevarekin, hark hasi baitzuen guztia hutsetik.
Beraz, benetan benetan bikaina eta gogorra zen emakumea, gauzak ondo atera zitezen oso gogor lan egin zuena.
Eta jendeak izena eman zuen, beraz, benetako pertsonak zirela jakin zenuen, ez sare sozialetako zombiak edo botak edo antzeko
ezer, baizik eta benetako pertsonak – izena eman eta izena egiaztatu behar izan zutenak – hauteskundeak behatu zituzten.
Guztira 3.700 pertsona mugitzen ari ziren – Alemaniako Errepublika Federalaren historian inoiz gertatu ez den
zerbait – hauteskundeak benetan nola egiten diren ikusteko.
Eta orain bozkatzeko jarraitu beharreko arau batzuk daude.
Adibidez, bozketa-gunea goizeko 8etatik arratsaldeko 6etara irekita dagoela, hauteskundeak sekretuak direla, bozketa-gunean
edo haren inguruan hauteskunde-iragarkirik ez dagoela, bozketa-gunean inori ez zaiela aholku ematen nori
bozkatu, eta beste inor ez dela sartzen bozketa-kabinan.
Edo ondoren, arratsaldeko 6etan itxi egiten da, eta botoiak ez dira 6ak arte zenbatzen.
Pertsonak bertaratu eta prozesu osoa ikusteko baimenduta daude.
Eta ondoren, botoak zenbatzen ari direnean, jendeak ere bertan egon eta ikusteko baimena du.
Hain modu batean begiratu ezen gertatzen ari dena ikus dezaten.
Eta boto guztiak zenbatu ondoren, hauteskunde barruti horretako hauteskunde batzordeak
hauteskunde emaitzak ahoz iragarri behar ditu.
Hauteskunde-emaitzak bere bozketa-zentroan iragarri behar ditu, publikoak hauteskunde-emaitzak direla jakin dezan,
eta ondoren hurrengo agintari gorenera, normalean barrutiko itzulpen arduradunari, jakinarazten dizkiet.
Eta irregulartasunak egon ziren.
Zehazki. Eta orain hona hemen puntua.
Orain irregularitate asko daude.
Hauek dira hauteskunde baten, hauteskunde demokratiko baten, oinarrizko printzipioak.
Eta hona hemen. Lehenik eta behin, esan behar da iradokizun ugari jaso ditugula, eta hori oso zirraragarria dela.
Eta esan dezakegu jasotako iritzien %80an dena ondo joan zela.
Orain arteko datuen arabera, hauteskunde-barrutien %80ean hauteskundeak behar bezala aurrera egin zuen.
Beraz, oinarrizko arau, printzipio eta hauteskunde-printzipio hauek guztiak bete ziren. Kasuen %20an hori ez zen gertatu.
Kasu batzuen %20an hauteslekuak arratsaldeko 17:30etan itxi zituzten, hautes-behatzaileak bertatik kanporatu zituzten nahi ez
zituztelako, eta hautes-behatzaileak 20 metrora kokatu zituzten.
Bozketa-gune hauetako batzuk benetan gimnasioak dira.
Eta gero 20 metro gehiago urrunera mugitu zituzten, non, jakina, ezin den batere ikusi zein pilatan zer gertatzen den.
Kasuren batzuetan, ez zituzten hauteskunde-emaitzak ahoz iragarri.
Bai, han gauza asko gertatu ziren, gertatu ez beharko zirenak.
Eta orain kontuan hartzen badugu Sahra Wagenknechten aliantzak Bundestagera sartzeko behar dituen botoetatik 9.000 besterik ez
dituela falta, printzipioz, guztira, orain arte jakinarazi ditugun datuen arabera, 300
hautes-barrutitan bakarrik gertatu direla halako akatsak.
300, jakinarazi dugunez, 300 hautes-barrutik irregularitate hauek dituzte.
Eta ez ditugu hautesle-kopuru guztiak ezagutzen hauteskunde-barruti hauetan, baina badakigunetan bakarrik 99.000
boto daude non irregulartasun horiek hain handiak izan ziren ezen, printzipioz, ezin dugun egiaztatu bidalitako emaitzak
benetan bozkatu zirenak ote ziren, izan ere, esan dudan bezala, hauteskunde-emaitzak ez
ziren ere iragarri hauteskunde-barruti honetan.
Horrek esan nahi du 99.000 boto ditugula, gutxienez 99.000 boto; extrapolatu eginez gero – 3.000 hautes-barrutitan
bakarrik begiratu genuen, eta guztira 90.000 inguru daude.
Hori extrapolatzen baduzu, hemen ari garen eskala ikus dezakezu.
Ez da inolako manipulaziorik behar, inork ez du engainatu behar, ezta beste ezer ere.
Baina, printzipioz, ez dugu modurik egiaztatzeko gauean Federal Itzulpen Ofizialaren bulegoan iristen
dena benetan tokian bertan zehaztutako emaitza den.
Eta ez dago botoen berriro zenbaketarik edo antzeko ezer. Beraz, printzipioz, zozketa handi bat da.
Beraz, ez dakigu Sahra Wagenknechten aliantzak bosteko portzentajea duen ala ez.
Uste dut bosteko portzentajea dutela, baina hori ezin da egiaztatu, egitura bera ez delako hauteskunde demokratikoa.
Eta, adibidez, hauteskunde-emaitza hau oraindik ez bada iragarri, nola jakin dezakegu ondoren emaitza gisa zehaztu
dutena zuzena den, edo norbaitek boto-paper batzuk gehitu edo kendu dituen, edo bestelako zerbait egin duen?
Ez dakigu, objektuak ondoren gutun-azaletan sartzen direlako.
Bide batez, horrek hurrengo puntura eramaten nau: bozka-paper batzuk ez ziren behar bezala zigilatutako gutun-azaletan sartu,
baizik eta gomazko bandekin itxita zeuden poltsa batzuetan besterik gabe, eta horrek edozein
unetan ireki eta aldatu ahal izatea ahalbidetzen zuen.
Ez inoiz suposatu egiten dutela. Baina posible da egiten dutela.
Eta hauteskunde demokratiko batean ezin dugu inpresiorik ere eman gertatutakoa ez dela zuzena.
Bereziki, esan dudan bezala, Sahra Wagenknechtekin 9.000 euroko aldea besterik ez dugunean.
9.000 boto!
9.000 boto, zehazki. 9.000 botoen aldea.
Eta hori da zehazki. Horrek esan nahi du gure hauteskundeak, nola esan ez dakit, baina zalantzarik gabe ez direla demokratikoak.
Ez datoz bat, ez dira ulergarriak, ez dira gardentzak.
Hainbeste neurritan, aginduarentzat zalantzarik gabe, zalantzarik gabe garrantzitsua da.
Eta hau orain lehen aldiz ezarri da WABEOk egindako hauteskundeen jarraipen sistematikoari esker.
Eta beste konexio bat egin al dezaket? Lehenago erreferendumetaz hitz egiten ari ginen.
Baina orain badakigunez erreferendum hauek hauteskunde moduan egiten direla, eta badakigunez emaitzak ez direla prozesu bidezko
batean erabakitzen, eta hemen oso, oso sentikorrak diren gehiengoekin ari garela – konstituzioa
aldatu ala ez erabakitzeko galderarekin – orduan
Zehazki, hori izango zen nire galdera.
Zehazki, galdera hori. Beraz, konstituzioa aldatzeko kuorum bat behar dugu.
Hau da, bozka honetan benetan parte hartzen duten herritar kopuru jakin bat.
Eta ondoren, parte-hartzaile kopuru horren barruan gehiengo jakin bat egon behar da.
Beraz, modu honetan soilik kuorum pixka bat jaitsiz gero – hau da, teorikoki konstituzio-zuzenketa baterako bi hereneko
gehiengoa dugun arren, baina, zoritxarrez, bozkatu zutenek %39,8 soilik izan ziren eta ez %40 –
orduan konstituzio-zuzenketa hau huts egin du.
Bai, eta ezin dugu kontrolatu hauteskunde-emaitzak, bozkalarien kopurua eta abar Beste modu batera esanda, bozketa-zentro honetan
emaitza ez da publikoan iragartzen, eta bozketa-zentro bakoitzean edo hauteskunde-barruti bakoitzean gutxienez pertsona bat dugu
entzuten duena, idazten duena eta gero emaitza ematen diguna egiaztatzeko; azken batean zehazten den emaitza,
egiaz, bozketa-zentroetan iragarri zuten emaitza bera da.
Beraz, demokrazia zuzen batera gure bidea aurkitzeko.
Konstituzio nazionalak aldatzeko aukera ere kontuan hartzeko, hauteskundeak behatzen aktiboak garela ziurtatu behar dugu.
Beraz, ondo ulertzen badut, hauteskunde-behatzaileak behar dira edonon.
Bai, lehenago galdetu zenuen zer egin dezakedan.
Zelula hau sortzeak ahalegin handia eskatzen du; hori aparte, zalantzarik gabe gomendatuko nuke wabeo.de webgunea bisitatzea.
Datorren urtean, uste dut, Baden-Württembergen, Mecklenburg-Vorpommernen eta
Saxonia-Anhaltin estatu hauteskundeak izango direla.
Hauteskunde hauek lehen aldiz herrialde osoan zehar behatuko dira.
Han erregistratu zaitezke, zure nortasuna egiaztatu, eta 6,50 libera kostatzen du.
6,50 euro, egiaztapen-prozesu bat dagoelako, nahiko konplikatua dena, baina horrek argi
uzten du pertsona erreal bat dagoela atzean.
Eta ondoren, benetan dena orokorrean egiaztatu dezakegu:
Azkenik iragarri dutena benetan hauteslekuetan edo hautes-barrutietan atera den
emaitza al da? Eta hori benetan zirraragarria da.
Eta hori ez dela hala izan daiteke – barrutiko administratzaile bat, Speyerko alkatea, eta hark jaso zuen hauteskunde-behatzaile
batek bidalitako gutun bat – txorakeria moduan aipatu behar dut... Egiazki, ez da xelebretasun bat, oso
tristea baizik – bozketa-behatzaile gisa bozketa-zentroan nola tratatu zuten kexatzen ari da.
Eta gero Speyereko alkate honek, barrutiko hauteskunde-arduradun gisa, erantzun bat idatzi zuen, bere ustez
oso txarra dela jendea etorri eta hauteskundeak behatzea.
Zeren horrek, funtsean, hauteskundeak behar bezala ez direla egiten adieraziko luke, eta horrela gure
demokrazia delegitimizatuko luke. Imajinatu besterik ez.
Hauteskundeen izaera publikoa gure hauteskunde-legearen eta hauteskunde-araudien oinarrizko printzipioetako bat da.
Eta orduan, eskualdeko itzulpen arduradun kualifikatu bat agertzen da eta dioenez, bere ikuspuntutik, norbaitek
hauteskundeak behatzea nahi izateak, norbaitek hemen gertatzen ari dena – beti subiranotasun-ekintza deitzen
duguna, subiranotasun-ekintza bakarra – behar bezala egiten ari den egiaztatu nahi izateak.
Hori itxura izango luke haiei konfiantzarik ez zitzaiela, han zutik zeudelako bakarrik.
Eta horrela da. Imajinatu besterik ez.
Alkateak jende horiei buruz iritzi hori du, lehenik eta behin bere karguan egotea eragin zuten pertsonei buruz.
Oso interesgarria. Oso atsegina. Ludwig jauna, eskerrik asko gurekin hitz egiteagatik!
Benetan begiak zabaltzen zituen esperientzia izan zen. Gainerako guztien gainetik, orain posible da ikustea
pertsona bakoitzak benetan zein urrats egin ditzakeen.
Lehenik eta behin, hauteskundeak behatzen parte hartu dezakezu.
Uste dut WABEOrekin harremanetan jar zaitezkeela.
Ondoren, zelula bat nola sortu edo dagoeneko existitzen den zelula batean nola batu zaitezkeen ikus dezakezu.
Orduan, besterik gabe egin behar duzu, askatasuna 'ez' hitzarekin hasten da.
Uste dut orain eman dizkiguzula lehen urrats batzuk, benetan nola ezarri dezakegun erakusten
dutenak, herritarrek kontrola berreskuratu dezaten.
Oso eskerrik asko begiak zabaltzen dituen elkarrizketa honengatik!
Eskerrik asko hemen egoteko aukera emateagatik.