WEBVTT 00:01.445 --> 00:03.398 Si nou gade sa, kiyès ki ta dwe okipe l? 00:03.398 --> 00:07.406 Mwen te etabli pwòp sant mwen ak kèk kòlèg, sa vle di: 00:07.406 --> 00:15.367 Sant pou ankèt, re-evalyasyon, pouswit legal ak prevansyon krim kont limanite. 00:15.367 --> 00:18.960 Anpil moun toujou mande, poukisa krim kont limanite? 00:18.960 --> 00:22.992 Paske sa nou te fè eksperyans isit la se te krim kont limanite. 00:22.992 --> 00:26.671 Moun yo te pèsekite. Doktè yo toujou ap pèsekite jodi a. 00:26.671 --> 00:32.880 Yo ap voye doktè nan prizon paske yo t ap fè travay yo. 00:39.648 --> 00:46.420 Kòlèg mwen Rainer Fuellmich nan prizon nan Göttingen. Li se tou yon gwo edikatè. 00:52.401 --> 00:59.131 Rekonsilyasyon ka sèlman rive si nou chanje sitiyasyon politik la. 00:59.131 --> 01:06.315 Paske sikonstans politik kote nou ye a, kote nou senpleman lage pouvwa a, pap janm mennen nan yon re-evalyasyon ki apwopriye. 01:06.315 --> 01:10.039 Paske, jan mwen te di, lè sa a, moun ki te komèt zak yo ta dwe konfwonte sa yo te fè. 01:10.039 --> 01:18.726 Pèsonn pa ka sipoze ke moun ki te komèt krim kont limanite sa yo ap leve kanpe epi di: Wi, se nou ki te fè l. 01:18.726 --> 01:27.641 E kounye a nou vle kanpe devan tribinal la nou menm, devan jij nou menm nou te chwazi yo, devan pwokirè nou menm nou te 01:27.641 --> 01:32.712 chwazi yo, pou yo ka jije si sa nou te fè a te kòrèk oswa mal. 01:32.712 --> 01:43.041 Jij yo, ki twa mwa de sa, anvan dosye RKI yo te sòti, tout te di m yo te fè tout bagay kòrèk nan moman an, kounye a 01:43.041 --> 01:49.118 yo sipoze toudenkou revize ka a... Sa p ap mache non plis. 01:49.118 --> 01:57.768 Li pral sèlman mache... – e Ralf Boes fèk anonse sa, e mwen dakò ak Ralf Boes ak anpil lòt 01:57.768 --> 02:03.381 moun. Tanpri gade sit entènèt li te mansyone a. 02:03.381 --> 02:06.420 Mwen kwè nou bezwen pase atravè eta federal yo. 02:06.420 --> 02:10.826 Nou gen pwòp konstitisyon nou nan chak eta federal. 02:10.826 --> 02:17.615 Epi, paske se konstitisyon separe, chak konstitisyon nan eta federal la pèmèt nou amande yo. 02:17.615 --> 02:21.037 Nou gen pouvwa a nan men nou. Ou jis pa konnen sa... 02:21.037 --> 02:27.779 Jodi a, mwen ta renmen akeyi avoka Ralf Ludwig ak chalè nan estidyo Kla.TV nou an. 02:27.779 --> 02:28.815 Bonjou. 02:28.815 --> 02:36.974 Nan demonstrasyon an nan Bèlen, ou te di ke nou gen pouvwa a nan men nou, men nou pa menm konnen sa. 02:36.974 --> 02:41.006 Ebyen, mwen pa konnen non plis. Mwen pa menm konnen ki kalite pouvwa mwen gen nan men mwen. 02:41.006 --> 02:47.969 E mwen pa menm konnen kijan mwen ta dwe enfliyanse desizyon politik yo, kijan sa mache. 02:47.969 --> 02:53.715 Èske ou ka ede nou, èske ou ka ede m, èske ou ka ede telespektatè yo yon ti kras? 02:53.715 --> 02:55.620 Wi, an prensip li pa twò difisil. 02:55.620 --> 03:03.316 Nou gen 16 eta federal nan Almay, e tout eta federal yo gen pwòp konstitisyon leta yo. 03:03.316 --> 03:13.761 E chak konstitisyon leta – eksepte sa ki nan Hesse, men an reyalite enkli Hesse – prevwa posiblite pou lejislasyon popilè. 03:13.761 --> 03:19.136 Sa vle di ke moun ki abite nan eta federal respektif la ka fè pwòp lwa pa yo. 03:19.136 --> 03:23.215 Epi yo pa sèlman kapab fè lwa, men yo kapab tou amande konstitisyon respektif eta a. 03:23.215 --> 03:32.074 Konsa yo ka chanje règ koeksistans yo, règ estrikti yo, estrikti politik la, nan eta federal yo si yo vle. 03:32.074 --> 03:37.449 Sa mande sèten majorite. Sa vle di ke toujou gen twa etap ki enplike. 03:37.449 --> 03:40.769 Premye etap la se yon petisyon sitwayen. Sa vle di ou prezante lide a. 03:40.769 --> 03:43.230 Ou dwe ranmase yon sèten kantite vòt. 03:43.230 --> 03:45.371 Dezyèm nan se sa yo rele yon referandòm. 03:45.371 --> 03:51.402 Sa vle di ou dwe pwouve ke yon sèten kantite moun nan peyi a enterese nan sijè sa a. 03:51.402 --> 03:58.315 Sa a se toujou etap ki pi difisil la, e yon fwa ou fin simonte l, se tankou yon eleksyon, jan nou konnen l lan, Lè sa a, yon 03:58.315 --> 04:05.229 dimanch, yo rele moun yo nan biwo vòt yo epi yo ka vote sou kesyon politik sa a oswa yon lwa k ap prezante oswa yon bagay ki 04:05.229 --> 04:11.641 sanble, epi yo ka di, kòm pèp nan eta federal sa a, nou vle li fèt konsa oswa konsa, oswa nou vle lwa sa a egziste, 04:11.641 --> 04:14.577 oswa nou vle règleman sa a oswa lòt règleman an egziste. 04:14.577 --> 04:18.022 An prensip, sa a prevwa nan konstitisyon chak eta. 04:18.022 --> 04:24.261 E sa vle di ke si nou ta vle, nou ta ka entèvni nan desizyon politik yo nou menm, olye de jis mete yon ti koche 04:24.261 --> 04:30.482 nan yon bwat chak kat oswa senk ane epi espere ke moun ki dwat yo pral eli epi pran bon desizyon yo. 04:30.482 --> 04:39.757 Ah wi. E konstitisyon eta yo – kounye a mwen yon ti jan konfonn... Nou gen tou yon Lwa Fondamantal. 04:39.757 --> 04:47.028 Kisa sa ye? Yon jan, li pa mache nan nivo federal la, li sèlman mache nan nivo leta a. Poukisa? 04:47.028 --> 04:52.594 Wi, byen, natirèlman nou gen Lwa Fondamantal la, e Lwa Fondamantal la aktyèlman rele Lwa Fondamantal – pa 04:52.594 --> 04:57.780 Konstitisyon Almay oswa Konstitisyon Alman, men pito "Lwa Fondamantal pou Repiblik Federal Almay la". 04:57.780 --> 05:03.037 Sa gen rezon istorik, natirèlman. Apre Dezyèm Gè Mondyal la, Almay te divize. 05:03.037 --> 05:12.279 Almay te okipe, okipe pa diferan, an reyalite pa kat pisans viktorye yo, e Almay te prèske divize teritoryalman. 05:12.279 --> 05:16.927 Sa te vle di ke entegrite teritoryal Anpi Alman an pa t egziste ankò. 05:16.927 --> 05:25.021 Epi Lame Fwad la te kòmanse, ant Lwès la ak Lès la, esansyèlman Larisi – e nan epòk sa a Inyon Sovyetik la. 05:25.021 --> 05:33.001 Epi pouvwa oksidantal yo te gen opinyon diferan sou kijan pou jere Almay, kijan pou trete Almay, ak kisa avni Almay ta dwe ye. 05:33.001 --> 05:41.299 Epi wi, sa te mennen nan etablisman Repiblik Federal Almay an 1949, e Repiblik Federal Almay se, 05:41.299 --> 05:45.850 natirèlman, sèlman yon pati nan tout Reich Alman an. 05:45.850 --> 05:52.499 Epi nan epòk sa a, yo te toujou panse ke yon solisyon ta finalman jwenn, yon solisyon pou tout Almay, e se poutèt sa yo pa t kreye 05:52.499 --> 05:58.688 yon konstitisyon Alman, paske konstitisyon an te ka sèlman kreye pou tout teritwa Reich la, ansyen teritwa Reich la, tout 05:58.688 --> 06:02.313 teritwa Alman an, e se poutèt sa yo te rele l Lwa Fondamantal. 06:02.313 --> 06:09.125 Sa a se fondamantalman lwa fondamantal twa pisans Alye ki te genyen yo, ki te negosye apre sa ak 06:09.125 --> 06:12.698 politisyen yo nan Herren-Chiemsee, plis ou mwens. 06:12.698 --> 06:15.903 Epi Lwa Fondamantal sa a te siviv tou apre reyinyon an. 06:15.903 --> 06:22.969 Menm lè sa a, byenke sa te prevwa nan Lwa Fondamantal la, yo pa t kreye yon konstitisyon pou tout Almay, men pito 06:22.969 --> 06:26.495 yo te kontinye Lwa Fondamantal la kòm yon konstitisyon. 06:26.495 --> 06:32.464 E mwen toujou di ke yon konstitisyon ka sèlman yon konstitisyon si li gen yon sovèren. 06:32.464 --> 06:39.040 Epi sovèren an se pa, jan Carl Schmitt senpleman deklare, moun ki detèmine eta ijans lan, men pito moun ki kapab chanje règ yo. 06:39.040 --> 06:43.276 E konstitisyon nou an pa prevwa pou moun ka chanje règ yo. 06:43.276 --> 06:49.812 Sa vle di ke Lwa Fondamantal la pa ka yon konstitisyon nan sans sa a, paske Lwa Fondamantal la pa rekonèt okenn pouvwa souverèn. 06:49.812 --> 06:56.440 Oswa sèl akt sovèren nou konnen kòm sitwayen se egzakteman eleksyon an – eli Bundestag la yon fwa chak kat ane. 06:56.440 --> 07:00.280 E se sèl patisipasyon pèp la nan Repiblik Federasyon Almay la. 07:00.280 --> 07:03.534 Sinon, pa gen anyen ki planifye. Pa gen okenn lejislasyon popilè. 07:03.534 --> 07:09.674 Malgre Atik 20 toujou presize ke souverèn nan detèmine politik la atravè eleksyon ak 07:09.674 --> 07:13.120 referandòm, pa gen okenn referandòm nan Almay. 07:13.120 --> 07:17.026 Pa gen okenn lwa sou vòt, e kidonk pa gen okenn vòt. 07:17.026 --> 07:24.218 Apre sa, gen Atik 146, ki presize ke pèp Alman an ka adopte yon nouvo konstitisyon oswa yon konstitisyon. 07:24.218 --> 07:29.038 Anpil avoka konstitisyonèl di paragraf sa a oswa atik sa a pa aplike, ke nòm sa a pa aplike. 07:29.038 --> 07:39.048 Yon moun ta ka diskite sa anpil, men nan chak konstitisyon eta nan Almay gen posiblite pou moun entèvni aktivman nan 07:39.048 --> 07:48.407 pwosesis lejislatif la atravè twa etap mwen sot mansyone yo, pou kreye lwa yo menm, e konsa chanje règ yo menm. 07:48.407 --> 07:54.847 E se pa sèlman règ aplikasyon yo ki ka chanje lwa, men yo menm – jan mwen te di, ak yon ti kòmantè sou 07:54.847 --> 08:00.600 Hesse – ka chanje konstitisyon nan chak eta federal, sa vle di chanje règ koekzistans yo. 08:00.600 --> 08:03.733 Gen de valè esansyèl ki dwe respekte. 08:03.733 --> 08:08.952 Sa se toujou prensip demokrasi a, sa vle di ke chak desizyon politik dwe baze sou volonte pèp la. 08:08.952 --> 08:15.798 Dezyèm lan se garanti diyite imen. Kidonk, nou pa dwe chanje règ yo nan yon fason ki ta elimine garanti diyite imen. 08:15.798 --> 08:21.501 Men se sèl règ sa yo, e nan kad règ sa yo, moun nan chak eta federal ka deside pou tèt yo. 08:21.501 --> 08:26.584 Kidonk, pa egzanp, nou ta ka deside ke nou pa vle elè gouvènman leta a oswa palman leta a chak senk 08:26.584 --> 08:29.112 (koreksyon: kat) ane ankò, men pito nou vle elè yo chak de ane. 08:29.112 --> 08:34.631 Oswa nou ta ka deside ke nou pa vle yon gouvènman leta ankò, men ke palman leta a ta dwe 08:34.631 --> 08:37.855 nonmen administratè pou fè sèten travay, elatriye. 08:37.855 --> 08:43.763 Nou ta ka tou, teyorikman, elimine Palman an si nou te gen yon altènativ ki, olye pou l 08:43.763 --> 08:47.284 reprezante volonte demokratik la, ta eksprime li. 08:47.284 --> 08:53.370 Kidonk nou ka chanje anpil, men sèlman nan nivo leta, pa vrèman nan nivo nasyonal la. 08:53.370 --> 08:57.721 Wi, trè enteresan. E kijan yo ka inisye yon pwosesis konsa? 08:57.721 --> 09:08.913 Ann sipoze nou ta vle chanje yon bagay nan tout estrikti politik sa a, oswa nou ta vle chanje fason yo nonmen jij yo, 09:08.913 --> 09:19.438 pa egzanp, oswa menm pwokirè piblik yo, pou yo pa nonmen yo ankò pa Ministè Jistis la, men pito pa pèp la. 09:19.438 --> 09:22.353 Kijan ou ka fè sa? Kijan ou ka pran inisyativ la? 09:22.353 --> 09:27.587 Fondamantalman, jan mwen te di, tout lwa, enkli konstitisyon leta yo, ka chanje. 09:27.587 --> 09:32.040 Epi an prensip, nenpòt moun ka senpleman lanse yon inisyativ; youn oswa de moun ka lanse yon inisyativ... 09:32.040 --> 09:32.760 …Kidonk, nou toulede? 09:32.760 --> 09:39.345 Nou ta ka toulede – byen, pwobableman pa kounye a, paske nou pa abite nan menm eta a, men an prensip, wi. 09:39.345 --> 09:44.876 Si nou te viv nan menm eta federal la, nou ta ka senpleman di ke nou vle yon chanjman nan lwa a. 09:44.876 --> 09:49.989 Apre sa, nou prepare yon pwojè lwa, jan nou wè l – an lòt mo, sa nou fè. 09:49.989 --> 09:50.454 Mhm. 09:50.454 --> 09:58.574 Genyen tou diferans. Ou ka soumèt demann piblik tou, sa vle di Palman an dwe okipe sèten demann epi fè 09:58.574 --> 10:02.977 yon sesyon, yon sesyon palmanè, pou okipe pwoblèm nan. 10:02.977 --> 10:10.396 Men kounye a, anba lejislasyon popilè, nou toulede ekri yon pwojè lwa, pou nou di, epi soumèt 10:10.396 --> 10:15.055 li, anjeneral bay komite prezidan palman leta a. 10:15.055 --> 10:23.495 Epi y ap anonse nòmalman ke kounye a y ap lanse isit la yon inisyativ sitwayen, ak chanjman sa a nan lwa a. 10:23.495 --> 10:28.845 Epi nou ka kòmanse epi ranmase vòt pou amannman lejislatif sa a nou genyen. 10:28.845 --> 10:35.516 Epi yon fwa nou rive jwenn yon kowòm sèten – nan premye etap la li relativman ba, nan kèk peyi li se sèlman 10:35.516 --> 10:41.490 6,000 oswa 5,000 vòt – yon fwa nou gen vòt sa yo, nou gen dwa lanse sa yo rele yon referandòm. 10:41.490 --> 10:47.873 Sa vle di ke palman leta a pral konsidere petisyon sitwayen yo epi li ka apwouve li oswa li pa ka 10:47.873 --> 10:51.579 apwouve li. Nan ka sa a, pa t ap gen okenn referandòm. 10:51.579 --> 10:58.696 Apre sa, li ale nan yon referandòm, e pou yon referandòm ou dwe ranmase yon kantite siyati nan yon 10:58.696 --> 11:02.438 peryòd tan ki fikse, anjeneral ant sis ak uit mwa. 11:02.438 --> 11:08.640 Epi yon fwa yo fin depase kowòm sa a, palman leta a pral revize kesyon an epi deside si 11:08.640 --> 11:12.016 wi ou non pou apwouve inisyativ lejislatif la. 11:12.016 --> 11:17.185 E si li pa apwouve li, ap gen yon referandòm, ki tankou yon eleksyon. 11:17.185 --> 11:19.697 Apre sa, yo rele sitwayen yo pou vote yon dimanch. 11:19.697 --> 11:24.313 Epi yo di: Oke. Yo mande sitwayen yo si yo vle lwa sa a, wi oswa non. 11:24.313 --> 11:30.904 Jan ou te di nan demonstrasyon an nan Bèlen, desizyon final la dwe ankò pran pa pèp la. 11:30.904 --> 11:40.079 Sa a ta ka konsa inisye nan pratik atravè konstitisyon nasyonal sa yo. 11:40.079 --> 11:48.009 Wi, egzakteman. Pandan pandemi kowonaviris la, nou te wè kijan politik te anvayi lavi moun. 11:48.009 --> 11:53.665 E mwen panse li dwe posib pou moun defann tèt yo kont politik entruzif sa yo. 11:53.665 --> 11:58.813 E sa mwen sot dekri a, etap sa yo, twa etap sa yo, pran yon etènite. 11:58.813 --> 12:01.563 E jiskaske lè sa a, natirèlman, nou pa t ka anpeche anyen. 12:01.563 --> 12:08.258 E se poutèt sa mwen sijere pou nou premye mete sa yo rele dwa veto nan tout konstitisyon leta yo. 12:08.258 --> 12:15.399 Kidonk, nou di fondamantalman ke chak lwa ak chak règleman ke gouvènman leta a adopte ap antre an vigè pi bonè apre twa mwa. 12:15.399 --> 12:21.399 Pandan twa mwa sa yo, moun ki gen yon sèten kowòm gen tan pou ranmase siyati. 12:21.399 --> 12:27.637 E si yo gen yon kantite siyati, mwen panse se de pousan edmi nan popilasyon an, men sa ka òganize yon 12:27.637 --> 12:30.115 lòt jan, lè sa a ap gen yon referandòm sou lwa sa a. 12:30.115 --> 12:33.065 Paske lè sa a, de pousan edmi yo te di fondamantalman, nou pa vle lwa sa a. 12:33.065 --> 12:36.774 Sa pa piti ditou. Mwen vle di, senk pousan se yon faksyon nan palman leta a. 12:36.774 --> 12:39.375 Kidonk isit la, de pousan edmi ap di nou pa vle sa. 12:39.375 --> 12:47.860 Ke tout popilasyon an, sètadi sitwayen nan eta federal konsène a, vote pou deside si yo vle lwa oswa règleman sa a. 12:47.860 --> 12:54.499 Men si lejislatè a prezante yon règleman oswa yon lwa – paske li di li absoliman ijan, nou dwe fè l vit kounye a 12:54.499 --> 13:00.213 – si li pa bay peryòd twa mwa a, lè sa a li obligatwa pou vote sou lwa sa a, sou règleman sa a. 13:00.213 --> 13:06.122 Pou nou pa fini nan yon sitiyasyon kote lejislatè yo ap vote lwa yo prese prese. 13:06.122 --> 13:12.568 Mwen toujou di ke si moun te kapab vote sou egzijans pou mete mask la, yo pa t ap entwodui li. 13:12.568 --> 13:19.042 Wi, egzijans pou mete mask la te esansyèlman entwodwi nan yon operasyon sekrè, e se sa ki te kreye pè a okòmansman, ki te 13:19.042 --> 13:22.818 vin tounen yon kondisyon pou moun te ka pran vaksen, pa egzanp. 13:22.818 --> 13:30.282 E nou dwe di ke si yo vle pase lwa anba kouvèti fènwa, pou nou di konsa, ki pral antre an vigè nan yon ti tan, 13:30.282 --> 13:37.568 politisyen yo dwe imedyatman epi toujou mete lwa sa yo sou vòt pèp la pou pèp la ka di "non" si sa nesesè. 13:37.568 --> 13:41.512 Se dwa veto sa a, otorite final pou pran desizyon, jan mwen toujou di. Wi. 13:41.512 --> 13:46.918 Pèp la ka di "non" e bagay yo pa ka fèt konsa. 13:46.918 --> 13:49.424 Nou ka fè sa. Nou ka fè sa nan chak eta federal. 13:49.424 --> 13:55.216 E sa ta fè politisyen yo konprann klèman ke chak lwa yo adopte – kounye a, pa egzanp, nan nivo 13:55.216 --> 13:58.384 federal la, se egzakteman dèt sa yo yo te akimile. 13:58.384 --> 14:04.434 Men, pou egzanp, li ta posib tou pou di... Menm ak lwa federal yo, Konsèy Federal la dwe bay apwobasyon li. 14:04.434 --> 14:09.714 E si nou menm, kòm popilasyon eta federal yo, di gouvènman an ke yo pa gen dwa dakò ak 14:09.714 --> 14:12.535 sa, lè sa a dèt sa yo pa t ap pran, pa egzanp. 14:12.535 --> 14:19.511 E nou menm, kòm popilasyon, dwe gen pouvwa sa a, pou nou pa sèlman vote yon sèl fwa epi apre sa pa gen okenn kontwòl sou sa 14:19.511 --> 14:26.600 politisyen yo fè nan ka endividyèl, sou ki koalisyon ki fòme, sou fason politisyen yo deside, men pou nou menm, kòm sitwayen, 14:26.600 --> 14:31.239 nou ka di nenpòt ki lè sou chak sijè politik, "Nou pa vle sa." 14:31.239 --> 14:38.910 Èske gen deja siy ke gwoup yo ap travay nan direksyon sa a, ke yo pran inisyativ la? 14:38.910 --> 14:41.871 Wi, lide ki dèyè tout bagay la se fè l totalman desantralize. 14:41.871 --> 14:44.376 Kidonk nou pa vle yon òganizasyon santral fè sa. 14:44.376 --> 14:49.246 Olye de sa, nou te di fondamantalman ke de bagay esansyèl pou nou. 14:49.246 --> 14:56.332 Gwoup ak òganizasyon ki fè sa yo dwe tèt yo kominike youn ak lòt demokratikman nan yon sèten fason. 14:56.332 --> 14:58.480 Nou di, toujou pran desizyon ki baze sou akseptasyon. 14:58.480 --> 15:05.160 Sa vle di ke si nou vle genyen yon demokrasi otantik, nou dwe pratike l nou menm anvan sou yon ti echèl. 15:05.160 --> 15:08.805 Sa vle di nou pa ka egzije pou sosyete nou an demokratik. 15:08.805 --> 15:13.648 E nou menm, sou yon ti echèl, nan zòn kote nou opere a, nou pa aji demokratikman youn ak lòt, 15:13.648 --> 15:16.277 nou pa aji nan yon fason ki baze sou akseptasyon. 15:16.277 --> 15:21.503 Kidonk, sa se yon desizyon enpòtan nan sikonstans sa yo. 15:21.503 --> 15:29.200 E dezyèm pwen an se konsidere kijan nou ka motive otan moun ke posib pou asire ke ase siyati ranmase pou 15:29.200 --> 15:33.605 yon referandòm konsa, oswa okòmansman pou petisyon an. 15:33.605 --> 15:39.652 Epi sa ta dwe totalman desantralize, fèt pa ti selil ki pi byen plase pou deside lokalman pase nenpòt moun ki nan 15:39.652 --> 15:43.092 sant sou ki pwoblèm ki genyen, sa ki enteresan, elatriye. 15:43.092 --> 15:46.490 Epi gen anpil inisyativ k ap fòme kounye a. 15:46.490 --> 15:50.772 Nou jis te sijere sa epi nou te di, "Ale, fè yon bagay." 15:50.772 --> 15:53.537 Epi kounye a yo envite nou nan Baden-Württemberg. 15:53.537 --> 16:00.670 Gen yon gwo sèk inisyativ ki vle fè sa, ki vle aplike li. 16:00.670 --> 16:08.037 Mwen fèk rive soti nan Saxony-Anhalt, yon ti tan anvan entèvyou sa a. Mwen te nan Güsten nan Saxony-Anhalt. 16:08.037 --> 16:13.723 Yon gwo kantite manm ak asosyasyon lokal ki soti nan òganizasyon de baz DieBasis, ki enterese tou 16:13.723 --> 16:16.936 nan kalite demokrasi de baz sa a, te rankontre la. 16:16.936 --> 16:24.436 E se egzakteman sa nou te fè. Fondamantalman, nou jis te diskite poukisa nenpòt moun ta dwe chwazi opsyon debaz la. 16:24.436 --> 16:28.022 Epi, etonanman, se egzakteman rezilta sa a li te ye: 16:28.022 --> 16:35.093 Paske nou se moun ki finalman reprezante kalite demokrasi popilè sa a – kote desizyon yo pran sou baz sibsidyarite soti anba pou 16:35.093 --> 16:40.731 monte e pa ankò soti anlè pou desann, kote nou dezentralize, kote tout desizyon enpòtan yo pran lokalman, 16:40.731 --> 16:43.897 e kote tout moun patisipe nan tout desizyon politik. 16:43.897 --> 16:48.740 Sa a se vrèman pwen vant inik baz la. E nou vle kominike sa pi fò bay mond lan. 16:48.740 --> 16:53.311 Se egzakteman lide sa a, sètadi: desizyon yo pran anba, pa anwo. 16:53.311 --> 17:01.554 Nou pa bezwen yon biwo santral pou pran desizyon pou nou; pito, tout desizyon enpòtan ki afekte lavi nou pran lokalman. 17:01.554 --> 17:10.140 Epi, an prensip, si ou gen yon gwo zòn tè ak tout sa, desizyon yo ka pran lokalman e ansanm pou tout moun. 17:10.140 --> 17:22.037 Wi, trè enteresan, paske ou toujou tande moun di ke moun ki an tèt yo fè sa yo vle avè nou e pa gen anyen nou ka fè pou sa. 17:22.037 --> 17:24.623 Yo oblije sipòte tout sa, menm jan ak lapli ak nèj. 17:24.623 --> 17:29.944 Fren dèt la lage e peyi nou an ap tonbe lib. 17:29.944 --> 17:34.020 Men li vrèman enteresan ke yo finalman jwenn yon fason. 17:34.020 --> 17:41.523 Kisa mwen ta ka fè kounye a, pou egzanp, ki kote mwen ta ka patisipe si mwen ta enterese, jan ou te di a, pou 17:41.523 --> 17:45.955 reprann pouvwa ki aktyèlman pou mwen? Kisa mwen ta ka fè? 17:45.955 --> 17:56.791 Byen, an premye, li sifi pou senpleman kòmanse yon gwoup nan katye ou. 17:56.791 --> 17:59.143 Oswa li pa menm bezwen yon gwoup; nou rele l yon selil. 17:59.143 --> 18:06.913 Kidonk, jis rankontre zanmi nan katye ou – de preferans nan katye a – rasanble ak moun. 18:06.913 --> 18:10.117 Epi li, pa egzanp, "Poukisa Ti Mouton yo An Silans?" pa Rainer Mausfeld. 18:10.117 --> 18:16.346 Paske Rainer Mausfeld analize trè, trè byen nan liv sa a kijan estrikti politik nou an fonksyone vrèman, poukisa nou pa gen 18:16.346 --> 18:21.005 okenn vwa, poukisa nou gen yon demokrasi reprezantativ ki pa gen anyen pou wè ak demokrasi e 18:21.005 --> 18:23.461 ki pa pèmèt nou vrèman pran pwòp desizyon nou. 18:23.461 --> 18:26.800 Ki objektif la? Kisa Mesye Mausfeld di? 18:26.800 --> 18:33.637 Byen, Mesye Mausfeld fondamantalman ap di ke sa a, nan fondasyon Lèzetazini d Amerik, plis ou mwens 18:33.637 --> 18:37.736 premye konstitisyon an, premye konstitisyon demokratik la. 18:37.736 --> 18:40.435 Byen, gen kèk deba sou sa; konstitisyon Polonè a te pi rapid. 18:40.435 --> 18:44.800 Men premye gwo konstitisyon demokratik la te, natirèlman, Konstitisyon Ameriken an. 18:44.800 --> 18:49.450 Epi Papa Fondatè Ameriken yo te aktyèlman diskite sou sa nan epòk la: 18:49.450 --> 18:55.075 Èske nou vle entwodui demokrasi dirèk, kote nou enplike pèp la nan pran desizyon, oswa èske nou vle demokrasi 18:55.075 --> 18:58.403 reprezantatif – ki an reyalite se yon kontradiksyon nan tèm yo. 18:58.403 --> 19:03.540 Demokrasi reprezantatif – ou swa reprezantatif swa demokratik – kidonk yon demokrasi reprezantatif 19:03.540 --> 19:06.598 se, lè ou panse sou li pi pre, yon kontradiksyon. 19:06.598 --> 19:15.229 Epi nan moman sa a, nou reyalize ke si nou te gen yon pouvwa demokratik reyèl ki soti nan baz la, richès moun ki rich 19:15.229 --> 19:24.207 yo ta an danje, paske moun ki pòv yo ta ka deside demokratikman ke lajan oswa byen yo ta dwe distribye yon lòt fason. 19:24.207 --> 19:26.022 Se te yon konsiderasyon ekonomik sèlman, natirèlman. 19:26.022 --> 19:33.853 Epi nou te konsidere kijan nou ta ka toujou rele l yon demokrasi, men estriktire l yon fason pou li pa t yon demokrasi. 19:33.853 --> 19:36.551 E se demokrasi reprezantatif nou genyen kounye a. 19:36.551 --> 19:41.512 Kidonk, jan mwen te di, sa ou sot di a, fason moun yo ap viv li, se vrèman konsa li ye. 19:41.512 --> 19:44.348 Moun ki anlè yo ap fè yon bagay e nou pa ka deside anyen. 19:44.348 --> 19:50.325 Santi sa a pa twonpe, men pito li se konsa: nou fè kwa nou, epi se fini... 19:50.325 --> 19:52.090 E se sa menm, nou pa konnen anyen ditou! 19:52.090 --> 19:59.110 Kidonk, nenpòt moun ki te vote pou CDU a kounye a pwobableman pa t atann pou yo fini ak politik ki pi vèt pase sa yo 19:59.110 --> 20:02.900 te genyen anvan ak Pati Vèt la, ke yo te vote pou retire. 20:02.900 --> 20:04.809 Sa pa t sa moun yo te vle. 20:04.809 --> 20:09.755 Mwen pa konnen, men mwen sipoze yo pa t vle, sinon yo t ap vote pou Vèt yo e pa pou CDU a. 20:09.755 --> 20:14.965 Men pa gen anyen yo ka fè. Kounye a y ap chita la pandan kat ane, epi moun yo pral panse, oke, pwochen fwa n ap montre yo. 20:14.965 --> 20:17.489 Men nou pap vote pou CDU a fwa sa a, n ap vote pou SPD a. 20:17.489 --> 20:20.528 Se sa nou toujou fè eksperyans. Epi ankò anyen pa chanje. 20:20.528 --> 20:24.169 Lè sa a, yo sezi nèt lè lòt yo vini, paske anyen pa chanje ankò. 20:24.169 --> 20:29.106 Paske nou pa ka enfliyanse desizyon politik endividyèl yo. 20:29.106 --> 20:34.122 E nou ka fè sa an prensip dapre konstitisyon eta yo, men nou pa fè l. 20:34.122 --> 20:37.892 Rainer Mausfeld di sa menm. Yo tankou ilizyonis k ap kanpe devan li. 20:37.892 --> 20:45.512 Pòt sa yo egziste, e ilizyonis yo, majisyen yo, kanpe devan yo epi yo kache yo efektivman devan nou, atravè yo nou ta ka mache. 20:45.512 --> 20:52.592 Epi demokrasi reprezantatif ka dekri kòm yon oligachi elit, yon oligachi elektoral, yon aristokrasi, oswa kèlkeswa sa ou vle. 20:52.592 --> 21:00.473 Paske nou gen dwa chwazi pami yon sèten kantite elit moun ki pral dirije nou pou kat ane k ap vini yo. 21:00.473 --> 21:03.083 Men nou pa vrèman gen chwa pou chanje anyen. 21:03.083 --> 21:07.122 Nou ka sèlman fè sa si nou kapab entèvni nan desizyon politik endividyèl yo. 21:07.122 --> 21:10.489 E obstak yo jis twò wo. Se sa nou pa ka fè kounye a. 21:10.489 --> 21:12.408 Epi lide libète a kòmanse ak non. 21:12.408 --> 21:20.087 Kidonk, konsènan pwojè sa a mwen te inisye nan Bèlen, fòk nou di klè ke nou dwe mete otorite pou pran 21:20.087 --> 21:24.217 desizyon final sou chak dosye politik nan men pèp la. 21:24.217 --> 21:27.090 Nou dwe deside: èske nou vle leve fren dèt la? 21:27.090 --> 21:30.372 Nou dwe deside kijan sistèm edikasyon nou an estriktire. 21:30.372 --> 21:34.180 Nou dwe deside kijan sistèm jistis nou an estriktire. 21:34.180 --> 21:39.106 Nou dwe deside kijan nou vle enèji nou ak tout lòt bagay konsa. 21:39.106 --> 21:40.770 Nou ka pran tout desizyon sa yo poukont nou. 21:40.770 --> 21:49.856 Epi mwen kenbe ke okenn moun pa ka pran yon desizyon ki pi mal pase nenpòt ekspè oswa nenpòt moun ki deziyen kòm ekspè. 21:49.856 --> 21:52.278 Yo lib pou bay konsèy ak opinyon yo sou sijè a. 21:52.278 --> 21:55.865 Men, pou mwen menm, mwen kwè mwen konplètman kapab pran pwòp desizyon mwen, e mwen fè konfyans 21:55.865 --> 21:57.760 tout lòt moun nan Almay pou yo fè menm bagay la. 21:57.760 --> 22:09.239 Byen, konsidere politik dènye ane yo, sa ta dwe klè pou tout moun ke yo te ka fè yon pi bon travay poukont yo. 22:09.239 --> 22:18.473 Konsa mwen ta ka kòmanse mete sou pye yon selil nan zòn mwen an epi jis pran inisyativ la. 22:18.473 --> 22:23.567 Men ki kote mwen ta ka jwenn ankourajman, pa egzanp, oswa resevwa fidbak? 22:23.567 --> 22:28.434 Èske gen yon sit entènèt kote yon moun ka aprann plis sou sa? Èske ou ka ban nou yon konsèy? 22:28.434 --> 22:37.622 Kidonk sit wèb la poko sou entènèt, men "freiheit-beginnt-mit-nein.de" egziste. 22:37.622 --> 22:40.137 Jan sa di la a: Libète kòmanse ak non. 22:40.137 --> 22:46.153 Paj sa a ka sou entènèt tou lè entèvyou sa a pibliye. 22:46.153 --> 22:51.040 Nou kounye a nan dènye etap pou fini li. Enfòmasyon yo ap disponib lè sa a. 22:51.040 --> 22:55.262 Men lide a la, epi ap gen tou yon opòtinite pou fè rezo. 22:55.262 --> 23:00.616 Men, opsyon rezo a pral òganize konsa ke w ap oblije fè rezo nan fòm analòg. 23:00.616 --> 23:05.601 Epi sa ka repwodui dijitalman. Kidonk nou pa vle moun fè rezo dijitalman. 23:05.601 --> 23:09.924 Pou moun yo, jan nou ap fè eksperyans kounye a, ekri youn lòt sou rezo sosyal yo elatriye, 23:09.924 --> 23:12.780 eksprime kòlè yo, gen anpil lide, ekri anpil bagay. 23:12.780 --> 23:16.679 Olye de sa, moun bezwen fè rezo lokalman an pèsòn. 23:16.679 --> 23:21.933 E si yo konekte nan menm fason an, yo ka montre tou sou pòtal la ke nou se yon gwoup 23:21.933 --> 23:24.106 oswa yon selil, nou la, nou vle fè yon bagay. 23:24.106 --> 23:29.866 Yo ka tou chèche èd nan men lòt moun, ofri èd bay lòt moun, elatriye. 23:29.866 --> 23:32.007 Men nou plis konsène ak rezo analòg. 23:32.007 --> 23:43.273 Nou vle moun yo fè rezo youn ak lòt lokalman, kòmanse diskite youn ak lòt epi kenbe lide sa a nan tèt yo: nou ka chanje sosyete 23:43.273 --> 23:48.376 sa a lè nou finalman ranmase ase siyati pou referandòm sa a. 23:48.376 --> 23:56.336 Paske dezyèm etap sa a tèlman difisil; jwenn 200,000 siyati se vrèman difisil. Nan Saxony, se 450,000. 23:56.336 --> 23:59.368 Men nou ka fè l si moun fè rezo anvan. 23:59.368 --> 24:01.516 Epi yo ta dwe angaje yo nan diskisyon politik youn ak lòt. 24:01.516 --> 24:08.089 Men yo ta dwe aprann tou kijan pou kreye yon espas pou deba kote moun ka diskite sou pwoblèm yo ouvètman, san 24:08.089 --> 24:14.626 patipri e demokratikman, e kote menm opinyon ekstrèm yo tolere – yon bagay Rainer Mausfeld pale sou li tou. 24:14.626 --> 24:22.001 Pa dwe gen okenn firewall. Opinyon ekstrèm yo enpòtan pou fòme opinyon nan yon demokrasi. Opinyon ekstrèm yo pa janm genyen. 24:22.001 --> 24:29.243 Men yo nesesè pou jwenn yon bon opinyon sosyal, yon bon reprezantasyon sosyal, kèlkeswa jan sosyete a gwo. 24:29.243 --> 24:38.060 E se sa moun aprann. Se lide nou, pou yo kòmanse diskite bagay youn ak lòt konsa, pou yo konprann konsa: 24:38.060 --> 24:41.579 Kijan nou reyisi pran desizyon ke tout moun ka sipòte? 24:41.579 --> 24:45.149 E si nou ka fè l sou ti echèl, nou ka fè l sou gwo echèl tou. 24:45.149 --> 24:57.451 Wi, byen, si m konprann byen, li enpòtan pou aprann pale youn ak lòt ankò, pou aprann tolere lòt opinyon, pou aprann travay ansanm 24:57.451 --> 25:09.485 pou atenn yon objektif komen, epi pou pare pou pran responsablite, pou pare pou pran desizyon, pou fè fas ak pwoblèm elatriye. 25:09.485 --> 25:14.534 Men sa pa vle di delege sa bay politisyen ki fè sa yo vle avè w, men pito di ankò: 25:14.534 --> 25:21.584 Mwen vrèman gen konfyans, mwen ap reprann responsablite a nan pwòp men mwen. 25:21.584 --> 25:24.231 Bagay ki pi enpòtan an se yon pwen ki vrèman enpòtan. 25:24.231 --> 25:29.301 Ou te di nan diskou ou a ke ou pa t enkli yon pwen ki te trè enpòtan, oswa an reyalite 25:29.301 --> 25:32.214 pwen ki pi enpòtan pou mwen, nan lis pwen ou yo. 25:32.214 --> 25:38.046 Ou te sètènman panse sa, men ou pa t di li, sètadi: Bagay ki pi enpòtan an se pa pale youn ak lòt, men koute youn ak lòt. 25:38.046 --> 25:42.523 Nou pale souvan. Lè nou gade emisyon pale sa yo, pa egzanp, ki toupatou sou televizyon, 25:42.523 --> 25:45.309 anpil moun ap pale. Men pèsonn pa koute lòt moun. 25:45.309 --> 25:53.256 E sistèm nou pwopoze a, sètadi nou sijere yon fason espesifik pou selil yo pran desizyon ansanm, sètadi atravè konstriksyon 25:53.256 --> 25:57.542 konsansis sistemik, se esansyèlman sou koute youn lòt an premye. 25:57.542 --> 26:02.972 Tout moun gen menm opòtinite pou eksprime tèt yo, e pèsonn pa gen dwa kritike lòt moun pou sa yo di. 26:02.972 --> 26:08.024 Olye de sa, deklarasyon an rete. Kidonk nou poze yon kesyon, nou vle rezoud yon pwoblèm, epi gen repons pou li. 26:08.024 --> 26:11.881 E tout moun gen dwa bay repons yo, e pèsonn pa gen dwa kritike repons yon lòt moun. 26:11.881 --> 26:16.191 Epi lè nou mande apre sa, ki jan rezistans ou fò? 26:16.191 --> 26:21.584 Kidonk, kisa ou santi andedan lè ou di sa se repons ki kòrèk pou kesyon sa a? Kisa ou santi lè sa a? 26:21.584 --> 26:27.475 E se poutèt sa yo di libète kòmanse ak non. Paske si mwen santi yon bagay pa bon pou mwen, mwen dwe kapab di non. 26:27.475 --> 26:30.217 Fòk mwen di, mwen pa vle sa – menm jan ak vaksen kowonaviris la oswa ak mask la. 26:30.217 --> 26:33.695 Lè m reyalize ke mwen pa vle sa, mwen dwe kapab di non. Paske se libète. 26:33.695 --> 26:37.220 Libète se kapab di: Non, mwen pa vle sa. Sa afekte sèlman mwen. 26:37.220 --> 26:40.678 E libète toujou kòmanse ak "non." Se poutèt sa yo rele l konsa. 26:40.678 --> 26:46.344 Paske chak fwa mwen di "sispann", mwen santi rezistans isit la, epi yo fòme yon opinyon an gwoup, epi mwen reyalize mwen 26:46.344 --> 26:49.677 pa vle sa, lè sa a mwen di: Sispann, non, mwen pa alèz ak sa! 26:49.677 --> 26:51.999 Epi gwoup la koute! Epi gwoup la reyalize: 26:51.999 --> 26:57.840 Oke, moun sa a ap soufri, kidonk petèt nou bezwen chanje desizyon nou yon ti kras pou doulè lòt moun nan disparèt. 26:57.840 --> 27:03.764 Epi toudenkou ou jwenn yon solisyon ke tout gwoup la, selil la, sosyete a oswa kominote a aksepte. 27:03.764 --> 27:11.124 Kidonk, finalman, dwa veto a pa plis pase sa. Nou toujou jwenn solisyon ki akseptab pou moun ki afekte yo. 27:11.124 --> 27:15.280 Paske nou koute "non" tout moun ki di, "Mwen pa alèz ak sa." 27:15.280 --> 27:20.006 Se lide ki dèyè sa. E nenpòt moun ka fè l. 27:20.006 --> 27:22.180 Men ou ka sèlman fè sa poukont ou. 27:22.180 --> 27:26.074 Nou pa ka òganize sa ni delege l nan okenn fason, men nou ka sèlman ankouraje l. 27:26.074 --> 27:30.569 Epi moun fè sa. E nou ka aplike sa nan sosyete a tou. 27:30.569 --> 27:39.538 Wi. Ou te mansyone ke nou pa gen yon demokrasi vre paske nou gen yon demokrasi reprezantan. 27:39.538 --> 27:50.332 Kounye a ou te mansyone tou, nan fen entèvyou sa a, ke ou te di mwen te gen pwoblèm tou ak eleksyon sa yo, ke yo pa t 27:50.332 --> 27:56.897 vrèman fèt demokratikman. Aparamman te gen kèk manipilasyon. 27:56.897 --> 28:03.786 Premyeman, èske ou ka eksplike m ak telespektatè yo ankò sa ki vin parèt aklè oswa sa nou vin 28:03.786 --> 28:08.180 konnen, epi kijan nou ta ka konbat sa alavni? 28:08.180 --> 28:15.816 Kidonk, an premye, sèl aksyon ke pèp souverèn nan Almay gen dwa pran se (eleksyon an). 28:15.816 --> 28:19.487 Mwen te di pi bonè ke, selon mwen, se pa sovèren an, paske yo pa pèmèt li chanje règ yo. 28:19.487 --> 28:26.121 Men se konsa sa ye: sèl aksyon souveren an gen dwa fè se vote, sètadi mete yon ti koche nan bwat la. 28:26.121 --> 28:35.925 E sa vle di ke li ta dwe asire ke omwen aksyon sa a nan men sovèren an vrèman reflete sa ki vrèman vle di. 28:35.925 --> 28:43.269 Sa vle di nou ta dwe vrèman panse, byen, nou nan Almay, e Almay se yon demokrasi e Almay se yon leta konstitisyonèl. 28:43.269 --> 28:48.519 Epi an Almay, pwosesis eleksyon sa a pral dewoule yon fason òdone. 28:48.519 --> 28:51.363 Nou pa bezwen pale ditou sou manipilasyon. 28:51.363 --> 28:56.254 Premyeman, nou ka pale sou lefèt ke pa gen okenn estrikti ditou pou li ka fonksyone kòrèkteman. 28:56.254 --> 29:02.293 Lè Ofisye Retou Federal la anonse rezilta final pwovizwa ofisyèl la nan aswè, li pa gen okenn 29:02.293 --> 29:05.871 lide konbyen distri elektoral ki genyen nan Almay. 29:05.871 --> 29:12.097 Li pa konnen sa. Yo rapòte yo. Men li dwe aksepte nenpòt rapò ki vini, men li pa konnen sa. Li pa gen yon apèsi jeneral. 29:12.097 --> 29:19.675 Kidonk, si ou mande li jou anvan eleksyon an konbyen konstitiyans moun yo pral vote demen, li pa ka di paske li pa konnen. 29:19.675 --> 29:27.573 Kidonk gen yon kantite X konstitiyans, e pèsonn pa konnen kote yo ye anvan eleksyon an. 29:27.573 --> 29:30.355 Pa gen okenn rejis santralize pou distri elektoral yo. 29:30.355 --> 29:36.181 Kidonk, kijan ou ka verifye rezilta yo lè ou pa menm konnen ki kote moun ap vote, konbyen moun k 29:36.181 --> 29:40.260 ap vote, oswa kijan yo ap vote? Pèsonn pa konnen. 29:40.260 --> 29:45.401 Sa vle di, nou te fonde òganizasyon sa a ki rele WABEO, ki vle di obsèvasyon eleksyon. 29:45.401 --> 29:51.953 An reyalite, li te sipoze lanse nan mwa septanm, nan moman eleksyon jeneral ki te planifye a, epi apre sa moun ki te fè l 29:51.953 --> 29:55.234 yo te oblije mete l sou pye depi nan kòmansman nan twa mwa. 29:55.234 --> 29:59.452 Mwen kwè ou te fè yon entèvyou isit la tou ak Stephanie Tsomakaeva, ki te kòmanse tout bagay sa a depi nan zero. 29:59.452 --> 30:06.733 Kidonk, yon fanm vrèman, vrèman ekstraòdinè e fò, ki te travay di anpil pou fè l mache. 30:06.733 --> 30:14.494 Epi moun yo te enskri, konsa ou te konnen se te moun reyèl, pa kèk zonbi sou rezo sosyal oswa bot oswa anyen 30:14.494 --> 30:22.460 konsa, men moun reyèl – ki te oblije enskri epi ki te gen enskripsyon yo verifye – ki te obsève eleksyon yo. 30:22.460 --> 30:27.055 Yon total de 3,700 moun te an mouvman – yon bagay ki pa t janm rive anvan nan istwa Repiblik 30:27.055 --> 30:30.171 Federal Almay – pou wè kijan eleksyon yo vrèman fèt. 30:30.171 --> 30:33.696 E kounye a gen kèk règ pou swiv lè w ap vote. 30:33.696 --> 30:41.436 Pa egzanp, ke biwo vòt la ouvè soti 8è nan maten rive 6è nan aswè, ke eleksyon an se sekrè, ke pa gen okenn piblisite 30:41.436 --> 30:48.978 elektoral andedan oswa alantou biwo vòt la, ke yo pa bay moun konsèy sou kiyès pou yo vote nan biwo vòt la, epi ke 30:48.978 --> 30:53.453 pèsonn pa gen dwa akonpaye elektè yo andedan kabin vòt la. 30:53.453 --> 30:58.220 Oswa apre sa, li fèmen a 6è nan aswè, epi yo pa konte vòt yo anvan 6è nan aswè. 30:58.220 --> 31:01.314 Moun yo gen dwa prezan epi gade tout pwosesis la. 31:01.314 --> 31:04.423 Epi apre sa, lè yo ap konte vòt yo, moun yo gen dwa tou pou yo la epi gade. 31:04.423 --> 31:07.111 Gade yon fason pou yo wè sa k ap pase. 31:07.111 --> 31:14.158 Epi lè yo fin konte tout vòt yo, komite elektoral pou distri elektoral sa a dwe anonse rezilta eleksyon yo byen fò. 31:14.158 --> 31:22.741 Li dwe anonse rezilta eleksyon yo nan biwo vòt li a pou piblik la konnen se rezilta sa yo, ke mwen rapòte apre sa bay 31:22.741 --> 31:27.306 pwochen otorite siperyè a, anjeneral ofisye retou distri a. 31:27.306 --> 31:28.673 E te gen iregilarite. 31:28.673 --> 31:30.640 Egzakteman. Epi kounye a men pwen an. 31:30.640 --> 31:32.830 Kounye a gen anpil iregilarite. 31:32.830 --> 31:36.305 Sa yo se prensip debaz yon eleksyon, yon eleksyon demokratik. 31:36.305 --> 31:44.033 Epi men li. Premyeman, fòk nou di ke nou resevwa anpil fidbak, sa ki vrèman eksitan. 31:44.033 --> 31:48.305 E nou ka di ke nan 80% nan fidbak yo, tout bagay te mache byen. 31:48.305 --> 31:55.931 Nan 80% nan konstitiyans yo, jan nou ka di jiskaprezan, eleksyon an te dewoule kòrèkteman. 31:55.931 --> 32:01.640 Kidonk, tout règ debaz sa yo, prensip yo, prensip elektoral yo te respekte. Nan 20% ka yo, sa pa t rive. 32:01.640 --> 32:08.920 Nan 20% ka yo, yo te fèmen biwo vòt yo a 5:30 p.m., yo te mete obsèvatè elektoral yo deyò paske 32:08.920 --> 32:12.853 yo pa t vle yo la, epi yo te plase yo 20 mèt lwen. 32:12.853 --> 32:17.351 Kèk nan estasyon vòt sa yo se vrèman jimnastik. 32:17.351 --> 32:22.533 Epi yo jis deplase yo 20 mèt pi lwen, kote, natirèlman, ou pa ka wè ditou sa k ap pase sou chak pil. 32:22.533 --> 32:26.072 Nan kèk ka, yo pa t anonse rezilta eleksyon yo byen fò. 32:26.072 --> 32:30.840 Wi, anpil bagay te rive la ki pa t dwe rive. 32:30.840 --> 32:39.587 E si nou konsidere kounye a ke alyans Sahra Wagenknecht la sèlman 9,000 vòt lwen sa yo bezwen pou antre nan Bundestag la, nou ka 32:39.587 --> 32:46.147 kounye a, an prensip, nan sa yo, sa vle di an total, se sèlman kantite nou genyen, ke nou rapòte 32:46.147 --> 32:50.533 kounye a, ki gen 300 konstitisyon kote erè konsa te fèt. 32:50.533 --> 32:55.986 300, jan nou te rapòte, 300 distri elektoral gen irregilarite sa yo. 32:55.986 --> 33:04.787 E nou pa konnen tout kantite votè nan konstitiyans sa yo, men pami sa nou konnen yo, gen 99,000 vòt sèlman kote iregilarite sa 33:04.787 --> 33:12.122 yo te tèlman grav ke nou pa ka, an prensip, verifye si rezilta yo te voye yo se rezilta yo te vote pou yo 33:12.122 --> 33:18.884 toutbon, paske, jan m te di a, rezilta eleksyon yo pa t menm anonse nan konstitiyans sa a. 33:18.884 --> 33:29.108 Sa vle di nou gen 99,000, omwen 99,000 vòt, si ou ekstrapole sa – nou te gade sèlman 3,000 konstitiyans, e gen anviwon 90,000. 33:29.108 --> 33:33.790 Si ou ekstrapole sa, ou ka wè echèl n ap pale de li isit la. 33:33.790 --> 33:37.640 Pa bezwen gen okenn manipilasyon, pèsonn pa bezwen twonpe oswa fè anyen lòt. 33:37.640 --> 33:43.035 Men an prensip, nou pa gen okenn fason pou verifye si sa k rive nan biwo Ofisye Federal Retou a pandan 33:43.035 --> 33:47.337 lannwit lan se vrèman rezilta ki te detèmine lokalman an. 33:47.337 --> 33:51.220 E pa gen okenn rekont vòt oswa anyen konsa. Kidonk, an prensip, se yon gwo jwèt lotri. 33:51.220 --> 33:55.340 Kidonk nou pa konnen si alyans Sahra Wagenknecht la gen senk pousan oswa non. 33:55.340 --> 34:02.558 Mwen sipoze yo gen senk pousan, men sa pa ka verifye paske estrikti a li menm vle di se pa yon eleksyon demokratik. 34:02.558 --> 34:09.750 E si, pou egzanp, rezilta eleksyon sa a poko anonse, kijan nou sipoze konnen si sa yo te detèmine kòm rezilta a 34:09.750 --> 34:15.996 kòrèk, oswa si yon moun te ajoute kèk bilten vòt oswa retire kèk bilten vòt oswa yon lòt bagay. 34:15.996 --> 34:19.108 Nou pa konnen, paske yo mete atik yo nan anvlòp. 34:19.108 --> 34:25.381 An pasan, pwochen pwen an se ke kèk nan bilten vòt yo pa t mete nan anvlòp sele, jan sa nesesè, men yo te jis 34:25.381 --> 34:31.138 mete yo nan sak ki fèmen ak elastik, sa ki vle di yo te ka louvri epi chanje nenpòt ki lè. 34:31.138 --> 34:34.305 Pa janm sipoze ke yo fè sa. Men li posib ke yo fè sa. 34:34.305 --> 34:41.322 E nou pa ka, nan yon eleksyon demokratik, menm bay enpresyon ke sa k te pase a pa kòrèk. 34:41.322 --> 34:46.543 Espesyalman lè, jan mwen te di, nou gen sèlman yon diferans 9,000 ero ak Sahra Wagenknecht. 34:46.543 --> 34:47.478 9,000 vòt! 34:47.478 --> 34:50.000 9,000 vòt, egzakteman. Yon diferans de 9,000 vòt. 34:50.000 --> 35:00.080 E se egzakteman sa li ye. Sa vle di ke eleksyon nou yo, mwen pa konnen kijan pou m di l, men yo definitivman pa demokratik. 35:00.080 --> 35:05.760 Yo pa konsistan, yo pa konpreyansib, yo pa transparan. 35:05.760 --> 35:10.869 Nan yon nivo tèlman gwo ke li definitivman, definitivman enpòtan pou manda a. 35:10.869 --> 35:17.767 E sa a kounye a etabli pou premye fwa gras a siveyans elektoral sistematik pa WABEO. 35:17.767 --> 35:23.463 Epi èske m ka fè yon lòt koneksyon? Nou te jis ap pale sou referandòm pi bonè. 35:23.463 --> 35:32.874 Men si kounye a nou konnen referandòm sa yo fèt tankou eleksyon, e nou konnen rezilta yo pa detèmine nan yon pwosesis ki jis, 35:32.874 --> 35:42.159 e ke n ap jere majorite ki vrèman, vrèman sansib isit la – ak kesyon sou si wi ou non pou amande konstitisyon an – lè sa a 35:42.159 --> 35:44.503 Egzakteman, se te kesyon mwen ta poze. 35:44.503 --> 35:48.354 Egzakteman, se sèl kesyon sa a. Kidonk, pou amande yon konstitisyon, nou bezwen yon kowòm. 35:48.354 --> 35:52.549 Sa vle di, yon sèten kantite sitwayen ki aktyèlman patisipe nan vòt sa a. 35:52.549 --> 35:56.471 Epi gen pou genyen yon majorite sèten pami kantite patisipan sa yo. 35:56.471 --> 36:03.111 Kidonk, si ou senpleman bese kworòm nan yon ti kras konsa – sa vle di, teyorikman nou gen yon majorite de tyè pou yon amannman 36:03.111 --> 36:08.855 konstitisyonèl, men ou di, wi, men malerezman se sèlman 39.8 pousan moun ki te vote e se pa 40 pousan moun ki 36:08.855 --> 36:12.049 te vote – lè sa a amannman konstitisyonèl sa a echwe. 36:12.049 --> 36:19.944 Wi, e nou pa ka kontwole si rezilta eleksyon yo, kantite votè yo ak sou sa Nan lòt mo, rezilta nan sant vòt sa a pa anonse 36:19.944 --> 36:27.336 piblikman e nou gen omwen yon moun ki chita nan chak sant vòt oswa nan chak distri elektoral ki koute, ekri li desann epi 36:27.336 --> 36:35.604 bay nou rezilta a pou nou ka verifye li; rezilta ki finalman detèmine a se vrèman rezilta yo te anonse nan sant vòt yo. 36:35.604 --> 36:40.198 Kidonk, pou nou jwenn chemen nou nan demokrasi dirèk. 36:40.198 --> 36:52.495 Pou nou menm konsidere chanje konstitisyon nasyonal yo, nou dwe asire nou aktif nan obsèvasyon eleksyon yo. 36:52.495 --> 36:56.456 Kidonk, si m konprann byen, yo bezwen obsèvatè elektoral toupatou. 36:56.456 --> 36:58.317 Wi, ou te mande pi bonè sa mwen te ka fè. 36:58.317 --> 37:06.409 Apa de mete selil sa a sou pye, ki mande anpil efò, mwen ta definitivman rekòmande pou vizite sit wèb wabeo.de. 37:06.409 --> 37:11.851 Ane pwochèn, mwen kwè, ap gen eleksyon leta nan Baden-Württemberg, Mecklenburg-Pomerani Lwès ak Saxony-Anhalt. 37:11.851 --> 37:19.616 Eleksyon sa yo pral obsève nan tout peyi a pou premye fwa. 37:19.616 --> 37:24.893 Ou ka enskri la, verifye idantite ou, e sa koute £6.50. 37:24.893 --> 37:32.323 6.50 ero paske gen pwosesis verifikasyon sa a, ki konplike anpil, men li montre klè ke gen yon moun reyèl dèyè l. 37:32.323 --> 37:35.948 Epi nou ka vrèman verifye tout bagay sou tout bò: 37:35.948 --> 37:43.542 Èske sa yo anonse nan fen an se vrèman rezilta ki sòti nan biwo vòt yo oswa nan distri elektoral yo? E sa vrèman eksitan. 37:43.542 --> 37:50.967 E sa pa vrèman ka a – yon administratè distri, li se majistra Speyer, ki te resevwa yon lèt nan men yon obsèvatè elektoral – 37:50.967 --> 37:58.573 mwen dwe mansyone sa isit la kòm yon ti detay... an reyalite, se pa yon ti detay, se vrèman tris anpil – li te ekri pou plenyen 37:58.573 --> 38:02.824 sou fason yo te trete l kòm obsèvatè elektoral nan biwo vòt la. 38:02.824 --> 38:09.993 Epi majistra Speyer sa a, nan kapasite li kòm ofisye retou distri a, te aktyèlman reponn pou di ke, selon 38:09.993 --> 38:13.568 li, li vrèman terib ke moun vin obsève eleksyon yo. 38:13.568 --> 38:23.012 Paske sa ta esansyèlman vle di ke eleksyon yo pa fèt kòrèkteman, konsa li ta delegitimen demokrasi nou an. Jis imajine sa. 38:23.012 --> 38:29.184 Nati piblik eleksyon yo se youn nan prensip fondamantal lwa elektoral nou an ak règleman elektoral yo. 38:29.184 --> 38:38.171 Epi yon ofisye retou distri ki responsab vini epi li di ke, selon pwen de vi li, lefèt ke yon moun vle siveye eleksyon an, ke 38:38.171 --> 38:47.543 yon moun vle verifye si sa k ap fèt isit la – sa nou toujou rele yon zak souverènte, sèl zak souverènte a – ap fèt kòrèkteman. 38:47.543 --> 38:54.871 Sa t ap sanble tankou yo pa t fè yo konfyans, jis paske yo te kanpe la. 38:54.871 --> 38:57.168 E se konsa li ye. Imajine sa. 38:57.168 --> 39:05.507 Yon majistra gen yon opinyon konsa sou moun ki responsab pou li te nan pozisyon sa a depi nan kòmansman. 39:05.507 --> 39:10.613 Trè enteresan. Trè bèl. Mesye Ludwig, mèsi anpil paske ou te pale avèk nou! 39:10.613 --> 39:17.590 Sa te vrèman yon eksperyans ki louvri je. Anplis de tout, kounye a li posib pou wè ki etap chak moun ka vrèman pran. 39:17.590 --> 39:21.766 Premyeman, ou ka patisipe nan obsèvasyon eleksyon yo. 39:21.766 --> 39:24.910 Mwen kwè ou ka kontakte WABEO. 39:24.910 --> 39:31.457 Apre sa, ou ka jis wè kijan ou ka kreye yon selil oswa rantre nan yon selil ki egziste deja. 39:31.457 --> 39:35.074 Lè sa a, ou jis dwe fè l. Libète kòmanse ak non. 39:35.074 --> 39:46.863 Mwen panse kounye a ou ban nou kèk premye etap sou kijan nou ka vrèman aplike sa, pou sitwayen yo ka reprann kontwòl. 39:46.863 --> 39:50.012 Mèsi anpil pou entèvyou a ki louvri je m anpil! 39:50.012 --> 39:51.637 Mèsi anpil paske nou pèmèt mwen la.