Yen kita ndeleng kuwi, sapa sing kudu ngurusi?
Aku wis ngedegake pusatku dhewe karo sawetara kanca kerja, sing ateges:
Pusat kanggo panyelidikan, penilaian maneh, penuntutan hukum, lan pencegahan kejahatan marang kemanusiaan.
Akeh wong tansah takon, kenapa ana kejahatan marang kemanusiaan?
Amarga apa sing wis kita alami ing kene iku kejahatan marang kemanusiaan.
Wong-wong wis dianiaya. Dokter isih dianiaya nganti saiki.
Para dhokter dipenjara amarga nindakake tugase.
Kanca kerjaku Rainer Fuellmich saiki ana ing panjara ing Göttingen. Dheweke uga pendidik sing hebat.
Rekonsiliasi mung bisa kelakon yen kita ngganti kahanan politik.
Amarga kahanan politik sing saiki kita alami, ing ngendi kita mung nyerahake kekuwatan, ora
bakal nate nuntun marang penilaian maneh sing bener.
Amarga, kaya sing tak kandhakake, banjur para pelaku dhewe kudu nampa apa sing wis padha tindakake.
Ora ana sing bisa nganggep yèn wong-wong sing nindakake kejahatan marang kemanungsan iki
bakal munggah lan kandha: Ya, kita sing nindakake.
Lan saiki kita kepengin diadili ing pangadilan, ing ngarepe para hakim sing wis kita pilih dhéwé, ing ngarepe para jaksa
sing wis kita pilih dhéwé, supaya padha bisa mènèhi putusan apa sing wis kita tindakake iku bener utawa salah.
Para hakim, sing telung sasi kepungkur, sadurunge arsip RKI bocor, kabeh isih kandha marang aku yen wektu kuwi
dheweke wis nindakake kabeh kanthi bener, saiki dumadakan kudu mriksa maneh kasus iki... Iku uga ora bakal bisa.
Iki mung bakal bisa yen... – lan Ralf Boes bubar ngumumake iki, lan aku setuju karo Ralf Boes lan akeh
wong liya. Mangga delengen situs web sing wis kasebut.
Aku yakin kita kudu liwat negara-negara bagian federal.
Kita nduwé konstitusi dhéwé ing saben nagara bagian federal.
Lan amarga iku konstitusi sing kapisah-kapisah, saben konstitusi ing nagara federal
ngidini kita ngowahi konstitusi-konstitusi iki.
Kita duwé kuwasa ing tangan kita. Kowe mung ora ngerti...
Dina iki, aku kanthi anget nampani pengacara Ralf Ludwig ing studio Kla.TV kita.
Halo.
Ing demonstrasi ing Berlin, sampeyan kandha yèn kita nduwèni kuwasa ing tangan kita, nanging kita malah ora ngerti.
Ya, aku uga ora ngerti. Aku malah ora ngerti jinis kakuwatan apa sing tak gendong ing tanganku.
Lan aku malah ora ngerti kepiye carane aku kudu menehi pengaruh marang keputusan politik, kepiye carane kuwi bisa mlaku.
Apa sampeyan bisa mbantu kita, bisa mbantu aku, bisa mbantu para pamirsa sethithik?
Ya, sacara prinsip ora angel banget.
Ing Jerman ana 16 negara bagian federal, lan saben negara bagian federal nduwèni konstitusi negara bagian dhéwé.
Lan saben konstitusi nagara bagian – kajaba Hesse, nanging sejatine kalebu Hesse – saben konstitusi
nagara bagian nyedhiyakake kamungkinan legislasi rakyat.
Iki ateges wong-wong sing manggon ing saben negara bagian federal bisa nggawe undhang-undhangé dhéwé.
Lan padha ora mung bisa nggawe undang-undang, nanging uga bisa ngowahi konstitusi negara bagian sing cocog.
Supaya padha bisa ngganti aturan-aturan urip bebarengan, aturan-aturan struktur, kalebu struktur
politik, ing nagara federalké yèn padha péngin.
Iki mbutuhake mayoritas tartamtu. Iki ateges tansah ana telung langkah sing melu.
Langkah kapisan yaiku petisi warga. Iki ateges sampeyan ngajokake gagasan.
Kowe kudu nglumpukake jumlah swara tartamtu.
Sing kapindho yaiku sing diarani referendum.
Iki ateges sampeyan kudu mbuktekake manawa ana sawetara wong ing negara iki sing kasengsem karo topik iki.
Iki mesthi dadi tahap sing paling angel, lan sawise kowe bisa ngliwati, iki kaya pemilihan umum kaya sing kita ngerti, Banjur
ing dina Minggu, wong-wong diundang menyang TPS lan bisa milih babagan masalah politik iki utawa undang-undang sing diajokaké
utawa sing padha, banjur bisa ngomong, "Kita, minangka warga nagara federal iki, kepéngin kaya ngéné utawa kaya
ngono, utawa kita péngin undang-undang iki ana, utawa kita péngin peraturan iki utawa peraturan kuwi ana."
Miturut prinsip, iki wis diatur ing saben konstitusi negara.
Lan kuwi ateges yèn kita péngin, kita bisa melu campur ing kaputusan politik dhéwé, tinimbang mung mriksa kothak
sapisan saben patang utawa lima taun lan ngarep-arep wong sing bener kapilih lan nggawe kaputusan sing bener.
Ah ya. Lan konstitusi negara bagian – saiki aku rada bingung... Kita uga duwe Undhang-Undhang Dasar.
Apa kuwi? Entah kenapa, kuwi ora bisa digunakake ing tingkat federal, mung bisa
digunakake ing tingkat negara bagian. Kepiye bisa?
Ya, mesthi wae kita duwe Undhang-Undhang Dasar, lan Undhang-Undhang Dasar kuwi sejatine dijenengi Undhang-Undhang
Dasar – ora Konstitusi Jerman utawa Konstitusi Jerman, nanging luwih tepaté
"Undhang-Undhang Dasar kanggo Republik Federal Jerman".
Iki mesthi wae nduwé alesan sajarah. Sawisé Perang Donya II, Jerman dipérang.
Jerman diduduki, diduduki déning manéka, malah déning papat kakuwatan sing menang,
lan Jerman saktenané wis dipérang wilayahé.
Iki ateges integritas teritorial Kakaisaran Jerman ora ana maneh.
Lan banjur Perang Dingin diwiwiti, antarane Kulon lan Wétan, sejatine Rusia – lan ing wektu kuwi Uni Soviet.
Lan kakuwatan-kakuwatan Kulon nduwé pandangan sing béda-béda babagan carané ngadhepi Jerman, carané
nambani Jerman, lan apa sing kuduné dadi masa depan Jerman.
Lan ya, kuwi nyebabake diadegake Republik Federal Jerman ing taun 1949, lan Republik Federal Jerman
mesthi mung pérangan saka sakabehe Reich Jerman.
Lan ing wektu kuwi isih dianggep manawa pungkasane bakal ana solusi, solusi kanggo sakabèhé Jerman, lan mulané konstitusi
Jerman ora digawe, amarga konstitusi kuwi mung bisa digawe kanggo sakabèhé wewengkon Reich, wewengkon Reich biyèn, sakabèhé
wewengkon Jerman, lan mulané diarani Undhang-Undhang Dasar.
Iku saktenane undang-undang dhasar saka telung kakuwatan Sekutu sing menang, sing banjur dirundingake
karo para politikus ing Herren-Chiemsee, kurang luwih.
Lan Undhang-Undhang Dasar iki banjur uga lestari sawisé reunifikasi.
Sanajan wis diatur ing Undhang-Undhang Dasar, konstitusi kanggo sakabèhé Jerman ora digawe, nanging
Undhang-Undhang Dasar mau terus dilanjutaké minangka konstitusi.
Lan aku tansah kandha yèn sawijining konstitusi mung bisa diarani konstitusi yèn nduwèni kedaulatan.
Lan sing berdaulat ora mung, kaya sing diomongake Carl Schmitt, wong sing nemtokake kahanan
darurat, nanging wong sing bisa ngganti aturan.
Lan konstitusi kita ora maringi wewenang marang wong-wong kanggo ngganti aturan.
Iki ateges Undhang-Undhang Dasar ora bisa dadi konstitusi ing pangertèn iki, amarga
Undhang-Undhang Dasar ora ngakoni kekuwatan berdaulat apa waé.
Utawa siji-sijine tumindak kedaulatan sing kita mangerteni minangka warga yaiku persis
pemilihan – milih Bundestag sapisan saben patang taun.
Lan iku siji-sijine keterlibatané wong-wong ing Republik Federal Jerman.
Yen ora, ora ana apa-apa sing direncanakake. Ora ana undang-undang sing populer.
Sanajan Artikel 20 isih nemtokake yèn kedaulatan nemtokake kabijakan lumantar pamilihan umum
lan referendum, ing Jerman ora ana referendum.
Ora ana undang-undang pemilu, mula ora ana pemilu.
Banjur ana Artikel 146, sing nemtokake manawa rakyat Jerman bisa ngadopsi konstitusi anyar utawa konstitusi.
Akeh pengacara konstitusi kandha yèn paragraf iki utawa artikel iki ora ditrapaké, yèn norma iki ora ditrapaké.
Bisa dibahas kanthi dawa, nanging ing saben konstitusi negara bagian ing Jerman ana kamungkinan kanggo wong-wong supaya bisa
melu aktif ing legislasi liwat telung langkah sing wis tak sebutake, kanggo nggawe undang-undang
dhewe, lan kanthi mangkono ngganti aturan dhewe.
Lan ora mung aturan aplikasi bisa ngganti undang-undang, nanging uga bisa – kaya sing wis tak kandhakake, kanthi cathetan
cilik babagan Hesse – ngganti konstitusi ing saben negara bagian federal, yaiku ngganti aturan urip bebarengan.
Ana loro nilai penting sing kudu dijaga.
Iku tansah dadi prinsip demokrasi, tegesé saben kaputusan politik kudu adhedhasar kersané rakyat.
Sing kapindho yaiku jaminan martabat manungsa. Mula kita ora kena ngganti aturan kanthi cara
sing ndadekake jaminan martabat manungsa sirna.
Nanging kuwi siji-sijiné aturan, lan ing sajroning aturan kuwi, wong-wong ing saben nagara bagian federal bisa mutusaké dhéwé.
Dadi, umpama, kita bisa mutusake manawa kita ora pengin maneh milih pamaréntah nagara bagian utawa parlemen
nagara bagian saben limang (sing bener: papat) taun, nanging luwih milih saben rong taun.
Utawa kita bisa mutusaké yèn kita ora péngin manèh pamaréntah nagara, nanging parlemen nagara kudu nunjuk
administrator kanggo nindakaké tugas tartamtu lan sapituruté.
Kita uga sacara teoretis bisa ngilangi Parlemen yen kita duwe alternatif sing tinimbang makili
karsa demokratis, malah ngungkapake karsa kuwi.
Dadi kita bisa ngganti akèh, nanging mung ing tingkat provinsi, ora tenan ing tingkat nasional.
Ya, menarik banget. Lan kepiye carane proses kaya ngono bisa diwiwiti?
Ayo kita anggep yen kita kepengin ngganti soko ing sakabehe struktur politik iki, utawa yen kita kepengin ngganti pangangkatan
hakim, umpama, utawa malah jaksa umum, supaya ora diangkat maneh dening Kementerian Kehakiman, nanging dening rakyat.
Kepiye kowe bisa nindakake kuwi? Kepiye kowe bisa njupuk inisiatif?
Sakjane, kaya sing wis tak kandhakake, kabèh undang-undang, kalebu konstitusi negara bagian, bisa diowahi.
Lan sacara prinsip, sapa waé bisa gampang miwiti inisiatif; siji utawa loro wong bisa miwiti inisiatif...
…Dadi, kita loro?
Kita loro bisa – ya, mesthi ora saiki, amarga kita ora manggon ing negara bagian sing padha, nanging sacara prinsip, ya.
Yen kita manggon ing nagara federal sing padha, kita bisa gampang ngomong yen kita kepengin ana owah-owahan ing undang-undang.
Banjur kita nyiapake rancangan undang-undang, kaya sing kita bayangake – kanthi tembung liya, apa sing kita lakoni.
Mhm.
Ana uga bedane. Sampeyan uga bisa ngajokake panjaluk umum, sing ateges Parlemen kudu ngurusi panjaluk tartamtu lan nganakake
sidang, sidang parlemen, kanggo ngatasi masalah kasebut.
Nanging saiki, miturut legislasi populer, kita loro nulis rancangan undang-undang, bisa diomongké, banjur
diajukaké, biasané marang panitia pimpinan parlemen negara.
Lan banjur bakal diumumake kanthi lumrah yen inisiatif warga saiki diluncurake ing kene, kanthi owah-owahan undang-undang iki.
Lan banjur kita bisa miwiti lan nglumpukake swara kanggo amandemen legislatif sing kita duwé.
Lan sawise kita nggayuh kuorum tartamtu – ing tahap kapisan kuorum kuwi relatif sithik, ing sawetara negara mung
6.000 utawa 5.000 swara – sawise kita entuk swara-swara kuwi, kita diijini ngluncurake sing diarani referendum.
Iki ateges parlemen negara bakal nimbang petisi warga lan bisa uga nyetujoni utawa ora nyetujoni.
Ing kahanan kaya ngono, ora bakal ana referendum.
Banjur mlebu referendum, lan kanggo referendum kowe kudu nglumpukake jumlah tandha tangan tartamtu sajrone wektu
sing wis ditemtokake, biasane antara enem nganti wolu sasi.
Lan sawisé kuorum iki dilampahi, parlemen negara bakal mriksa maneh masalah iki lan mutusaké
apa nyetujoni inisiatif legislatif utawa ora.
Lan yen dheweke ora nyetujoni, bakal ana referendum, sing kaya pemilihan umum.
Banjur warga diarani milih ing dina Minggu.
Lan banjur diomongake: Oke. Warga ditakoni apa padha kepengin undang-undang iki, ya utawa ora.
Kaya sing panjenengan kandha ing demonstrasi ing Berlin, keputusan pungkasan kudu maneh diserahake marang rakyat.
Mula saka iku, iki bisa diwiwiti ing praktik liwat konstitusi nasional iki.
Ya, persis. Sajrone pandemi coronavirus, kita wis weruh kepiye politik mlebu ing uripé wong.
Lan aku mikir mesthi bisa kanggo wong-wong mbela awake dhewe marang kabijakan-kabijakan sing ngganggu iki.
Lan apa sing aku barusan gambarke, langkah-langkah iki, telung langkah iki, njupuk selawase.
Lan nganti wektu kuwi, mesthi wae kita ora bisa nyegah apa-apa.
Lan mulane saran kula yaiku sepisanan kita nyerat sing diarani hak veto ing kabèh undhang-undhang dasar nagara.
Dadi, sakjane kita ngomong yèn saben undang-undang lan saben peraturan sing disahaké déning pamaréntah nagara
bakal miwiti berlaku paling awal sawisé telung wulan.
Sajrone telung wulan iki, wong-wong sing nduwéni kuorum tartamtu nduwéni wektu kanggo nglumpukaké tandha tangan.
Lan yen padha duwe jumlah tandha tangan tartamtu, aku kira loro setengah persen saka jumlah penduduk, nanging kuwi bisa
diowahi, banjur bakal ana referendum babagan undang-undang iki.
Amarga banjur loro setengah persen saktenane kandha, kita ora kepengin undang-undang iki.
Sing ora sithik. Maksude, lima persen iku fraksi ing parlemen negara bagian.
Dadi ing kéné, loro setengah persen padha kandha yèn kita ora péngin iki.
Yèn kabèh warga, ya iku warga saka negara bagian federal sing cocog, banjur milih apa
padha péngin undang-undang utawa peraturan iki.
Nanging yen wakil rakyat ngenalake peraturan utawa undang-undang – amarga dhèwèké kandha iki pancèn mendesak banget, kita kudu
nindakake saiki kanthi cepet – lan dhèwèké ora maringi jangka wektu telung wulan, mula
wajib milih undang-undang iki utawa peraturan iki.
Supaya kita ora pungkasané ana ing kahanan ing ngendi para legislator ngesahaké undang-undang kanthi buru-buru.
Aku tansah kandha yèn yèn wong-wong bisa milih bab syarat nganggo masker, mesthi ora bakal dikenalké.
Ya, syarat nganggo masker sejatine dikenalké liwat operasi rahasia, lan kuwi sing sepisanan nyebabaké rasa wedi
sing banjur dadi prasyarat supaya wong-wong divaksin, umpama.
Lan kita kudu ngomong yèn para politikus péngin nglulusaké undang-undang ing sangisoring pepeteng, sakjane, sing bakal
ditrapaké sajrone wektu sing cendhak, mula para politikus kudu langsung lan tansah ngajokaké undang-undang kuwi marang rakyat
kanggo dipilih supaya rakyat bisa ngomong "ora" yèn perlu.
Iku hak veto iki, wewenang pungkasan kanggo nggawe keputusan, kaya sing tansah tak kandhakake. Ya.
Supaya wong-wong bisa ngomong "ora" lan manawa bab-bab ora bisa ditindakake kaya ngene.
Kita bisa nindakake kuwi. Kita bisa nindakake kuwi ing saben negara bagian federal.
Lan kuwi bakal nerangake marang para politikus yèn saben undang-undang sing digawé – saiki, umpamané ing tingkat
federal, pancèn utang-utang iki sing wis padha ditanggung.
Nanging, umpama, uga bisa diomongake... Sanajan ana undang-undang federal, Dewan Federal isih kudu maringi persetujuan.
Lan yen kita, minangka warga negara ing negara-negara bagian federal, ngandhani pamaréntah yèn padha ora diijini sarujuk
marang iki, mula utang-utang kuwi, umpama, ora bakal muncul.
Lan kita, minangka rakyat, kudu nduwèni kuwasa iki, supaya kita ora mung milih sapisan banjur ora nduwèni kendali marang apa sing
ditindakake para politisi ing saben kasus, koalisi apa sing kabentuk, carané para politisi njupuk keputusan,
nanging supaya kita, minangka warga, bisa ngomong kapan waé ing saben masalah politik, "Kita ora gelem kuwi."
Apa wis ana pratandha manawa kelompok-kelompok padha makarya ing arah iki, manawa padha wis njupuk inisiatif?
Ya, gagasan ing mburine kabeh iki yaiku supaya dadi bener-bener terdesentralisasi.
Dadi kita ora kepengin ana organisasi pusat sing nindakake kuwi.
Nanging, saktenane kita ngomong yèn ana loro bab sing penting banget kanggo kita.
Kelompok lan organisasi sing nindakake iki kudu sesambungan sacara demokratis siji lan sijine kanthi cara tartamtu.
Kita ngomong, tansah gawe keputusan adhedhasar panriman.
Iki ateges yèn kita péngin nduwé demokrasi sing sejati, kita kudu luwih dhisik nglakoni dhéwé ing skala cilik.
Iki ateges kita ora bisa nuntut supaya masyarakat kita demokratis.
Lan kita dhéwé, ing skala cilik ing wilayah operasi kita, ora tumindak demokratis siji lan
sijiné, ora tumindak kanthi adhedhasar panriman.
Dadi iku keputusan sing penting ing kahanan kaya ngene iki.
Lan poin kapindho yaiku mikirake carane kita bisa nyemangati sak akèh-akèhé wong supaya cukup tandha tangan bisa diklumpukaké
kanggo referendum kaya ngono, utawa sepisanan kanggo petisi.
Lan iki kudu bener-bener desentralisasi, dilakokaké déning sel-sel cilik sing luwih pas kanggo mutusaké
sacara lokal tinimbang sapa waé ing pusat bab apa masalahé, apa sing menarik, lan sapituruté.
Lan saiki ana akèh inisiatif sing lagi dibentuk.
Kita pancen mung nyaranake lan kandha, "Ayo, lakoni apa-apa."
Lan saiki kita wis diundang menyang Baden-Württemberg.
Ana lingkaran gedhé saka inisiatif sing kepéngin nindakake iki, sing kepéngin ngetrapake iki.
Aku bubar teka saka Saxony-Anhalt, sakdurunge wawancara iki. Aku ana ing Güsten ing Saxony-Anhalt.
Akèh anggota lan asosiasi lokal saka organisasi akar rumput DieBasis, sing uga kasengsem karo jinis
demokrasi akar rumput iki, padha kumpul ing kana.
Lan kuwi pancen sing kita lakoni. Sakjane, kita mung mbahas kenapa sapa waé kudu milih pilihan dhasar.
Lan kanthi nggumunake, kuwi pancen asilé:
Amarga kita sing pungkasane nglambangaké jinis demokrasi akar rumput iki – ing ngendi keputusan dijupuk kanthi subsidiaritas
saka ngisor munggah lan ora saka ndhuwur mudhun, ing ngendi kita didesentralisasi, ing ngendi kabèh keputusan
wigati dijupuk sacara lokal, lan ing ngendi saben wong melu ing kabèh keputusan politik.
Iku pancen dadi titik adol unik saka pangkalan. Lan kita pengin nyampekake kuwi luwih kuwat marang donya njaba.
Mangkono persis gagasan iki, yaiku: keputusan digawe saka ngisor, ora saka ndhuwur.
Kita ora perlu kantor pusat kanggo nggawe keputusan kanggo kita; nanging kabeh keputusan
penting sing mengaruhi urip kita digawe sacara lokal.
Lan banjur, sacara prinsip, yen sampeyan duwe lahan sing amba lan sapiturute, keputusan lokal uga bisa digawe bebarengan,
supaya bisa ditemokake keputusan sing cocog kanggo kabeh wong.
Ya, menarik banget, amarga kowe tansah krungu wong-wong ngomong yèn wong-wong ing pucuk nindakake apa
waé karo kita lan kita ora bisa nindakaké apa-apa.
Padha kudu sabar nampa kabeh kuwi, kaya udan lan salju.
Rem utang lagi dilepas lan negara kita lagi ambruk bebas.
Nanging pancen menarik banget manawa saiki pungkasane wis ditemokake cara.
Apa sing bisa tak lakoni saiki, contone, ing endi aku bisa melu yen aku kasengsem, kaya sing kowe kandha, njupuk maneh
kekuwatan sing saktenane duwekku? Apa sing bisa tak lakoni?
Ya, sepisanan, cukup miwiti grup ing lingkunganmu.
Utawa ora kudu dadi klompok; kita nyebuté sel.
Dadi, ketemu wae karo kanca-kanca ing lingkunganmu – paling becik ing lingkunganmu – kumpul bareng karo wong-wong.
Lan waca, umpama, "Napa Anak Domba Meneng?" karya Rainer Mausfeld.
Amarga Rainer Mausfeld wis nganalisa kanthi banget apik ing buku iki carane struktur politik kita sejatine mlaku, kenapa kita ora
duwe swara, kenapa kita duwe demokrasi perwakilan sing ora ana gandhengane karo demokrasi lan
sing ora ngidini kita pancen nggawe keputusan dhéwé.
Apa gunané? Apa sing diomongaké Pak Mausfeld?
Ya, Pak Mausfeld sejatine ngomong yèn iki, nalika ngadegaké Negara Amérika Sarékat, kurang luwih
konstitusi pisanan, konstitusi demokratis pisanan.
Ya, ana sawetara debat babagan kuwi; konstitusi Polandia luwih cepet.
Nanging konstitusi demokratis agung sing kapisan mesthi wae Konstitusi Amerika.
Lan para Bapak Pendiri Amerika pancen padha mbantah bab iki nalika semana:
Apa kita pengin ngenalake demokrasi langsung, ing ngendi kita melibatake rakyat ing proses njupuk
keputusan, utawa apa kita pengin demokrasi perwakilan – sing sejatine iku kontradiksi ing istilah.
Demokrasi perwakilan – sawijining sistem iku perwakilan utawa demokratis – mula demokrasi
perwakilan, yen dipikir luwih jero, iku kontradiksi.
Lan nalika semana, kasadharan muncul yèn yèn kita nduwèni kakuwasan mutusaké demokratis saka akar rumput sing sejati,
kasugihan wong sugih bakal kena ancaman, amarga wong mlarat bisa waé kanthi cara demokratis mutusaké yèn
dhuwit utawa aset kuwi kudu dibagi kanthi cara sing béda.
Dadi pancen mung pertimbangan ekonomi, mesthi wae.
Lan banjur kita mikirake carane kita isih bisa nyebut iku demokrasi, nanging nyusuné kanthi cara sing ora dadi demokrasi.
Lan kuwi demokrasi perwakilan sing saiki kita duwé.
Dadi, kaya sing wis tak kandhakake, apa sing barusan kok kandhakake, cara wong ngalami kuwi pancen kaya ngono.
Wong-wong sing ana ing pucuk lagi nindakake soko lan kita ora bisa mutusake apa-apa.
Rasa iki ora ngapusi, nanging kaya ngene: kita nggawé salib kita, lan mung kuwi...
Lan kuwi wae, kita ora ngerti apa-apa babar pisan!
Dadi sapa waé sing milih CDU saiki mesthiné ora nyana bakal entuk kabijakan sing luwih ijo tinimbang sadurungé
karo Partai Ijo, sing wis padha milih metu saka jabatan.
Mbok menawa kuwi dudu sing dikarepake wong-wong.
Aku ora ngerti, nanging aku kira padha ora kepengin, yen ora mesthine padha wis milih Partai Ijo, dudu CDU.
Nanging ora ana apa-apa sing bisa ditindakake. Saiki padha bakal lungguh ing kana patang taun, banjur wong-wong bakal mikir,
ya wis, sabanjuré kita bakal mbuktèkaké marang wong-wong kuwi.
Nanging saiki kita ora milih CDU, kita milih SPD.
Kuwi sing tansah kita alami. Banjur ora ana owah-owahan maneh.
Banjur padha kaget tenan manawa nalika wong liya teka, ora ana owah-owahan maneh.
Amarga kita ora bisa mengaruhi keputusan politik individu.
Lan kita bisa nindakake kuwi sacara prinsip miturut konstitusi negara bagian, nanging kita ora nindakake.
Rainer Mausfeld ngomong kaya ngono. Wong-wong kuwi kaya ahli ilusi sing ngadeg ing ngarepé.
Pintu-pintu iki ana, lan para ilusionis, para tukang sihir, ngadeg ing ngarepé lan kanthi efektif ndhelikaké pintu-pintu
iki saka kita, padahal kita saktenané bisa mlaku liwat.
Lan demokrasi perwakilan bisa digambarke minangka oligarki elit, oligarki pemilu,
aristokrasi, utawa apa wae sing sampeyan karepake.
Amarga kita diijini milih saka sawetara elit sing bakal mimpin kita sajrone patang taun ngarep.
Nanging sejatine kita ora duwe pilihan kanggo ngganti apa-apa.
Kita mung bisa nindakake kuwi yen kita bisa campur tangan ing keputusan politik individu.
Lan alangané pancen dhuwur banget. Kuwi sing saiki kita durung bisa nindakake.
Lan gagasan kamardikan diwiwiti karo ora.
Dadi, babagan proyek iki sing tak miwiti ing Berlin, kudu diomongake manawa kita kudu masrahake
wewenang njupuk kaputusan, wewenang pungkasan kanggo saben masalah politik, ing tangan rakyat.
Kita kudu mutusaké: apa kita péngin mbatalaké rem utang?
Kita kudu mutusake kepiye struktur sistem pendhidhikan kita.
Kita kudu mutusake kepiye struktur sistem kaadilan kita.
Kita kudu mutusaké kepiye carané kita péngin ngatur energi kita lan sapituruté.
Kita bisa nggawe kabèh keputusan iki dhéwé.
Lan aku tetep yakin manawa ora ana siji wae individu sing bisa nggawe keputusan sing luwih ala
tinimbang para ahli utawa sapa wae sing dianggep ahli.
Padha diparingi sambutan kanggo menehi saran lan pendapat babagan prakara iki.
Nanging miturut aku, aku yakin aku pancen bisa nggawe kaputusan dhéwé, lan aku percaya kabeh
wong ing Jerman uga bakal nindakake sing padha.
Ya, miturut kabijakan taun-taun pungkasan iki, mesthine wis cetha marang kabeh wong yen dheweke bisa nindakake luwih apik dhewe.
Dadi aku bisa miwiti nyetel sel ing wilayahku lan mung njupuk inisiatif ing kana.
Nanging ing endi aku bisa entuk insentif, contone, utawa nampa masukan?
Apa ana situs web sing bisa digunakake kanggo sinau luwih lengkap babagan iki? Bisa menehi tips kanggo kita?
Dadi situs webé durung online, nanging "freiheit-beginnt-mit-nein.de" pancen ana.
Kaya sing kacathet ing kene: Kamardikan diwiwiti karo ora.
Kaca iki uga bisa wis online nalika wawancara iki diterbitake.
Saiki kita lagi ana ing tahap pungkasan kanggo ngrampungake. Informasi bakal kasedhiya mengko.
Nanging gagasané ana, lan uga bakal ana kesempatan kanggo jejaring.
Nanging pilihan jaringan bakal diatur kanthi cara sing nggawe sampeyan kudu jejaring ing wangun analog.
Lan kuwi banjur bisa diprodhuksi maneh sacara digital. Dadi kita ora kepengin wong-wong jejaring sacara digital.
Supaya wong-wong, kaya sing saiki kita alami, padha nulis siji lan sijine ing media sosial lan sapiturute,
ngungkapake nesune, nduweni akeh gagasan, nulis akeh bab.
Nanging, wong-wong kudu jejaring langsung ing tingkat lokal.
Lan yen padha nyambung kanthi cara sing padha, mula uga bisa nampilake ing portal yen kita iku klompok
utawa sel, kita ana ing kene, kita pengin nindakake soko.
Banjur padha uga bisa njaluk tulung marang wong liya, menehi tulung marang wong liya, lan sateruse.
Nanging kita utamane prihatin karo jaringan analog.
Kita pengin wong-wong padha jejaring ing tingkat lokal, miwiti rembugan siji lan sijine, lan tansah éling marang
gagasan iki: kita bisa ngganti masyarakat iki kanthi nglumpukaké cukup tandha tangan kanggo referendum iki.
Amarga tahap kapindho iki pancen angel banget; nglumpukake 200.000 tandha tangan iku angel banget. Ing Saxony, jumlahé 450.000.
Nanging kita bisa nindakake yen wong-wong padha jejaring luwih dhisik.
Lan padha kudu melu rembugan politik siji lan sijine.
Nanging padha uga kudu sinau carane nggawe papan kanggo debat – iki uga sing kasebut déning Rainer Mausfeld – ing ngendi
padha bisa mbahas masalah kanthi tebuka, adil, lan demokratis, lan ing ngendi sanajan panemu ekstrim uga ditoleransi.
Ora kena ana firewall. Panemu ekstrim iku penting kanggo mbentuk panemu ing demokrasi. Panemu ekstrim ora tau menang.
Nanging kuwi perlu kanggo nemokake panemu sosial sing apik lan potongan sosial sing apik, ora preduli sepira gedhene masyarakat.
Lan kuwi sing dipelajari wong-wong. Iku gagasan kita, supaya padha miwiti rembugan babagan
perkara-perkara kaya ngene, supaya padha mangerténi kaya ngene:
Kepiye carane kita saktenane bisa nggawe keputusan sing bisa didhukung dening kabeh wong?
Lan yen kita bisa nindakake ing skala cilik, mula kita uga bisa nindakake ing skala gedhe.
Ya, yen aku paham kanthi bener, penting sinau maneh carane rembugan siji lan sijine, sinau nampa panemu wong liya, sinau
kerja bareng kanggo nggayuh tujuan sing padha, lan gelem njupuk tanggung jawab, gelem
nggawe keputusan, ngadhepi masalah lan sapiturute.
Nanging kuwi ora ateges nyerahake marang para politisi sing nindakake apa wae karo kowe, nanging luwih becik ngendika maneh:
Aku pancen yakin, aku njupuk tanggung jawab bali ing tanganku dhéwé.
Bab sing paling penting iku poin sing banget penting.
Sampeyan kandha ing pidato sampeyan manawa sampeyan ora nyakup sawijining poin sing penting banget, utawa sejatine poin
sing paling penting kanggo aku, ing dhaptar poin sampeyan.
Kowe mesthi wis mikir bab kuwi, nanging ora ngomong, yaiku: Bab sing paling penting ora ngomong
siji lan sijiné, nanging ngrungokaké siji lan sijiné.
Kita asring banget ngomong. Contone, nalika kita nonton acara obrolan kaya ngene sing ana ing endi-endi ing
televisi, akèh wong padha ngomong. Nanging ora ana siji-sijia sing ngrungokake siji lan sijine.
Lan sistem sing kita usulake, yaiku kita nyaranake cara tartamtu supaya sel-sel bisa nggayuh keputusan bebarengan,
yaiku liwat pambentukan konsensus sistemik, sejatine babagan ngrungokake siji lan sijine ing tahap pisanan.
Saben uwong nduwé kasempatan sing padha kanggo nyatakaké dhiri, lan ora ana siji waé sing
diijini ngkritik wong liya amarga apa sing diomongaké.
Nanging pernyataan kasebut tetep ana. Mula kita takon pitakon, kita pengin ngrampungake masalah, banjur ana jawaban kanggo iku.
Lan saben wong diijini menehi jawaban, lan ora ana sing diijini ngkritik jawaban wong liya.
Lan nalika kita takon mengko, sepira kuwat perlawananmu?
Dadi, kowe krasa apa ing jero atimu nalika kowe ngomong yèn kuwi jawaban sing bener kanggo pitakon iki? Banjur kowe krasa apa?
Lan mulane padha kandha yèn kamardikan diwiwiti karo ora. Amarga yèn aku ngrasa yèn ana sing
ora apik kanggo aku, aku kudu bisa ngomong ora.
Aku kudu ngomong, aku ora pengin kuwi – kaya karo vaksinasi coronavirus utawa nganggo masker.
Nalika aku nyadari yèn aku ora péngin kuwi, aku kudu bisa ngomong ora. Amarga kuwi kabebasan.
Kamardikan iku bisa ngomong: Ora, aku ora kepengin kuwi. Iku mung mengaruhi aku.
Lan kamardikan mesthi diwiwiti karo 'ora.' Mulané dijenengi kaya ngono.
Amarga saben aku ngomong "mandheg", aku krasa ana perlawanan ing kene lan kabentuk pendapat kelompok, lan aku
nyadari yen aku ora kepengin kuwi, banjur aku ngomong: Mandheg, ora, aku ora nyaman karo kuwi!
Lan banjur kelompok padha ngrungokake! Lan banjur kelompok padha nyadari:
Oke, wong kuwi lagi lara, mula mbok menawa kita kudu ngganti putusan kita sethithik supaya larané wong kuwi ilang.
Lan dumadakan kowe nemokake solusi sing ditampa dening sakabehe klompok, sel, utawa masyarakat.
Dadi ing pungkasané, hak veto iku ora luwih saka kuwi. Kita tansah nemokake solusi sing
ditampa déning wong-wong sing kena pengaruh.
Amarga kita ngrungokake tembung "ora" saka saben wong sing kandha, "Aku ora krasa nyaman karo kuwi."
Iku gagasané. Lan sapa waé bisa nindakake.
Nanging kowe mung bisa nindakake kuwi dhéwé.
Kita ora bisa ngatur utawa mènèhi tugas iki kanthi cara apa waé, nanging kita mung bisa nyengkuyung.
Lan wong-wong padha nindakake kuwi. Lan kita uga bisa ngetrapake kuwi ing masyarakat.
Ya. Sampeyan nyebutake yen kita ora duwe demokrasi sejati amarga kita duwe demokrasi perwakilan.
Saiki sampeyan uga nyebutake, ing pungkasan wawancara iki, nanging sampeyan ngandhani aku yen ana uga
masalah karo pemilihan iki, amarga ora tenan dilakoni kanthi demokratis. Katone ana sawetara manipulasi.
Kaping pisan, bisa panjenengan nerangake maneh marang kula lan para pamirsa apa sing wis kabuka utawa wis dingerteni,
lan kepiye carane iki bisa dicegah ing mangsa ngarep?
Dadi, sepisanan, siji-sijine tumindak sing diijini marang rakyat berdaulat ing Jerman yaiku (pemilihan).
Aku wis ngomong sadurunge manawa, miturut panemuku, iku dudu sang raja, amarga dhèwèké ora diijini ngganti aturan.
Nanging pancen kaya ngono: siji-sijine tumindak sing diijini marang sang raja yaiku milih, yaiku mung mriksa kothak.
Lan kuwi ateges banjur pancen kudu dipastèkaké yèn paling ora tumindak sang raja kuwi
pancen nggambaraké apa sing sejatine dimaksud.
Iku ateges kita pancen kudu mikir, ya, kita ana ing Jerman, lan Jerman iku demokrasi lan Jerman iku nagara konstitusional.
Lan ing Jerman, proses pemilihan iki bakal lumaku kanthi tertib.
Kita ora perlu ngomong bab manipulasi babar pisan.
Kaping pisan, kita bisa ngomong bab kasunyatan manawa ora ana struktur apa-apa supaya bisa mlaku kanthi bener.
Nalika Petugas Pengembalian Federal ngumumake asil pungkasan resmi lan sementara ing wayah sore, dheweke
ora ngerti pinten distrik pemilu sing ana ing Jerman.
Dheweke ora ngerti kuwi. Laporan-laporan kuwi wis diajukake. Nanging dheweke kudu nampa apa wae laporan sing mlebu, nanging
dheweke ora ngerti kuwi. Dheweke ora nduwé gambaran sakabèhé.
Dadi yen kowe takon marang dheweke sedina sadurunge pamilihan pira jumlah konstituensi sing saktenane bakal dipilih
besok, dheweke ora bisa ngomong amarga dheweke ora ngerti.
Dadi ana X konstituensi, lan ora ana sing ngerti panggonané sadurungé pamilihan.
Ora ana registrasi terpusat kanggo distrik pemilu.
Dadi piye kowe bisa mriksa asilé nalika kowe ora ngerti ing endi wong padha milih, pinten wong sing milih,
utawa kepiye carane padha milih? Ora ana sing ngerti.
Iku tegesé, kita ngedegaké organisasi iki sing dijenengi WABEO, sing maknane pengamatan pemilu.
Sejatine kuduné diluncuraké ing wulan September, pas karo wektu pemilihan umum sing wis direncanaké, banjur kudu dirakit saka
wiwitan maneh sajrone telung wulan déning wong-wong sing nggarap.
Aku yakin kowe uga wis wawancara ing kene karo Stephanie Tsomakaeva, sing miwiti kabeh iki saka nol.
Dadi, sawijining wanita sing pancen pancen hebat lan tangguh, sing wis kerja keras banget supaya bisa kasil.
Lan wong-wong padha ndhaptar, dadi kowe ngerti yèn kuwi wong nyata, dudu zombie media sosial utawa bot utawa apa waé
kaya ngono, nanging wong nyata – sing kudu ndhaptar lan registrasiné kudu diverifikasi – padha ngawasi pemilihan.
Sakabèhé ana 3.700 wong sing padha obah – sawijining prastawa sing durung tau kelakon sadurungé ing
sajarah Républik Federal Jerman – kanggo ndeleng kepiye pemilihan umum saktenané dilaksanakake.
Lan saiki ana sawetara aturan sing kudu dituruti nalika milih.
Contone, TPS mbukak saka jam 8 esuk nganti jam 6 sore, pemilihan iku rahasia, ora ana iklan pemilihan ing njero utawa sakupenge
TPS, ora ana sing menehi saran marang wong sapa sing kudu dipilih ing TPS, lan ora ana wong
liya sing diijini mlebu ing bilik pemungutan suara.
Utawa sawisé kuwi, ditutup jam 6 sore, lan swara-swara ora diitung sadurungé jam 6 sore.
Wong-wong diijini rawuh lan nyekseni sakabehe proses.
Lan sawisé kuwi, nalika swara-swara lagi diitung, wong-wong uga diijini ana ing kono lan nonton.
Ndeleng kanthi cara supaya padha weruh apa sing kedadeyan.
Lan nalika kabeh swara wis diitung, panitia pemilu kanggo distrik pemilu kuwi kudu ngumumake asil pemilu kanthi banter.
Dheweke kudu ngumumake asil pemilu ing TPS-e supaya masyarakat ngerti menawa iki asil pemilu, sing banjur
daklaporake marang panguwasa sing luwih dhuwur, biasane petugas pangembali kabupaten.
Lan ana ketidakwajaran.
Bener. Lan saiki iki intine.
Saiki ana akèh ketidakteraturan.
Iki minangka prinsip dhasar saka pemilihan umum demokratis.
Lan kuwi ana. Kaping pisan, kudu diomongake manawa kita wis nampa akèh umpan balik, sing pancen nyenengake.
Lan kita bisa ngomong yèn ing 80% saka umpan balik, kabèh lumaku kanthi apik.
Ing 80% saka konstituensi, saka sing bisa kita deleng saiki, pemilihan wis lumaku kanthi bener.
Dadi kabèh aturan dhasar, prinsip, lan prinsip pemilihan iki wis diamati. Ing 20% kasus, iki ora kelakon.
Ing 20% saka kasus, padha nutup TPS jam 5:30 sore, ngusir pengamat pemilu amarga ora kepengin ana ing
kana, lan nempatake para pengamat pemilu 20 meter adoh.
Sawetara TPS iki saktenane yaiku gim.
Lan banjur padha dipindhah mung 20 meter luwih adoh, ing kana mesthi kowe ora bisa
ndeleng apa sing kedadeyan ing saben tumpukan.
Ing sawetara kasus, padha ora ngumumake asil pamilihan kanthi banter.
Ya, akèh banget kedadeyan ing kana sing sakjane ora kuduné kelakon.
Lan yen saiki kita nganggep yèn aliansi Sahra Wagenknecht mung kurang 9.000 swara saka sing dibutuhake kanggo mlebu Bundestag,
saiki kita, sacara prinsip, ing iki, yaiku sakabèhé mung miturut cacah sing wis kita laporaké, ana 300
konstituensi ing ngendi kesalahan kaya ngono wis kelakon.
300, sing wis kita laporake, ana 300 distrik pemilu sing nduwèni ketidakwajaran iki.
Lan kita durung ngerti kabèh jumlah pemilih ing konstituensi-konstituensi iki, nanging saka sing wis kita ngerti,
ana 99.000 swara ing ngendi ana ketidakberesan sing nganti kita ora bisa, sacara prinsip, mastiake apa asil sing dikirim iku
pancèn asil sing saktenané dipilih, amarga, kaya sing wis tak kandhakake, asilé
pemilu malah ora diumumaké ing konstituensi iki.
Iku ateges kita nduwé 99.000, paling ora 99.000 swara, yèn sampeyan ekstrapolasi kuwi – kita mung
mriksa 3.000 konstituensi, lan ana watara 90.000.
Yen sampeyan ngetrapake kuwi, sampeyan bisa ndeleng skala sing lagi kita omongake ing kene.
Ora perlu ana manipulasi, ora ana sing kudu ngapusi utawa apa-apa liyane.
Nanging sacara prinsip, kita ora duwe cara kanggo mastiake apa sing teka ing kantor Pejabat Pengembalian Federal ing
wayah wengi pancen asil sing wis ditemtokake sacara lokal.
Lan ora ana itungan swara maneh utawa apa wae kaya ngono. Dadi, sacara prinsip, iki kaya dolanan lotre gedhe.
Dadi kita ora ngerti apa aliansine Sahra Wagenknecht nduwé limang persen utawa ora.
Aku kira padha nduwé limang persen, nanging ora bisa diverifikasi amarga strukturé dhéwé ateges iki dudu pemilihan demokratis.
Lan yen, umpama, asil pamilihan iki durung diumumake, kepiye carane kita bisa ngerti apa sing banjur ditemtokake minangka asil
iku bener, utawa apa ana wong sing saiki wis nambah sawetara surat suara utawa mbusak sawetara surat suara utawa liya-liyane.
Kita ora ngerti, amarga barang-barang mau banjur dilebokake ing amplop.
Kejadiané, poin sabanjuré yaiku sawetara kertas swara ora dilebokaké ing amplop sing disegel kaya sing diperlokaké,
nanging mung dilebokaké ing kantong sing ditutup nganggo karet gelang, sing artiné bisa dibukak lan diganti kapan waé.
Aja nganggep yèn padha nindakake. Nanging bisa uga padha nindakake.
Lan kita ora bisa, ing pemilihan demokratis, sanajan mung menehi kesan manawa apa sing wis kelakon iku ora bener.
Utamané nalika, kaya sing tak kandhakake, kita mung béda 9.000 euro karo Sahra Wagenknecht.
9.000 swara!
9.000 swara, pas. Beda 9.000 swara.
Lan kuwi pancen kaya ngono. Iku ateges pemilihan umum kita, aku ora ngerti kudu ngomong piye, nanging mesthi ora demokratis.
Padha ora konsisten, ora bisa dipahami, ora transparan.
Nganti sak gedhé banget nganti mesthi, mesthi relevan karo mandat.
Lan iki saiki wis diadegaké kaping pisan amarga pemantauan pemilu sing sistematis déning WABEO.
Lan apa aku bisa nggawe sambungan siji maneh? Kita lagi wae ngomongake babagan referendum sadurunge.
Nanging saiki kita wis ngerti yèn referendum-referendum iki digelar kaya pemilihan umum, lan kita uga wis ngerti yèn asilé
ora ditemtokaké kanthi proses sing adil, lan kita lagi ngadhepi mayoritas sing banget, banget sensitif ing kéné
– karo pitakon apa ngowahi konstitusi utawa ora – mula
Pancen, kuwi sing bakal dadi pitakonanku.
Bener, pitakon kuwi. Dadi, kanggo ngowahi konstitusi, kita butuh kuorum.
Yaiku, sawetara warga sing pancen melu ing pamilihan iki.
Lan banjur kudu ana mayoritas tartamtu ing antarané jumlah peserta iki.
Dadi, yen kowe mung nurunake kuorum sethithik kaya ngene – yaiku sacara teoretis kita nduwé mayoritas loro pertiga kanggo ngowahi
konstitusi, nanging kowe kandha, ya, nanging sayangé mung 39,8 persen wong sing milih lan ora tekan
40 persen – banjur amandemen konstitusi iki gagal.
Ya, lan kita ora bisa ngontrol asil pemilu, jumlah pemilih lan sapiturute Kanthi tembung liya, asil ing TPS iki ora diumumaké
sacara umum lan kita nduwé paling ora siji wong sing lungguh ing saben TPS utawa ing saben distrik pemilu sing ngrungokaké, nulis,
banjur maringi asilé marang kita supaya kita bisa mriksa; asil sing pungkasane ditemtokaké
saktenané yaiku asil sing diumumaké ing TPS-TPS mau.
Dadi, supaya kita bisa nemokake dalan menyang demokrasi langsung.
Supaya bisa mikirake ngowahi konstitusi nasional, kita kudu mesthekake yen kita aktif ngawasi pemilihan.
Dadi, yen aku paham kanthi bener, pengamat pemilu dibutuhake ing endi-endi.
Ya, kowe wis takon sadurunge apa sing bisa tak lakoni.
Saliyane mbentuk sel iki, sing mbutuhake akèh upaya, aku mesthi nyaranake ngunjungi situs web wabeo.de.
Taun ngarep, miturutku, bakal ana pemilihan negara bagian ing Baden-Württemberg,
Mecklenburg-Pomerania Kulon, lan Saxony-Anhalt.
Pemilihan iki bakal diamati ing saindenging negara kanggo pisanan.
Sampeyan bisa ndaftar ing kana, mastiake identitas sampeyan, lan biayane £6.50.
6,50 euro amarga ana proses verifikasi iki sing cukup rumit, nanging iki nerangake manawa ana wong nyata ing mburi iki.
Lan banjur kita pancen bisa mriksa kabeh sakabehe:
Apa sing diumumaké ing pungkasan kuwi pancèn asil sing metu ing TPS, utawa ing distrik pemilu? Lan kuwi pancèn nyenengaké.
Lan iki bisa uga ora kaya ngono – sawijining administratur distrik, yaiku walikota Speyer, sing banjur ditulis déning
sawijining pengamat pemilu – aku kudu nyebutaké iki ing kéné minangka info cilik... sejatine, iki dudu sekedar kabar cilik,
nanging pancen banget nyedhihaké – dhèwèké nulis ngeluh babagan carané dhèwèké diperlakukan minangka pengamat pemilu ing TPS.
Lan banjur walikota Speyer iki, ing kapasitasé minangka pejabat pengawas pemilu distrik, pancèn bales nulis
kandha yèn miturut panemuné, pancèn nggegirisi banget yèn wong-wong teka lan ngawasi pemilu.
Amarga kuwi sejatine bakal ateges yen pemilihan umum ora dilaksanakake kanthi bener, saéngga
nglegitimasi demokrasi kita. Coba bayangna kuwi.
Sifat umum pemilihan iku salah siji saka prinsip dhasar ing undang-undang lan peraturan pemilihan kita.
Lan banjur ana pejabat pengembali kabupaten sing kompeten teka lan kandha manawa, saka sudut pandangé dhèwèké, kasunyatan yèn
ana wong sing kepéngin ngawasi pemilihan, sing kepéngin mriksa apa sing kedadéyan ing kéné – sing biasané kita
sebut minangka tumindak kedaulatan, siji-sijiné tumindak kedaulatan – apa wis dilakokaké kanthi bener.
Iku bakal katon kaya ora percaya marang wong-wong mau mung amarga padha ngadeg ing kana.
Lan kuwi pancen kahanané. Mbayangna kuwi.
Wali kota nduwé panemu kaya ngono marang wong-wong sing dadi tanggung jawab amarga dhèwèké bisa ana ing jabatan iki wiwitané.
Sanget menarik. Sanget apik. Pak Ludwig, matur nuwun sanget wis rembugan karo kita!
Iku pancen pengalaman sing mbukak mripat. Luwih saka kabeh, saiki bisa dideleng langkah-langkah
apa sing sejatine bisa ditindakake saben individu.
Kaping pisan, sampeyan bisa melu ngawasi pemilihan.
Aku yakin sampeyan bisa ngubungi WABEO.
Banjur kowe bisa langsung ndeleng carane mbentuk sel utawa gabung karo sel sing wis ana.
Banjur kowe bisa langsung nindakake. Kamardikan diwiwiti karo ora.
Aku kira saiki sampeyan wis menehi kita sawetara langkah awal babagan carane kita bisa ngetrapake iki,
supaya warga bisa mbalekake kuwasa ing tangané dhéwé.
Matur nuwun sanget kanggo wawancara sing banget mbukak mata!
Matur nuwun sanget wis maringi aku ijin ana ing kene.