Agar biz bunga qarasak, kim shu bilan shug'ullanishi kerak?
Men bir nechta hamkasblarim bilan o'z markazimni tashkil qildim, bu esa:
Insoniyatga qarshi jinoyatlarni tergov qilish, qayta baholash, sudga tortish va oldini olish markazi.
Ko'pchilik odamlar doimo so'raydi: nega insoniyatga qarshi jinoyatlar?
Chunki bu yerda boshimizdan kechirganlarimiz insoniyatga qarshi jinoyatlar edi.
Insonlar ta'qib qilingan. Shifokorlar bugungi kunda ham ta'qib qilinmoqda.
Shifokorlar o'z ishlarini bajargani uchun qamoqqa yuborilmoqda.
Mening hamkasbim Rayner Fyllmich Göttingen qamoqxonasida. U shuningdek buyuk pedagog.
Qayta yarashish faqat siyosiy vaziyatni o'zgartirsakgina sodir bo'lishi mumkin.
Chunki biz o'zimizni topgan siyosiy sharoit, unda biz hokimiyatni shunchaki topshiramiz, hech
qachon to'g'ri qayta baholashga olib kelmaydi.
Chunki, aytganimdek, shunda jinoyatchilar o'zlari qilgan ishni tan olib, unga yuzlashishlari kerak bo'lardi.
Hech kim insoniyatga qarshi bu jinoyatlarni sodir etganlar turib, "Ha, biz buni qildik" deb aytishlarini taxmin qila olmaydi.
Endi biz sudda, o'zimiz tanlagan sudyalar va o'zimiz tanlagan prokurorlar huzurida sud jarayonidan o'tishni
xohlaymiz, shunda ular biz qilgan ishimiz to'g'ri yoki noto'g'ri ekanligini hukm qilishlari mumkin.
Uch oy oldin, RKI hujjatlari oshkor bo'lishidan avval, barchasi menga o'sha paytda hamma narsani to'g'ri
qilganliklarini aytgan hakamlar endi birdaniga ishni qayta ko'rib chiqishlari kerak... Bu ham ish bermaydi.
Bu faqat ishlaydi... – va Ralf Boes yaqinda buni e'lon qildi, men esa Ralf Boes va yana ko'plab boshqalar bilan
roziman. Iltimos, u tilga olgan veb-saytga nazar soling.
Menimcha, biz federal shtatlar orqali o'tishimiz kerak.
Har bir federal davlatda o'z konstitutsiyamiz bor.
Va ular alohida konstitutsiyalar bo'lganligi sababli, federal davlatdagi har bir
konstitutsiyani o'zgartirishga ruxsat beriladi.
Bizda qudrat qo'limizda. Sen shunchaki buni bilmaysan...
Bugun men advokat Ralf Ludvigni Kla.TV studiyamizga iliq kutib olaman.
Salom.
Berlin shahridagi namoyishda siz aytdingizki, qudrat qo'limizda, lekin biz buni hatto bilmaymiz.
Xo'p, men ham bilmayman. Qo'limda qanday kuch borligini ham bilmayman.
Va men siyosiy qarorlarga qanday ta'sir o'tkazishim, bu qanday ishlashini ham bilmayman.
Bizga yordam bera olasizmi, menga yordam bera olasizmi, tomoshabinlarga biroz yordam bera olasizmi?
Ha, printsip jihatdan bu unchalik qiyin emas.
Germaniyada 16 ta federal shtat bor va barcha federal shtatlarning o'z shtat konstitutsiyasi mavjud.
Va har bir shtat konstitutsiyasi – Hesseni istisno qilganda, lekin asosan Hesseni ham o'z ichiga olgan holda
– xalq qonunchilik qilish imkoniyatini nazarda tutadi.
Bu shuni anglatadiki, tegishli federal shtatda yashovchi odamlar o'z qonunlarini qabul qilishlari mumkin.
Va ular nafaqat qonunlar qabul qilishlari, balki tegishli shtat konstitutsiyasiga ham o'zgartirishlar kiritishlari mumkin.
Shunday qilib, ular xohlasalar, o'z federal davlatida hamjihatlik qoidalarini, tuzilma
qoidalarini, siyosiy tuzilmani o'zgartirishlari mumkin.
Buning uchun ma'lum ko'pchiliklar talab etiladi. Bu har doim uch bosqichdan iborat bo'lishini anglatadi.
Birinchi qadam fuqarolik tashabbusidir. Bu siz g'oyani ilgari surishingizni anglatadi.
Siz ma'lum bir sonli ovozlarni to'plashingiz kerak.
Ikkinchisi referendum deb ataladigan narsa.
Bu shuni anglatadiki, siz mamlakatdagi ma'lum bir sonli odamlarning ushbu mavzuga qiziqishini isbotlashingiz kerak.
Bu har doim eng qiyin bosqich bo'lib, uni yengib o'tsangiz, bu biz bilgan saylovga o'xshaydi, Keyin yakshanba kuni odamlar
saylov uchastkalariga chaqiriladi va ular bu siyosiy masala yoki kiritilayotgan qonun yoki shunga o'xshash narsaga ovoz bera
oladilar, va keyin shunday deyishlari mumkin: "Biz, bu federal davlatdagi odamlar sifatida, buni shunday yoki bunday bo'lishini
xohlaymiz, yoki biz bu qonun mavjud bo'lishini xohlaymiz, yoki biz bu tartib yoki o'sha tartib mavjud bo'lishini xohlaymiz."
Prinsip jihatdan, bu har bir davlat konstitutsiyasida nazarda tutilgan.
Va bu shuni anglatadiki, agar xohlasak, biz siyosiy qarorlarga o'zimiz aralashishimiz mumkin, har to'rt-besh yilda bir
marta qutichani belgilab, to'g'ri odamlar saylanib, to'g'ri qarorlar qabul qilishlariga umid qilish o'rniga.
Ah, ha. Va shtat konstitutsiyalari – endi men biroz adashib qoldim... Bizda Asosiy qonun ham bor.
Bu nima? Qandaydir qilib, bu federal darajada ishlamaydi, faqat shtat darajasida ishlaydi. Nega shunday?
Ha, albatta, bizda Asosiy qonun bor, va u aslida Asosiy qonun deb ataladi – Germaniyaning Konstitutsiyasi yoki
nemis Konstitutsiyasi emas, balki "Germaniya Federativ Respublikasining Asosiy qonuni".
Albatta, buning tarixiy sabablari bor. Ikkinchi jahon urushidan so'ng Germaniya bo'lingan edi.
Germaniya bosib olindi, turli, aslida to'rt g'olib davlat tomonidan bosib olindi va
Germaniya deyarli hududiy jihatdan bo'linib tashlandi.
Bu Germaniya imperiyasining hududiy yaxlitligi endi mavjud emasligini anglatardi.
Va keyin G'arb va Sharq, asosan Rossiya – va o'sha paytda Sovet Ittifoqi o'rtasida Sovuq urush boshlandi.
Gʻarbiy davlatlar Germaniyaga qanday munosabatda bo'lish, uni qanday muomala qilish va Germaniyaning kelajagi qanday
bo'lishi kerakligi borasida turlicha qarashlarga ega edilar.
Va ha, bu 1949 yilda Germaniya Federal Respublikasining tashkil topishiga olib keldi, va Germaniya Federal
Respublikasi, albatta, butun Germaniya Reyxi qismidir.
Va o'sha paytda hali ham butun Germaniya uchun yechim topilishi taxmin qilingan edi, shuning uchun nemis konstitutsiyasi
yaratilmagan, chunki konstitutsiya faqat Reyxning sobiq hududi, ya'ni butun nemis hududi uchun qabul qilinishi
mumkin edi va shuning uchun uni Asosiy qonun deb atashgan.
Bu asosan uchta g'alaba qozongan ittifoqchi kuchlarning asosiy qonuni bo'lib, keyinchalik Herren-Chiemsee
siyosatchilari bilan kamroq yoki ko'proq muzokara qilingan.
Va bu Asosiy Qonun qayta birlashuvdan keyin ham saqlanib qoldi.
Shunga qaramay, G'oyaviy Qonunda nazarda tutilgan bo'lsa-da, butun Germaniya uchun konstitutsiya yaratilmadi,
balki G'oyaviy Qonun konstitutsiya sifatida davom ettirildi.
Men har doim aytaman: konstitutsiya faqat suveren bo'lsa, konstitutsiya bo'lishi mumkin.
Va suveren, Karl Shmittning shunchaki aytganidek, favqulodda holatni belgilaydigan emas,
balki qoidalarni o'zgartira oladigan zotdir.
Va bizning konstitutsiyamiz odamlarga qoidalarni o'zgartirish imkonini bermaydi.
Bu shuni anglatadiki, Asosiy qonun bu ma'noda konstitutsiya bo'la olmaydi, chunki Asosiy
qonun hech qanday suveren hokimiyatni tan olmaydi.
Yoki fuqarolar sifatida biz biladigan yagona suveren harakat aynan saylov – har to'rt yilda bir marta Bundestagni saylashdir.
Va bu Germaniya Federativ Respublikasi aholisining yagona ishtirokidir.
Aks holda, hech narsa rejalashtirilmagan. Mashhur qonun yo'q.
Garchi 20-modda hanuz davlat suverenining siyosatni saylovlar va referendumlar orqali belgilashini
nazarda tutsa-da, Germaniyada referendumlar mavjud emas.
Saylov to'g'risidagi qonun yo'q, shuning uchun ovoz berish ham yo'q.
Keyin 146-modda bor, unda nemis xalqi yangi konstitutsiyani yoki konstitutsiyani qabul qilishi mumkinligi belgilangan.
Ko'plab konstitutsiyaviy huquqshunoslar aytishicha, bu paragraf yoki bu modda qo'llanilmaydi, bu norma qo'llanilmaydi.
Buni batafsil muhokama qilish mumkin, lekin Germaniyadagi har bir shtat konstitutsiyasida odamlar uch bosqich orqali
qonunchilikka faol aralashish, o'zlari qonunlar yaratish va shu tariqa qoidalarni o'zgartirish imkoniyatiga ega.
Va nafaqat qoidalarni qo'llash qonunlarni o'zgartirishi mumkin, balki, aytganimdek, Hesse haqidagi kichik bir izoh bilan, ular
har bir federal shtatda konstitutsiyani ham o'zgartirishi, ya'ni ularning birgalikdagi yashash qoidalarini o'zgartirishi mumkin.
Saqlanishi shart bo'lgan ikkita muhim qadriyat mavjud.
Bu har doim demokratiyaning tamoyili bo'lib, har bir siyosiy qaror xalq irodasiga asoslanishi kerakligini anglatadi.
Ikkinchisi inson qadr-qimmatini kafolatlashdir. Shuning uchun biz qoidalarni inson qadr-qimmatini
kafolatlash yo'q qilinadigan tarzda o'zgartirmasligimiz kerak.
Ammo bu yagona qoidalar bo'lib, shu qoidalar doirasida har bir federal shtatdagi odamlar
o'zlari xohlaganicha qaror qabul qilishlari mumkin.
Masalan, biz har besh (to'g'ri: to'rt) yilda shtat hukumatini yoki shtat parlamentini saylamaslikka, balki
ularni har ikki yilda saylashga qaror qilishimiz mumkin.
Yoki biz endi shtat hukumatini xohlamasligimizga qaror qilishimiz, lekin shtat parlamenti ma'lum vazifalarni
bajarish uchun administratorlarni tayinlashi kerak, va hokazo.
Agar bizda demokratik irodani ifodalash o'rniga uni bevosita ifoda etadigan muqobil bo'lsa, nazariy
jihatdan parlamentni ham bekor qilishimiz mumkin edi.
Shunday qilib, biz ko'p narsalarni o'zgartira olamiz, lekin faqat shtat darajasida, aslida milliy darajada emas.
Ha, juda qiziqarli. Va bunday jarayonni qanday boshlash mumkin?
Keling, butun bu siyosiy tuzilmani o'zgartirmoqchi bo'lganimizni, masalan, sudyalar yoki hattoki jamoat prokurorlarini
endi Adliya vazirligi emas, balki xalq tayinlasin deb o'zgartirmoqchi bo'lganimizni tasavvur qilaylik.
Buni qanday qilasiz? Boshchilikni qanday o'z zimmangizga olasiz?
Aslida, aytganimdek, barcha qonunlar, jumladan shtat konstitutsiyalari ham o'zgartirilishi mumkin.
Va printsip jihatidan, har kim osonlik bilan tashabbusni boshlashi mumkin; bir yoki ikki kishi tashabbusni boshlashi mumkin...
…Demak, ikkovimizmi?
Biz ikkovimiz ham – xullas, hozir emas, chunki biz bir xil shtatda yashamaymiz, lekin printsip jihatidan ha.
Agar biz bir xil federal davlatda yashaganimizda, biz shunchaki qonunda o'zgarish bo'lishini xohlaymiz deb aytishimiz mumkin edi.
Keyin biz uni o'z tasavvurimizga ko'ra loyiha holida tayyorlaymiz – boshqacha qilib aytganda, biz shuni qilamiz.
Hm.
Farqlar ham mavjud. Siz jamoat so'rovlarini ham topshirishingiz mumkin, bu esa Parlament ma'lum so'rovlar bilan
shug'ullanishi va masalani ko'rib chiqish uchun parlament sessiyasini o'tkazishi kerakligini anglatadi.
Ammo hozir, ommaviy qonunchilik tizimi ostida, biz ikkovimiz ham, deyish mumkinki, qonun loyihasini yozib, odatda
uni davlat parlamentining raislik qo'mitasiga taqdim etamiz.
Va keyin qonunda kiritilgan ushbu o'zgarish bilan bu yerda fuqarolik tashabbusi boshlanayotgani oddiygina e'lon qilinadi.
Va keyin biz boshlashimiz va bu qonuniy o'zgartirish uchun ovozlarni yig'ishimiz mumkin.
Va biz ma'lum bir kvorumga erishganimizdan so'ng – birinchi bosqichda u nisbatan past bo'lib, ba'zi mamlakatlarda atigi 6 000
yoki 5 000 ovozni tashkil etadi – shu ovozlarga ega bo'lgach, biz shunday deyiladigan
referendumni ishga tushirishga ruxsat beriladi.
Bu shuni anglatadiki, shtat parlamenti keyin fuqarolarning petitsiyasini ko'rib chiqadi va uni ma'qullashi ham,
rad etishi ham mumkin. Bunday holda referendum bo'lmaydi.
Keyin u referendumga o'tadi, va referendum uchun odatda olti-dan sakkiz-oy ichida ma'lum bir
muddatda ma'lum sonli imzo yig'ish kerak bo'ladi.
Va bu kvorum oshib ketgach, davlat parlamenti masalani qayta ko'rib chiqadi va qonun tashabbusini
ma'qullash yoki rad etish to'g'risida qaror qabul qiladi.
Agar u bunga rozilik bermasa, unda saylovga o'xshash referendum bo'ladi.
Keyin fuqarolar yakshanba kuni ovoz berishga chaqiriladi.
Va keyin shunday deyiladi: Xo'p. Fuqarolardan bu qonunni xohlash-xohlamasliklari so'raladi: ha yoki yo'q.
Siz Berlin namoyishida aytganingizdek, yakuniy qaror yana xalq tomonidan qabul qilinishi kerak.
Shuning uchun bu amalda mazkur milliy konstitutsiyalar orqali boshlanishi mumkin.
Ha, aynan. Koronavirus pandemiyasi davomida biz siyosat odamlarning hayotiga qanday aralashganini ko'rdik.
Va menimcha, odamlar bu aralashuvchi siyosatlardan o'zlarini himoya qilishlari mumkin bo'lishi kerak.
Va men hozirgina tasvirlagan bu qadamlar, bu uchta qadam abadiyatni oladi.
Va shunga qadar, albatta, biz hech narsani oldini ola olmadik.
Shu sababli mening taklifim shuki, avvalo barcha davlat konstitutsiyalariga shunday deyiladigan veto huquqini kiritaylik.
Demak, biz asosan shunday deymizki, davlat hukumati tomonidan qabul qilingan har bir qonun va
har bir qoida kamida uch oy o'tgach kuchga kiradi.
Ushbu uch oy davomida ma'lum kvorumga ega bo'lgan odamlar imzo yig'ishga vaqt topadilar.
Agar ular ma'lum bir sonli imzo to'plasa, menimcha bu aholining ikki yarim foizi, lekin bu o'zgartirilishi
mumkin, unda ushbu qonun bo'yicha referendum o'tkaziladi.
Chunki shunda ikki yarim foiz asosan: "Biz bu qonunni xohlamaymiz", dedilar.
Bu ahamiyatsiz emas. Ya'ni, besh foiz shtat parlamentida fraksiya hisoblanadi.
Demak, bu yerda ikki yarim foiz odamlar "biz bunga rozi emasmiz" deyishmoqda.
Butun aholi, ya'ni tegishli federal shtat fuqarolari, ushbu qonun yoki tartibni xohlash-xohlamasliklari bo'yicha ovoz berishlari.
Ammo qonun chiqaruvchi agar biror qoida yoki qonunni joriy qilsa – chunki u bu ishni darhol, tezda bajarishimiz
kerak, deydi – va uch oylik muddatni bermasa, unda bu qonun yoki qoidaga ovoz berish majburiy bo'ladi.
Shunday qilib, qonun chiqaruvchilar qonunlarni shoshilinch qabul qilish holatiga tushib qolmasinlar.
Men har doim aytaman: agar odamlar niqob talabi bo'yicha ovoz bera olganida, u joriy etilmas edi.
Ha, niqob talabi asosan maxfiy va sirli amaliyot orqali joriy etilgan edi, va aynan shu dastlab odamlarda
emlanish uchun zarur bo'lgan qo'rquvni yuzaga keltirgan.
Va aytishimiz kerakki, agar ular, xuddi qorong'i ortida qilib aytgandek, qisqa muddat ichida kuchga kirishi rejalashtirilgan
qonunlarni qabul qilmoqchi bo'lsalar, siyosatchilar darhol va har doim bu qonunlarni xalq ovozi bilan ovozga qo'yishlari
shart, shunda xalq zarur bo'lsa "yo'q" deb ayta oladi.
Bu veto huquqi, yakuniy qaror qabul qilish vakolati, men har doim aytadiganimdek. Ha.
Xalq "yo'q" deb ayta olishi va ishlarni bunday qilib bo'lmasligi.
Biz buni qila olamiz. Biz buni har bir federal shtatda qila olamiz.
Va bu siyosatchilarga ular qabul qiladigan har bir qonun – masalan, hozir federal darajada aynan
shu qarzlarni keltirib chiqarganini aniq ko'rsatadi.
Ammo, masalan, shuni ham aytish mumkin... Hatto federal qonunlar bo'lsa ham, Federal Kengash o'z roziligini berishi kerak.
Agar biz, federal davlatlar aholisi sifatida, hukumatga bunga rozi bo'lishga ruxsat yo'qligini
aytsak, masalan, bu qarzlar yuzaga kelmas edi.
Va biz, aholi sifatida, bu qudratga ega bo'lishimiz kerak, shunda biz faqat bir marta ovoz berib, keyin siyosatchilarning alohida
holatlarda nima qilayotganini, qaysi koalitsiyalar tuzilayotganini, siyosatchilar qanday qaror qabul qilayotganini
nazorat qila olmasdan qolmaymiz, balki biz, fuqarolar sifatida, har qanday siyosiy masalada
istalgan vaqtda "Biz bunga rozi emasmiz" deb ayta olamiz.
Guruhlar allaqachon shu yo'nalishda ishlayotganliklari, tashabbusni qo'lga olganliklariga oid belgilar bormi?
Ha, butun g'oyaning asosiy maqsadi uni to'liq markazlashmagan qilishdir.
Shuning uchun biz buni markaziy tashkilot qilishini istamaymiz.
Buning o'rniga, biz asosan ikki narsa biz uchun juda muhim ekanligini aytdik.
Buni amalga oshiradigan guruhlar va tashkilotlar o'zlari ham o'zaro ma'lum bir tarzda
demokratik tarzda muloqot qilishlari kerak.
Biz aytamiz: har doim qabul qilishga asoslangan qarorlar qabul qiling.
Bu shuni anglatadiki, agar biz chinakam demokratiyaga ega bo'lishni istasak, avvalo uni
o'zimiz kichik miqyosda amalda qo'llashimiz kerak.
Bu shuni anglatadiki, biz jamiyatimiz demokratik bo'lishini talab qila olmaymiz.
Va biz o'zimiz ham, faoliyat yuritayotgan hududimizda kichik miqyosda, bir-birimizga demokratik tarzda muomala
qilmaymiz, qabul qilishga asoslangan tarzda harakat qilmaymiz.
Shunday ekan, bu sharoitlarda bu muhim qaror.
Va ikkinchi nuqta — imkon qadar ko'proq odamlarni rag'batlantirish yo'llarini o'ylab topish, shunda bunday referendum
yoki dastlabki petitsiya uchun yetarli imzolar to'planadi.
Va bu butunlay markazlashmagan bo'lishi kerak, muammolar nimalardan iboratligini, nimalar qiziqarli ekanini va hokazolarni
markaziy darajada qaror qiladigan har kimdan ancha yaxshiroq mahalliy darajada aniqlashga qodir
kichik hujayralar tomonidan amalga oshirilishi lozim.
Va hozirda juda ko'p tashabbuslar tashkil etilmoqda.
Biz aslida shunchaki shuni taklif qildik va: "Keling, biror narsa qiling."
Va endi biz Baden-Virtembergga taklif qilindik.
Buni amalga oshirmoqchi bo'lgan, uni joriy etmoqchi bo'lgan tashabbuslarning katta doirasi mavjud.
Men aynan ushbu intervyudan ozroq oldin Saksoniya-Anhaltdan keldim. Men Saksoniya-Anhaltdagi Güsten shahrida edim.
O'similardan kelib chiqqan DieBasis tashkilotining a'zolari va mahalliy assotsiatsiyalarining ko'pchiligi,
shuningdek, bunday o'similardan kelib chiqqan demokratiyaga ham qiziqqan, u yerda yig'ildi.
Va aynan shuni qildik. Aslida, biz shunchaki nega kimdir asosiy variantni tanlashi kerakligini muhokama qildik.
Va hayratlanarli darajada, aynan shu natija bo'ldi:
Chunki biz aynan shu turdagi tubdan keladigan demokratiyani oxir-oqibat amalda mujassam etamiz – qarorlar endi yuqoridan
pastga emas, balki pastdan yuqoriga, subsidiar tamoyil asosida qabul qilinadi, markazlashuv yo'q, barcha muhim
qarorlar mahalliy darajada qabul qilinadi va har bir kishi barcha siyosiy qarorlarda ishtirok etadi.
Bu aslida bazaning noyob sotish taklifidir. Va biz buni tashqi dunyoga yanada kuchliroq yetkazishni xohlaymiz.
Aynan shu g'oya: qarorlar yuqorida emas, balki pastda qabul qilinadi.
Bizga qaror qabul qilish uchun bosh ofis kerak emas; buning o'rniga hayotimizga ta'sir qiluvchi
barcha muhim qarorlar mahalliy darajada qabul qilinadi.
Va nazariy jihatdan, agar sizda katta yer maydoni va hokazo bo'lsa, mahalliy qarorlar ham birgalikda qabul qilinishi
mumkin, shunda hamma uchun mos keladigan qarorlar topiladi.
Ha, juda qiziqarli, chunki odamlar doim tepada turganlar biz bilan xohlaganicha ish qilishadi
va biz bunga hech narsa qila olmaymiz, deyishadi.
Ular bularning barchasiga, xuddi yomg'ir va qor kabi, chidashlari kerak.
Qarz tormozini bo'shatishmoqda va mamlakatimiz erkin qulash holatida.
Ammo nihoyat bir yo'l topilayotgani juda qiziq.
Endi men nima qila olaman, masalan, agar men, siz aytganingizdek, aslida menga tegishli bo'lgan hokimiyatni qaytarib
olishga qiziqsam, qayerga qo'shila olaman? Nima qila olaman?
Xo'sh, avvalo, mahallangizda oddiygina guruh ochish kifoya.
Yoki bu guruh bo'lishi shart emas; biz uni hujayra deb ataymiz.
Shunday qilib, mahallangizdagi do'stlaringiz bilan uchrashib oling – eng yaxshisi mahallada – odamlar bilan birga yig'iling.
Va masalan, Reynar Mausfeldning "Qo'zalar nega jim?" asarini o'qing.
Chunki Rainer Mausfeld bu kitobda siyosiy tuzumimiz aslida qanday ishlashini nihoyatda yaxshi tahlil qilgan, nega bizda hech qanday
so'z huquqi yo'qligini, demokratiyaga umuman aloqasi bo'lmagan va bizga haqiqatan ham o'z qarorlarimizni
qabul qilishga imkon bermaydigan vakillik demokratiyasiga ega ekanligimizni ko'rsatgan.
Maqsad nima? Janob Mausfeld nima deydi?
Xo'sh, janob Mausfeld asosan shuni aytmoqchi-ki, bu Amerika Qo'shma Shtatlari asos solinganida kam-ko'p birinchi
konstitutsiya, birinchi demokratik konstitutsiya hisoblanadi.
Xo'sh, bu borada biroz bahs bor; Polsha konstitutsiyasi tezroq bo'lgan.
Ammo birinchi buyuk demokratik konstitutsiya, albatta, Amerika konstitutsiyasi edi.
Va amerikalik asoschilar aslida o'sha paytda bunga oid bahslashishgan:
Biz qaror qabul qilishda xalqni bevosita jalb qiladigan to'g'ridan-to'g'ri demokratiyani joriy
etmoqchimizmi yoki aslida atama ziddiyatini tashkil etadigan vakillik demokratiyasini xohlaymizmi?
Vakillik demokratiyasi – u yoki vakillik, yoki demokratik bo'ladi – shuning uchun vakillik
demokratiyasi, uni yaqindan o'ylab ko'rsangiz, ziddiyatdir.
Va o'sha paytda angladikki, agar bizda chinakam pastki qatlam demokratik qaror qabul qilish huquqi bo'lganida, boylarning
boyligi xavf ostida qolardi, chunki kambag'allar demokratik yo'l bilan pul yoki mol-mulkni
boshqacha taqsimlashga qaror qilishlari mumkin edi.
Albatta, bu faqat iqtisodiy jihatdan ko'rib chiqilgan edi.
Keyin esa biz uni hanuz demokratiya deb atashimiz mumkin bo'lgan, ammo uni demokratiya
bo'lmaydigan tarzda tuzish yo'llarini o'ylab ko'rdik.
Va mana shu hozirda bizda mavjud bo'lgan vakillik demokratiyasi.
Xo'sh, aytganimdek, siz aytgan narsa, odamlar uni qanday boshdan kechirishlari aslida shunday.
Eng yuqoridagilar nimadir qilishyapti va biz hech narsa qaror qila olmayapmiz.
Bu tuygʻu aldovchi emas, balki mana bunday: biz oʻz xochimizni qilamiz, va shu...
Va shu bilan hammasi, biz umuman hech narsa bilmaymiz!
Shunday qilib, CDUga ovoz berganlarning aksariyati, ehtimol, ilgari hokimiyatdan chetlatgan Yashillar partiyasidan
ham yashilroq siyosatga duch kelishlarini kutmagan edi.
Bu odamlar xohlagan narsa bo'lmasligi mumkin.
Bilmayman, lekin menimcha ular xohlamagan; aks holda ular CDUga emas, Yashillar partiyasiga ovoz bergan bo'lardilar.
Ammo ular hech narsa qila olmaydi. Endi ular to'rt yil o'sha yerda o'tiradilar, keyin odamlar
o'ylaydiki, yaxshi, keyingi safar ularga ko'rsatamiz.
Ammo bu safar biz CDUga emas, SPDga ovoz beramiz.
Biz har doim shuni boshdan kechiramiz. Va keyin yana hech narsa o'zgarmaydi.
Keyin boshqalar kelganda yana hech narsa o'zgarmasligiga ular butunlay hayron bo'ladilar.
Chunki biz yakka siyosiy qarorlarga ta'sir eta olmaymiz.
Va biz buni nazariy jihatdan davlat konstitutsiyalari doirasida qilishimiz mumkin, lekin qilmaymiz.
Rainer Mausfeld ham xuddi shuni aytadi. Ular uning oldida turgan illuzionistlarga o'xshaydi.
Bu eshiklar mavjud, va illuzionistlar, sehrgarlar ularning oldida turib, aslida biz o'tib ketishimiz mumkin
bo'lgan bu eshiklarni bizdan samarali tarzda yashiradilar.
Va vakillik demokratiyasi elita oligarxiyasi, saylov oligarxiyasi, aristokratiya yoki xohlagan boshqa nom bilan atalishi mumkin.
Chunki bizga keyingi to'rt yil davomida hukmronlik qiladigan elitalarning ma'lum bir sonidan tanlashga ruxsat berilgan.
Ammo biz aslida hech narsani o'zgartirishga tanlovimiz yo'q.
Biz buni faqat alohida siyosiy qarorlarga aralisha olsak qilamiz.
Va to'siqlar juda baland. Hozircha biz bunga qodir emasmiz.
Va erkinlik g'oyasi hech qanday bilan boshlanadi.
Demak, Berlin shahrida boshlagan bu loyiha doirasida aytish kerakki, alohida siyosiy masalalar bo'yicha
qaror qabul qilish vakolatini, ya'ni yakuniy qaror vakolatini xalqning qo'liga berishimiz kerak.
Biz qaror qilishimiz kerak: qarz tormozini ko'tarishni xohlaymizmi?
Biz ta'lim tizimimiz qanday tuzilganligini hal qilishimiz kerak.
Biz adliya tizimimiz qanday tuzilishini hal qilishimiz kerak.
Biz energiyamizni va hokazolarni qanday xohlayotganimizni hal qilishimiz kerak.
Biz bu qarorlarning barchasini o'zimiz qabul qilishimiz mumkin.
Va men shunday deb hisoblaymanki, hech bir shaxs mutaxassisdan yoki mutaxassis deb
belgilangan kimsadan yomonroq qaror qabul qila olmaydi.
Ular bu masala bo'yicha maslahat berishlari va fikr bildirishlari mumkin.
Ammo menimcha, men o'z qarorlarimni qabul qilishga to'liq qodirman va Germaniyadagi
boshqalarga ham xuddi shunday qilishlariga ishonaman.
Xo'sh, so'nggi yillardagi siyosatni hisobga olsak, ular o'zlari yaxshiroq ish qilgan bo'lardi, bu hammaga ayon bo'lishi kerak.
Shunday qilib, men o'zim yashaydigan hududda hujayra tashkil etishni boshlashim va
tashabbusni qo'limga olishim mumkin bo'lardi.
Ammo, masalan, rag'batlantirishlarni qaerdan olishim yoki fikr-mulohaza olishim mumkin?
Bu haqda ko'proq ma'lumot olish mumkin bo'lgan veb-sayt bormi? Bizga biror maslahat bera olasizmi?
Shunday qilib, veb-sayt hali onlayn emas, lekin "freiheit-beginnt-mit-nein.de" mavjud.
Bu yerda aytilganidek: erkinlik "yo'q" deb aytishdan boshlanadi.
Bu sahifa ham intervyu nashr etilgunga qadar onlayn bo'lishi mumkin.
Hozirda biz uni yakunlashning so'nggi bosqichlaridamiz. O'shanda ma'lumot mavjud bo'ladi.
Ammo g'oya mavjud va tarmoq o'rnatish imkoniyati ham bo'ladi.
Ammo tarmoqlanish opsiyasi shunday tashkil etiladiki, siz analog shaklda tarmoqlanishingizga to'g'ri keladi.
Va bu keyinchalik raqamli tarzda qayta ko'paytirilishi mumkin. Shuning uchun biz
odamlarning raqamli tarzda tarmoqlanishini istamaymiz.
Shunday qilib, odamlar, hozir biz boshdan kechirayotganimizdek, ijtimoiy tarmoqlarda bir-biriga yozishadi,
g'azablarini bildiradilar, ko'p g'oyalarga ega bo'ladilar va ko'p narsalarni yozadilar.
Buning o'rniga odamlar mahalliy darajada shaxsan tarmoq o'rnatishlari kerak.
Agar ular bir xil tarzda bog'langan bo'lsa, portalda biz guruh yoki hujayra ekanligimizni, bu yerda ekanligimizni va
nimadir qilmoqchi ekanligimizni ham ko'rsatishlari mumkin.
Keyin ular boshqalardan yordam so'rashlari, boshqalarga yordam berishlari va hokazolar mumkin.
Ammo biz asosan analog tarmoqlar bilan shug'ullanamiz.
Biz odamlar mahalliy darajada o'zaro aloqalar o'rnatishlarini, bir-birlari bilan mavzularni muhokama qilishni boshlashlarini va
quyidagi g'oyani yodda tutishlarini xohlaymiz: oxir-oqibat bu referendum uchun yetarli imzo
to'plab, biz bu jamiyatni o'zgartira olamiz.
Chunki bu ikkinchi bosqich juda qiyin; 200 000 imzo yig'ish juda qiyin. Saksoniyada esa bu 450 000.
Ammo odamlar oldindan tarmoq o'rnatishsa, biz buni qila olamiz.
Va ular bir-birlari bilan siyosiy munozaralarda qatnashishlari kerak.
Ammo ularga munozara uchun makon yaratishni ham o'rgatishlari kerak – bu Rainer Mausfeld ham tilga oladigan narsa – bu yerda
masalalarni ochiq, adolatli va demokratik tarzda muhokama qilishlari, hattoki ekstremal
fikrlarga ham bag'rikenglik ko'rsatishlari mumkin.
Foyerga devorlari bo'lmasligi kerak. Demokratiyada fikrlar shakllanishi uchun keskin fikrlar
muhimdir. Keskin fikrlar hech qachon ustun kelmaydi.
Ammo ular jamiyat qanchalik katta bo'lishidan qat'i nazar, yaxshi ijtimoiy fikr va
yaxshi ijtimoiy kesimni aniqlash uchun zarurdir.
Va odamlar aynan shuni o'rganadilar. Bu bizning g'oyamiz: ular shu tarzda bir-birlari bilan mavzularni muhokama
qila boshlaydilar, shunda ular shu tarzda tushunadilar:
Qanday qilib aslida hammaga ma'qul bo'ladigan qarorlar qabul qilishga erishamiz?
Agar biz buni kichik miqyosda qila olsak, unda biz buni katta miqyosda ham qila olamiz.
Ha, agar men to'g'ri tushungan bo'lsam, yana bir-birimiz bilan gaplashishni o'rganish, boshqalarning fikrlariga bag'rikenglik
qilishni o'rganish, umumiy maqsad sari birgalikda ishlashni o'rganish, mas'uliyatni o'z zimmamizga olishga
tayyor bo'lish, qarorlar qabul qilishga tayyor bo'lish, muammolarga duch kelish va hokazolar muhim.
Ammo bu uni siz bilan xohlaganicha ish qiladigan siyosatchilarga topshirish degani emas, balki yana bir bor aytish degani:
Men haqiqatan ham ishonchliman, mas'uliyatni yana o'z qo'limga olayapman.
Eng muhim narsa juda muhim nuqtadir.
Nutqingizda siz mening uchun juda muhim, aslida eng muhim bo'lgan nuqtani ro'yxatingizga kiritmaganingizni aytdingiz.
Siz albatta shuni o'yladingiz, lekin aytmadingiz, ya'ni: eng muhim narsa bir-birimiz bilan
gaplashish emas, balki bir-birimizni tinglashdir.
Biz juda tez-tez gaplashamiz. Masalan, televideniyeda hamma joyda namoyish etiladigan bunday suhbat
ko'rsatuvlarini tomosha qilganimizda, ko'pchilik gapiradi. Ammo hech kim bir-birini tinglamaydi.
Va biz taklif qilayotgan tizim, ya'ni hujayralarga birgalikda qarorlarga kelish uchun tizimli konsensus
yaratish orqali aniq bir usulni taklif qilish, asosan birinchi navbatda bir-birimizni tinglashdan iborat.
Har bir kishiga o'zini ifoda etish uchun teng imkoniyat berilgan va hech kim boshqalarni
ularning aytganlari uchun tanqid qilishga haqli emas.
Buning o'rniga bayonot o'z kuchida qoladi. Shunday qilib, biz savol beramiz, muammoni hal
qilmoqchimiz va keyin unga javoblar bo'ladi.
Va har bir kishi o'z javobini berishga ruxsat etiladi, va hech kim boshqalarning javobini tanqid qilishga ruxsat etilmaydi.
Va keyin so'raganimizda, qarshiligingiz qanchalik kuchli?
Demak, bu savolga to'g'ri javob shu, deb aytganingizda ichingizda nima his qilasiz? O'shanda nima his qilasiz?
Shuning uchun ham erkinlik "yo'q" deb aytishdan boshlanadi, deyishadi. Chunki agar men nimadir menga yomon
ekanini his qilsam, unda men "yo'q" deb ayta olishim kerak.
Aytishim kerakki, men buni xohlamayman – masalan, koronavirusga qarshi emlashda yoki niqobda bo'lgani kabi.
Agar men buni xohlamasligimni anglasam, yo'q deb ayta olishim kerak. Chunki bu erkinlik.
Erkinlik – "Yo'q, men buni xohlamayman" deb ayta olishdir. Bu faqat menga tegishli.
Va erkinlik har doim "yo'q"dan boshlanadi. Shuning uchun ham shunday ataladi.
Chunki har safar men "to'xtang" desam, bu yerda qarshilikni his qilaman va guruh fikri shakllanadi, va men
bunga rozi emasligimni anglayman, shunda men aytaman: "To'xtang, yo'q, men bunga noqulayman!"
Va keyin guruh tinglaydi! Va keyin guruh anglaydi:
Xo'p, o'sha odam azob chekmoqda, shuning uchun ehtimol qarorimizni biroz o'zgartirib,
boshqa odamning azobini yo'qotishimiz kerak.
Va to'satdan butun guruh, hujayra, jamiyat yoki jamoa tomonidan qabul qilingan yechimni topasiz.
Oxir-oqibat veto huquqi shundan boshqa narsa emas. Biz har doim ta'sirlangan tomonlar uchun maqbul bo'lgan yechimlarni topamiz.
Chunki biz "buning bilan o'zimni noqulay his qilaman" degan har bir kishining "yo'q" degan so'zini eshitamiz.
Mana shu g'oya. Va buni har kim qila oladi.
Ammo buni faqat o'zingiz qila olasiz.
Biz buni hech qanday tarzda tashkil eta olmaymiz yoki topshira olmaymiz, lekin faqat uni rag'batlantira olamiz.
Va odamlar shunday qilishadi. Va biz buni jamiyatda ham amalga oshirishimiz mumkin.
Ha. Siz aytdingizki, bizda haqiqiy demokratiya yo'q, chunki bizda vakillik demokratiyasi mavjud.
Endi siz bu intervyuning oxirida shuningdek aytdingizki, bu saylovlarda ham muammolar bo'lgan, ular
haqiqatan ham demokratik tarzda o'tkazilmagan. Ko'rinishidan, biroz manipulyatsiya bo'lgan.
Avvalo, menga va tomoshabinlarga yana bir bor nima ma'lum bo'lganini va kelajakda bunga qanday qarshi
choralar ko'rilishi mumkinligini tushuntirib bera olasizmi?
Shunday qilib, avvalo, Germaniyadagi suveren faqat bitta harakatni amalga oshirishi mumkin — bu (saylov).
Men ilgari aytgan edimki, mening fikrimcha, suveren emas, chunki unga qoidalarni o'zgartirishga ruxsat berilmaydi.
Ammo shunday: suveren amalga oshirishi mumkin bo'lgan yagona harakat — ovoz berish, ya'ni katakchani belgilashdir.
Va bu shuni anglatadiki, kamida suverenning bu harakati aslida nima nazarda tutilganini
aks ettirishini haqiqatan ham ta'minlash kerak.
Bu shuni anglatadiki, biz aslida o'ylashimiz kerak: biz Germaniyadamiz, Germaniya
demokratiya va Germaniya konstitutsiyaviy davlatdir.
Va Germaniyada bu saylov jarayoni tartibli tarzda davom etadi.
Biz manipulyatsiya haqida umuman gaplashishimiz shart emas.
Avvalo, biz hech qanday tuzilma yo'qligi va uning to'g'ri ishlashi mumkinligi haqida gaplashishimiz mumkin.
Federal saylov natijalarini e'lon qiluvchi mansabdor shaxs kechqurun rasmiy, vaqtinchalik yakuniy natijani e'lon qilganda,
u Germaniyada nechta saylov okruglari borligini bilmaydi.
U buni bilmaydi. Ular haqida xabar berilgan. Ammo u keladigan barcha hisobotlarni qabul qilishi kerak, lekin u
buni bilmaydi. Uning hech qanday umumiy ko'rinishi yo'q.
Shunday qilib, agar siz undan saylovdan bir kun oldin ertaga odamlar aslida necha saylov okrugida ovoz
berishini so'rasangiz, u ayta olmaydi, chunki bilmaydi.
Demak, X ta saylov okruglari mavjud, va saylovgacha ularning qaerda ekanligini hech kim bilmaydi.
Saylov okruglarining markazlashgan ro'yxati yo'q.
Demak, odamlar qayerda, qancha va qanday ovoz berayotganini ham bilmasangiz, natijalarni
qanday tekshirishingiz mumkin? Hech kim bilmaydi.
Ya'ni, biz WABEO deb nomlangan, saylovlarni kuzatishni anglatadigan ushbu tashkilotni tuzdik.
Aslida u sentyabr oyida, rejalashtirilgan umumiy saylov vaqtida ishga tushirilishi kerak edi, ammo uni amalga oshirganlar
tomonidan uch oy ichida noldan yig'ib chiqishga to'g'ri keldi.
Menimcha, siz bu ishni boshidan boshlagan Stephanie Tsomakaeva bilan ham bu yerda intervyu qilgansiz.
Demak, bu ishni amalga oshirish uchun juda, juda ko'p mehnat qilgan ajoyib, qattiqqo'l ayol.
Va odamlar ro'yxatdan o'tishdi, shuning uchun ular ijtimoiy tarmoq zombilari yoki botlar emas, balki haqiqiy odamlar
ekanini bilardingiz – ular saylovlarni kuzatish uchun ro'yxatdan o'tib, ro'yxatdan o'tganliklari tasdiqlanishi kerak edi.
Jami 3 700 kishi saylovlarning qanday o'tkazilishini bevosita ko'rish uchun harakatlanayotgan edi – bu Germaniya Federativ
Respublikasi tarixida ilgari hech qachon bo'lmagan hodisa.
Endi ovoz berishda rioya qilinishi kerak bo'lgan ba'zi qoidalar mavjud.
Masalan, saylov uchastkasi soat 8:00 dan 18:00 gacha ochiq bo'lishi, saylov maxfiy ovoz berish orqali o'tkazilishi, saylov
uchastkasi ichida va atrofida saylov reklamasining bo'lmasligi, saylov uchastkasida odamlarga kimga ovoz berish
bo'yicha maslahat berilmasligi va boshqa hech kimga ovoz berish kabinasiga kirishga ruxsat berilmasligi.
Yoki keyinroq, soat 18:00 da yopiladi va ovozlar soat 18:00 gacha sanalmaydi.
Insonlar butun jarayonni kuzatish va unda ishtirok etishga ruxsat etiladi.
Va keyin, ovozlar sanalayotganda, odamlar ham u yerda bo'lib, kuzatishlari mumkin.
Shunday kuzatingki, ular nima bo'layotganini ko'rsinlar.
Va barcha ovozlar sanab chiqilgach, ushbu saylov okrugi saylov komissiyasi saylov
natijalarini baland ovoz bilan e'lon qilishi kerak.
U saylov natijalarini o'z saylov uchastkasida e'lon qilishi kerak, shunda jamoatchilik bular saylov
natijalari ekanini bilib oladi, keyin men ularni odatda tuman saylov komissiyasi raisiga hisobot qilaman.
Va buzilishlar bo'ldi.
Aynan. Endi esa asosiy nuqta keladi.
Endi ko'p nomuvofiqliklar bor.
Bu saylov, ya'ni demokratik saylovning asosiy tamoyillari.
Mana u shu yerda. Avvalo aytish kerakki, biz juda ko'p fikr-mulohazalar oldik, bu esa juda hayajonli.
Va biz aytishimiz mumkinki, fikr-mulohazalarning 80 foizida hammasi yaxshi bo'ldi.
Hozirgacha ma'lum bo'lishicha, saylov okruglarining 80 foizida saylov to'g'ri o'tkazildi.
Shunday qilib, barcha bu asosiy qoidalar, tamoyillar, saylov tamoyillari rioya qilindi. 20% hollarda bu sodir bo'lmadi.
Holatlarning 20 foizida ular saylov uchastkalarini soat 17:30 da yopishdi, saylov kuzatuvchilarini u yerda
bo'lishini istamasliklari sababli haydab chiqarishdi va ularni 20 metr nariga joylashtirishdi.
Bu saylov uchastkalaridan ba'zilari aslida sport zalari.
Keyin ularni shunchaki yana 20 metr nariga ko'chirib qo'yishdi, u yerda, albatta, qaysi ustunda
nima bo'layotganini umuman ko'rish mumkin emas.
Ba'zi hollarda ular saylov natijalarini baland ovozda e'lon qilishmadi.
Ha, u yerda bo'lishi kerak bo'lmagan juda ko'p narsalar sodir bo'ldi.
Agar hozir biz Sahra Wagenknecht ittifoqi Bundestaga kirish uchun zarur bo'lgan ovozlardan atigi 9 000 ovozga kam ekanini hisobga
olsak, demak, printsip jihatidan, hozirda bizda mavjud bo'lgan, ya'ni biz allaqachon xabar qilgan jami
300 ta saylov okrugida bunday xatoliklar yuz bergan.
300, biz xabar qilganimizdek, 300 saylov okrugida bunday noaniqliklar mavjud.
Va biz bu saylov okruglaridagi barcha saylovchilar sonini bilmaymiz, lekin biz bilgan ma'lumotlarga ko'ra, faqatgina 99 000
ovozda bunday nomuvofiqliklar bo'ldiki, biz nazariy jihatdan yuborilgan natijalar haqiqatan ham saylovchilar tomonidan ovoz
berilgan natijalar ekanligini tasdiqlay olmaymiz, chunki, aytganimdek, Ushbu saylov
okrugida natijalar hatto e'lon qilinmagan.
Bu shuni anglatadiki, kamida 99 000 ovozimiz bor; agar buni ekstrapolyatsiya qilsak – biz faqat 3 000 saylov
okrugini ko'rib chiqdik, holbuki ularning soni taxminan 90 000.
Agar buni ekstrapolyatsiya qilsangiz, bu yerda gapirayotgan miqyosimizni ko'rishingiz mumkin.
Hech qanday manipulyatsiya bo'lishi shart emas, hech kim aldagan yoki boshqa hech narsa qilgan bo'lishi shart emas.
Ammo printsip jihatidan, tun davomida Federal qaytarish bo'yicha mas'ul kotib idorasiga kelib tushgan narsalarning mahalliy
darajada aniqlangan natija ekanligini tekshirishning iloji yo'q.
Va ovozlarni qayta sanash yoki shunga o'xshash hech narsa yo'q. Shunday qilib, nazariy jihatdan bu katta lotereya o'yini.
Shunday qilib, biz Sahra Wagenknecht ittifoqining besh foizga ega yoki yo'qligini bilmaymiz.
Menimcha, ularning besh foizi bor, lekin buni tekshirib bo'lmaydi, chunki tuzilma o'zi demokratik saylov emasligini anglatadi.
Va masalan, agar bu saylov natijasi hali e'lon qilinmagan bo'lsa, keyinchalik natija deb e'lon qilingan narsa to'g'ri ekanligini
yoki kimdir bir necha ovoz varaqalarini qo'shib qo'ygan yoki bir necha ovoz varaqalarini olib tashlagan yoki
boshqa biror narsa bo'lganligini qanday bilishimiz kerak?
Biz bilmaymiz, chunki buyumlar keyin konvertlarga solinadi.
Aytish joizki, navbatdagi nuqta shundaki, ba'zi ovoz berish byulletenlari talabga binoan muhrlangan konvertlarga solinmay,
balki rezina tasma bilan bog'langan sumkalarga solingan, bu esa ularni istalgan vaqtda
ochib, o'zgartirish mumkinligini anglatadi.
Ular shunday qilishlarini hech qachon taxmin qilmang. Ammo ular shunday qilishi mumkin.
Va biz demokratik saylovda sodir bo'lgan narsa noto'g'ri ekanligi haqidagi taassurotni ham uyg'ota olmaymiz.
Xususan, aytganimdek, Sahra Wagenknecht bilan bizda atigi 9 000 yevro farq bor.
9 000 ovoz!
Aynan 9 000 ovoz. Farqi 9 000 ovoz.
Va aynan shunday. Bu shuni anglatadiki, bizning saylovlarimiz, qanday aytishni bilmayman, lekin ular albatta demokratik emas.
Ular izchil emas, ular tushunarli emas, ular shaffof emas.
Shu darajada katta darajada, bu albatta, albatta topshiriqqa tegishli.
Va bu hozir birinchi marta WABEO tomonidan tizimli saylov monitoringi natijasida aniqlandi.
Va yana bir bog'lanishni o'rnatishim mumkinmi? Biz yaqinda referendumlar haqida gaplashgandik.
Ammo agar biz endi bu referendumlar saylov kabi o'tkazilishini bilsak, natijalar adolatli jarayonda aniqlanmasligini bilsak va
bu yerda konstitutsiyaga o'zgartirish kiritish yoki kiritmaslik masalasi bo'yicha juda, juda
nozik ko'pchilik bilan ishlayotgan bo'lsak, unda
Aynan, bu mening savolim bo'lardi.
Aynan, o'sha savol. Demak, konstitutsiyani o'zgartirish uchun bizga kvorum kerak.
Ya'ni, bu ovoz berishda haqiqatan ishtirok etadigan ma'lum bir sonli fuqarolar.
Va keyin ishtirokchilarning bu soni ichida ma'lum bir ko'pchilik bo'lishi kerak.
Demak, agar siz shu tarzda kvorumni biroz pasaytirsangiz – ya'ni nazariy jihatdan konstitutsiyaga o'zgartirish kiritish uchun
uchdan ikki ko'pchilik mavjud bo'lsa-da, lekin siz: "Ha, afsuski, saylovchilarning atigi 39,8 foizi ovoz berdi,
40 foizi emas", desangiz – unda bu konstitutsiyaviy o'zgartirish rad etilgan hisoblanadi.
Ha, va biz saylov natijalari, saylovchilar soni va hokazolarni nazorat qila olmaymiz Boshqacha qilib aytganda, ushbu saylov
uchastkasidagi natija ommaga e'lon qilinmaydi va biz har bir saylov uchastkasida yoki har bir saylov okrugida kamida bitta
odamni joylashtirib qo'yamiz, u tinglaydi, yozib oladi va keyin natijani bizga beradi, shunda biz uni tekshira
olamiz; oxir-oqibat aniqlanadigan natija aslida saylov uchastkalarida e'lon qilingan natija bo'ladi.
Shunday qilib, to'g'ridan-to'g'ri demokratiyaga yo'l topishimiz uchun.
Milliy konstitutsiyalarni o'zgartirishni hatto ko'rib chiqish uchun ham biz saylovlarni faol kuzatishimiz kerak.
Demak, agar men to'g'ri tushungan bo'lsam, saylov kuzatuvchilarga hamma joyda ehtiyoj bor.
Ha, siz ilgari mendan nima qila olishimni so'radingiz.
Ushbu hujayrani tashkil etish katta mehnat talab qiladi, lekin men albatta wabeo.de saytiga tashrif buyurishni tavsiya qilaman.
Keyingi yili, menimcha, Baden-Virtemberg, Meklenburg-G'arbiy Pomeraniya va
Saksoniya-Anhalt shtatlarida saylovlar bo'lib o'tadi.
Ushbu saylovlar birinchi marta butun mamlakat bo'ylab kuzatiladi.
U yerda ro'yxatdan o'tishingiz, shaxsingizni tasdiqlashingiz mumkin va buning uchun 6,50 funt sterling to'laysiz.
6,50 yevro, chunki bu biroz murakkab tasdiqlash jarayoni mavjud, lekin bu orqasida haqiqiy odam turganini aniq ko'rsatadi.
Va keyin biz aslida hamma narsani butunlay tekshirib ko'rishimiz mumkin:
Oxirida e'lon qilingan natija aslida saylov uchastkalarida yoki saylov okruglarida olingan natija mi? Va bu juda hayajonli.
Va bu shunday bo'lmasligi ham mumkin – tuman ma'muriyati rahbari, u Speyer shahri meri, unga saylov kuzatuvchisi tomonidan xat
yozilgan – men buni bu yerda kichik bir ma'lumot sifatida aytib o'tishim kerak... Aslida bu kichik ma'lumot emas, balki
juda achinarli – u saylov uchastkasida saylov kuzatuvchisi sifatida qanday muomala qilingani haqida shikoyat qilmoqda.
Va keyin Speyerdan bo'lgan bu hokim, tuman saylov komissiyasi raisi sifatida, aslida javob yozib, uning fikricha,
odamlar kelib saylovlarni kuzatishi dahshatli ekanligini aytdi.
Chunki bu asosan saylovlar to'g'ri o'tkazilmayotganini anglatadi va shu bilan bizning
demokratiyamizni legimitsiz qiladi. Faqat buni tasavvur qiling.
Saylovlarning ommaviy tabiati bizning saylov qonunchiligi va saylov qoidalari asosiy tamoyillaridan biridir.
Va keyin malakali tuman saylov komissiyasi raisi kelib, o'z nuqtai nazaridan, kimdir saylovni kuzatmoqchi ekanligi, bu yerda
sodir bo'layotgan voqealar – biz har doim suverenitet akti, yagona suverenitet akti deb ataydigan jarayon –
to'g'ri o'tkazilayotganini tekshirmoqchi ekanligini aytadi.
Bu, ular shunchaki turgani uchun ularga ishonmayotgandek ko'rinardi.
Va shunday bo'ladi. Faqat buni tasavvur qiling.
Shahar hokimi o'zini aynan shu lavozimga keltirgan odamlar haqida shunday fikrda.
Juda qiziqarli. Juda zo'r. Janob Lyudvig, biz bilan suhbatlashganingiz uchun katta rahmat!
Bu haqiqatan ham ko'z ochuvchi tajriba bo'ldi. Eng muhimi, endi har bir kishi haqiqatan qanday
qadamlar tashlashi mumkinligini ko'rish mumkin.
Birinchidan, siz saylovlarni kuzatishda ishtirok etishingiz mumkin.
Menimcha, siz WABEO bilan bog'lanishingiz mumkin.
Keyin hujayra qanday tuzish yoki mavjud hujayraga qanday qo'shilishni ko'rishingiz mumkin.
Keyin sen shunchaki buni qilishing mumkin. Erkinlik "yo'q"dan boshlanadi.
Menimcha, siz hozir bizga buni amalda qanday joriy etish bo'yicha birinchi qadamlarni ko'rsatdingiz, shunda
fuqarolar hokimiyatni o'z qo'llariga qaytarib olishlari mumkin.
Juda ko'z ochuvchi intervyu uchun katta rahmat!
Bu yerda bo'lishimga ruxsat berganingiz uchun katta rahmat.