אויב מיר קוקן אויף דעם, ווער זאָל זיך דערמיט באַשעפֿטיקן?
איך האָב מיט עטלעכע קאָלעגעס געגרינדעט מײַן אייגענעם צענטער, וואָס מיינט:
צענטער פֿאַר דער אויספֿאָרשונג, איבערשאַצונג, לעגאַלע פּראָסעקוציע און פֿאַרהיטונג פֿון פֿאַרברעכנס קעגן דער מענטשלעכקייט.
אַ סך מענטשן פֿרעגן שטענדיק: פֿאַר וואָס פֿאַרברעכנס קעגן דער מענטשלעכקייט?
ווײַל וואָס מיר האָבן דאָ דערלעבט, זענען געווען פֿאַרברעכנס קעגן דער מענטשלעכקייט.
מענטשן זענען פֿאַרפֿאָלגט געוואָרן. דאָקטוירים ווערן נאָך הײַנט פֿאַרפֿאָלגט.
דאָקטוירים ווערן געשיקט אין טורמע פֿאַר זייער אַרבעט.
מײַן קאָלעגע רײַנער פֿולמיך איז אין געפֿאַנגעניש אין גטינגען. ער איז אויך אַ גרויסער דערציִער.
פֿאַרריכטונג קען נאָר פּאַסירן אויב מיר טוישן די פּאָליטישע סיטואַציע.
ווײַל די פּאָליטישע אומשטענדן, אין וועלכע מיר געפֿינען זיך, וווּ מיר פּשוט אַוועקגעבן די מאַכט, וועלן
קיינמאָל נישט פֿירן צו אַ געהעריקער איבערשאַצונג.
ווייל, ווי איך האָב געזאָגט, דאַן וואָלטן די פאַרברעכער זיך אַליין געמוזט אויסגלײַכן מיט וואָס זיי האָבן געטאָן.
קיינער קען נישט אָננעמען אַז די וואָס האָבן באַגאַנגען די פֿאַרברעכנס קעגן דער מענטשלעכקייט וועלן
זיך אויפשטעלן און זאָגן: יאָ, מיר האָבן עס געטאָן.
און איצט ווילן מיר שטיין פֿאַר דער געריכט, פֿאַר די ריכטער וואָס מיר אַליין האָבן אויסגעקליבן, פֿאַר די פּראָסקיוטאָרן
וואָס מיר אַליין האָבן אויסגעקליבן, אַזוי אַז זיי קענען באַשליסן צי וואָס מיר האָבן געטאָן איז געווען ריכטיק אָדער פאַלש.
די ריכטער, וואָס דריי חדשים צוריק, איידער די RKI־טעקעס זענען געליקט געוואָרן, האָבן מיר אַלע געזאָגט אַז זיי
האָבן דעמאָלט אַלץ ריכטיק געטאָן, זאָלן איצט פּלוצלינג איבערקוקן דעם פאַל... דאָס וועט אויך נישט אַרבעטן.
עס וועט נאָר אַרבעטן אויב... – און ראַלף באָעס האָט דאָס נאָר אָנגעזאָגט, און איך בין מסכים מיט ראַלף באָעס און מיט פילע
אַנדערע. ביטע קוקט אויף דער וועבזײַט וואָס ער האָט דערמאָנט.
איך גלייב אַז מיר דאַרפֿן דורכגיין די פֿעדעראַלע שטאַטן.
מיר האָבן אונדזער אייגענע קאָנסטיטוציע אין יעדן פֿעדעראַלן שטאַט.
און ווײַל זיי זענען באַזונדערע קאָנסטיטוציעס, דערלויבט יעדער פֿון די קאָנסטיטוציעס אין דער
פֿעדעראַלער מדינה אונדז צו ענדערן די קאָנסטיטוציעס.
מיר האָבן די מאַכט אין אונדזערע הענט. דו ווייסט עס נאָר נישט.
הײַנט וויל איך האַרציק באַגריסן אַדוואָקאַט ראַלף לודוויג אין אונדזער Kla.TV־סטודיאָ.
העלא.
בײַ דער דעמאָנסטראַציע אין בערלין האָסטו געזאָגט אַז מיר האָבן די מאַכט אין אונדזערע הענט, אָבער מיר ווייסן עס בכלל נישט.
נו, איך ווייס אויך נישט. איך ווייס אפילו נישט וואָס פֿאַר אַ מאַכט איך האָב אין מײַנע הענט.
און איך ווייס בכלל נישט ווי איך זאָל השפּעה האָבן אויף פּאָליטישע באַשלוסן, ווי דאָס אַרבעט.
קענסטו אונדז העלפֿן, קענסטו מיר העלפֿן, קענסטו די צוקוקער אַ ביסל העלפֿן?
יאָ, אין פּרינציפּ איז עס נישט אַזוי שווער.
מיר האָבן 16 פֿעדעראַלע שטאַטן אין דײַטשלאַנד, און אַלע פֿעדעראַלע שטאַטן האָבן זייער אייגענע שטאַט־קאָנסטיטוציע.
און יעדער שטאַט־קאָנסטיטוציע – מיט דער אויסנעם פֿון העסן, אָבער למעשה אַרײַנגערעכנט העסן
– גיט די מעגלעכקייט פֿון פאָלקס־געזעצגעבונג.
דאָס מיינט אַז די מענטשן וואָס וווינען אין דעם באַטרעפֿנדיקן פֿעדעראַלן שטאַט קענען מאַכן זייערע אייגענע געזעצן.
און זיי קענען נישט נאָר מאַכן געזעצן, נאָר אויך ענדערן די קאָנסטיטוציע, די באַטרעפֿנדיקע שטאַט־קאָנסטיטוציע.
אַזוי קענען זיי טוישן די כּללים פֿון צוזאַמענלעבן, די כּללים פֿון סטרוקטור, די פּאָליטישע
סטרוקטור, אין זייער פֿעדעראַלן שטאַט אויב זיי ווילן.
דאָס דאַרף באַשטימטע מערהייטן. דאָס מיינט אַז שטענדיק זענען דרײַ שריט.
דער ערשטער שריט איז אַ בירגער־יניציאַטיוו. דאָס מיינט אַז איר שטעלט פאָר דעם געדאַנק.
דו מוזט זאַמלען אַ באַשטימטע צאָל שטימען.
דער צווייטער איז וואָס מען רופֿט אַ רעפֿערענדום.
דאָס מיינט אַז איר מוזט באַווײַזן אַז אַ באַשטימטע צאָל מענטשן אין דעם לאַנד זענען אינטערעסירט אין דעם טעמע.
דאָס איז תּמיד די שווערסטע פֿאַזע, און אַמאָל מען האָט זי בײַגעקומען, איז עס ווי אַ וואַל, ווי מיר קענען עס, דאַן אויף אַ
זונטיק רופֿן מען די מענטשן צו די שטימצײַגער און זיי קענען שטימען וועגן דעם פּאָליטישן ענין אָדער אַ געזעץ וואָס ווערט
אַרײַנגעפֿירט אָדער עפּעס ענלעך, און דאַן קענען זיי זאָגן: "מיר, ווי מענטשן אין דעם פֿעדעראַלן שטאַט, ווילן אַז עס זאָל זײַן אַזוי
אָדער אַזוי, אָדער מיר ווילן אַז דאָס געזעץ זאָל עקזיסטירן, אָדער מיר ווילן אַז די רעגולאַציע זאָל עקזיסטירן אָדער די אַנדערע."
אין פּרינציפּ איז דאָס פֿאָרגעזען אין יעדער שטאַט־קאָנסטיטוציע.
און דאָס מיינט אַז אויב מיר וואָלטן געוואָלט, קען מיר אַליין אַרײַנמישן זיך אין פּאָליטישע באַשלוסן, אַנשטאָט נאָר אַמאָל
אין פיר אָדער פינף יאָר אַ קעסטל אָפּצושטויסן און האָפֿן אַז די ריכטיקע מענטשן ווערן געוויילט און מאַכן די ריכטיקע באַשלוסן.
אַה, יאָ. און די שטאַט־קאָנסיטוציעס – איצט בין איך אַ ביסל פֿאַרווירערט... מיר האָבן אויך אַ יסוד־געזעץ.
וואָס איז דאָס? עפּעס אַרבעט דאָס נישט אויף דער פֿעדעראַלער מדרגה, נאָר אויף דער שטאַטלעכער מדרגה. ווי קומט דאָס?
יאָ, נו, זיכער האָבן מיר דאָס גרונטגעזעץ, און דאָס גרונטגעזעץ הייסט טאַקע "דאָס גרונטגעזעץ
פֿאַר די פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד".
דאָס האָט, כמובן, היסטאָרישע סיבות. נאָך דער צווייטער וועלט־מלחמה איז דייטשלאַנד צעטיילט געוואָרן.
דײַטשלאַנד איז געווען אָקופּירט, אָקופּירט דורך פֿאַרשיידענע, טאַקע דורך די פֿיר געווינער־מאַכטן, און דײַטשלאַנד
איז פּראַקטיש געטיילט געוואָרן אין טעריטאָריעלע טיילן.
דאָס האָט געמיינט אַז די טעריטאָריאַלע אינטעגריטעט פֿון דער דײַטשער אימפּעריע איז ניט מער געווען.
און דאַן האָט אָנגעהויבן דער קאַלטער קריג צווישן מערב און מזרח, למעשה רוסלאַנד – און אין יענער צײַט די סאָוועטישע יוניע.
און די מערבֿדיקע מאַכטן האָבן געהאַט פֿאַרשיידענע מיינונגען וועגן ווי אַזוי זיך צו באַציִען צו דײַטשלאַנד, ווי אַזוי צו באַהאַנדלען
דײַטשלאַנד, און וואָס די צוקונפֿט פֿון דײַטשלאַנד זאָל זײַן.
און יאָ, דאָס האָט געפֿירט צו דער גרינדונג פֿון דער פֿעדעראַלער רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד אין 1949, און די
פֿעדעראַלע רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד איז, פֿאַרשטייט זיך, נאָר אַ טייל פֿון דעם גאַנצן דײַטשן רײַך.
און אין יענער צײַט האָט מען נאָך אָנגענומען אַז אַ לייזונג וועט לעסאָף געפֿונען ווערן, אַ לייזונג פֿאַר דער גאַנצער דײַטשלאַנד,
און דערפֿאַר איז קיין דײַטשע קאָנסטיטוציע נישט געשאַפֿן געוואָרן, ווײַל די קאָנסטיטוציע קען נאָר געשאַפֿן ווערן פֿאַר דער גאַנצער
טעריטאָריע פֿון דעם רײַך, דער פֿריִערדיקער טעריטאָריע פֿון דעם רײַך, דער גאַנצער דײַטשער טעריטאָריע,
און דערפֿאַר האָט מען עס גערופֿן דער "גרונטגעזעץ".
דאָס איז למעשה דער יסוד־געזעץ פֿון די דרײַ געווינער־אַלייער מאַכטן, וואָס איז דערנאָך מער אָדער ווייניקער מיט די
פּאָליטיקער אין הערערן־כיים־זעע אויסגעהאַנדלט געוואָרן.
און דאָס יסוד־געזעץ האָט דעמאָלט אויך איבערגעלעבט די ווידערפֿאַראייניקונג.
אפילו דעמאָלט, כאָטש דאָס איז פֿאָרגעזען אין דער גרונט־געזעץ, איז קיין קאָנסטיטוציע פֿאַר דער גאַנצער
דײַטשלאַנד נישט געשאַפֿן געוואָרן, נאָר די גרונט־געזעץ איז ווייטער געבליבן ווי אַ קאָנסטיטוציע.
און איך זאָג שטענדיק אַז אַ קאָנסטיטוציע קען נאָר זײַן אַ קאָנסטיטוציע אויב זי האָט אַ סאָווערן.
און דער סאָווערן איז נישט, ווי קאַרל שמיט נאָר זאָגט, דער וואָס באַשטימט דעם נויטצושטאַנד, נאָר דער וואָס קען טוישן די כּללים.
און אונדזער קאָנסטיטוציע גיט נישט די מענטשן די מעגלעכקייט צו טוישן די כּללים.
דאָס מיינט אַז דער יסוד־געזעץ קען אין דעם זין נישט זײַן אַ קאָנסטיטוציע, ווײַל דער
יסוד־געזעץ דערקענט נישט קיין סאָווערענע מאַכט.
אָדער דער איינציקער סאָווערענער אַקט וואָס מיר ווי בירגערס קענען, איז פּונקט די וואַלן – די וואַלן צום בונדעסטאַג יעדן פֿיר יאָר.
און דאָס איז די איינציקע באַטייליקונג פֿון די מענטשן אין דער פֿעדעראַלער רעפּובליק פֿון דײַטשלאַנד.
אויב נישט, איז גאָרנישט פּלאַנירט. עס איז נישט קיין פאָלקס־געזעץ.
כאָטש אַרטיקל 20 נאָך שטייט אַז דער סאָווערן באַשטימט די פּאָליטיק דורך וואַלן און
רעפֿערענדומען, זענען אין דײַטשלאַנד נישט קיין רעפֿערענדומען.
עס איז נישטאָ קיין שטימגעזעץ, און דערפֿאַר איז נישטאָ קיין שטימע.
דאַן איז אַרטיקל 146, וואָס באַשטימט אַז די דײַטשישע פֿאָלק קען אָננעמען אַ נײַע קאָנסטיטוציע אָדער אַ קאָנסטיטוציע.
פֿילע קאָנסטיטוציאָנעלע אַדוואָקאַטן זאָגן אַז דער פּאַראַגראַף אָדער דער אַרטיקל איז נישט
צוגעווענדט, אַז די נאָרמע איז נישט צוגעווענדט.
מען קען דערוועגן לאַנג דיסקוטירן, אָבער אין יעדער שטאַט־קאָנסטיטוציע אין דײַטשלאַנד איז די מעגלעכקייט פֿאַר מענטשן
אַקטיוו אַרײַנמישן זיך אין דעם לעגיסלאַטיוון פּראָצעס דורך די דרײַ טריט וואָס איך האָב נאָר דערמאָנט, צו זיך
אַליין געזעצן מאַכן און אַזוי די כּללים אַליין טוישן.
און נישט נאָר קענען אַפּליקאַציע־רעגולן טוישן געזעצן, נאָר זיי קענען אפילו – ווי איך האָב געזאָגט, מיט אַ קליינעם אַסײַד
וועגן העסע – טוישן די קאָנסטיטוציע אין יעדן פֿעדעראַלן שטאַט, דאָס הייסט טוישן די כּללים פֿון זייער צוזאַמענלעבן.
עס זענען צוויי יסודותדיקע ווערטן וואָס מוזן ווערן אויפֿגעהאַלטן.
דאָס איז שטענדיק דער פּרינציפּ פֿון דעמאָקראַטיע, וואָס מיינט אַז יעדער פּאָליטישער באַשלוס
מוז זײַן באַזירט אויף דעם ווילן פֿון דעם פֿאָלק.
דער צווייטער איז די גאַראַנטיע פֿון מענטשלעכער כּבֿוד. דערפֿאַר זאָלן מיר נישט טוישן די כּללים אויף אַזאַ אופֿן, אַז די
גאַראַנטיע פֿון מענטשלעכער כּבֿוד וואָלט ווערן אויסגעמעקט.
אָבער דאָס זענען די איינציקע כּללים, און אין די כּללים קענען די מענטשן אין יעדן פֿעדעראַלן שטאַט פֿאַר זיך באַשליסן.
אַזוי, למשל, קען מען באַשליסן אַז מיר ווילן ניט מער אויסקלײַבן די שטאַט־רעגירונג אָדער דעם שטאַט־פּאַרלאַמענט
יעדן פינף (ריכטיק: פֿיר) יאָר, נאָר יעדן צוויי יאָר.
אָדער מיר קענען באַשליסן אַז מיר ווילן ניט מער אַ שטאַט־רעגירונג, נאָר אַז דער שטאַט־פּאַרלאַמענט זאָל באַשטימען אַדמיניסטראַטאָרן
צו דורכפֿירן באַשטימטע אויפֿגאַבעס און אַזוי ווײַטער.
מיר קענען טעאָרעטיש אויך אָפּשאַפֿן דעם פּאַרלאַמענט, אויב מיר וואָלטן געהאַט אַ אַלטערנאַטיוו וואָס, אַנשטאָט נאָר
רעפּרעזענטירן דעם דעמאָקראַטישן ווילן, טאַקע אויסדריקן עס.
אַזוי קענען מיר פיל טוישן, אָבער נאָר אויף שטאַט־ניבו, נישט טאַקע אויף נאַציאָנאַלן ניבו.
יאָ, זייער אינטערעסאַנט. און ווי קען מען אַזאַ פּראָצעס אָנהייבן?
לאמיר אָננעמען אַז מיר וואָלטן געוואָלט עפּעס טוישן אין דער גאַנצער פּאָליטישער סטרוקטור, אָדער למשל די באַשטימונג פֿון
ריכטער, אָדער אפילו פֿון ציבור־פּראָקוראָרן, אַזוי אַז זיי זאָלן ניט מער ווערן באַשטימט דורך דעם
מיניסטעריום פֿאַר גערעכטיקייט, נאָר דורך דעם פֿאָלק.
ווי קענסטו דאָס טאָן? ווי קענסטו נעמען די איניציאַטיוו?
למעשה, ווי איך האָב געזאָגט, אַלע געזעצן, אַרײַנגערעכנט די שטאַט־קאָנסטיטוציעס, קענען ווערן געענדערט.
און אין פּרינציפּ קען יעדער פשוט אַ איניציאַטיוו אָנהייבן; איין אָדער צוויי מענטשן קענען אַ איניציאַטיוו אָנהייבן...
…אַזוי, מיר ביידע?
מיר קענען ביידע – נו, מסתּמא נישט איצט, ווײַל מיר וווינען נישט אין דער זעלבער שטאַט, אָבער אין פּרינציפּ, יאָ.
אויב מיר וואָלטן געוואוינט אין דער זעלביקער פֿעדעראַלער מדינה, קען מען פשוט זאָגן אַז מיר ווילן אַ ענדערונג אין דעם געזעץ.
דאַן גרייטן מיר אַרויס אַ פּראָיעקט־געזעץ, ווי מיר זיך עס פאָרשטעלן – מיט אַנדערע ווערטער, וואָס מיר טאָן.
הממ.
עס זענען אויך חילוקים. איר קענט אויך אַרײַנברענגען עפנטלעכע אָנפֿרעגן, וואָס מיינט אַז דער פּאַרלאַמענט דאַן מוז זיך
באַהאַנדלען מיט באַשטימטע אָנפֿרעגן און האַלטן אַ זיצונג, אַ פּאַרלאַמענטאַרישע זיצונג, צו באַהאַנדלען דעם ענין.
אָבער איצט, אונטער דער פּאָפּולערער געזעצגעבונג, שרײַבן מיר ביידע, אַזוי צו זאָגן, אַ ביל און לייגן עס פֿאָר, געוויינטלעך
צום פּרעזידירנדיקן קאַמיטעט פֿון דער שטאַט־פּאַרלאַמענט.
און דאַן וועט מען גאַנץ נאָרמאַל מעלדן, אַז דאָ ווערט איצט אַ בירגער־יניציאַטיוו אָנגעהויבן, מיט דעם ענדערונג אין דעם געזעץ.
און דאַן קענען מיר אָנהייבן און זאַמלען שטימען פֿאַר דעם געזעץ־ענדערונג וואָס מיר האָבן.
און ווען מיר האָבן דערגרייכט אַ באַשטימטן קוואָרום – אין דער ערשטער פֿאַזע איז ער יחסֿן נידעריק, אין עטלעכע לענדער איז ער
נאָר 6,000 אָדער 5,000 שטימען – ווען מיר האָבן די שטימען, דערלויבט מען אונדז צו לאָנטשן אַ אַזוי גערופֿענעם רעפֿערענדום.
דאָס מיינט אַז דער שטאַט־פּאַרלאַמענט וועט דאַן באַטראַכטן די פּאָפּולערע פּעטיציע און קען זי אָפּשטימען אָדער
נישט. אין דעם פאַל וואָלט נישט געווען קיין רעפֿערענדום.
דערנאָך גייט עס צו אַ רעפֿערענדום, און פֿאַר אַ רעפֿערענדום מוז מען זאַמלען אַ באַשטימטע צאָל אונטערשריפֿטן אין אַ
באַשטימטער צײַט, געוויינטלעך צווישן זעקס און אַכט חדשים.
און ווען דער קוואָרום איז איבערגעשטיגן, וועט דער שטאַט־פּאַרלאַמענט ווידער באַטראַכטן דעם ענין און
באַשליסן צי צו באַשטעטיקן די לעגיסלאַטיווע איניציאַטיוו.
און אויב ער שטימט נישט צו, וועט זײַן אַ רעפֿערענדום, וואָס איז ווי אַ וואַל.
דאַן ווערן די בירגער גערופֿן צו שטימען אויף אַ זונטיק.
און דאַן זאָגט מען: אקעי. די בירגער ווערן געפרעגט צי זיי ווילן דעם געזעץ, יאָ אָדער ניין.
ווי איר האָט געזאָגט בײַ דער דעמאָנסטראַציע אין בערלין, דער לעצטער באַשלוס מוז ווידער געמאכט ווערן דורך די מענטשן.
דאָס קען דעריבער אין פּראַקטיק אָנגעהויבן ווערן דורך די נאַציאָנאַלע קאָנסטיטוציעס.
יאָ, פּונקט. בײַ דער קאָראָנאַווירוס־פּאַנדעמיע האָבן מיר געזען ווי פּאָליטיק האָט זיך אַרײַנגעמישט אין די לעבן פֿון מענטשן.
און איך מיין אַז עס מוז זײַן מעגלעך פֿאַר מענטשן זיך צו באַשיצן קעגן די אַרײַנמישנדיקע פּאָליטיק.
און וואָס איך האָב נאָר וואָס באַשריבן, די טריט, די דרײַ טריט, נעמען אַן אייביקייט.
און ביז דעמאָלט, פֿאַרשטייט זיך, האָבן מיר גאָרנישט געקענט פֿאַרהיטן.
און דערפֿאַר איז מײַן פֿאָרשלאָג, אַז מיר זאָלן קודם־כּל אַרײַנשרײַבן אין אַלע
שטאַט־קאָנסטיטוציעס אַ אַזוי גערופֿענעם וועטאָ־רעכט.
אַזוי מיר זאָגן בעצם אַז יעדער געזעץ און יעדער רעגולאַציע וואָס די שטאַט־רעגירונג באַשטימט, וועט
אין קראַפֿט טרעטן אין דער פריסטנס נאָך דרײַ חדשים.
אין די דריי חדשים האָבן מענטשן מיט אַ באַשטימטן קוואָרום צײַט צו זאַמלען אונטערשריפטן.
און אויב זיי האָבן אַ באַשטימטע צאָל אונטערשריפטן, וואָס איך גלייב איז צוויי און אַ האַלב פּראָצענט פֿון
דער באַפעלקערונג, אָבער דאָס קען זיך טוישן, וועט דאַן זײַן אַ רעפֿערענדום וועגן דעם געזעץ.
ווייל דאַן האָבן צוויי און אַ האַלב פּראָצענט למעשה געזאָגט, מיר ווילן נישט דאָס געזעץ.
וואָס איז נישט קליין. איך מײן, פינף פּראָצענט איז אַ פֿראַקציע אין דער שטאַט־פּאַרלאַמענט.
אַזוי דאָ, צוויי און אַ האַלב פּראָצענט זאָגן אַז מיר ווילן דאָס נישט.
אַז די גאַנצע באַפעלקערונג, דאָס הייסט די בירגער פֿון דעם צוגעװײַזטן פֿעדעראַלן שטאַט, זאָלן דעמאָלט
שטימען צי זיי ווילן דעם געזעץ אָדער די רעגולאַציע.
אָבער אויב דער געזעצגעבער פֿירט אַ רעגולאַציע אָדער אַ געזעץ אַרײַן – ווײַל ער זאָגט, אַז דאָס איז גאָר דרינגענדיק, מיר מוזן
עס איצט שנעל טאָן – און ער גיט נישט די דרײַ־חודשיקע פּעריאָדע, דאַן איז עס פֿאַרפּליכטעט
צו שטימען אויף דעם געזעץ, אויף דער רעגולאַציע.
כּדי מיר זאָלן נישט ענדיקן אין אַ מצבֿ וווּ די געזעצגעבער געשווינד דורכגיין געזעצן.
איך זאָג שטענדיק אַז אויב מענטשן וואָלטן געקענט שטימען וועגן דער מאַסקע־פֿאָדערונג, וואָלט זי נישט אַרײַנגעפֿירט געוואָרן.
יאָ, דער מאַסקע־פֿאָדערונג איז למעשה אַרײַנגעפֿירט געוואָרן אין אַ געהיימער אָפּעראַציע, און דאָס איז געווען וואָס
האָט אָנהייב געשאַפֿן די מורא, וואָס איז דאַן געווען דער פּרירעקוויזיט פֿאַר מענטשן זיך צו וואַקסינירן, למשל.
און מיר מוזן זאָגן אַז אויב זיי ווילן דורכצופירן געזעצן אונטער דער דעקונג פֿון פינצטערניש, אַזוי צו זאָגן, וואָס זאָלן אין אַ
קורצער צײַט אַרײַנטרעטן אין קראַפֿט, דאַן מוזן פּאָליטיקער גלייך און שטענדיק לייגן די געזעצן צו אַ שטימע־אָפּגאַבע בײַם
פֿאָלק, כּדי אַז דאָס פֿאָלק קען זאָגן "ניין", אויב נייטיק.
דאָס איז דער וועטאָ־רעכט, די לעצטע באַשלוס־מאַכט, ווי איך שטענדיק זאָג. יאָ.
אַז די מענטשן קענען זאָגן "ניין" און אַז זאַכן קענען נישט ווערן געטאָן אויף דעם אופֿן.
מיר קענען דאָס טאָן. מיר קענען דאָס טאָן אין יעדן פֿעדעראַלן שטאַט.
און דאָס וואָלט קלאָר געמאכט פֿאַר פּאָליטיקער אַז יעדער געזעץ וואָס זיי מאַכן – למשל איצט אויף דער פֿעדעראַלער
מדרגה, זענען דווקא די חובות וואָס זיי האָבן אויפגענומען.
אָבער, למשל, וואָלט עס אויך געווען מעגלעך צו זאָגן... אפילו מיט פֿעדעראַלע געזעצן, מוז דער פֿעדעראַלער ראַט זײַן צוזימונג געבן.
און אויב מיר, ווי די באַפעלקערונג פֿון די פֿעדעראַלע שטאַטן, האָבן דער רעגירונג געזאָגט אַז זי טאָר נישט מסכים זײַן
צו דעם, וואָלטן די דאָזיקע חובות, למשל, נישט אויפגעקומען.
און מיר, ווי די באַפעלקערונג, מוזן האָבן די מאַכט, אַזוי אַז מיר ניט נאָר שטימען אַמאָל און דאַן האָבן נישט קיין קאָנטראָל איבער
וואָס פּאָליטיקער טאָן אין יחיד־פֿאַלן, וועלכע קאָאַליציעס ווערן געגרינדעט, ווי פּאָליטיקער באַשליסן, נאָר אַזוי אַז
מיר, ווי בירגער, קענען אין יעדן צײַט אויף יעדן איינציקן פּאָליטישן ענין זאָגן: "מיר ווילן דאָס נישט."
צי זענען שוין סימנים אַז גרופּעס אַרבעטן אין דער ריכטונג און האָבן גענומען די איניציאַטיוו?
יאָ, דער געדאַנק הינטער דעם גאַנצן איז צו מאַכן עס גאָר דעצענטראַליזירט.
אַזוי מיר ווילן נישט אַז אַ מין צענטראַלע אָרגאַניזאַציע זאָל דאָס טאָן.
אַנשטאָט האָבן מיר בעצם געזאָגט אַז צוויי זאַכן זענען קריטיש פֿאַר אונדז.
די גרופּעס און אָרגאַניזאַציעס וואָס טאָן דאָס מוזן זיך אַליין דעמאָקראַטיש מיט איינאנדער אויף אַ באַשטימטן אופֿן פֿאַרבינדן.
מיר זאָגן, שטענדיק מאַכן באַשלוסן באַזירט אויף אָננעמען.
דאָס מיינט אַז אויב מיר ווילן האָבן אַ אמתדיקע דעמאָקראַטיע, מוזן מיר זי קודם אַליין אויף אַ קליינעם מאָס פּראַקטיצירן.
דאָס מיינט אַז מיר קענען נישט פֿאָדערן אַז אונדזער געזעלשאַפֿט זאָל זײַן דעמאָקראַטיש.
און מיר אַליין, אויף אַ קליינעם מאָסשטאַב, אין דער געגנט וווּ מיר אַרבעטן, פֿירן זיך נישט דעמאָקראַטיש איינער מיטן אַנדערן,
פֿירן זיך נישט אויף אַן אופֿן וואָס איז באַזירט אויף אָננעם.
אַזוי איז דאָס אַ וויכטיקע באַשלוס אונטער די אומשטענדן.
און דער צווייטער פּונקט איז צו באַטראַכטן ווי מיר קענען מאָטיווירן אַזוי פיל מענטשן ווי מעגלעך, כדי צו
פֿאַרזיכערן אַז גענוג אונטערשריפטן ווערן געזאַמלט פֿאַר אַזאַ רעפֿערענדום, אָדער אָנהייב פֿאַר דער פּעטיציע.
און דאָס זאָל זײַן גאָר דעצענטראַליזירט, דורכגעפֿירט דורך קליינע צעלן וואָס זענען פיל בעסער פּלאַצירט צו
באַשליסן לאָקאַל ווי ווער עס יז צענטראַל, וואָס זענען די ענינים, וואָס איז אינטערעסאַנט, אאז״וו.
און איצט ווערן אַזוי פֿיל איניציאַטיוון געגרינדעט.
מיר האָבן עס טאַקע נאָר פֿאָרגעלייגט און געזאָגט: "קומט, טוט עפּעס."
און איצט זענען מיר געלאָדן געוואָרן קיין באַדן־ווירטemberg.
עס איז אַ ריזיקער קרײַז פֿון איניציאַטיוון וואָס ווילן דאָס טאָן, וואָס ווילן עס דורכפֿירן.
איך בין נאָר אָנגעקומען פֿון סאַקסאָניע־אַנהאַלט, קורץ פֿאַר דעם אינטערוויו. איך בין געווען אין גיסטן אין סאַקסאָניע־אַנהאַלט.
אַ גרויסע צאָל מיטגלידער און לאָקאַלע אַסאָציאַציעס פֿון דער גראַסרוט־אָרגאַניזאַציע דיבאַסיס, וואָס איז אויך אינטערעסירט
אין דעם טיפּ גראַסרוט־דעמאָקראַסיע, האָבן זיך צוזאַמען געקומען.
און דאָס איז פּונקט וואָס מיר האָבן געטאָן. אין גרונט האָבן מיר נאָר דיסקוטירט פֿאַר
וואָס עמעצער זאָל אויסקלײַבן די גרונט־אָפּציע.
און איבערראַשנדיק, איז דאָס געווען פּונקט דער רעזולטאַט:
ווײַל מיר זײַנען די וואָס לעסאָף פֿאַרקערפּערן דעם טיפּ פֿון גראַסראָוט־דעמאָקראַסיע – וווּ באַשלוסן ווערן גענומען
סובסידיאַריש פֿון אונטן אַרויף און ניט מער פֿון אויבן אַראָפּ, וווּ מיר זײַנען דעצענטראַליזירט, וווּ אַלע
וויכטיקע באַשלוסן ווערן גענומען אָרטלעך, און וווּ יעדער איז באַטייליקט אין אַלע פּאָליטישע באַשלוסן.
דאָס איז טאַקע דער ייחודי פארקויף־פּונקט פֿון דער באַזע. און מיר ווילן דאָס שטאַרקער צו דער אויסער־וועלט קאָמוניקירן.
פּונקט דער געדאַנק, נעמלעך: באַשלוסן ווערן געמאכט אונטן, נישט אויבן.
מיר דאַרפֿן נישט קיין הויפּט־ביוראָ וואָס זאָל מאַכן באַשלוסן פֿאַר אונדז; אַנשטאָט דעם ווערן אַלע
וויכטיקע באַשלוסן וואָס באַרירן אונדזער לעבן געמאַכט אָרטיק.
און דערנאָך, אין פּרינציפּ, אויב איר האָט אַ גרויסן שטח לאַנד און אַזוי ווייטער, קען מען אויך צוזאַמען באַשליסן נעמען,
אַזוי אַז מען קען געפֿינען באַשלוסן וואָס פּאַסן פֿאַר אַלעמען.
יאָ, זייער אינטערעסאַנט, ווײַל מען הערט שטענדיק מענטשן זאָגן אַז די וואָס זענען אויבן טאָן מיט אונדז
וואָס זיי ווילן, און מיר קענען גאָרנישט טאָן דערקעגן.
זיי מוזן אויסהאַלטן דאָס אַלץ, פּונקט ווי רעגן און שניי.
דער חוב־ברעיק ווערט פֿרײַגעלאָזט און אונדזער לאַנד איז אין פֿרײַפֿאַל.
אָבער עס איז טאַקע אינטערעסאַנט אַז מען געפֿינט איצט נאָך אַלע אַ וועג.
וואָס קען איך איצט טאָן, למשל, וווּ קען איך זיך אָנשליסן אויב איך וואָלט געווען אינטערעסירט, ווי דו זאָגסט,
צוריקצונעמען די מאַכט וואָס טאַקע איז מײַן? וואָס קען איך טאָן?
נו, קודם־כּל, איז גענוג פשוט צו אָנהייבן אַ גרופּע אין דײַן שכונה.
אָדער עס דאַרף בכלל נישט זײַן אַ גרופּע; מיר רופן עס אַ צעל.
אַזוי טרעפֿט זיך פשוט מיט חברים אין אייער שכונה – בעסער אין דער שכונה – און קומט זיך צוזאַמען מיט מענטשן.
און לייענט למשל ריינער מאַוספֿעלדס "פֿאַר וואָס זענען די לאַמבען שטיל?"
ווייל ריינער מאַוספֿעלד האָט אין דעם בוך זייער, זייער גוט אַנאַליזירט ווי אונדזער פּאָליטישע סטרוקטור טאַקע אַרבעט, פארוואס
מיר האָבן נישט קיין שטימע, פארוואס מיר האָבן אַ רעפּרעזענטאַטיווע דעמאָקראַסיע וואָס האָט גאָרנישט צו טאָן מיט דעמאָקראַסיע
און וואָס לאָזט אונדז נישט טאַקע מאַכן אונדזער אייגענע באַשלוסן.
וואָס איז דער ציל? וואָס זאָגט הער מאָוספֿעלד?
נו, מר מאַוספֿעלד זאָגט בעצם אַז דאָס איז, בײַ דער גרינדונג פֿון די פֿאַראייניקטע שטאַטן פֿון אַמעריקע, מער אָדער ווייניקער
די ערשטע קאָנסטיטוציע, די ערשטע דעמאָקראַטישע קאָנסטיטוציע.
נו, עס איז אַ ביסל דיבאַטע וועגן דעם; די פּוילישע קאָנסטיטוציע איז געווען שנעלער.
אָבער די ערשטע גרויסע דעמאָקראַטישע קאָנסטיטוציע איז געווען, כמובן, די אַמעריקאַנער קאָנסטיטוציע.
און די אמעריקאנער גרינדער־פֿאָטערס האָבן טאַקע דעמאָלט דערוועגן געשטריטן:
צי ווילן מיר אַרײַנפֿירן דירעקטע דעמאָקראַטיע, וווּ מיר באַטייליקן די מענטשן אין באַשלוס־נעמונג, אָדער ווילן מיר רעפּרעזענטאַטיווע
דעמאָקראַטיע – וואָס איז טאַקע אַ קעגנזאַץ אין ווערטער.
רעפּרעזענטאַטיווע דעמאָקראַסיע – מען איז אָדער רעפּרעזענטאַטיוו אָדער דעמאָקראַטיש – אַזוי אַ רעפּרעזענטאַטיווע
דעמאָקראַסיע איז, ווען מען טראַכט עס נאָענטער, אַ קעגנשטעל.
און אין יענער צײַט איז קלאָר געוואָרן אַז אויב מיר וואָלטן געהאַט אמתדיקע דעמאָקראַטישע באַשלוס־מאַכט פֿון דער גרונט, וואָלט דער
רייכטום פֿון די רײַכע געווען אין סכנה, ווײַל די אָרעמע מענטשן קען דעמאָקראַטיש באַשליסן אַז דאָס
געלט אָדער די נכסים זאָלן ווערן אַנדערש צעטיילט.
אַזוי איז עס געווען ריין אַ עקאָנאָמישער באַטראַכטונג, פֿאַרשטייט זיך.
און דאַן האָבן מיר באַטראַכט ווי מיר קענען עס נאָך רופן אַ דעמאָקראַטיע, אָבער עס
סטרוקטורירן אַזוי אַז עס איז נישט קיין דעמאָקראַטיע.
און דאָס איז די רעפּרעזענטאַטיווע דעמאָקראַטיע וואָס מיר איצט האָבן.
אַזוי, ווי איך האָב געזאָגט, וואָס דו האָסט נאָר געזאָגט, דער אופֿן ווי מענטשן עס דערלעבן, איז טאַקע אַזוי.
די וואָס זענען אויבן טאָן עפּעס און מיר קענען גאָרנישט באַשליסן.
דאָס געפיל איז נישט פֿאַרפֿירעריש, נאָר עס איז אַזוי: מיר מאַכן אונדזער קרײַץ, און דאָס איז אַלץ...
און דאָס איז אַלץ, מיר ווייסן גאָרנישט!
אַזוי, ווער עס האָט געשטימט פֿאַר די CDU, האָט מסתּמא נישט דערוואַרט צו ענדיקן מיט נאָך גרינערע פּאָליטיק
ווי פריער מיט די גרינעס, וואָס זיי האָבן אַרויסגעשטימט.
דאָס איז מעגלעך נישט געווען וואָס מענטשן האָבן געוואָלט.
איך ווייס נישט, אָבער איך נעם אָן אַז זיי האָבן נישט געוואָלט; אַנדערש וואָלטן זיי
געשטימט פֿאַר די גרינעס און נישט פֿאַר די CDU.
אָבער זיי קענען גאָרנישט טאָן. איצט וועלן זיי דאָרט פֿאַר פֿיר יאָר זיצן, און דאַן וועלן מענטשן
טראַכטן: אָקעי, דעם קומענדיקן מאָל וועלן מיר זיי ווײַזן.
אָבער מיר שטימען נישט פֿאַר די CDU דעם מאָל, מיר שטימען פֿאַר די SPD.
דאָס איז וואָס מיר שטענדיק דערלעבן. און דאַן טוישט זיך ווידער גאָרנישט.
דאַן זענען זיי גאָר איבערראַשט, אַז ווען די אַנדערע קומען, טוישט זיך ווידער גאָרנישט.
ווײַל מיר קענען נישט באַאײַנפֿלוסן איינצלנע פּאָליטישע באַשלוסן.
און מיר קענען דאָס אין פּרינציפּ טאָן לויט די שטאַט־קאָנסטיטוציעס, אָבער מיר טאָן עס נישט.
רײַנער מאַוספֿעלד זאָגט דאָס. זיי זענען ווי אילוזיאָניסטן וואָס שטייען פֿאָר דערפון.
די טירן עקזיסטירן, און די אילוזיאָניסטן, די מאַגישן, שטייען פֿאַר זיי און פאַרשטעלן זיי
פֿון אונדז, דורך וועלכע מיר טאַקע קענען דורכגיין.
און רעפּרעזענטאַטיווע דעמאָקראַטיע קען מען באַשרײַבן ווי אַ עליטע־אָליגאַרכיע, אַ
וואַל־אָליגאַרכיע, אַ אַריסטאָקראַטיע, אָדער ווי מען וויל.
ווײַל מיר מעגן אויסקלײַבן פֿון אַ געוויסער צאָל עליטעס די וואָס וועלן אונדז רעגירן פֿאַר די קומענדיקע פֿיר יאָר.
אָבער מיר האָבן טאַקע נישט קיין ברירה צו עפּעס טוישן.
מיר קענען דאָס נאָר טאָן אויב מיר קענען אַרײַנמישן זיך אין יחיד־פּאָליטישע באַשלוסן.
און די הינדערנישן זענען פשוט זייער הויך. דאָס איז וואָס מיר קענען איצט נישט טאָן.
און דער געדאַנק פֿון פֿרײַהייט הייבט זיך אָן מיט ניין.
אַזוי, וועגן דעם פּרויעקט וואָס איך האָב אין בערלין אָנגעהויבן, מוז מען טאַקע זאָגן אַז מיר דאַרפֿן לייגן די
באַשלוס־מאַכט, די לעצטע באַשלוס־מאַכט פֿאַר יעדן פּאָליטישן ענין, אין די הענט פֿון דעם פֿאָלק.
מיר מוזן באַשליסן: צי ווילן מיר אויפהייבן די חוב־ברעקע?
מיר מוזן באַשליסן ווי אונדזער בילדונג־סיסטעם איז סטרוקטורירט.
מיר מוזן באַשליסן ווי אונדזער גערעכטיקייט־סיסטעם איז סטרוקטורירט.
מיר מוזן באַשליסן ווי מיר ווילן אונדזער ענערגיע און אַזוי ווייטער און אַזוי ווייטער.
מיר קענען אַליין מאַכן אַלע די באַשלוסן.
און איך האַלט אַז קיין איינצעלנער קען נישט מאַכן אַ שלעכטער באַשלוס ווי קיין מומחה אָדער ווער עס איז באַשטימט ווי מומחה.
זיי זענען באַגריסט צו געבן עצות און זייער מיינונג וועגן דעם ענין.
אָבער וואָס מיר אָנגייט, גלייב איך אַז איך בין גאָר ביכולת צו מאַכן מיינע אייגענע באַשלוסן, און איך טרוי
אַז אַלע אַנדערע אין דײַטשלאַנד וועלן דאָס זעלבע טאָן.
נו, באַטראַכטנדיק די פּאָליטיק פֿון די לעצטע יאָרן, זאָל עס זײַן קלאָר פֿאַר יעדן אַז זיי האָבן געקענט אַליין בעסער אַרבעטן.
אַזוי קען איך אָנהייבן אויפצושטעלן אַ צעל אין מײַן געגנט און פשוט נעמען די איניציאַטיוו דאָרט.
אָבער וווּ קען איך באַקומען אינסענטיוון, למשל, אָדער באַקומען פֿאָרשלאָגן?
צי איז דאָ אַ וועבזײַט וווּ מע קען זיך דערוויסן מער וועגן דעם? קענט איר אונדז געבן אַ עצה?
דער וועבזײַט איז נאָך נישט אָנליין, אָבער "freiheit-beginnt-mit-nein.de" עקזיסטירט.
ווי עס שטייט דאָ: פֿרײַהייט הייבט זיך אָן מיט ניין.
דער בלאַט קען אויך שוין אָנליין זײַן ביז דער אינטערוויו וועט פֿאַרעפֿנטלעכט ווערן.
מיר זענען איצט אין די לעצטע פֿאַזעס פֿון דער פֿאַרענדיקונג. אינפֿאָרמאַציע וועט דאַן בנימצא זײַן.
אָבער דער געדאַנק איז דאָ, און עס וועט אויך זײַן אַ געלעגנהייט צו נעטוואָרקן.
אָבער די נעצווערק־אָפּציע וועט אָרגאַניזירט ווערן אַזוי אַז איר וועט מוזן נעצווערקן אין אַנאַלאָגער פֿאָרעם.
און דאָס קען דאַן דיגיטאַליש רעפּראָדוצירט ווערן. אַזוי מיר ווילן נישט אַז מענטשן זאָלן דיגיטאַליש נעצווערקן.
אַז מענטשן, ווי מיר איצט דערלעבן, שרײַבן איינער צום אַנדערן אויף סאָציאַל מידיאַ און אַזוי ווײַטער, דריקן זייער
צאָרן אויס, האָבן אַ סך געדאַנקען און שרײַבן אַ סך זאַכן.
אנשטאָט דעם דאַרפֿן מענטשן זיך אָרטלעך פּערזענלעך נעצווערקן.
און אויב זיי זענען פֿאַרבונדן אויף דער זעלבער אופֿן, קענען זיי אויך ווײַזן אויפֿן פּאָרטאַל אַז מיר זענען אַ
גרופּע אָדער אַ צעל, מיר זענען דאָ, מיר ווילן עפּעס טאָן.
זיי קענען דאַן אויך זוכן הילף פֿון אַנדערע, אָנבאָטן הילף צו אַנדערע, און אַזוי ווײַטער.
אָבער מיר זײַנען בעיקר באַזאָרגט מיט אַנאַלאָג־נעצווערק.
מיר ווילן, אַז מענטשן זאָלן זיך אָרטלעך פֿאַרבינדן, אָנהייבן זיך צו דיסקוטירן און האַלטן דעם געדאַנק אין זינען:
מיר קענען טוישן די געזעלשאַפֿט דורך צום סוף צונויפֿזאַמלען גענוג אונטערשריפֿטן פֿאַר דעם רעפֿערענדום.
ווײַל די צווייטע שטאַפּע איז אַזוי שווער; צו באַקומען 200,000 אונטערשריפטן איז זייער שווער. אין סאַקסאָניע איז עס 450,000.
אָבער מיר קענען דאָס טאָן אויב מענטשן פֿאַרבונדן זיך פֿריִער.
און זיי זאָלן זיך באַטייליקן אין פּאָליטישע דיסקוסיעס איינער מיטן צווייטן.
אָבער זיי זאָלן אויך לערנען ווי צו שאַפֿן אַ פּלאַץ פֿאַר דעבאַטע – דאָס איז עפּעס וואָס ריינער מאַוספֿעלד אויך דערמאָנט –
וווּ זיי קענען דיסקוטירן ענינים אָפֿן, יושרדיק און דעמאָקראַטיש, און וווּ אפילו עקסטרעמע מיינונגען ווערן טאָלערירט.
עס מוז נישט זײַן קיין פֿײַרוואָלס. עקסטרעמע מיינונגען זענען וויכטיק פֿאַר דער פאָרמירונג פֿון מיינונגען אין אַ דעמאָקראַטיע.
עקסטרעמע מיינונגען קענען קיינמאָל נישט זיך דורכצוזעצן.
אָבער זיי זענען נייטיק כדי צו געפֿינען אַ גוטע געזעלשאַפֿטלעכע מיינונג, אַ גוטן געזעלשאַפֿטלעכן
דורכשניט, אומאָפּהענגיק פֿון ווי גרויס די געזעלשאַפֿט איז.
און דאָס איז וואָס מענטשן לערנען. דאָס איז אונדזער געדאַנק, אַז זיי אָנהייבן דיסקוטירן זאַכן צווישן זיך
אויף דעם אופֿן, אַזוי אַז זיי פֿאַרשטיין אויף דעם אופֿן:
ווי אַזוי קענען מיר טאַקע באַשליסן, אַז אַלע וועלן שטיצן?
און אויב מיר קענען עס טאָן אויף אַ קליינעם מאָס, קענען מיר עס אויך טאָן אויף אַ גרויסן מאָס.
יאָ, נו, אויב איך פֿאַרשטיי ריכטיק, איז וויכטיק ווידער צו לערנען רעדן איינער מיטן צווייטן, צו לערנען טאָלערירן אַנדערע מיינונגען,
צו לערנען אַרבעטן צוזאַמען צו אַ געמיינזאַמער ציל, און זײַן גרייט צו נעמען אחריות, צו מאַכן
באַשלוסן, זיך שטעלן קעגן פּראָבלעמען און אַזוי ווייטער.
אָבער דאָס מיינט נישט צו דעלעגירן עס צו פּאָליטיקער וואָס טאָן מיט אײַך וואָס זיי ווילן, נאָר ווידער צו זאָגן:
איך בין טאַקע זיכער, איך נעם די אחריות צוריק אין מיינע אייגענע הענט.
די וויכטיקסטע זאַך איז אַ זייער וויכטיקער פּונקט.
דו האָסט אין דײַן רעדע געזאָגט אַז דו האָסט נישט אַרײַנגענומען אַ זייער וויכטיקן פּונקט, אָדער למעשה דעם
וויכטיקסטן פּונקט פֿאַר מיר, אין דײַן ליסטע פֿון פּונקטן.
דו האָסט זיכער דערפֿון געטראַכט, אָבער נישט געזאָגט, נעמלעך: די וויכטיקסטע זאַך איז נישט צו רעדן
איינער מיטן אַנדערן, נאָר צו הערן איינער דעם אַנדערן.
מיר רעדן גאַנץ אָפֿט. ווען מיר קוקן די שמועס־שאָוז, למשל, וואָס זענען איבעראַל אויף טעלעוויזיע, רעדן אַ סך
מענטשן. אָבער קיינער הערט נישט צו איינעם דעם אַנדערן.
און דער סיסטעם וואָס מיר פֿאָרשלאָגן, דאָס הייסט מיר פֿאָרשלאָגן אַ ספּעציפֿישן אופֿן ווי די צעלן קענען צוזאַמען באַשלוסן
טרעפֿן, נעמלעך דורך סיסטעמישע קאָנסענסוס־בויען, איז אין דער ערשטער אינסטאַנץ בעיקר וועגן זיך הערן איינער צום אַנדערן.
יעדער האָט די זעלבע געלעגנהייט זיך אויסצודריקן, און קיינער מעג נישט קריטיקירן אַנדערע פֿאַר וואָס זיי זאָגן.
אָבער די אויסזאָג בלײַבט. אַזוי מיר שטעלן אַ פֿראַגע, מיר ווילן לייזן אַ פּראָבלעם, און דאַן זענען ענטפֿערס דערצו.
און יעדער מענטש האָט דערלויבעניש צו געבן זײַן ענטפֿער, און קיינער מעג נישט קריטיקירן דעם ענטפֿער פֿון אַן אַנדערן.
און ווען מיר שפּעטער פֿרעגן, ווי שטאַרק איז אייער קעגנשטעל?
וואָס פילסטו אינעווייניק ווען דו זאָגסט אַז דאָס איז דער ריכטיקער ענטפֿער אויף דער פֿראַגע? וואָס פילסטו דאַן?
און דערפֿאַר זאָגן זיי אַז פֿרײַהייט הייבט זיך אָן מיט ניין. ווײַל אויב איך פֿיל אַז עפּעס
איז נישט גוט פֿאַר מיר, מוז איך קענען זאָגן ניין.
איך מוז זאָגן, איך וויל דאָס נישט – ווי מיט דער קאָראָנאַווירוס וואַקסינאַציע אָדער מיט דער מאַסקע.
ווען איך פֿאַרשטיי אַז איך וויל דאָס נישט, מוז איך קענען זאָגן ניין. ווײַל דאָס איז פֿרײַהייט.
פֿרײַהייט איז צו קענען זאָגן: ניין, איך וויל דאָס נישט. עס באַטרעפֿט נאָר מיך.
און פֿרײַהייט הייבט זיך שטענדיק אָן מיט "ניין". דערפֿאַר רופֿט מען עס אַזוי.
ווייל ווען איך זאָג "שטעל זיך אָפּ", פיל איך דאָ ווידערשטאַנד, און אַ גרופּע־מיינונג ווערט געשאַפֿן, און איך
פֿאַרשטיי אַז איך וויל דאָס נישט, דעמאָלט זאָג איך: "שטעל זיך אָפּ, ניין, איך בין נישט באַקוועם מיט דעם!"
און דאַן הערט די גרופּע! און דאַן פֿאַרשטייט די גרופּע:
אקעי, יענער מענטש ליידט, אַזוי אפֿשר דאַרפֿן מיר אַ ביסל טוישן אונדזער באַשלוס, אַזוי אַז
דער צווייטער מענטש זײַן ווייטאָג גייט אַוועק.
און פּלוצלינג געפֿינט מען אַ לייזונג וואָס ווערט אָנגענומען דורך דער גאַנצער גרופּע, צעל, געזעלשאַפֿט אָדער קהילה.
לסוף, דער רעכט צו וועטאָ איז גאָרנישט מער ווי דאָס. מיר געפֿינען שטענדיק לייזונגען וואָס זענען אָננעמבאַר פֿאַר די באַטראָפֿענע.
ווײַל מיר הערן אויף דעם "ניין" פֿון יעדן איינעם וואָס זאָגט, "איך פֿיל זיך נישט באַקוועם דערמיט".
דאָס איז דער געדאַנק דערפֿון. און יעדער קען דאָס טאָן.
אָבער דו קענסט דאָס נאָר אַליין טאָן.
מיר קענען דאָס אויף קיין אופֿן נישט אָרגאַניזירן אָדער דעלעגירן, נאָר מיר קענען עס בלויז דערמוטיקן.
און מענטשן טוען דאָס. און מיר קענען דאָס אויך אין דער געזעלשאַפֿט דורכפֿירן.
יאָ. דו האָסט דערמאָנט אַז מיר האָבן נישט אַ אמתדיקע דעמאָקראַטיע, ווײַל מיר האָבן אַ רעפּרעזענטאַטיווע דעמאָקראַטיע.
יעצט האָסטו אויך דערמאָנט, בײַם סוף פֿון דעם אינטערוויו, אַז עס זענען געווען פּראָבלעמען מיט די וואַלן, אַז זיי
זענען נישט טאַקע דעמאָקראַטיש דורכגעפֿירט געוואָרן. עס זעט אויס אַז עס איז געווען עפּעס מאַניפּולאַציע.
ערשטנס, קענט איר מיר און די צוקוקערס נאָך אַמאָל דערקלערן וואָס איז אַנטדעקט געוואָרן אָדער באַקאַנט
געוואָרן, און ווי מען קען דאָס אין דער צוקונפֿט קעגנווירקן?
אַזוי, קודם־כּל, די איינציקע אַקציע וואָס דער סאָווערן איז ערלויבט צו נעמען אין דײַטשלאַנד איז (די וואַלן).
איך האָב פריער געזאָגט אַז לויט מײַן מיינונג איז ער נישט דער סאָווערן, ווײַל ער טאָר נישט טוישן די כּללים.
אָבער אַזוי איז עס: דער איינציקער אַקט וואָס דער סאָווערן איז ערלויבט צו דורכפֿירן איז צו
שטימען, דאָס הייסט צו אָפּצייכענען די קעסטל.
און דאָס מיינט אַז מען זאָל דאַן טאַקע פֿאַרזיכערן אַז לפּחות דער אַקט פֿון דעם סאָווערען
טאַקע שפּיגלט אָפּ וואָס איז טאַקע געמיינט.
דאָס מיינט אַז מיר זאָלן טאַקע טראַכטן: נו, מיר זײַנען אין דײַטשלאַנד, און דײַטשלאַנד איז אַ
דעמאָקראַטיע און אַ קאָנסטיטוציאָנעלער שטאַט.
און אין דײַטשלאַנד וועט דער וואַל־פּראָצעס פֿאָרזעצן אויף אַן אָרדנטלעכן אופֿן.
מיר דאַרפֿן בכלל נישט רעדן וועגן מאַניפּולאַציע.
ערשטנס, קענען מיר רעדן וועגן דעם פאַקט אַז בכלל איז ניטאָ קיין סטרוקטור, וואָס עס קען ריכטיק לויפן.
ווען די פֿעדעראַלע צוריקצאָל־אָפֿיצירקע מעלדט אין אָוונט דעם אָפֿיציעלן, פּראָוויזאָרישן לעצטן רעזולטאַט, האָט זי נישט
קיין געדאַנק וויפֿל וואַל־דיסטריקטן עס זענען אין דײַטשלאַנד.
זי ווייסט דאָס נישט. זיי זענען באריכטעט. אָבער זי מוז אָננעמען אַלע באריכטן וואָס קומען אַרײַן, אָבער
זי ווייסט דאָס נישט. זי האָט נישט קיין איבערבליק.
אַזוי, אויב איר פֿרעגט זי דעם טאָג פֿאַר דער וואַל, וויפֿל שטים־קרײַזן מענטשן וועלן טאַקע מאָרגן
שטימען, קען זי נישט זאָגן, ווײַל זי ווייסט נישט.
אַזוי זענען דאָ אַ צאָל X וואַלקרײַזן, און קיינער ווייסט נישט וווּ זיי זענען איידער די וואַלן.
עס איז נישטאָ קיין צענטראַליזירטע רעגיסטראַציע פֿון וואַל־באַצירקן.
ווי קען מען איבערקוקן די רעזולטאַטן, ווען מען בכלל נישט ווייסט, וווּ מענטשן שטימען, וויפֿל מענטשן
שטימען, אָדער ווי זיי שטימען? קיינער ווייסט נישט.
דאָס הייסט, מיר האָבן געגרינדעט די אָרגאַניזאַציע גערופֿן WABEO, וואָס שטייט פֿאַר וואַל־אָבסערוואַציע.
עס איז טאַקע געמיינט געוואָרן צו ווערן לאָנטשט אין סעפּטעמבער, בײַ דער צײַט פֿון דער געפּלאַנטער אַלגעמיינער
וואַל, און דאַן האָבן די וואָס האָבן דאָס געטאָן געמוזט עס אין דריי חדשים פֿון גאָרנישט צוזאַמענשטעלן.
איך גלייב אַז איר האָט דאָ אויך געהאַט אַ אינטערוויו מיט סטעפאַני טסאָמאַקאַעוואַ, וואָס האָט
דאָס גאַנצע זאַך פֿון גאָר אָנהייב אָנגעהויבן.
אַזוי, אַ ממש ממש גרויסע, שטאַרקע פֿרוי וואָס האָט זייער שווער געאַרבעט צו מאַכן עס אַרבעטן.
און מענטשן האָבן זיך רעגיסטרירט, אַזוי דו האָסט געוויסט אַז זיי זענען אמתע מענטשן, נישט עפּעס סאָציאַל־מידיאַ־זאָמביז אָדער באָטס
אָדער עפּעס אַזוי, נאָר אמתע מענטשן – וואָס האָבן זיך רעגיסטרירט און זייער רעגיסטראַציע איז
באשטעטיקט געוואָרן – האָבן די וואַלן באַאָבאַכטעט.
אין גאַנץ זענען 3,700 מענטשן אין באַוועגונג – עפּעס וואָס קיינמאָל פריער אין דער געשיכטע פֿון דער פֿעדעראַלער רעפּובליק פֿון
דײַטשלאַנד נישט געשען – צו זען ווי די וואַלן טאַקע פֿאָרקומען.
און איצט זענען דאָ געוויסע כּללים צו נאָכפאָלגן ווען מען שטימט.
למשל, אַז די שטימצײַט־שטאַנציע איז עפֿנט פֿון 8:00 אינדערפרי ביז 6:00 אָוונט, אַז די וואַלן זענען געהיימע, אַז אין אָדער אַרום די
שטימצײַט־שטאַנציע איז ניטאָ קיין וואַל־רעקלאַמע, אַז מען גיט נישט קיין עצות אין דער שטימצײַט־שטאַנציע וועגן וועמען צו שטימען,
און אַז קיינער טאָר נישט באַגלייטן שטימער אין דער שטימ־קאַבינע.
אָדער שפּעטער, עס שליסט זיך בײַ זעקס אין אָוונט, און די שטימען ווערן נישט געציילט פֿאַר זעקס אין אָוונט.
מענטשן מעגן זײַן אָנוועזנד און צוקוקן דעם גאַנצן פּראָצעס.
און דערנאָך, ווען מען ציילט די שטימען, מעג מען אויך דאָרט זײַן און צוקוקן.
קוק אויף אַזאַ אופֿן אַז זיי זעען וואָס פּאַסירט.
און ווען אַלע שטימען זענען געציילט, מוז דער וואַל־קאָמיטעט פֿון יענעם וואַל־קרײַז די רעזולטאַטן פֿון די וואַלן הויך אַרויסזאָגן.
ער מוז אין זײַן שטימצentrum די וואַל־רעזולטאַטן מעלדן, אַזוי אַז דער ציבור ווייסט אַז דאָס זענען די רעזולטאַטן,
וואָס איך דאַן מעלדן צום נעקסטן העכערן אויטאָריטעט, געוויינטלעך דעם דיסטריקט־צוריקקער־אָפיציר.
און עס זענען געווען אומרעגולעריטעטן.
פּינקט. און איצט איז דאָ דער פּונקט.
יעצט זענען דאָ אַ סך אומרעגולערקייטן.
דאָס זענען די יסודות פֿון אַ דעמאָקראַטישער וואַל.
און דאָ איז עס. קודם־כּל, מוז מען זאָגן אַז מיר האָבן באַקומען אַ גרויסן צאָל פֿידבק, וואָס איז זייער אויפֿרעגנדיק.
און מיר קענען זאָגן אַז אין 80% פֿון די פֿידבק איז אַלץ גוט געגאַנגען.
אין 80% פֿון די וואַל־קרײַזן, לויט אונדזערע אינפֿאָרמאַציע ביז איצט, איז די וואַל געגאַנגען אָרנטלעך.
אַזוי זענען אַלע די יסודותדיקע כּללים, פּרינציפּן און וואַל־פּרינציפּן באַמערקט
געוואָרן. אין 20% פֿון די פאַלן איז דאָס נישט געשען.
אין 20% פֿון די פאַלן האָבן זיי די שטימצײַטן בײַ 5:30 נאָכמיטאָג געשלאסן, האָבן די וואַל־אָבסערוואַטאָרן
אַרויסגעוואָרפֿן ווײַל זיי האָבן זיי נישט געוואָלט דאָרט, און האָבן זיי געשטעלט 20 מעטער ווייַט.
עטלעכע פֿון די שטים־לאָקאַלן זענען טאַקע גימנאַזיעס.
און דאַן האָבן זיי זיי פשוט אַריבערגערוקט נאָך צוואַנציק מעטער ווייטער, וווּ מען קען
גאָר נישט זען וואָס פּאַסירט אויף יעדן שטאַפּל.
אין עטלעכע פאַלן האָבן זיי נישט אויסגערופן די רעזולטאַטן פֿון דער וואַל אויף הויך קול.
יאָ, אַזוי זענען דאָרט פּאַסירט אַ סך זאַכן וואָס זאָלן נישט געווען פּאַסירן.
און אויב מיר איצט באַטראַכטן אַז דער בונד פֿון סאַרהאַ וואַגענקנעכט איז נאָר 9,000 שטימען קורץ פֿון וואָס זיי דאַרפֿן צו
אַרײַנטרעטן אין דעם בונדעסטאַג, קענען מיר איצט, אין פּרינציפּ, אין די, דאָס הייסט, אין גאַנץ, נאָר די צאָל וואָס
מיר האָבן, וואָס מיר האָבן איצט באריכטעט, זענען 300 שטימקרײַזן וווּ אַזעלכע טעותן האָבן פּאַסירט.
300, וואָס מיר האָבן באריכטעט, 300 עלעקטאָראַלע דיסטריקטן האָבן די אומרעגולאַריטעטן.
און מיר ווייסן נאָך נישט אַלע שטימער־נומערן אין די וואַל־קרײַזן, אָבער פֿון די וואָס מיר טאָן וויסן, זענען דאָ 99,000 שטימען
אַליין, וווּ די אומרעגולאַריטעטן זענען געווען אַזוי, אַז מיר קענען, אין פּרינציפּ, נישט באַשטעטיקן צי די רעזולטאַטן וואָס
זענען איבערגעשיקט געוואָרן זענען טאַקע די רעזולטאַטן פֿאַר וועלכע מען האָט געשטימט, ווײַל, ווי איך האָב געזאָגט, די וואַל־רעזולטאַטן
זענען אַפֿילו נישט אַנאָנסירט געוואָרן אין דעם וואַל־קרײַז.
דאָס מיינט אַז מיר האָבן 99,000, לפּחות 99,000 שטימען; אויב מען עקסטראַפּאָלירט דאָס – מיר האָבן נאָר
געקוקט אויף 3,000 שטימקרײַזן, און עס זענען בערך 90,000.
אויב איר עקסטראַפּאָלירט דאָס, קענט איר זען די מאָס וואָס מיר דאָ רעדן וועגן.
עס דאַרף נישט זײַן קיין מאַניפּולאַציע, קיינער דאַרף נישט האָבן געשווינדלט אָדער עפּעס אַנדערש.
אָבער אין פּרינציפּ האָבן מיר נישט קיין וועג צו באַשטעטיקן צי דאָס וואָס קומט אָן בײַם ביוראָ פֿונעם
פֿעדעראַלן צוריקצאָל־באַאַמטן במשך דער נאַכט איז טאַקע דער רעזולטאַט וואָס איז אָרטיק באַשטימט געוואָרן.
און עס איז נישט קיין איבערציילונג פֿון שטימען אָדער עפּעס אַזוי. אַזוי, אין פּרינציפּ, איז דאָס אַ גרויסע לאָטעריי־שפּיל.
אַזוי מיר ווייסן נישט צי דער בונד פֿון סאַרה וואַגענקנעכט האָט פינף פּראָצענט אָדער נישט.
איך נעם אָן אַז זיי האָבן פינף פּראָצענט, אָבער דאָס קען נישט ווערן באשטעטיקט, ווײַל סטרוקטורעל
געזאָגט איז דאָס נישט קיין דעמאָקראַטישע וואַל.
און אויב, למשל, דער רעזולטאַט פֿון דער וואַל איז נאָך נישט אַנאָנסירט געוואָרן, ווי זאָלן מיר וויסן צי דאָס וואָס שפּעטער
איז באַשטימט געוואָרן ווי דער רעזולטאַט איז ריכטיק, אָדער צי עמעצער האָט איצט צוגעגעבן אַ פּאָר שטימצעטלעך
אָדער אַרויסגענומען אַ פּאָר שטימצעטלעך אָדער עפּעס אַנדערש.
מיר ווייסן נישט, ווײַל די זאַכן ווערן דאַן אַרײַנגעלייגט אין ענוועלאָפּן.
אגב, דער ווייַטערדיקער פּונקט איז אַז עטלעכע פֿון די שטימצעטלעך זענען נישט געשטעלט געוואָרן אין פֿאַרזיגלטע ענוועלאָפּעס, ווי
עס איז פארלאנגט, נאָר פשוט אין זעקלעך, פארמאַכט מיט גומע־באַנדן, וואָס מיינט אַז מען קען זיי עפענען און טוישן אין יעדן מאָמענט.
ניט קיינמאָל אָננעמען אַז זיי טאָן דאָס. אָבער עס איז מעגלעך אַז זיי טאָן דאָס.
און מיר קענען נישט, אין אַ דעמאָקראַטישער וואַל, אפילו געבן דעם אײַנדרוק אַז וואָס איז פּאַסירט איז נישט ריכטיק.
בײַזונדערס ווען, ווי איך האָב געזאָגט, מיר האָבן נאָר אַ חילוק פֿון 9,000 עוראָס פֿאַר סאַרהאַ וואַגענקנעכט.
9,000 שטימען!
9,000 שטימען, פּינקטלעך. אַ חילוק פֿון 9,000 שטימען.
און דאָס איז פּונקט וואָס עס איז. דאָס מיינט אַז אונדזערע וואַלן זענען, איך ווייס נישט ווי צו עס
אויסדריקן, אָבער זיי זענען זיכער נישט דעמאָקראַטיש.
זיי זענען נישט קאָנסיסטענט, זיי זענען נישט פֿאַרשטענדלעך, זיי זענען נישט דורכזיכטיק.
אין אַזאַ גרויסן מאָס, אַז עס איז זיכער, זיכער רעלעוואַנט צום מאַנדאַט.
און דאָס איז איצט צום ערשטן מאָל באַשטעטיקט געוואָרן דאַנק סיסטעמאַטישער וואַל־אויפזיכט דורך WABEO.
און קען איך מאַכן נאָך איין פֿאַרבינדונג? מיר האָבן פריער נאָר גערעדט וועגן רעפֿערענדומען.
אבער אויב מיר איצט וויסן אַז די רעפֿערענדומען ווערן דורכגעפֿירט ווי וואַלן, און מיר וויסן אַז די רעזולטאַטן ווערן נישט באַשטימט
אין אַ גערעכטן פּראָצעס, און אַז מיר האָבן דאָ צו טאָן מיט זייער, זייער סענסיטיווע מערהייטן – מיט דער
פֿראַגע צי צו ענדערן די קאָנסטיטוציע צי נישט – דאַן
פּונקט, דאָס וואָלט געווען מײַן פֿראַגע.
פּינקט, די איין פֿראַגע. אַזוי, צו ענדערן אַ קאָנסטיטוציע, דאַרפֿן מיר אַ קוואָרום.
דאָס הייסט, אַ באַשטימטע צאָל בירגער וואָס טאַקע נעמען אָנטייל אין דעם שטימען.
און דאַן מוז זײַן אַ באַשטימטע מערהייט אין דער צאָל פֿון די באַטייליקטע.
אַזוי, אויב איר פשוט אַ ביסל נידערט דעם קוואָרום אויף דעם אופֿן – דאָס הייסט, מיר האָבן טעאָרעטיש אַ צוויי־דריטל מערהייט פֿאַר אַ
קאָנסטיטוציאָנעלן ענדערונג, אָבער איר זאָגט, יאָ, אָבער ליידער האָבן נאָר 39.8 פּראָצענט מענטשן געשטימט און נישט 40 פּראָצענט
– דאַן איז דער קאָנסטיטוציאָנעלער ענדערונג דורכגעפֿאַלן.
יאָ, און מיר קענען נישט קאָנטראָלירן די רעזולטאַטן פֿון די וואַלן, די צאָל שטימער און אַזוי ווײַטער אין אַנדערע ווערטער, דער
רעזולטאַט אין דער שטימצאַפּ איז נישט פּובליק אַנאָנסירט, און מיר האָבן לכל הפּחות איין מענטש אין יעדער שטימצאַפּ אָדער אין יעדן
וואַל־דיסטריקט וואָס הערט, שרײַבט עס אַראָפּ און גיט אונדז דעם רעזולטאַט, אַזוי אַז מיר קענען עס איבערקוקן. דער
רעזולטאַט וואָס לעסאָף ווערט באַשטימט, איז טאַקע דער רעזולטאַט וואָס זיי האָבן אַנאָנסירט אין די שטימצאַפּן.
אַזוי, כדי צו געפֿינען אונדזער וועג אין אַ דירעקטע דעמאָקראַטיע.
כדי בכלל צו באַטראַכטן צו טוישן די נאַציאָנאַלע קאָנסטיטוציעס, מוזן מיר זיכער מאַכן אַז מיר
זײַנען אַקטיוו אין דער אָפּזיכטונג פֿון די וואַלן.
אַזוי, אויב איך פֿאַרשטיי ריכטיק, זענען וואַל־אָבסערוואַטאָרן נייטיק איבעראַל.
יאָ, דו האָסט פריער געפרעגט וואָס איך קען טאָן.
אויסער דעם אויפֿשטעלן פֿון דער צעל, וואָס פֿאָדערט אַ סך מי, וואָלט איך זיכער רעקאָמענדירט צו באַזוכן די וועבזײַט wabeo.de.
קומענדיק יאָר, גלייב איך, וועלן זײַן שטאַט־וואַלן אין באַדן־ווערטעמבערג,
מעקלענבורג־מערב־פּאָמעראַניע און סאַקסאָניע־אַנהאַלט.
די וואַלן וועלן צום ערשטן מאָל לאַנדסווייט באַאָבאַכטעט ווערן.
דו קענסט זיך דאָרט רעגיסטרירן, דײַן אידענטיטעט באַשטעטיקן, און עס קאָסט £6.50.
6.50 אייראָס, ווײַל עס איז דאָ דער פֿאַראַפֿער פֿון אידענטיפֿיקאַציע, וואָס איז גאַנץ קאָמפּליצירט, אָבער עס
מאַכט קלאָר אַז עס איז דאָ אַן אמתער מענטש הינטער דעם.
און דאַן קענען מיר טאַקע איבערקוקן אַלץ איבערן ברעט:
איז דאָס וואָס מען מעלדט בײַם סוף טאַקע דער רעזולטאַט וואָס איז אַרויסגעקומען אין די שטים־סטאַנציעס, אָדער
אין די וואַל־דיסטריקטן? און דאָס איז טאַקע אויפרייסנדיק.
און אַז דאָס קען נישט זײַן דער פאַל – אַ דיסטריקט־אַדמיניסטראַטאָרין, זי איז די בורגמיסטערין פֿון שפּײַער,
צו וועמען דערנאָך האָט געשריבן אַ וואַל־אָבסערוואַטאָר – איך מוז דאָס דערמאָנען ווי אַ קליין אינטערעסאַנטקייט... טאַקע, דאָס איז
נישט קיין קלייניקייט, דאָס איז טאַקע שרעקלעך טרויעריק – ער האָט געשריבן זיך צו באַקלאָגן וועגן ווי מען האָט אים
באַהאַנדלט ווי אַ וואַל־אָבסערוואַטאָר אין דער שטימצײַג.
און דאַן האָט די בורגערמיסטערין פֿון שפּײַער, אין אירער פֿונקציע ווי די דיסטריקט־שטימען־אָפּצאָל־באַאַמטע, טאַקע
צוריקגעשריבן און געזאָגט אַז לויט איר מיינונג איז עס גאָר שרעקלעך אַז מענטשן קומען און באַאָבאַכטן די וואַלן.
ווייל דאָס וואָלט למעשה מיינען אַז די וואַלן ווערן נישט דורכגעפֿירט ווי געהעריק, און אַזוי
דעליגיטימירט אונדזער דעמאָקראַטיע. שטעלט אייך נאָר דאָס פֿאָר.
די עפנטלעכקייט פֿון וואַלן איז איינער פֿון די פֿונדאַמענטאַלע פּרינציפּן פֿון אונדזער וואַל־געזעץ און וואַל־רעגולאַציעס.
און דאַן קומט אַ קאָמפּעטענטער דיסטריקט־שטימרעזולטאַטן־אָפֿיציר און זאָגט, אַז פֿון אירער זייט איז דער פאַקט אַז עמעצער וויל
באַטראַכטן די וואַלן, אַז עמעצער וויל קאָנטראָלירן צי וואָס דאָ פּאַסירט – וואָס מיר שטענדיק רופן אַ אַקט פֿון סאָווערעניטעט,
דער איינציקער אַקט פֿון סאָווערעניטעט – ווערט דורכגעפֿירט ריכטיק.
דאָס וואָלט אויסגעזען ווי אויב זיי האָבן זיי נישט געטרויט, נאָר ווײַל זיי האָבן דאָרט געשטאַנען.
און אַזוי איז עס. נאָר שטעלט אײַך דאָס פֿאָר.
אַ בירגערמײַסטערין האָט אַזאַ מיינונג וועגן די מענטשן וואָס זענען פֿאַראַנטוואָרטלעך, אַז זי זאָל בכלל זײַן אין דער פּאָזיציע.
זייער אינטערעסאַנט. זייער שיין. הער לודוויג, אַ גרויסן דאַנק פֿאַר דער שמועס מיט אונדז!
עס איז טאַקע געווען אַ אויג־עפֿענענדיקע דערפֿאַרונג. איבער אַלץ איז איצט מעגלעך צו זען
וואָס טריט יעדער איינצעלנער טאַקע קען נעמען.
ערשטנס, קענט איר זיך באַטייליקן אין דער אָפּזיכטונג פֿון די וואַלן.
איך גלייב אַז איר קענט קאָנטאַקטירן WABEO.
דאַן קענסטו פשוט זען ווי אַזוי דו קענסט גרינדן אַ צעל אָדער זיך אָנשליסן צו אַ שוין עקזיסטירנדיקער צעל.
דאַן קענסטו עס פשוט טאָן. פֿרײַהייט הייבט זיך אָן מיט ניין.
איך מיין אַז איר האָט אונדז איצט געגעבן עטלעכע ערשטע שריט ווי מיר טאַקע קענען דאָס דורכפֿירן,
אַזוי אַז בירגערס קענען צוריקנעמען די קאָנטראָל.
אַ גרויסן דאַנק פֿאַר דעם זייער אויגן־עפֿענענדיקן אינטערוויו!
אַ גרויסן דאַנק אַז איר האָט מיר דערלויבט צו זײַן דאָ.