Bu gün onları demək olar ki, hər yerdə görürsən: işdə, gəzərkən və idman edərkən insanların qulaqlarında.
Biz simsiz Bluetooth qulaqlıqlardan, məsələn, populyar qulaq içi qulaqlıqlar olan Apple-ın "AirPods"-undan danışırıq.
Bluetooth simsiz standartı qısa məsafələrdə məlumatların, musiqinin, videoların və ya şəkillərin
ötürülməsinə imkan verir, Wi-Fi-yə bənzər şəkildə işləyir.
Yüksək tezlikli elektromaqnit sahəsi yaradaraq, texnologiya ötürücü və qəbul edici modelin cütləşməsinə imkan verir.
Cihaza görə maksimum məsafə 10 ilə 100 metr arasında dəyişir.
Qulaq içi qulaqlıqlar bazarı sürətlə inkişaf edir və bu texnologiya geniş istifadə olunur.
Bu, qulağın bu qədər dərinliyində – birbaşa beyin yanında – radiasiyanın insan bədəninə
hansı təsir göstərdiyi sualını nəzərə almır.
2019-cu ildə dərc olunmuş ÜST-ə və Birləşmiş Millətlər Təşkilatına ünvanlanmış müraciətdə 40-dan çox ölkədən olan 250
alim Apple AirPods kimi qulaqlıqların və digər simsiz texnologiyaların ciddi
sağlamlıq riskləri barədə xəbərdar ediblər.
Sürətlə artan elmi sübutlar toplusu göstərir ki, mobil telefonlar, mobil telefon dirəkləri, Wi-Fi, körpə monitorları və
Bluetooth qulaqlıqları kimi simsiz və elektron cihazların yaratdığı elektromaqnit sahələri
insanlar, bitkilər, heyvanlar və mikroblara zərərlidir.
Elektromaqnit sahələrinin sağlamlığa mənfi təsirləri bunlardır: xərçəng riskinin artması, hüceyrə stressi, genetik zərər,
reproduktiv sistemdə struktur və funksional dəyişikliklər, öyrənmə və yaddaş çatışmazlıqları,
nevroloji pozuntular və rifaha mənfi təsirlər.
Beynəlxalq müraciətdə daha sonra deyilir: "Hədlər müəyyən etmək məsuliyyəti daşıyan çoxsaylı səlahiyyətli orqanlar əhali, xüsusən
də elektromaqnit sahələrinin təsirlərinə qarşı xüsusilə həssas olan uşaqları qorumaq üçün müvafiq
qaydalar hazırlamaq öhdəliyini yerinə yetirməyiblər."
Bu təcrübə, Bluetooth texnologiyasına, xüsusən uşaq oyuncaqlarında, çox az diqqət yetirildiyi barədə
məlumatı Kla.TV ilə əlaqə saxlamış narahat ana verib.
Onun 5 yaşlı oğlu birdən-birə boynunda şişmiş limfa düyünləri oldu.
Bu, ailəyə oğullarının sevimli "BOOKii qələminin" radiasiya dəyərini ölçmək ideyasını verdi – bu, məsələn,
uşaq kitabındakı şəkli danışdıran rəqəmsal audio qələmi.
O, 200 000–300 000 mikrovatt aralığında fasiləsiz siqnal yayırdı. İnternetdə aparılan araşdırmalar göstərdi
ki, istehsalçının məlumatına görə qələmin Bluetooth funksiyasını söndürmək mümkün deyil.
Təcrübəsinə əsaslanaraq, narahat ana istehsalçının valideynləri BOOKii qələmini istifadə etməyin uşaqlarını belə
radiasiyaya və bununla əlaqəli sağlamlıq risklərinə məruz qoyduğunu məlumatlandırmağa məcbur edilməməsinə təəccübləndi.
Stanford Universitetinin Tibb Məktəbindən məşhur neyroelmlər professoru Endryu Huberman göstərdi ki, yalnız uşaqlar
deyil, həm də böyüklər Bluetooth texnologiyasına həssasdır.
O, Bluetooth qulaqlıqlarının istifadəsini geniş şəkildə araşdırıb və həmçinin mümkün sağlamlıq riskləri barədə xəbərdarlıq edir.
O, qulaqlarının arxasındakı limfa düyünlərinin şişməsi və isti basmalarından əziyyət çəkirdi, bunları
Bluetooth qulaqlıqlardan istifadə etməsinə bağlayırdı.
Buna görə də o, simli qulaqlıqlara keçdi.
Huberman-a görə, "istilik və sinir toxuması dost deyillər."
Bu səbəbdən o, belə həssas sahələrin daimi istiliyə məruz qalması zamanı yaranan potensial risklərdən narahatdır.
Simsiz audio cihazlarının istehsalçıları, satıcıları və tənzimləyici orqanları xəbərdarlıqları nəzərə almırlar.
Bu iqtisadi maraqlar ucbatından ola bilərmi?
Simsiz audio cihazlar bazarının həcmi 2024-cü ildə 64,76 milyard dollar təşkil edib, qlobal artımın 2032-ci
ilə qədər 206,84 milyard dollara çatacağı gözlənilir.
Ceyms Rəssell sənədli filmində mobil telefon sənayesi ilə radio texnologiyaları sahəsində aparılan
tədqiqatlar arasındakı əlavə maraq toqquşmalarını vurğulayır.
Film müxtəlif alimlərə, sənaye nümayəndələrinə və həkimlərə fikirlərini bildirmək imkanı verir.
Digər şeylərlə yanaşı, orada radio sənayesində tədqiqatların maliyyələşdirilməsi ilə bağlı mütləq
maraqlar toqquşmalarının mövcud olduğu qeyd olunur.
Bir tədqiqatı nəzərdən keçirərkən onu kim maliyyələşdirdiyini nəzərə almaq dəyərlidir.
Yüksək tezlikli diapazondakı radio standartları hər gün bizimlədir və hazırda xroniki sağlamlıq zədələnmələri və ya xərçənglə
bağlı yeganə beynəlxalq tövsiyə belə olmaması narahatedicidir.
Təlimatlar yalnız istinin təsirlərinə və ya dərhal yaranan təsirlərə, məsələn, dərinin
qıcıqlanması və ya qaşın çırpınmasına əsaslanır.
Uzunmüddətli sağlamlıq risklərini müəyyən etmək üçün hələ heç bir meyar müəyyən edilməyib.
Bu qaçılmaz olaraq o deməkdir ki, sənaye və onun satın aldığı alimlər əhali üçün uzunmüddətli
sağlamlıq zərərlərindən qorunmaq niyyətində deyillər.
Hər kəs ətraf mühitini sağlamlıq risklərindən qorumağa kömək edə bilər:
Bluetooth və mobil telefon texnologiyasının yaratdığı təhlükələr barədə əhatəli məlumat verərək və
mümkün olduğu hallarda onlardan istifadə etməməklə.
Məlumatlı qalın – sabah yenidən bizə qoşulun.