WEBVTT 00:00.560 --> 00:04.567 Бүген аларны эш урынында, урамда йөргәндә һәм спорт белән шөгыльләнгәндә кешеләрнең 00:04.567 --> 00:07.360 колакларында диярлек һәр җирдә күрергә була. 00:07.360 --> 00:15.019 Без популяр эчке колакчыннар – Apple-ның «AirPods»ы кебек – сымсыз Bluetooth колакчыннар турында сөйләшәбез. 00:15.019 --> 00:22.220 Bluetooth сымсыз стандарты мәгълүматларны, музыканы, видеоларны яки рәсемнәрне кыска араларга 00:22.220 --> 00:26.489 тапшырырга мөмкинлек бирә, ул Wi-Fi кебек эшли. 00:26.489 --> 00:35.303 Югары ешлыктагы электромагнит кырын тудырып, бу технология тапшыручы һәм кабул итүче модельләрне бәйләргә мөмкинлек бирә. 00:35.303 --> 00:41.015 Максималь ара җайланмадан чыгып 10–100 метр арасында үзгәрә. 00:41.015 --> 00:46.563 Колак эченә куела торган наушниклар бизнесы чәчәк ата, ә бу технология киң кулланыла. 00:46.563 --> 00:51.410 Бу колакның шулкадәр тирән өлешендә – турыдан-туры мие янында – радиациянең кеше 00:51.410 --> 00:56.893 организмына нинди йогынты ясавын игътибарга алмый. 00:56.893 --> 01:05.485 2019 елда Дөнья сәламәтлек саклау оешмасына (WHO) һәм Берләшкән Милләтләр Оешмасына юллаган мөрәҗәгатьтә 40тан артык илдән 250 01:05.485 --> 01:10.803 галим Apple AirPods кебек наушниклар һәм башка сымсыз технологияләр сәламәтлек 01:10.803 --> 01:14.626 өчен җитди куркыныч тудыруы турында кисәтте. 01:14.626 --> 01:22.732 Тиз үсә баручы фәнни дәлилләр җыелмасы күрсәтә: мобиль телефоннар, мобиль элемтә манаралары, Wi-Fi, балалар мониторлары 01:22.732 --> 01:30.566 һәм Bluetooth-гарнитуралар кебек чыбыксыз һәм электрон җайланмалар тарафыннан барлыкка килгән электромагнит кырлары 01:30.566 --> 01:35.676 кешеләргә, үсемлекләргә, хайваннарга һәм микробларга зыянлы. 01:35.676 --> 01:44.756 Электромагнит кырларының сәламәтлеккә тискәре йогынтылары түбәндәгеләрне үз эченә ала: яман шеш куркынычының артуы, күзәнәк 01:44.756 --> 01:53.171 стрессы, генетик зыян, репродуктив системаның структур һәм функциональ үзгәрешләре, өйрәнү һәм хәтер кимчелекләре, 01:53.171 --> 01:58.799 неврологик бозылулар, һәм гомуми хәлгә тискәре йогынтылар. 01:58.799 --> 02:08.478 Халыкара мөрәҗәгатьтә болай дип әйтелә: «Чик кыйммәтләрне билгеләү өчен җаваплы күпсанлы органнар халыкны, бигрәк 02:08.478 --> 02:19.098 тә электромагнит кырлар тәэсиренә аеруча сизгер балаларны яклау өчен тиешле күрсәтмәләр әзерләү бурычын үтәмәделәр.» 02:19.098 --> 02:26.413 Бу тәҗрибә – Bluetooth технологиясенә, бигрәк тә балалар уенчыкларында, бик аз игътибар бирелүе – Kla.TVга 02:26.413 --> 02:30.961 мөрәҗәгать иткән борчылган ана тарафыннан хәбәр ителде. 02:30.961 --> 02:35.877 Аның биш яшьлек улының муенындагы лимфа төеннәре кинәт шеште. 02:35.877 --> 02:44.032 Бу гаиләгә аларның улының яраткан «BOOKii pen» аудио-каләменең радиация дәрәҗәсен үлчәү идеясен бирде – ул санлы 02:44.032 --> 02:49.593 аудио-каләм, мәсәлән, балалар китабындагы рәсемне сөйләтә ала. 02:49.593 --> 02:58.784 Ул 200 000–300 000 микроватт диапазонында өзлексез сигнал чыгара. Интернеттагы тикшеренүләр күрсәткәнчә, җитештерүче 02:58.784 --> 03:04.848 әйтүенчә, каләмнең Bluetooth функциясен сүндерү мөмкин түгел. 03:04.848 --> 03:12.463 Үзенең тәҗрибәсен исәпкә алып, борчылган ана BOOKii каләмен кулланганда җитештерүче ата-аналарга балаларын мондый 03:12.463 --> 03:21.393 радиациягә һәм аңа бәйле сәламәтлек куркынычларына дучар итүләре турында хәбәр итәргә тиеш түгеллегенә гаҗәпләнде. 03:21.393 --> 03:30.139 Стэнфорд университеты медицина мәктәбеннән танылган нейрогалим профессор Эндрю Һуберман күрсәткәнчә, Bluetooth 03:30.139 --> 03:35.130 технологиясенә тик балалар гына түгел, өлкәннәр дә сизгер. 03:35.130 --> 03:44.136 Ул Bluetooth колакчыннарын куллануны җентекләп өйрәнгән һәм шулай ук мөмкин сәламәтлек куркынычлары турында кисәтә. 03:44.136 --> 03:53.222 Ул колаклары арты лимфа төеннәренең шешүеннән һәм кызып китүләрдән интегә иде, моны ул Bluetooth колакчыннарын куллануга бәйләде. 03:53.222 --> 03:58.839 Шуңа күрә ул чыбыклы колакчыннарга күчте. 03:58.839 --> 04:02.773 Хуберман әйтүенчә, «җылылык һәм нерв тукымасы дуслар түгел». 04:02.773 --> 04:11.996 Шуңа күрә ул мондый сизгер өлкәләр даими җылылыкка дучар булганда барлыкка килергә мөмкин куркынычлар турында борчыла. 04:11.996 --> 04:20.066 Сымсыз аудио җайланмалар җитештерүчеләре, сатучылары һәм регулятор органнары кисәтүләрне игътибарга алмыйлар. 04:20.066 --> 04:23.218 Бу икътисади мәнфәгатьләр аркасында булырга мөмкинме? 04:23.218 --> 04:33.364 Сымсыз аудио җайланмалар базары 2024 елда 64,76 миллиард доллар дип бәяләнде, глобаль үсеш 04:33.364 --> 04:39.635 2032 елга 206,84 миллиард долларга җитүе көтелә. 04:39.635 --> 04:45.726 Джеймс Расселл үзенең документаль фильмында мобиль телефон индустриясе белән радио технологияләре өлкәсендәге тикшеренүләр 04:45.726 --> 04:49.749 арасындагы тагын да зуррак мәнфәгать каршылыкларын ассызыклый. 04:49.749 --> 04:55.096 Фильм төрле галимнәргә, сәнәгать вәкилләренә һәм табибларга сүз бирә. 04:55.096 --> 05:00.775 Башка әйберләр арасында, радио сәнәгатендәге тикшеренүләрне финанслау мәсьәләсендә 05:00.775 --> 05:05.490 кызыксынулар каршылыклары һичшиксез бар дип әйтелә. 05:05.490 --> 05:11.689 Тикшеренүне караганда, аны кем финанславын да исәпкә алу файдалы. 05:11.689 --> 05:21.674 Югары ешлыктагы радио стандартлары безне һәр көн ияртә, һәм хәзерге вакытта хроник сәламәтлек зыяны яки рак 05:21.674 --> 05:26.916 турында бер генә дә халыкара күрсәтмә булмавы куркыныч. 05:26.916 --> 05:31.614 Күрсәтмәләр бары тик җылылык тәэсирләренә яки тиз арада барлыкка килгән тәэсирләргә, мәсәлән, 05:31.614 --> 05:34.857 тиренең кычынуы яки кашның селкенүенә нигезләнгән. 05:34.857 --> 05:39.223 Озак вакытлы сәламәтлек куркынычларын билгеләү өчен әле бернинди эталон да билгеләнмәгән. 05:39.223 --> 05:46.458 Бу, һичшиксез, сәнәгать тә, аның сатып алган галимнәре дә халыкны озак вакытлы сәламәтлек 05:46.458 --> 05:52.442 зыяныннан саклау ниятендә түгел дигәнне аңлата. 05:52.442 --> 05:57.102 Һәркем үз тирә-юньне сәламәтлек куркынычларыннан сакларга ярдәм итә ала: 05:57.102 --> 06:03.615 Bluetooth һәм мобиль телефон технологияләре тудырган куркынычлар турында тулы мәгълүмат биреп 06:03.615 --> 06:08.649 һәм мөмкин булган саен аларны кулланмау юлы белән. 06:08.649 --> 06:11.256 Хәбәрдар булыгыз – иртәгә тагын тыңлагыз.