הײַנט קען מען זיי כּמעט איבעראַל זען אין די אױרן פֿון מענטשן בײַ דער אַרבעט, בשעת מען גייט און בשעת ספּאָרט.
מיר רעדן וועגן דראָטלאָזע בלועטוט־הערפֿאָנען, אַזאַ ווי די באַרימטע אין־אױר־הערפֿאָנען פֿון עפּל, "AirPods".
דער בלועטוט וויירלאָזער סטאַנדאַרד דערמעגלעכט דאַטן, מוזיק, ווידעאָס אָדער בילדער איבערצוטראָגן איבער קורצע
דיסטאַנצן, און פֿונקציאָנירט אויף אַן ענלעכן אופֿן צו וויי-פיי.
דורך גענערירן אַ הויך־פֿרעקווענצן עלעקטראָמאַגנעטישן פעלד, דער טעכנאָלאָגיע מאַכט מעגלעך צו
פֿאַרבינדן אַ טראַנסמיטער־מאָדעל מיט אַ רעסיווער־מאָדעל.
דער מאַקסימום־רייַך פֿאַרשידט זיך צווישן 10 און 100 מעטער, לויט דעם מיטל.
דער געשעפֿט פֿון אינ־אױר־העדפֿאָנען בליעט, און די טעכנאָלאָגיע ווערט ברייט גענוצט.
דאָס איגנאָרירט די פֿראַגע, וואָס פֿאַר אַ ווירקונג די ראַדיאַציע אַזוי טיף אינעם אויער –
גלייך נעבן דעם מוח – האָט אויפֿן מענטשלעכן גוף.
אין אַן אַפּעלירונג צו דער וועלט־געזונטהייט־אָרגאַניזאַציע (WHO) און די פֿאַראייניקטע נאַציעס, פֿאַרעפֿנטלעכט אין 2019, האָבן 250
וויסנשאַפֿטלער פֿון איבער 40 לענדער געוואָרנט וועגן ערנסטע געזונט־ריזיקעס וואָס שטאַמען פֿון קאָפּטעליפֿאָנען ווי
למשל עפּל עירפּאָדס און אַנדערע דראָטלאָזע טעכנאָלאָגיעס.
עס איז אַ שנעל וואַקסנדיקער גוף פֿון וויסנשאַפֿטלעכע באַווייַזן וואָס ווײַזן אַז עלעקטראָמאַגנעטישע פעלדער, געשאַפֿן דורך
דראָטלאָזע און עלעקטראָנישע מיטלען ווי מאָביל־טעלעפֿאָנען, מאָביל־טעלעפֿאָן־מאַסטן, ווי־פֿי,
בייבי־מאָניטאָרן און בלועטוט־העדפֿאָנען, זענען שעדלעך פֿאַר מענטשן, געוויקסן, חיות און מיקראָבן.
די נעגאַטיווע געזונט־עפֿעקטן פֿון עלעקטראָמאַגנעטישע פֿעלדער שליסן אײַן: פֿאַרגרעסערטער ראַק־ריזיקע, צעל־סטרעס, גענעטישע
שאָדן, סטרוקטורעלע און פֿונקציאָנעלע ענדערונגען אין דער רעפּראָדוקטיווער סיסטעם, לערנען־ און
זכּרון־דעפֿיציטן, ניראָלאָגישע דיסאָרדערס, און נעגאַטיווע ווירקונגען אויף געזונטהייט.
דער אינטערנאַציאָנאַלער אַפּעל גייט ווייטער און זאגט: "די פילע אויטאריטעטן, וואָס זענען פאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר באַשטימען
גרעניצן, האָבן נישט אויסגעפֿירט זייער פֿליכט צו אויפֿשטעלן פּאַסיקע ריכטליינען צו באַשיצן די באַפעלקערונג,
ספּעציעל קינדער, וואָס זענען באַזונדערס שפּירעוודיק צו די ווירקונגען פֿון עלעקטראָמאַגנעטישע פעלדער."
די דערפֿאַרונג, אַז בלוטוט־טעכנאָלאָגיע קריגט צו ווייניק אויפמערקזאַמקייט, ספּעציעל אין
קינדער־שפּילצײַגן, איז געמאלדן געוואָרן דורך אַ באַזאָרגטע מאַמע וואָס האָט זיך פֿאַרבונדן מיט Kla.TV.
איר פינף־יאָריקער זון האָט פּלוצלינג געשווילענע לימפֿקנאָטן אין זײַן האַלדז געהאַט.
דאָס האָט דער משפּחה געגעבן דעם געדאַנק צו מעסטן דעם ראַדיאַציע־ווערט פֿון זייער זון'ס ליבסטער
"BOOKii פּען" – אַ דיגיטאַלער אַודיאָ־פּען וואָס קען, למשל, מאַכן אַ בילד אין אַ קינדער־בוך רעדן.
עס האָט אַרויסגעגעבן אַ קאָנטיניוערלעכן סיגנאַל אין דער געגנט פֿון 200,000–300,000 מיקראָוואַט. פאָרשונג אויף דער
אינטערנעץ האָט געוויזן אַז לויט דעם פאַבריקאַנט איז נישט מעגלעך אָפּצושאַלטן די בלוטוט־פֿונקציע פֿון דער פּען.
לויט איר דערפֿאַרונג איז די באַזאָרגטע מוטער איבערראַשט געוואָרן, אַז דער פאַבריקאַנט דאַרף נישט אינפֿאָרמירן עלטערן, אַז
זיי אויסשטעלן זייערע קינדער צו אַזאַ ראַדיאַציע און די פֿאַרבונדענע געזונט־ריזיקן ווען זיי נוצן דעם BOOKii־פּען.
באַרימטער ניראָ־וויסנשאַפֿטלער פּראָפֿעסאָר ענדרו הוברמאַן פֿון דער שולע פֿאַר מעדיצין בײַם סטאַנפֿאָרד־אוניווערסיטעט
האָט געוויזן, אַז ניט נאָר קינדער, נאָר אויך דערוואַקסענע זענען אָנפֿעליק אויף בלוטוט־טעכנאָלאָגיע.
ער האָט די נוצן פֿון בלועטוט־העדפֿאָונס גרונטלעך שטודירט און ווארנט אויך וועגן מעגלעכע געזונטהייט־ריזיקן.
ער האָט געליטן פֿון געשוואָלענע לימפֿקנאָטן הינטער זײַנע אויערן און הייסע פלאַשן, וואָס ער האָט
צוגעשריבן דער באַניצונג פֿון בלועטוט־העדפֿאָונס.
דערפֿאַר האָט ער איבערגעגאַנגען צו דראָט־העדפֿאָנען.
לויט הוברמאַן, "היץ און נערווע־געוועב זענען נישט פֿרײַנד."
דערפֿאַר איז ער באַזאָרגט וועגן מעגלעכע ריזיקן וואָס קענען אויפֿטרעטן ווען אַזעלכע
סענסיטיווע געביטן ווערן אויסגעזעצט צו שטענדיקער היץ.
פֿאַבריקאַנטן, פֿאַרקויפֿער און רעגולאַטאָרישע אויטאָריטעטן פֿון דראָטלאָזע אַודיאָ־אַפּאַראַטן איגנאָרירן וואָרענונגען.
צי קען דאָס זײַן צוליב עקאָנאָמישע אינטערעסן?
דער מאַרק פֿאַר וויירלאָזע אַודיאָ־גרעטלעך איז געשאַצט געוואָרן אויף 64.76 ביליאָן דאָלאַר אין 2024, מיט גלאבאלן וואַקסן וואָס
מען דערוואַרט וועט דערגרייכן 206.84 ביליאָן דאָלאַר ביז 2032.
דזשיימס ראסל הייבט אין זײַן דאָקומענטאַר־פֿילם נאָך ווײַטערדיקע אינטערעסן־קאָנפֿליקטן צווישן דער מאָביל־טעלעפֿאָן־אינדוסטריע
און דער פאָרשונג אין דעם געביט פֿון ראַדיאָ־טעכנאָלאָגיע.
דער פֿילם גיט אַ קול צו פֿאַרשיידענע וויסנשאַפֿטלער, אינדוסטריע־פֿאָרשטייער און דאָקטוירים.
צווישן אַנדערע זאַכן דערמאָנט עס אַז עס זענען זיכער אינטערעסן־קאָנפליקטן בנוגע דער
פינאַנצירונג פֿון שטודיעס אין דער ראַדיאָ־אינדוסטריע.
ווען מען באַטראַכט אַ שטודיע, איז עס דעריבער ווערט צו באַטראַכטן ווער האָט זי פינאַנצירט.
ראַדיאָ־סטאַנדאַרטן אין דער הויך־פֿרעקווענצ־רייַך זענען אַ טייל פֿון אונדזער טאָג־טעגלעכן לעבן, און עס איז אַלאַרמירנדיק
אַז דערווייַל זענען בכלל נישט קיין אינטערנאַציאָנאַלע ריכטליניעס וועגן כראָנישן געזונט־שאָדן אָדער קענסער.
די ריכטליניעס זענען בלויז באַזירט אויף די ווירקונגען פֿון היץ אָדער אויף גלײַכצײַטיקע ווירקונגען, ווי למשל אַ
פּריִצער אין דער הויט אָדער אַ ציפּער אין די אויפֿענבראָען.
נאָך איז נישט באַשטימט קיין באַנטשמאַרק צו באַשטימען לאַנג־טערמין געזונטהייט־ריזיקן.
דאָס מיינט אומפֿאַרמיידלעך אַז די אינדוסטריע און די וויסנשאַפֿטלער וואָס זי קויפֿט, האָבן נישט קיין כוונה צו
באַשיצן די באַפעלקערונג פֿון לאַנג־צײַטיקן געזונטשאַד.
יעדער קען העלפֿן באַשיצן זײַן סביבה פֿון געזונטהייט־ריזיקן:
דורך צושטעלן גאַנץ אינפֿאָרמאַציע וועגן די סכּנות וואָס בלועטוט און מאָביל־טעלעפֿאָן־טעכנאָלאָגיע
פֿאַרשאַפֿן, און דורך זיי נישט צו נוצן וווּ מעגלעך.
בלײַבט אינפֿאָרמירט – שטימט מאָרגן ווידער אַרײַן.