Aku bungah nampani pembuat film investigasi Klaus Scheidsteger ing Kla.tv kanggo wawancara dina iki.
Pak Scheidsteger, akèh panonton kita durung ngerti panjenengan.
Bisa ora sampeyan ngenalake awakmu kanthi ringkes lan critakake sethithik babagan karirmu?
Inggih, kula remen sanget. Matur nuwun sampun ngajak kula ing wawancara menika.
Iku wis kerep kelakon akhir-akhir iki. Mesthi wae aku bungah.
Ya, sejatine aku iku wartawan televisi.
Aku sinau jurnalistik ing Universitas Dortmund lan dadi bagéan saka kohort pisanan nalika semana.
Arah anyar ing sinau praktisku iki ngasilake magang sawisé aku entuk diploma menengah, sing bisa tak
rampungake ing Westdeutscher Rundfunk ing Cologne.
Iku nalika durung ana penyiar swasta.
Ya, kuwi isih acara panjalukan kanggo para wartawan.
Sapa waé sing nduwé gagasan apik diijini ngleksanani; ora ana sensor utawa apa-apa liya.
Lan kuwi pancen wektu sing nyenengake, iku taun-taun pambentukanku sing tak senengi banget.
Perkembangan sabanjure yaiku nalika panyiar swasta diparingi lisensi. Nalika umur 30 taun, ing taun 1984, aku ngedegake
perusahaan produksi filmku dhewe ing kutha kelahiranku, Essen.
Saka kono, aku ngasilaké warta internasional, laporan, lan dokumenter nganggo
piranti lan timku dhéwé, sing nyenengaké banget.
Sawetara wektu, nganti watara pertengahan taun 1990-an, kahanan wiwit owah.
Kaya ngomong, saiki kita wis ngerti apa sing pengin dideleng pamirsa, mula mandheg karo omong
kosong intelektualmu; ora ana sing pengin ndeleng kuwi.
OK
Sawisé kuwi, aku nyuda skala perusahaan sawatara wektu lan ngasilaké kanggo Arte.
Iku isih dadi penyiar sing pikirané mbukak banget, nanging ayo padha kandha yèn apa sing tau tak sinau biyèn alon-alon ilang.
Dadi kabeh wong padha mikir yen dheweke bisa dadi wartawan.
Lan apa sing biyen dadi kerja bareng – ana kru kamera, ana editor – banjur kudu ditindakake siji-siji dening siji wong.
Mesthi wae, iki uga kelakon nalika dalan iki didigitalake. Nanging saka segi isi, sejatine malah saya tambah parah.
Nanging sing penting, lan saiki uga isih, yaiku aku wis nampa pendhidhikan sing apik.
Wis watara 20 taun, laporan lan dokumenter panjenengan bola-bali fokus marang komunikasi seluler.
Kepiye sampeyan bisa ngenali bidang khusus iki minangka pakaryan urip sampeyan?
Ya, sing sejatine kelakon yaiku wong-wong sing hipersensitif marang listrik padha nyedhaki aku ing urip pribadiku.
Wong-wong kuwi kandha yèn padha bisa ngrasakaké yèn aku nggawa ponsel. Lan ing wiwitan aku kira wong-wong kuwi rada edan.
Nanging ing rapat sabanjure, wong-wong mau maringi aku buku sing ditulis dening ilmuwan Amerika jenenge Dr George Carlo, sing tau
nindakake riset kanggo industri antara taun 1993 lan 1999 lan nulis buku iki bebarengan karo wartawan Washington Post
jenenge Martin Schram, ing ngendi dhèwèké nyritakaké pengalamané dhéwé karo industri – industri kuwi dadi kliené.
Dheweke wis nemokake masalah, lan masalah-masalah kasebut ora disampekake marang masyarakat kanthi cara sing perlu.
Lan George Carlo iki nduwé loro fokus utama ing uripé, amarga dhèwèké wis sinau kedokteran lan hukum.
Lan padha wis milih kanca tanding sing salah.
Wong iku banjur maju lan nyoba ngatur lan mbantu nyusun gugatan marang industri telpon seluler gedhe, lan
uga nyurung kabèh mau maju adhedhasar panemuan ilmiahé.
Maksudé, iku crita sing apik banget sing, anehé, ora ana sing peduli.
Lan banjur aku alon-alon mlebu ing babagan iki, sing nyakup maneka warna topik sing jembar banget.
Ya, liwat film-film sampeyan wis nggawe kontak karo para ahli kondhang ing bidang iki. Sampeyan bubar nyebut George Carlo.
Bisa ora panjenengan menehi komentar cekak babagan iki? Ahli liyane sing wis panjenengan temoni sapa wae, lan piye panemune?
Ya, film pisanan tenan saka aku, sing disiarkan ing televisi Prancis taun 2006, utamane fokus marang gugatan hukum
marang industri telpon seluler, adhedhasar panemuan ilmiah.
Lan kabèh mau digawa déning crita George Carlo, sing dipercaya ora jujur sawisé dhèwèké mbukak marang umum.
Sejatine, kanthi informasi penting babagan perlindungan konsumen saka panaliten ilmiahé dhéwé, nanging dibiayai
déning industri, banjur ngasilaké akibat sing nggegirisi.
Lan sajrone crita pisanan iki, sing disiarkan ing taun 2006 ing stasiun televisi negara Prancis, France Deux, aku banjur kenal
karo siji utawa loro ilmuwan kanthi pitulungan George Carlo, sing nalika semana ora mung nemokake
masalah, nanging uga solusi. Iku uga banget menarik.
Ana sing diarani Noisefield ing Universitas Washington.
Kebetulan, wong-wong sing nemokake iki, atas jenengé industri, yaiku militer, wis ngomong kanthi terang-terangan babagan iki.
Padha kandha marang aku yèn Motorola iku panyedhiya kanggo tentara. Motorola mesthi dadi pelopor ing komunikasi seluler.
Lan Motorola diparingi tugas kanggo ndeleng apa ana sing bisa ditemokake supaya radiasi
ora efektif nanging isih ngidini komunikasi.
Lan banjur padha ngentekake sepuluh taun kanggo nindakake riset iki lan nemokake apa sing diarani medan swara.
Lan sawisé padha nampilaké iki marang Motorola, para insinyur ing wiwitané padha semangat banget.
Ana Profesor Lipowitz, sing uga dikenal dening para peneliti lan wiwit kuwi wis seda.
Nanging penerusé banjur nerusaké kabèh mau.
Para insinyur sing antusias ing Motorola banjur alon-alon diganti déning para pengacara, sing pungkasane nyatakake
yèn apa sing wis panjenengan temokaké ing kéné ora ana.
Militer tetep nggunakake iku kanggo nglindhungi bocah-bocahé dhéwé saka radiasi, bisa diomongké.
Nanging dhèwèké ora nerbitaké kabèh amarga ora kena ana masalah, amarga ana gugatan sing lagi lumaku bebarengan lan gugatan class
action gedhé banget sing bakal nyebabaké ambruké kabèh industri.
Ya, kuwi pancen nyenengake banget.
Ing sajrone karya salajengipun, aku banjur bisa sinau babagan riset Éropah kanthi khusus, amarga George Carlo digawa mlebu.
Ana film Thank You for Calling, ing ngendi aku nuduhake iki sethithik lan mlebu menyang laboratoriumé wong-wong kaya Kundi
lan Moosgöller, yaiku Michael Kundi saka MedUni Vienna, dhokter kesehatan kerja sing uga nindakake riset atas jeneng negara.
Banjur ana wong kaya Willi Moosgöller, sing saktenane panaliti kanker.
Mangkono carane aku kenal karo Profesor Adlkofer.
Jeneng-jeneng gedhe – wong-wong sing rada kenal karo topik iki bakal ngenali jeneng-jeneng iki.
Dheweke wis miwiti Studi Reflex, sawijining studi Eropa, sing banjur uga diupayakake supaya dadi
riset sing dipesen utawa riset sing dipalsukake.
Ya, kuwi pancen menarik banget. Kowe weruh pola iki bola-bali.
Kabeh individu sing wis nemokake soko ditentang dening lobi, sing nampa dhukungan finansial gedhe saka
industri, lan ing sawetara kasus, padha uga dipecat.
Iki pancen kahanan bencana, utamane kanggo kita para konsumen.
Nanging kita uga duwe perlindungan radiasi ing Jerman, lan dheweke nindakake tugas sing
apik kanggo nglindhungi kita saka radiasi.
Ya, sampeyan wis rada ngira-ngira pitakon sabanjure liwat komentar sampeyan.
Para ilmuwan liyane sing diarani, meh kabèh, sakjane mung menehi lampu ijo babagan komunikasi seluler.
Aku mikir alesan-alesané wis cetha saka apa sing barusan diomongaké.
Ya, ana sawetara buku sing banget menarik babagan topik iki. Iki ora mung fenomena sing
bisa ditemokake ing komunikasi seluler saiki.
Iku padha ing industri, industri pangan lan sapiturute.
Nah, ana loro buku saka Profesor Kreis, sing uga muncul ing film paling anyar saka aku, "The Digital Dilemma".
Christian Kreis nulis: "riset sing dituku" lan "ilmu sing dituku"
Lan dhèwèké nerangaké kanthi cetha carané wong-wong sing ora manut karo kerumunan, bisa diomongké mangkono, padha didiskreditaké,
dipindhah, diancam. Pancèn ana macem-macem skenario.
Lan ing wiwitan, aku uga pancen polos banget. Aku ora bisa mbayangake yen niat ala kaya ngono nguwasani ing kana.
Nanging sayangé pancèn kaya ngono, amarga kita nduwé industri global, mesthi waé. Kita nduwé teknologi
sing narik kawigatèn, ora ana sing mangu bab kuwi.
Kita loro padha ngomong babagan kamungkinan digital iki lan sapiturute.
Kita kabeh padha nganggo ponsel. Kita ora nentang ponsel.
Nanging apa sing uga kita deleng ing kasus individu yaiku kadhangkala angel banget kanggo mbukak.
Nanging ana, umpama, ICNIRP – Komisi Internasional babagan Perlindhungan Radiasi Non-Ionisasi.
Lan ICNIRP dumunung ing Kantor Federal Perlindungan Radiasi lan dibiayai nganggo dhuwit pajak warga Jerman.
Ana sing diarani laporan ICNIRP saka kanca kerja ing Munich, Profesor Buchner, bebarengan karo Michelle Rivasi,
anggota Parlemen Éropa saka Prancis sing sayangé wis seda.
Sampeyan uga bisa ngundhuh minangka file PDF saka situs web Competence Initiative.
Anggota-anggota individu saka komisi iki, sing netepake standar lan wates perlindungan radiasi internasional, wis diselidiki,
lan kabukten yen kabeh padha duwe hubungan karo industri.
Dadi padha uga dibayar déning industri; iki mung fakta-fakta sing wis digawe ing kéné.
Lan iki bisa dadi cukup menarik kanggo sapa waé sing kepéngin ndeleng laporan sing diarani ICNIRP iki, ing ngendi
sampeyan bakal kanthi cepet nemokake apa sing sampeyan goleki.
Klompok kanca kerja sing diarani Investigate Europe uga wis nyimpulake iki kanthi apik banget.
Lan aku uga nggambaraké iki ing film anyarku. Dadi, das-digitale-dilemma.de (tansah nganggo
tanda hubung ing antarané) nyedhiyakake akèh wawasan, yen aku kena promosi dhiri sethithik.
Ya, mesthi.
Ya, sanajan dokumenter-mu mesthi kontroversial banget, utamane babagan kesehatan kanggo kabèh wong, mung ditayangaké sapisan –
kaya sing kowe sebut sadurungé – ing sawijining dokumenter ing televisi Prancis, lan ing Jerman mung ing
wujud sing disingkat lan tanpa ana pengumuman program.
Minangka wong njero, apa wae pengalamanmu karo sing diarani arus utama babagan topik komunikasi seluler?
Ya, kuwi pancen pengalaman sing banget intens.
Dadi, film pisanan iku produksi sing dipesen déning France Deux ing Paris. Ing wektu kuwi, isih ana kepala
film dokumenter sing pikirané mbukak banget ing kana.
Lan dhèwèké kandha: Delengen, kowé wong Jerman, mbok menawa kowé nduwé pilihan kombinasi, pilihan produksi bareng
karo ARD, contoné. Aku kenal wong ing kana, sawijining pimpinan redaksi sing pikirané mbukak ing MDR.
Lan aku uga kenal karo dheweke, mula aku hubungi lan dheweke kandha, "Oke, ayo ditindakake. Kita butuh 45 menit."
Wong Prancis mbutuhake 50 nganti 52 menit kanggo format siarane.
Lan aku dijanjekake manawa kabèh mau banjur uga bakal disiarkan ing ARD, saluran utama.
Iku ditayangaké nalika jam utama ing Prancis. Lan iku diulang pirang-pirang kaping.
Wiwitane wong Jerman nyimpen film kasebut ing lemari racun.
OK
Nanging aku uga kudu nyebutake manawa film kasebut nduwèni judhul sing diumumaké ing koran:
Portables en accusation – tegesé ponsel ing pangadilan.
Lan judhul iki rada diowahi ing wayah bengi nalika siaran amarga tekanan saka para pengacara industri.
Iku kandha: Amerika Serikat: Telpon seluler ing dakwaan.
Lan kita kudu sarujuk kanggo nambahake cathetan ing kredit sing nyatakake manawa WHO wis ngontrol kabeh.
Dadi sejatine ora ana masalah.
Sanajan kabeh sing kelakon ing film iku ana ing kana, kita kudu nambahake iki kanggo nglipur pamirsa, bisa diomong ngono.
Para pengacara internal ing stasiun siaran kuwi pancen ana ing kahanan angel. Lan aku kudu melu manut.
Aku nduwé kasempatan kanggo ngomong, oke, mula kita ora bakal ngirimé sakabèhé.
Utawa aku bakal manut karo owah-owahan cilik iki. Dadi saka kono diwiwiti, iki mung topik sing menarik.
Ana dhuwit sing akèh banget digawe ing kana. Lan wong-wong ora seneng yen kuwi keganggu.
Dadi iku kontribusi kritis pisanan sing tau ana, sing kedadeyan ing taun 1993 ing acara talk show ing Amerika.
Akibate, saham Motorola mudhun 10% sajrone seminggu.
Lan mesthi wae padha nanggapi lan ngisi kabeh posisi supaya ora ana sing salah, banjur ngetutake iku ing media.
Amarga kedadeyan ing ngisor iki ing ARD, yaiku slash MDR.
Padha ora ngandhani aku bab apa-apa. Padha tansah kandha: "Oke, bakal dikirim kapan-kapan, bakal kabari kowe."
Lan ing pungkasan taun, aku nampa telpon saka sekretaris sedina sadurunge siaran, sing kandha:
Kita bakal nampilake program iki sesuk, nanging kita wis motong 30 menit – utawa luwih tepaté, kita wis nyepetake dadi 30 menit.
Aku wis nyedhiyakake 45 menit sing dijaluk lan uga wis dibayar.
Lan banjur aku weruh yen ora ana pengumuman program kanggo item iki.
Mula aku nelpon kanca-kancaku ing Süddeutsche Zeitung. Amarga wektu kuwi, dheweke isih duwe
bagean media sing menarik banget, sing uga kritis.
Lan aku narik kawigatené marang sambungan iki.
Lan banjur padha ngubungi panyiar lan, ora kaya aku, nampa wangsulan sing isiné: Film iki ora ana sambungan Jerman.
Lan banjur aku nonton film kuwi esuké ing jam siaran jam sepuluh.
Referensi Jerman uga ora ana; padha motong kuwi dhéwé.
Ya, kuwi carane aku ngalami, sing saktenane ora bisa dipercaya.
Nanging kuwi carane langkah-langkah sensor diwiwiti, 20 taun kepungkur. Banjur aku nyelidiki apa sing nyambung karo iki.
Taun iku, padha nduwé T-Mobile dadi mitra Liga Sepak Bola Jerman.
Padha ora bisa nganti ngasingake pelanggan paling apiké, pelanggan iklan paling apiké – sing ngasilaké atusan yuta
saben taun lan bisa ndhukungé kanggo entuk hak siar Bundesliga.
Ing babagan iki, referensi Jerman kanthi sengaja ora dilebokake.
Dadi ya, saiki aku bisa ngguyu bab kuwi. Wektu kuwi aku mikir, Gustiku, kowe ngapa?
Dudu kaya ngono carane aku diajari nindakake.
Ya. Minangka wartawan, apa waé kamungkinan sing panjenengan deleng supaya pamirsa kita bisa mbantah tipuan media sensor iki?
Ya, kowe wis njupuk kauntungan saka kasempatan sing ana nganti saiki.
Ya, aku uga nduwe firasat sethithik bab iki, merga, ayo diomong, sakabehe iki pancen cacian sing cukup abot, sanajan ing antarane
wong-wong sing kritis marang komunikasi seluler, umpama. Kowe ora populer ing endi-endi, sing
saktenane sayangé. Mung algojo sing ngerti sebabe.
Nanging padha nembak ing endi wae sing bisa.
Lan aku ngrasakake iki nganti tekan titik sing aku pancen mikir, cukup wis cukup.
Lan siji-sijine kasempatan, miturut panemuku, saiki dumunung ing kaprigelan lan kakuwatan media alternatif sacara khusus.
Lan aku uga ndeleng, contone, acara ing Praha, ing ngendi Auf1 ngatur AWEF iki. Kowé ana ing kana.
Lan ana sawetara kanca kerja sing rawuh sing mung ngomong kanthi lugas lan nerangake bab-bab kaya
kuduné. Lan saiki padha ora diijini melu maneh.
Dadi, sakjane, kowe kudu ngajak wong-wong sing meh saben minggu wis tau menyang kana.
Nanging mesthi wae mung pasuryan sing padha saka politik. Industri, politik, lan media saiki pancen padha main ganda.
Iki wis mudhun nganti tingkat sing ora bisa ditoleransi.
Dadi yen kowe ngerti sethithik babagan pakaryan jurnalistik, miturut motto... apa sing tak rasakake, kanca-kancaku
uga kandha cetha: yen kowe ora melu main, kowe metu.
Aku metu. Lan aku seneng bab kuwi.
Nanging saiki aku melu, Martin.
Ya, ayo tak omong kaya ngene. Aku krasa yèn pikiran kritis ora disenengi.
Dadi, nalika ngomongake acara talk show sing saben dina ana ing endi-endi, aku kerep krasa yen wong-wong sing padha terus-terusan
diundang maneh, tinimbang ngeculake gagasan anyar lan maringi kesempatan marang panemu liyane
supaya krungu, kabeh mau wis diatur. Kuwi mesthi.
Lan iki mung kahanan sing, miturut panemuku, wis ora demokratis maneh. Lan aku rumangsa banget sedhih.
Aku uga kuciwa banget. Minangka pengamat, kowe nduwé akèh perspektif sing béda-béda, lan aku
malah ora isa nonton maneh, maksudku program normal.
Amarga jinis framing kaya ngene bola-bali kedadeyan.
Dadi, ayo tak sebutake tembung kunci: perang agresi Rusia. Ya, kuwi diulang-ulang saben sawetara ukara.
Lan kuwi mung kedadeyan ing tingkat kuwi lan digunakake kanthi manipulatif, malah ing bagean seni lan
kabudayan, mbok menawa kanggo nggawe wong-wong padha kepengin.
Lan kuwi mung cara sing salah lan ora objektif kanggo nyampekake informasi.
Lan aku ora weruh wong sing mikir kritis diijini ngungkapake panemune, sanajan ing acara sing
diarani talk show, sing tak rasa banget nyedhihake.
Dadi ing wiwitan pandemi coronavirus, ana siji utawa loro wakil kritis kaya Wolfgang Wodarg lan liyane.
Dheweke katon maneh ing wiwitan, banjur dibungkam déning media.
Kosok baline, wong-wong kaya Sucharit Bhakdi malah wis diproses hukum lan dibungkam, utawa wis ana upaya kanggo mbungkam dheweke.
Lan padha wong-wong sing apik banget. Kowe lagi apa?
Ya, kuwi ora bisa dipercaya kanggo aku. Nanging sanajan mangkono, margin standar.
Ya, lan kuwi wektu nalika aku mikir yen kudu ana sing ditindakake babagan iki, lan kuwi pancen bisa banget.
Ya, aku kira ana akèh saka kita sing wis ora gampang diapusi maneh lan isih nindakake apa
sing dikarepake, saben wong miturut carané dhéwé.
Ana macem-macem watak lan katrampilan.
Nanging aku mikir iki diarani prilaku media demokratis, sing tak rasa nyenengake lan warna-warni banget – kaya ngono kuduné.
Lan ing kono aku uga nyoba nindakake peranku. Kanthi pitulungan saka asosiasi sing apik banget kaya asosiasi WIR ing Swiss.
Iki wong-wong sing pancen multiatif.
Nanging amarga aku uga wis nindakake apa-apa karo wong-wong mau lan bisa miwiti kabeh iki amarga
pitulungané, aku banjur uga didorong menyang pojok sayap tengen.
Dadi saka barisan kita dhéwé! Iku pancen keterlaluan, konyol banget, isin tenan.
Nanging ya, aku uga ora pengin tumindak kanthi nesu.
Sing dibutuhake yaiku pendidikan konsumen lan perlindungan konsumen. Kanggo nggayuh iki, konsumen dhewe uga kudu mbentuk
panemune dhewe. Ora mung saka nonton program warta saben dina.
Ya, aku mikir saka kabèh wong liya iki, sing pancèn nyentuh atiku ing AWEF iki ya mung solidaritas iki.
Solidaritas iki antarané kabèh wong sing isih nyoba mbentuk panemu ing endi waé lan ndhukung panemu mau sajrone proses.
Lan aku mikir iki saya kerep kelakon, manawa pancen ana, ayo diomong, kepekaan-kepekaan sing sethithik ana, siji wong luwih
nindakake kanthi cara iki lan wong liyane luwih nindakake kanthi cara kuwi, nanging kuwi ora pati penting, amarga kowe
duwe siji tujuan: nyedhiyakake wong-wong informasi sing lengkap.
Lan saben wong pancen kudu mbentuk panemune dhéwé. Iku ora dadi masalah.
Inggih, Pak Scheidsteger, matur nuwun sanget kanggo wawancara cekak iki. Mugi panjenengan tansah kasil ing
saben bab ingkang panjenengan tindakaken lan mugi panjenengan terus njupuk pendekatan kritis.
Matur nuwun sanget lan mugi-mugi ingkang sae. Inggih, kersa.