Ман хеле хурсандам, ки имрӯз дар Kla.tv филмсози таҳқиқотӣ Клаус Шайдштегерро барои мусоҳиба истиқбол мекунам.
Ҷаноби Шейдштегер, бисёре аз тамошобинони мо ҳанӯз Шуморо намешиносанд.
Метавонед худро мухтасаран муаррифӣ кунед ва каме дар бораи фаъолияти касбиатон нақл кунед?
Бале, ман хеле хурсанд мешавам. Ташаккур барои даъват кардани ман ба ин мусоҳиба.
Дар рӯзҳои охир ин бисёр рух медиҳад. Албатта, ман хурсандам.
Хуб, ман дар асл рӯзноманигори телевизион ҳастам.
Ман дар Донишгоҳи Дортмунд журналистикаро омӯхтам ва дар он замон узви аввалин гурӯҳ будам.
Ин самти нави таҳқиқоти амалӣ-ростшудаи ман пас аз гирифтани дипломи миёна ба стажировка
дар Westdeutscher Rundfunk дар Кёльн анҷом ёфт.
Ин дар замоне буд, ки пахшкунандагони хусусӣ вуҷуд надоштанд.
Хуб, он ҳанӯз ҳам як барномаи дархостӣ барои хабарнигорон буд.
Ҳар касе, ки идеяи хуб дошт, метавонист онро амалӣ кунад; ягон цензура ё чизе монанди он вуҷуд надошт.
Ва он воқеан вақти хуб буд, он солҳои ташаккули ман буданд, ки ман аз онҳо хеле лаззат бурдам.
Рушди навбатӣ он буд, ки пахшкунандагони хусусӣ иҷозат дода шуданд. Дар синни 30-солагӣ, соли 1984, ман дар шаҳри
зодгоҳи худ Эссен ширкати истеҳсоли филмро таъсис додам.
Аз он ҷо ман бо таҷҳизоти шахсӣ ва дастаи худ хабарҳои байналмилалӣ, гузоришҳо ва филмҳои
ҳуҷҷатиро истеҳсол мекардам, ки ин хеле шавқовар буд.
Муддате, то тақрибан миёнаҳои солҳои 1990, вазъият тағйир ёфт.
Гӯё мехоҳанд бигӯянд, ки ҳоло мо медонем, тамошобинон чӣ мехоҳанд бубинанд, пас бо ин беасосиҳои
зеҳнӣатро бас кун; ҳеҷ кас намехоҳад инро бубинад.
Хуб
Пас аз он ман муддате фаъолияти ширкатамро коҳиш додам ва барои Arte истеҳсол кардам.
Он ҳанӯз ҳам пахшкунандаи хеле боандеша буд, аммо бигӯем, ки он чизеро, ки ман як вақт омӯхта будам, тадриҷан гум шуд.
Пас ҳама фикр мекарданд, ки метавонистанд хабарнигор шаванд.
Ва он чизе, ки пештар кори дастаҷамъӣ буд – дастаи камера, муҳаррир – сипас бояд
қадам ба қадам аз ҷониби як нафар иҷро мешуд.
Албатта, бо рақамигардонии ин кӯча низ ҳамин ҳодиса рӯй дод. Аммо аз ҷиҳати мундариҷа воқеан рӯз ба рӯз бадтар мешуд.
Аммо он чизе, ки муҳим буд ва ҳанӯз ҳам муҳим аст, ин аст, ки ман таҳсилоти аъло доштам.
Тақрибан 20 сол мешавад, ки гузоришҳо ва филмҳои ҳуҷҷатии шумо такрор ба такрор ба коммуникатсияҳои мобилӣ тамаркуз мекунанд.
Шумо чӣ гуна ин соҳаи мушаххасро ҳамчун кори умрии худ шинохтед?
Хуб, воқеан он чизе рӯй дод, ин буд, ки одамоне, ки ба барқ ҳассосияти аз ҳад зиёд доранд,
дар ҳаёти шахсии ман ба ман муроҷиат карданд.
Онҳо гуфтанд, ки метавонистанд эҳсос кунанд, ки ман телефони мобилӣ дорам. Ва аввал ман фикр мекардам, ки онҳо каме девонаанд.
Аммо дар вохӯрии ояндаи мо ин одамон ба ман китоби як олими амрикоӣ бо номи доктор Ҷорҷ Карлоро доданд, ки дар солҳои
1993–1999 ба манфиати саноат таҳқиқот гузаронида буд ва ин китобро ҳамроҳ бо рӯзноманигори Washington Post
Мартин Шрам навишта буд, ки дар он таҷрибаҳои худро бо саноат нақл мекунад – саноат муштарии ӯ буд.
Ӯ мушкилот пайдо карда буд ва онҳо ба таври зарурӣ ба омма хабар дода нашуда буданд.
Ва ин Ҷорҷ Карло дар ҳаёти худ ду самти асосӣ дошт, зеро ӯ тиб ва ҳуқуқро омӯхта буд.
Ва онҳо шарики нодурусти машқи ҷангӣ интихоб карда буданд.
Он мард сипас ба кор шурӯъ кард ва кӯшиш намуд, ки даъвоҳоро алайҳи саноати бузурги телефони мобилӣ ташкил ва
дар сохтори онҳо кӯмак расонад, инчунин тамоми ин масъаларо бар асоси натиҷаҳои илмии худ пеш барад.
Яъне, ин ҳикояи бузург буд, ки, аҷиб аст, касе ба он аҳамият намедод.
Ва сипас ман тадриҷан ба ин мавзӯъ ворид шудам, ки он доираи бениҳоят васеи мавзӯъҳоро дар бар мегирад.
Бале, тавассути филмҳои шумо бо коршиносони маъруф дар ин соҳа тамос барқарор кардед. Шумо ҳамагӣ Ҷорҷ Карло-ро ном бурдед.
Оё метавонед дар ин бора мухтасаран шарҳ диҳед? Шумо бо кадом мутахассисони дигар вохӯрдаед ва назари онҳо чӣ аст?
Хуб, аввалин филми ман, ки соли 2006 дар телевизиони Фаронса пахш шуд, асосан ба даъвоҳое алайҳи саноати телефони
мобилӣ, ки бар асоси натиҷаҳои илмӣ буданд, тамаркуз дошт.
Ва тамоми ин ҳодиса бар асоси ҳикояи Ҷорҷ Карло сурат гирифт, ки пас аз он ки ӯ маълумотро ошкор кард, беэътибор шуд.
Дар асл, бо маълумоти муҳими ҳифзи истеъмолкунандагон, ки аз таҳқиқоти илмии худ ба даст омада буд, вале аз ҷониби саноат
маблағгузорӣ мешуд, он сипас натиҷаҳои фоҷеабор ба бор овард.
Ва дар ҷараёни ҳамин, бигӯем, аввалин ҳикоя, ки соли 2006 дар шабакаи давлатии Фаронса France Deux пахш шуд, ман бо кӯмаки Ҷорҷ
Карло бо як ё ду олим шинос шудам, ки дар он замон на танҳо мушкилот, балки ҳалли
онҳоро низ ёфта буданд. Ин низ хеле ҷолиб буд.
Дар Донишгоҳи Вашингтон он чизе буд, ки онро «Нойсфилд» меномиданд.
Ҳамин тавр, онҳое, ки инро кашф карда буданд, аз номи саноат, яъне низомӣ, ошкоро дар бораи он ҳарф заданд.
Онҳо ба ман гуфтанд, ки Motorola таъминкунандаи артиш буд. Motorola, албатта, пешсафи коммуникатсияҳои мобилӣ аст.
Ва ба ширкати Motorola супориш дода шуд, то бубинад, оё чизеро пайдо кардан мумкин аст, ки радиатсияро беасар
гардонад ва ҳамзамон имкон диҳад, ки иртибот идома ёбад.
Ва сипас онҳо даҳ сол инро таҳқиқ карданд ва он чизеро, ки бо номи майдони садо маъруф аст, кашф карданд.
Ва пас аз он ки онҳо инро ба Motorola пешниҳод карданд, муҳандисон аввал хеле ҳавасманд буданд.
Як профессор Липовиц ҳаст, ки дар байни муҳаққиқон низ маъруф аст ва аз он вақт то кунун вафот кардааст.
Аммо вориси ӯ сипас тамоми онро идома дод.
Муҳандисони пуршӯр дар Motorola сипас тадриҷан бо ҳуқуқшиносон иваз шуданд, ки ниҳоят эълон карданд, ки он
чизеро, ки шумо дар ин ҷо кашф карда будед, вуҷуд надорад.
Низомӣ онро ба ҳар ҳол истифода бурд, то писарони худро аз радиатсия, гӯё, ҳифз кунад.
Аммо ӯ тамоми маълумотро нашр накард, зеро наметавонад ягон мушкилот ба вуҷуд ояд, чун дар ҳамин вақт
парвандаҳои судӣ идома доранд ва даъвои бузурги гурӯҳӣ метавонад тамоми соҳаро ба фурӯпошӣ мекашад.
Хуб, ин хеле ҳаяҷоновар буд.
Дар рафти кори минбаъдаи ман ман тавонистам махсусан дар бораи тадқиқоти аврупоӣ маълумот гирам, зеро Ҷорҷ Карло ҷалб карда шуд.
Филми «Ташаккур барои занг задан» ҳаст, ки дар он ман каме аз инро нишон медиҳам ва ба лабораторияҳои одамоне мисли Кунди ва
Мусгёллер, яъне Майкл Кунди аз MedUni Вена, табиби касбӣ, ки низ таҳқиқотҳоро ба манфиати давлат анҷом додааст, ворид мешавам.
Сипас одамоне ҳастанд, мисли Вилли Мусголлер, ки дар асл тадқиқотгари саратон аст.
Ҳамин тавр ман бо профессор Адлкофер шинос шудам.
Номи калонҳо – онҳое, ки то андозае бо мавзӯъ ошно ҳастанд, онҳоро мешиносанд.
Ӯ таҳқиқоти «Рефлекс»-ро, як таҳқиқоти аврупоӣ, оғоз карда буд, ки баъдтар низ кӯшиш карданд онро ҳамчун
таҳқиқоти фармоишӣ ё таҳқиқоти сохтакорӣ бадном кунанд.
Хуб, ин хеле ҷолиб буд. Шумо ин намунаро такрор ба такрор мебинед.
Ҳамаи онҳое, ки чизеро кашф кардаанд, аз ҷониби лобби, ки аз саноат дастгирии молиявии назаррас мегирад, муқобилат
мешаванд ва дар баъзе ҳолатҳо онҳоро низ барканор мекунанд.
Ин воқеан як вазъияти фоҷеабор аст, махсусан барои мо, истеъмолкунандагон.
Аммо дар Олмон низ муҳофизати радиатсионӣ дорем ва онҳо дар ҳифзи мо аз радиатсия кори хуб мекунанд.
Бале, шумо аллакай бо шарҳҳои худ каме саволи ояндаро пешгӯӣ кардаед.
Олимони дигаре, ки онҳоро олим меноманд, қариб ҳамаи онҳо, дар асл танҳо ба мавзӯи алоқаҳои мобилӣ иҷозаи бехатарӣ медиҳанд.
Ман фикр мекунам, ки сабабҳо аллакай аз он чизҳое, ки тоза гуфта шуданд, равшан ҳастанд.
Бале, дар ин мавзӯъ чанд китоби хеле ҷолиб вуҷуд дорад. Ин танҳо як падида нест, ки имрӯз дар алоқаҳои мобилӣ пайдо мешавад.
Он дар саноат, дар саноати ғизоӣ ва ғайра монанд аст.
Хуб, ду китоб аз профессор Крайс ҳастанд, ки ӯ инчунин дар филми охирини ман «Дилемаи рақамӣ» ҳузур дорад.
Кристиан Кройс навиштааст: «Тадқиқоти харидорӣшуда» ва «илми харидорӣшуда».
Ва ӯ хеле возеҳ тавсиф мекунад, ки чӣ гуна одамоне, ки, ба ибораи дигар, бо ҷараёни омма ҳамроҳ намешаванд, беобрӯ карда
мешаванд, ба ҷойҳои дигар интиқол дода мешаванд ва таҳдид мешаванд. Дар асл, сенарияҳои гуногун вуҷуд доранд.
Ва дар ибтидо ман низ хеле содда будам. Ман наметавонистам тасаввур кунам, ки дар он ҷо чунин бадхоҳӣ ҳукмфармо аст.
Аммо, мутаассифона, ҳамин тавр аст, зеро, албатта, мо саноати ҷаҳонӣ дорем. Мо
технологияҳои ҷолиб дорем, дар ин ҳеҷ шубҳа нест.
Мо ҳарду дар бораи ин имконияти рақамӣ ва ғайра ва ғайра сӯҳбат мекунем.
Мо ҳама телефонҳои мобилӣ истифода мебарем. Мо бар зидди онҳо нестем.
Аммо дар баъзе ҳолатҳои инфиродӣ мо низ дидем, ки онро баъзан ошкор кардан хеле душвор буд.
Аммо, масалан, ICNIRP вуҷуд дорад – Комиссияи байналмилалӣ оид ба ҳифзи радиатсияи ғайрийонизатсионӣ.
Ва ICNIRP дар Идораи федералии ҳифзи радиатсионӣ воқеъ аст ва аз ҳисоби пули андозсупорандагони Олмон маблағгузорӣ мешавад.
Ҳисоботи ба ном ICNIRP аз ҷониби ҳамкасби мо аз Мюнхен, профессор Бухнер, дар ҳамкорӣ бо Мишел Риваси, узви Парлумони Аврупо
аз Фаронса, ки, мутаассифона, аз олам гузаштааст, вуҷуд дорад.
Шумо инчунин метавонед онро ҳамчун файли PDF аз вебсайти Competence Initiative зеркашӣ кунед.
Аъзои инфиродии ин комиссия, ки меъёрҳо ва маҳдудиятҳои байналмилалии ҳифзи радиатсияро муайян мекунад, таҳқиқ
шуданд ва маълум шуд, ки ҳамаи онҳо бо саноат робита доранд.
Пас онҳо низ аз ҷониби саноат пардохт мегиранд; инҳо танҳо фактҳое ҳастанд, ки дар ин ҷо эҷод шудаанд.
Ва ин метавонад барои ҳар касе, ки мехоҳад ба ин гуна гузориши ICNIRP назар андозад, хеле ҷолиб бошад,
зеро дар он шумо зуд он чизеро, ки меҷӯед, хоҳед ёфт.
Гурӯҳи ҳамкорон бо номи «Investigate Europe» низ инро хеле хуб ҷамъбаст кардааст.
Ва ман инро дар филми нави худ низ нишон медиҳам. Пас, das-digitale-dilemma.de (ҳамеша бо тире дар байни) бисёр
фаҳмиш медиҳад, агар иҷозат диҳед, ки каме худро таблиғ кунам.
Бале, албатта.
Бале, гарчанде филмҳои ҳуҷҷатии шумо ҳамеша хеле баҳсбарангез буданд, махсусан дар масъалаи саломатии ҳамаи мардум, онҳо танҳо
як бор – чунон ки шумо қаблан зикр кардед – дар телевизиони Фаронса нишон дода шуданд ва дар Олмон танҳо дар
шакли кӯтоҳшуда ва бидуни ягон эълони барнома пахш шуданд.
Ҳамчун шахси дохилӣ, шумо бо он чизе, ки маъмулан «мейнстрим» номида мешавад, дар
мавзӯи алоқаҳои мобилӣ кадом таҷрибаҳоро доштед?
Бале, хуб, он таҷрибаи хеле пуршиддат буд.
Пас, аввалин филм истеҳсоли фармоишӣ аз ҷониби France Deux дар Париж буд. Дар он замон ҳанӯз сарвари
филмҳои ҳуҷҷатӣ дар онҷо хеле бо андешаи кушод буд.
Ва ӯ гуфт: «Нигаред, шумо олмонӣ ҳастед, шояд имкони комбинатсия, яъне имкони ҳамкории истеҳсолӣ бо ARD дошта бошед. Ман
дар онҷо касеро мешиносам, муҳаррири масъули боандеша дар MDR.»
Ман ҳам ӯро мешинохтам, пас бо ӯ тамос гирифтам ва ӯ гуфт: «Хуб, биёед кунем. Ба мо 45 дақиқа лозим аст.»
Фаронсавӣҳо барои формати пахши худ 50 то 52 дақиқа талаб карданд.
Ва ба ман ваъда дода буданд, ки тамоми он баъд дар ARD, канали асосӣ, низ пахш хоҳад шуд.
Он дар вақти сербинанда дар Фаронса нишон дода шуд. Ва он чандин маротиба такрор шуд.
Аввал олмонҳо филмро дар шкафи заҳрҳо маҳкам карданд.
Хуб
Аммо ман бояд инро низ зикр кунам, ки филм унвоне дошт, ки дар рӯзномаҳо эълон шуда буд: Portables en
accusation – маънояш «телефонҳои мобилӣ дар айбдорӣ».
Ва ин унвон дар шоми пахш таҳти фишори вакилони соҳа каме тағйир дода шуд.
Он гуфт: ИМА: Дар айбнома телефонҳои мобилӣ.
Ва мо маҷбур шудем, ки дар титрҳо сарлавҳаеро дохил кунем, ки дар он гуфта мешуд, ки Созмони
ҷаҳонии тандурустӣ ҳама чизро зери назорат дорад.
Пас воқеан ягон мушкилот нест.
Ҳарчанд ҳама чизе, ки дар филм рӯй медиҳад, дар он ҷо мегузарад, мо маҷбур шудем ин иловаро ворид
кунем, то, ба ибораи дигар, тамошобинонро бовар кунонем.
Ҳуқуқшиносони дохилии ин шабакаи пахш воқеан дар вазъияти хеле душвор қарор доштанд. Ва ман маҷбур будам, ки бо он розӣ шавам.
Ман имконият пайдо кардам, ки бигӯям: «Хуб, пас мо онро умуман намефиристем.»
Ё ман бо ин тағйироти хурд розӣ мешавам. Пас аз ҳамин ҷо оғоз ёфт, ин танҳо як мавзӯи ҷолиб аст.
Онҷо маблағи бениҳоят зиёд ба даст оварда мешавад. Ва мардум аз он хушҳол намешаванд, вақте ки ин халалдор мешавад.
Пас аввалин саҳми интиқодӣ буд, ки дар соли 1993 дар як ток-шоу дар Амрико сурат гирифт.
Дар натиҷа, саҳмияҳои Motorola дар давоми як ҳафта 10% поён рафтанд.
Ва албатта онҳо вокуниш нишон доданд ва ҳамаи вазифаҳоро пур карданд, то ки ҳеҷ чиз нодуруст
нашавад, ва сипас дар ВАО дар ин бора пайгирӣ карданд.
Зеро дар ARD, яъне slash MDR, чунин рӯй дод.
Онҳо ба ман ҳеҷ гоҳ хабар надоданд. Онҳо ҳамеша мегуфтанд: «Хуб, мо онро дар як вақт мефиристем, ба шумо хабар медиҳем.»
Ва дар охири сол, як рӯз пеш аз пахш, аз ҷониби котиба занг гирифтам, ки гуфт:
Мо фардо барномаро нишон медиҳем, аммо 30 дақиқаро буридем – ё беҳтар гӯем, не, онро то 30 дақиқа кӯтоҳ кардем.
Ман 45 дақиқаеро, ки дархост шуда буданд ва барои онҳо пардохт шуда буд, расонидам.
Ва сипас ман фаҳмидам, ки барои ин банд ягон эълони барнома вуҷуд надошт.
Пас ман ба ҳамкоронам дар «Зюддойче цайтунг» занг задам. Зеро дар он замон онҳо ҳанӯз як бахши
хеле ҷолиби расонаӣ доштанд, ки интиқодӣ низ буд.
Ва ман диққати онҳоро ба ин робита ҷалб кардам.
Ва сипас онҳо бо нашркунандаи барнома тамос гирифтанд ва, бар хилофи ман, посух гирифтанд,
ки чунин буд: «Дар филм алоқаи олмонӣ набуд.»
Ва сипас ман рӯзи дигар филмро дар вақти пахши он соати даҳ саҳар тамошо кардам.
Ишораи олмонӣ низ набуд; онҳо онро худашон буриданд.
Хуб, ман онро ҳамин тавр эҳсос кардам, ки воқеан ғайримумкин аст.
Аммо маҳз 20 сол пеш чораҳои сензурӣ ҳамин тавр оғоз ёфтанд. Ва сипас ман баррасӣ кардам, ки ин ба чӣ алоқаманд буд.
Он сол онҳо дар Лигаи футболи Олмон ҳамчун шарики T-Mobile буданд.
Онҳо наметавонистанд беҳтарин муштариашонро, беҳтарин муштарии таблиғотияшонро, ки соле чандсад миллион даромад
меовард ва метавонист онҳоро дар ба даст овардани ҳуқуқҳои Бундеслига дастгирӣ кунад, аз худ дур кунанд.
Дар ин ҷиҳат истинод ба манбаи олмонӣ бо ҳадафнокии махсус нодида гирифта шуд.
Пас ҳа, имрӯз ман метавонам дар ин бора бихандам. Он вақт ман фикр мекардам: «Худоё, ту чӣ кор мекунӣ?»
Ман инро ҳамин тавр омӯхта нашуда будам.
Бале. Ҳамчун рӯзноманигор, шумо барои тамошобинони мо кадом имкониятҳоро мебинед, то бо
ин найрангҳои ВАО-и сензура муқобила кунанд?
Хуб, шумо аллакай аз имкониятҳое, ки то имрӯз вуҷуд доранд, истифода мебаред.
Хуб, ман ҳам дар ин бора як эҳсоси дарунӣ доштам, зеро, бигӯем, дар маҷмӯъ ин як таҳқири хеле шадид аст, ҳатто дар миёни онҳое,
ки алоқаҳои мобилиро интиқод мекунанд; масалан, ту дар ҳама ҷо маъруф нестӣ, ки воқеан
таассуфовар аст. Танҳо қатлкунанда медонад, ки чаро.
Аммо онҳо ҳар ҷое ки метавонанд, тир мезананд.
Ва ман инро то ҳадде эҳсос кардам, ки воқеан фикр мекунам, бас аст.
Ва, ба назари ман, дар ҳоли ҳозир ягона имконият маҳз дар қобилият ва қудрати васоити ахбори алтернативӣ аст.
Ва ман инчунин, масалан, ба чорабиние дар Прага нигаристам, ки дар он Auf1 ин AWEF-ро ташкил карда буд. Шумо онҷо будед.
Ва дар он ҷо чанд ҳамкорон ҳузур доштанд, ки ба таври содда сухан гуфта, масъалаҳоро шарҳ доданд, тавре ки бояд мекарданд.
Ва ба онҳо дигар иҷозат дода намешавад, ки иштирок кунанд.
Пас, дар асл, шумо бояд онҳоеро даъват кунед, ки қариб ҳар ҳафта онҷо буданд.
Аммо дар сиёсат ҳамеша ҳамон чеҳраҳо ҳастанд. Саноат, сиёсат ва ВАО дар ин рӯзҳо воқеан бозии дугона мебозанд.
Ин то дараҷае поён расидааст, ки таҳаммулнопазир аст.
Пас, агар шумо каме дар бораи кори рӯзноманигорӣ донед, тибқи шиор... он чизеро, ки ман эҳсос кардам, ҳамкоронам низ хеле
возеҳ ба ман гуфтанд: агар шумо бозӣ накунед, шумо хориҷ мешавед.
Ман берун ҳастам. Ва аз ин хурсандам.
Аммо ҳоло ман дар он ҳастам, Мартин.
Бале, бигзор ман онро ҳамин тавр гӯям. Ман чунин таассурот мегирам, ки ақлҳои интиқодӣ хуш пазируфта намешаванд.
Пас, вақте сухан дар бораи ток-шоуҳое меравад, ки ҳар рӯз дар ҷое пахш мешаванд, ман аксар вақт чунин таассурот мегирам, ки ҳамон
одамон такрор ба такрор даъват мешаванд; ба ҷои он ки ба мавзӯъҳо озодона наздик шаванд ва назари дигаронро
шунаванд, ҳама чиз пешакӣ тарҳрезӣ шудааст. Ин бешубҳа аст.
Ва инҳо танҳо ҳолатҳое ҳастанд, ки ба назари ман дигар демократӣ нестанд. Ва ман инро хеле, хеле ғамангез мешуморам.
Ман низ хеле ноумед шудаам. Ҳамчун мушоҳидагар, шумо назари хеле гуногун доред ва ман дигар ҳатто
наметавонам онро тамошо кунам, яъне барномаи муқаррариро.
Зеро ин навъи чаҳорчӯба кардан борҳо ва борҳо такрор мешавад.
Пас, бигзор як калимаи калидиро бигӯям: ҷанги таҷовузии Русия. Бале, ин ҳар чанд ҷумла як бор таъкид мешавад.
Ва ин танҳо чизест, ки дар он сатҳ рӯй медиҳад ва ҳатто дар бахши санъат ва фарҳанг бо мақсади манипулятсия истифода
мешавад, шояд барои он ки мардумро ба он кайф омода созад.
Ва ин танҳо як роҳи нодуруст ва ғайриобективӣ барои интиқоли маълумот аст.
Ва ман намебинам, ки ба зеҳнҳои интиқодӣ иҷозат дода шавад, ки назари худро иброз кунанд, ҳатто дар
барномаҳои ба ном «ток-шоу», ки ин барои ман хеле ғамангез аст.
Пас дар оғози пандемияи коронавирус як ё ду намояндаи муҳим, монанди Вольфганг Водарг ва дигарон, буданд.
Вай бори дигар дар оғози ҳодиса дида шуд, ва сипас васоити ахбори омма ӯро хомӯш карданд.
Баръакс, одамоне мисли Сучарит Бхакди ҳатто ба ҷавобгарӣ кашида шуда, хомӯш карда шуданд ё
кӯшишҳо барои хомӯш кардани онҳо сурат гирифтанд.
Ва онҳо одамони хеле аҷоибанд. Ту чӣ кор мекунӣ?
Хуб, ин барои ман ғайримумкин аст. Аммо бо вуҷуди ин, маржаҳои стандартӣ.
Бале, ва ҳамин вақт ман фикр мекунам, ки бояд дар ин бора чорае андешид, ва ин воқеан хеле хуб кор мекунад.
Хуб, ман фикр мекунам, ки бисёре аз мо дигар фиреб намехӯрем ва ҳар кас ба тарзи худ корҳои худро идома медиҳад.
Ҳар гуна хусусиятҳои гуногуни табиӣ ва малакаҳо ҳастанд.
Аммо ман фикр мекунам, ки инро рафтори демократии ВАО меноманд, ки ман онро хушҳолкунанда ва
аҷибан рангоранг мешуморам – ҳамин тавр бояд бошад.
Ва ҳамин ҷо ман низ кӯшиш мекунам саҳми худро гузорам. Бо кӯмаки созмонҳои аҷоиб, монанди ассотсиатсияи WIR дар Швейтсария.
Инҳо одамоне ҳастанд, ки хеле серфаъоланд.
Аммо азбаски ман низ бо онҳо кор кардаам ва бо ёрии онҳо корҳоро ба роҳ мондаам, маро низ ба гӯшаи ростгароён тела медиҳанд.
Пас аз миёни худи мост! Ин хеле ғайриқонунӣ, хеле хандаовар ва хеле шармовар аст.
Аммо, хуб, ман ҳам намехоҳам бо хашм амал кунам.
Ба мо таълими истеъмолкунандагон ва ҳифзи ҳуқуқи истеъмолкунандагон лозим аст. Барои ноил шудан ба ин,
истеъмолкунандагон бояд низ назари худро ташаккул диҳанд. На танҳо бо тамошои барномаҳои ҳаррӯзаи хабарӣ.
Бале, ман фикр мекунам, ки дар миёни ҳамаи ин одамони дигар, он чизе, ки дар ин AWEF воқеан
маро ба ҳайрат овард, танҳо ҳамин ҳамбастагӣ буд.
Ин ҳамбастагӣ байни ҳамаи он одамонест, ки ҳанӯз кӯшиш доранд дар ҷое назареро ташаккул
диҳанд ва дар ин раванд онро дастгирӣ кунанд.
Ва ман фикр мекунам, ки ин рӯз аз рӯз бештар рух медиҳад: воқеан, бигӯем, чунин ҳассосиятҳо ҳастанд, ки қисман вуҷуд доранд — яке
ин корро бештар ба як тарз мекунад ва дигаре ба тарзи дигар, аммо ин воқеан аҳамият надорад, зеро шумо як ҳадаф
доред: ба мардум маълумоти ҳамаҷониба пешниҳод кардан.
Ва ҳар кас бояд ба ҳар ҳол назари худро ташаккул диҳад. Ин ҳеҷ мушкиле нест.
Бале, ҷаноби Шейдштейгер, барои ин мусоҳибаи кӯтоҳ бисёр ташаккур. Мо ба шумо дар ҳама корҳоятон
муваффақиятҳои минбаъдаро таманно дорем ва умедворем, ки шумо минбаъд низ бо назари интиқодӣ муносибат хоҳед кард.
Бисёр ташаккур ва беҳтарин таманноҳо. Бале, ҳеч гап нест.