Lisanga ya Mpoto ezali kobimisa mobeko oyo, oyo epesaka matabisi na ba lopitalo mpe elobi ete bakozwa mbongo ebele soki bakoki
komonisa motango monene ya bakufi. Ndenge motango ya bakufi (oyo balobi) ezali komata, ndenge mpe mbongo oyo bazwaka ezali komata.
Mpe na solo, ba lopitalo nde ezali koboma bato na nzela ya politiki ya liwa...
Nazali komona bakufi kuna na miso na ngai... na ntongo, bibembe nyonso na couloir na kati ya basaki ya moindo...
Nazali komona yango sik'oyo liboso ya miso na ngai... Esalemaki, ezali likambo ya ligboma! Bato ebele bakufi.
Mabe oyo esalemaki na bato ezalaki ya solo. Esalemaki awa, mpe yango wana sikoyo ntango ekoki ya kosala ankɛtɛ!
Ntango ekoki ya kobimisa makambo! Ntango ekoki ya kofunda!
Tozali na lotomo ya kobatela bomoi na biso mpe société na biso.
Tosepeli mingi koyamba lelo mopaya moko ya motuya, Maria Vasii auti na Roumanie.
Azali avoka mpe solo azali avoka ya Călin Georgescu, moko ya bakandidá ya président ya sikoyo.
Asalaki makasi mpenza mpo na kobimisa polele mabe ya COVID na tango ya COVID, mingi mingi mpo na malako ya lisalisi ya koboma
bato mpe ndenge mbongo ezalaki kotambola na likambo yango.
Mama Vasii, matondi mingi mpo na boyei na bino!
Matondi mpo na libyangi.
Ozali sikoyo na kati ya ba ankɛtɛ ebele.
Ba ankɛ́tɛ nini ezali kosalema sikoyo?
Okoki kopesa biso ndimbola ya mokuse na likambo oyo?
Biso nde tobandisaki ankɛ́tɛ ya liboso liboso ya Tribinale ya Mibeko ya Bikolo ya Mokili Mobimba na La Haye, mpe
ankɛ́tɛ ya mibale elongo na biro ya procureur ya leta na Vienne.
Yango ezali mpo na yango na Vienne, procureur ya Leta nde azali na mokumba ya makambo etali moto monene
oyo azali na kati ya likambo oyo ya etumbu ya liwa.
Wow. Moto wana azali nani, soki nakoki kotuna?
Mpo na likambo ya pandemi, tokanisi ete mokumba ezali ya mokonzi monene oyo azali kosala na Commission européenne.
Mpo commission oyo esali moboko ya mibeko mpo na kopesa nzela na liwa kolanda "direktive ya
liwa" mpe, na ntina wana, mpe bokosi monene.
Na ndakisa, misolo ya Eropa epesamaki mpo na likambo ya lombangu kolanda mibeko ya sikisiki ya pandemi.
Waoh. Olobelaki Commission européenne mpe ndenge ezali na kati ya makambo oyo nyonso.
Mpe nalingi kotuna yo soki, banda na ebandeli mpenza, ata liboso pandemi ebanda, ba kompani ya botuni-toli
bazalaki na kati ya likambo oyo? Olobelaki ngai likambo yango.
Mpe nalingi kotuna yo mosala nini ba kompani oyo ya kopesa toli basalisaki mpo na kobandisa masini oyo mobimba ya pandemi.
Nayebi ete oyo ezali likambo ya pete te, mpe ezali mpasi mingi mpo na ngai ya kofunda boye.
Kasi nazali na lotomo wana mpo nazali na bilembetele.
Yango elingi koloba nakoki kolakisa yango na yo. Mpe nakolakisa elembeteli oyo.
Liboso ya pandemi, elingi koloba liboso ya sanza ya minei 2020, Komisyo ya Eropa epesaki mosala na kompani moko ya audit,
kompani ya audit ya Autriche, mpo na kopesa misala ya botoli.
Mpe nsima ya botuni makanisi oyo, Commission européenne ebongisaki mobeko moko oyo ezalaki kotɛmɛla
mibeko ya Eropa oyo etambwisaka bosombi ya Leta.
Mpe nalingaki koloba ete kompani oyo, elingi koloba kompani ya toli, ezalaki, na
makanisi na ngai, na kowelana monene ya matomba.
Mpo na nini? Mpo ete bango nde bakomelaki Komisyo ya Eropa mobeko oyo.
Mpe na tango ya pandemi, kompani oyo epesaki mpe misala ya kopesa toli na ba kompani ya nkisi.
Mpe ata na eteni ya suka ya pandemi, ezalaki kompani yango nde ebimisaki lapolo ya suka na
ntina na ezalela ya ba kompani wana ya nkisi.
Mpe lapolo oyo elobi: "Nyonso esalemaki malamu."
Ezali na eloko ya kopamela te na ndenge basalelaki mbongo ebele mpenza mpo na likambo oyo na tango ya pandemi.
Kasi, kolanda bilembetele oyo tozali na yango, likambo ezalaki mpenza ekeseni.
Eleko oyo ya pandemi epesaki mingi mpenza na ba kompani ya nkisi kaka nzela ya mbindo mpo na kosala mbongo.
Mpe kolanda bilembetele na ngai, nakoki koyebisa yo ete ezalaki kaka lolenge ya kosala mombongo mpo na kozwa mbongo.
Ntango olobi ete ba kompani oyo ya kopesa toli esalisaka Commission ya Europe to Union Européenne mpo na
kobongisa mibeko, bandimaki kosala elongo na likambo oyo ya pandemi mobimba banda ntango nini?
Ndenge emonani na mikanda ya suka ya mobu 2019, oyo nakoki kolakisa, bango bazalaki na kati ya kobongisa mobeko mpo na
Commission européenne mpe basalelaki mpe mobeko oyo na misala na bango na tango ya pandemi. Mpo ete bango nde
babimisaki mibeko. Babimisaki mibeko ya mobeko; babimisaki mibeko oyo ekataki molongo ya misala.
Mpe bazalaki mpe batoli mpo na bakompanyi ya nkisi.
Kolanda mibeko, yango ekoki kosalema te mpo ezali likambo monene ya matomba ekutanaka.
Mpe tango ba procureurs bakotalela likambo oyo na kotalela bilembetele, nazali sûr ete conclusion ekozala
kaka oyo nazali koyebisa bino: elingi koloba, ete eloko moko te ezalaki na kati ya mibeko.
Malamu. Na lolenge nini mobeko oyo Lisanga ya Mpoto ebimisaki na sanza ya minei ebukaki mibeko?
To likambo ya ndenge nini ebimisaki?
Nakolakisa mpe Journal Officiel ya Union Européenne elongo na mobeko ya sika oyo ebimisami.
Mokanda oyo elimboli mibeko mpo na bikolo ya Eropa, oyo epesi bango nzela ya kotelemisa mwa moke lolenge
ya kofuta mbongo ya likama. (Sikawa, mbongo ya likama ekoki kozwa soki liwa ezali ebele.)
Yango elingi koloba ete, kolanda motango ya bakufi, kompani ekoki kozwa mbongo.
Yango ezali likambo ya kokamwa! Mpe okoki te kolimbisa mpe kobosana yango, po ezali mabe makasi na miso ya mobeko
kopesa likanisi ya mbongo boye, oyo ekangisi liwa na mbongo.
Kolanda bolukiluki na ngai, nakoki koyebisa bino ete mibeko oyo ya ligboma, oyo Commission européenne mpe bikolo mosusu batiaki
lokola mobeko na kati na bango, emonisaka lokola nde ezali na kati ya mibeko, elingi koloba, bafungoli nzela
ya kofuta mpo na kosala kontra ya mbala moko na kompani, mpe likoki ya kozwa mbongo ebele.
Mpe tozali kolobela bankama ya bamilio ya ba euros na kontra moko, kaka mpo ete lopitalo
elobaki ete bato ebele bakufaki mokolo moko liboso.
Mpe kolanda na bolukiluki na ngai, minganga na ba infirmiers basengeli kaka kopesa lapolo ya bakufi, kasi te
ya bato oyo babimaki na lopitalo na kolongono ya nzoto.
Mpe yango wana procureur ya Leta azali sikoyo na mokumba monene mpenza ya kosala ankɛtɛ mpo na koyeba ndenge nini
minganga na ba infirmiers batosaki mibeko ya bizaleli malamu ya mosala na bango mpe ndenge nini basalelaki malako.
Mpe kolanda na bolukiluki na ngai, mobeko oyo ezalaki na mokano ya koboma, kasi ya kobikisa te.
Iyo, tokosolola mpo na malako yango sima moke.
Kasi mbala mosusu, kaka mpo na kokuseisa: na eleko moko na mobu 2019, na suka ya mobu 2019, Lisanga ya
Mpoto epesaki mosala na kompani moko ya botuni makanisi.
Bango babongisi mwango moko mpo na kolendisa ba lopitalo bázwa mbongo ebele, soki bakoki
komonisa ete bato bakufi ebele, ndenge balobaka.
Ntango liwa ezalaki kobakisama, mbongo mpe ezalaki kobakisama. Ndenge wana nde nasosolaki. Iyo.
Mpe na nsima Commission européenne, Lisanga ya Mpoto, ebongolaki yango mobeko, ebimisaki yango na sanza ya minei
2020, mpe bikolo nyonso ya Lisanga ya Mpoto esengeli, solo, kokotisa mobeko oyo na mibeko na bango ya mboka.
Bongo, système mobimba oyo ya "lakisa ngai bakufi mpe nakopesa yo mbongo" esalemaki.
Na kolobela mbongo oyo bakaboli, oyo olobi ezali nkama ya bamilio: Lisanga ya Mpoto nde epesaki mbongo
oyo, to mbongo oyo ekendeki na ba lopitalo euti wapi?
Ntango balobaki, 'Eh, tala, nazali na bato bakufi ebele'. Mbongo ya ba lopitalo euti wapi? Nani apesaki mbongo? Oyebi yango?
Na ndenge nayebi, Komite ya Budje ya Lisanga ya Mpoto epesi koleka nkama minei ya bamiliare ya ba euros mpo na likambo oyo.
Kasi ezalaki mpe na ba sources mosusu ebele ya mbongo na niveau international.
Mpe, solo, ekokaki kozala likambo ya malamu soki société ebimisaki mbongo ebele mpenza mpo na kobatela bomoi.
Kasi ndenge okomona, soki otali bilembeteli, mbongo oyo ekendeke epai ya ba kompani ya nkisi.
Mpe mpo na bato mosusu ya mabe oyo bazali na kati ya likambo oyo, kasi te mpenza mpo na bato (ya maladi). Mpo ete, kolanda
bilembetele na biso, bango balongaki, na ndakisa, kozwa koleka miliare mibale ya ba euros
mpo na lopitalo moko ya mboka moke na Arad !
Nakoki koyebisa yo ete oyo ezalaki mpo na bato pene na 500 na lopitalo, kasi kaka mpo na bato misato oyo babikaki.
Bato misato nde babiki na kati ya bato 500?
Iyo! Bongo tokoki kosangisa yango nyonso mpe komona ete bato miliárde mibale bazalaki
na kati mpe kaka bato misato nde babikaki.
Moko na kati ya bato oyo babikaki azali client na ngai, K., mpe boyokaki litatoli na ye: abikaki kaka mpo amekaki mpe
alongaki kobima na lopitalo kozanga ndingisa ya minganga.
Yango wana abikaki. Kasi akomi na suka ya makasi na ye mpo mibeko ya kolongono ebebisi nzoto na ye.
Mpe lokola ngai nasalaka, yo mpe okoki koyekola bilembetele, procureur akoki kotalela yango, mpe bato ya
mayele bakoki koyebisa yo soki mbongo oyo elingaki kosalelama malamu koleka ndenge esalelamaki.
Mpo na kolimbola polele motango ya mbongo oyo ewutaki na Lisanga ya Mpoto: olobaki miliyo 400.
Iyo. Nakanisi olingi koloba bamiliare. Iyo, bamiliare – bamiliare!
Wana ezali mbongo ebele mpenza! Mpe na bongo, lopitalo oyo moko ezwaki miliyare mibale mpo na kobikisa bato, emonani, kasi — mpe
sikoyo tokosolola ndenge nini basalelaki bato na mbongo oyo bapesaki lopitalo... Olobaki ete malako ya
OMS mpo na lisalisi ezalaki na moboko te mpe ememaki liwa. Okoki kolimbola yango malamu?
Nazali na bilembetele. Nazali komonela mabota misato na lisambisi oyo.
Moko na moko ya mabota oyo abungisi molingami na ntina ya malako oyo ya lisalisi, mpe ngai nasangisi boyebi; boyebi ya monganga.
Nazali na ba rapports ya ba experts. Mpe ba rapports yango elakisi biso lolenge oyo esalaki ete báyeba ntina ya liwa.
Wow! Bongo, soki tolobi mpo na malako ya lisalisi ya liwa, bato bazwaki nini kuna?
Nalingi koloba, bapesaki bango nkisi oyo esalisaki bango mpenza? To nini basalelaki kuna?
Koleka lisalisi oyo! Mpo ete minganga mpe ba infirmiers balakisamaki mpenza lokola ba héros na biso na media, mpe
mbala mosusu na makambo ebele bazalaki mpenza ba héros.
Kasi mpo na ba clients na ngai, ezalaki likambo mosusu: bazalaki kokanga bango na
lopitalo na makasi, atako bango moko balingaki te.
Na likambo na likambo, moto azalaki kosenga libota lisalisi, kolobaka, "Soki likoki ezali, boya
awa, po oyo ezali lopitalo te, ezali lokola boloko!"
"Ezali likambo ya mpasi!" Kasi mabota bakangaki ntina ya maloba wana te. Bayebisamaki ete ekoki kozala mpo
na virus, to mbala mosusu mpo bokono ezalaki makasi.
Kasi sikoyo tosali ankɛtɛ na likambo yango. Mpe tozali na bilembeteli ete ezalaki likambo ya mpasi na lopitalo.
Waw! Mpe ɛɛ, soki olobi ete na kati ya bato 500 oyo babatelamaki na esika oyo ya lopitalo mpo na Covid, kaka bato misato nde
babikaki, oyo sikoyo bazali bakiliya na yo, wana emonisi polele ete na mibu oyo eleki, lisalisi ya malamu ezalaki mpenza te kuna!
Iyo, biso mpe tozali na ba ankɛtɛ ya kati mpo na bato misato oyo bazali na ntembe.
Tozali mpe na likambo ya civil na tribinale, oyo tolongaki.
Ankɛ́tɛ ezali kosalema sikoyo likolo ya minganga ná ba infirmiers.
Moko ya minganga oyo asalaki lisalisi ya mabe alongwe na Roumanie.
Engebene na sango na ngai, amekaki kokima mpe sikoyo azali na mboka mosusu. Toyebi te mboka nini.
Kasi bizaleli na ye emonisi polele ete ayebi makambo oyo ezali kozela ye.
Ayebi. Ayebi ete makambo oyo esalemaki mpenza ekozala na kati ya dosié mpe ete bikateli
na yango ekozala na makama ya mabe koleka.
Okoki kopesa biso na mokuse likambo nini ezalaki na procès oyo olongaki – motó ya likambo ya procès yango ezalaki nini?
Ezalaki likambo etali lisalisi ya monganga na lopitalo na likambo ya "Serbo".
Mpe kolanda bilembetele – mpamba te tozali kolobela awa dosié oyo ezali na bankama ya nkasa ya mikanda, kasi makanisi
na biso mpamba te – mpe kolanda bilembetele, makambo oyo esalemaki na lopitalo ezalaki mpenza lokola etumba.
Lokola na etumba esika ezali na limemya te mpe mibeko te, kaka etumba kino liwa.
Ezali kaka etumba mpo na kozwa ba points na dosié ya kompani ya nkisi mpe na bongo kozwa
kontra ya mbala moko kolanda mibeko oyo ya ligboma.
Wow! Iyo. Olobelaki mibeko wana ya ligboma mpe olobeli bokosi ya monene na bosombi ya leta na tango ya pandemi.
Nini mpenza omonaki? Bokosi ezalaki nini – nini ekómelaki mibeko oyo?
Kolanda bilembetele, na ndakisa, kompanyi moko oyo bakonzi na yango bayebani te ezwaki koleka miliard zomi ya ba euros!
Kompanyi moko. Kompanyi moko! Mpe mbongo ekendeke na bisanga ya Cayman, na Chypre mpe na Delaware,
esika adresi ya enregistrement ya kompanyi oyo ezali.
Mpe ezali likambo ya kokamwa, po soki otali mikanda, esika ezalaki te ekoki mpo na bisaleli nyonso ya monganga oyo balobaki batindi
na engumba moko – ata soki otondisi na yango balabala mobimba.
Namoni. Motango oyo balobeli na mikanda oyo ezali mpenza ya kokamwa.
Eza mpasi ya koloba, mpasi ya koyeba motango ya biloko oyo ekoki kosombama na ntalo oyo ekomami na mikanda.
Na yango, eyano ezali pɛtɛɛ: ezalaki kaka lokuta. Yango elingi koloba ete eloko moko te na kati na yango ezalaki ya solo.
Contrat oyo ezalaki kaka na papier mpe na compte ya banki, eloko mosusu te.
Bongo mbongo ezalaki kokɔta, kasi biloko ezalaki ebele koleka ndelo na boye ete esilaki... Na makambo mingi, ɛɛ.
... Mbala mingi, ezalaki mpenza te, to bakambaki yango te to bapesaki yango te.
Iyo, bato na ngai ya mayele bakaboli makanisi na bango na biso. Ekomami na mokanda mpe
bazali na ndingisa ya kobimisa makambo ya suka.
Mpe bilembeteli oyo ezali sikoyo na maboko ya biro ya procureur.
Nazali komituna mpo na nini ba procureurs bazali te kosala ankɛtɛ na likambo oyo noki, mpamba te ezali na litomba na
bango mpe na litomba ya bato nyonso, ete eyebana polele nini mpenza esalemaki na eleko ya pandemi oyo.
Mpo soki oyebi, okoki kotala yango na mikolo ezali koya mpo na kopekisa likambo ya ndenge wana lisusu esalema.
Mpe olobelaki likambo mosusu etali Alliance Healthcare Romania. Mpe ete bapesaki ba contrats directs.
Ndenge nini yango etali likambo soki totali oyo olimboli sik'oyo?
Ezali kaka likambo ya kompani oyo te. Engebene na maye tomoni sikoyo, ezalaki na pene
ya bakompani 20. Te nkama, kasi koleka 20.
Ba kompani ntuku mibale?
Kompani moko ezwaki bankama ya bankoto ya bakomande. Mpe kompani oyo olobeli, kolanda bansango na
biso, ezwaki koleka bakontra 200 000 ya mbala moko.
Mpe nakopesa bino kaka ndakisa moko, kasi nakoki kolakisa bino bilembeteli nyonso ya likambo oyo. Moko ya bakontra yango ezalaki
na motuya ya milio 500 ya ba euro. Kaka kontra moko mpamba.
Waw, ezali ebele mpenza! Kaka kontra moko. Mpe kompani ezali na koleka 200 000 ya ba kontra ya mbala moko.
Bon, soit mbongo wana esalaki bokeseni monene, to mpe bazwaki kaka mbongo ebele kasi basalelaki yango eloko mingi te, boye te?
Nayebi makambo nyonso na mozindo te, kasi tozali na bilembeteli nyonso. Tozali kaka na mposa ya procureur oyo akoki kofungola
makanisi na ye mpo na kosala ankɛtɛ na likambo oyo nyonso.
Malamu. Mpe tango olobeli ndenge mbongo ezali kokende na bisanga ya Cayman mpe na Delaware, boyokani nini ezali kati na
misala ya leta oyo bazwi to ba contrats oyo nyonso mpe mbongo oyo esukaka na mboka mopaya, to mbongo yango esukaki wapi?
Kompani moko – kolanda bolukiluki na biso, kompani ya mboka – kompani yango ezali lisusu te mpo etiki kosala biloko.
Mpe sikoyo bamonani bazali kofungola kompani mosusu ya sika.
Kompani oyo, Mediplus Exim, ezalaki na nkolo moko; nkolo oyo ayebani te. Engebene na bansango na biso ya solo, toyebi te nani
azali nkolo na yango. Kasi, afandaka na Delaware, na Etats-Unis.
Mpe kompani oyo ezuaki mbongo ebele, ebele mpenza.
Mbongo oyo, ndenge oyebi, ekendeke na bisanga ya Cayman, na Chypre, na Delaware.
Mpe nalingi mpenza koyeba banani bazali na sima ya kompani oyo, mpo ezwaki eteni ya monene koleka ya
kontra mpe esalaki mbongo mingi koleka na Roumanie.
Ndenge wana. Osili kosala ankɛtɛ mpo na koyeba banani bazali sima ya bakompanyi oyo mosusu?
Nazali na bilembeteli ekoki te mpo na kopesa yo bosolo ya solo.
Kasi, nakoki kopesa yo yango mpo osala ankɛtɛ likolo na yango na mikolo mizali koya; kompani oyo mpe boyokani oyo.
Nayebi ete ezali kombo monene oyo ezalaki na misala mingi na politiki ya mokili mobimba na tango ya pandemi.
Wow! Mpo na kokuseya na mokuse to kopesa ndimbola ya mokuse, yango elingi koloba:
Union Européenne ezali kobimisa mobeko oyo, oyo epesaka matabisi na ba lopitalo mpe elobi ete bakozwa
mbongo ebele soki bakoki komonisa motango monene ya bakufi.
Ndenge bakomi kobala bakufi mingi, ndenge moko mbongo ebakisami. Mpe na bosolo, ba lopitalo nde ezali kobimisa bakufi
wana na nzela ya mibeko ya liwa, mpe mbongo etangani, mpe ekendeke epai ya bakompanyi ya bapaya na mikili ya bapaya.
Iyo, ezali solo.
Mpe soki kontra moko ezali na motuya ya milio 500, mpe ezali na bankama ya bankoto ya ba kontra ya ndenge wana, wana okomona
mwa ndambo ya bonene ya kotambola ya mbongo oyo. Ezali mbongo ya bafuteli-mpako te, ata moke na likambo ya Lisanga ya Mpoto?
Otomboli likambo moko ya pete te. Ya solo, moto azwaka boyebi ya mozindo koleka soki atali na mozindo ba contrats oyo endimami.
Bongo, te, gouvernement ezali kobungisa mbongo oyo ebele te... Mpo kolanda firme oyo ya kopesa toli, oyo eyebi malamu kopesa
toli na kompani oyo, bazali na libateli mpe emonani lokola libateli ya mibeko, basengeli te kofuta mpako na Leta ya
Roumanie to na mboka mosusu nyonso esika bazalaki kosala.
Wow. Mpe olobaki ete kompani oyo ya consulting, nayebi te soki olingi kotanga nkombo ya bato...
Tozali na bankombo.
...kasi kompani ya toli oyo esalaki mosala oyo to mpe esalisaki Lisanga ya Mpoto mpe
industrie ya nkisi, ezalaki na esika ya ntina mingi.
Mpe azalaki na mokumba nini na kotalela misala oyo nyonso?
Atalaki yango? Résultat ezalaki nini?
Nazali na mpiko ya koyebisa yo ete kompani oyo ya toli ezali na esika ya ntina, ete ezali mosani monene na lisano oyo
ya bosoto mpo na kosala mbongo mpe kokela bokonzi ya bosoto na sima ya bakonzi ya Leta na mokili mobimba.
Nazali koyebisa bino likambo oyo mpo ete, na molimo oyo – molimo ya mbindo ya kompani oyo ya toli – biloko nyonso,
etape nyonso, ebongisamaki ata liboso ete pandemi ebanda.
Mpe ntango nazali koyebisa yo yango, nayebi mpe ndenge nini babombaka makambo nyonso.
Batiaki ba contrats ya ntina, lokola ba contrats ya ba vaccins mpe ba contrats ya ba investissements ya minene na technologie ya
monganga, na nse ya Article 346 ya Traité ya Mpoto. Mpe yango ezali moboko ya mibeko mpo na basango
ya sekre. Basango oyo etali ba stratégies ya basoda.
Yango elingi koloba, soki balobi ete virus euti na source biologique, bongo natuni yo: "Mpo na nini ozali kotya
coronavirus na niveau moko na bibundeli ya biologique?"
Mpe lokola bazali kotalela mikanda ya ntina lokola makambo ya sekele, balukaka kobomba makambo nyonso.
Yango ezali mpo ete bapanzi sango mpe baprokilere ya ntina bazali na lotomo te ya kosala ankɛtɛ mpe koyeba nini
mpenza esalemaki na likambo oyo, lokola bazali na nzela te ya komona ba données ya solo.
Kasi oyo esalemi sikoyo na niveau international, elingi koloba, oyo esalemi na nzela ya initiative ya Kash Patel, mokambi ya FBI,
ezali kofungola ba sources ya basekele ya sango, mpe nazali sûr ete na ntango mokuse
tokoyeba solo nini esalemaki na eleko ya pandemi oyo.
Mpe ntango olobi ete basoda bazali na kati ya makambo oyo nyonso, ozali na bandakisa? To, ndenge nini Romania
ekotaki na likambo oyo ya pandemi na niveau ya basoda?
Iyo. Kaka na Roumanie te. Na mikili nyonso ya mokili mobimba, na ndakisa, ba contrats ya ntina mingi, nalingi koloba ba
contrats ya ba vaccins, etosamaka na mibeko oyo ya sekele.
Sekre ya basoda.
Iyo, sekre ya basoda. Iyo.
Waw. Yango ezali likambo ya kokamwa. Mpe soki otali yango sikoyo, nzela mobimba oyo olimboli, ndenge nini okoki
kokuseya yango na maloba na yo moko mpo moto oyo ayebi makambo wana te akoka kokanga ntina?
Nazali na esengo mingi mpenza mpo ete yo, lokola mopanzi-sango, na suka opesi mayele na yo mpe ozali kosunga baprokilere
na boyebi wana mpo na komonisa polele likambo oyo ya mawa.
Mpe na ezaleli oyo ya sika mpe na mayoki oyo ya sika mpo na bato na kati ya likambo oyo ya
pandemi, nazali na bilikya ya minene mpenza.
Sikawa ntango ekoki mpo na bomoto na biso tósolola makambo na bosolo!
Mpo yango kaka nde nzela oyo tokoki kobatela bomoi. Tokoki kobatela bana na biso, ekolo na biso.
Soki oponi kofanda nyee, bongo nyonso ebungi! Kozanga lisungi na yo, procureur akozala na mpiko te mpe na
lisungi oyo esengeli te mpo na kolakisa bato makambo ya solo mpe kolimbola makanisi na ye ya suka.
Nayebi ete ankɛ́tɛ ya liboso na ntina na eleko ya pandemi ebandi sikoyo liboso ya Tribinale ya Lisanga ya Mpoto mpo na Bosembo.
Tribinale ya Mibeko ya Makambo ya Mabe ya Mokili Mobimba na La Haye ebimisi mpe ekateli ya liboso oyo emonisi bosolo ya likambo.
Mpe bazali komeka kosala ankɛtɛ oyo na lolenge ya malamu mpe ya kotonga.
Nalingi mpe koyebisa bino ete Cour Pénale Internationale na La Haye ezali na etuluku ya bato ya
mayele oyo bazali kosala na Montréal, na Canada.
Bato ya mayele koleka nkoto moko bazali kotatola na ntina na ngonga boni pandemi ekoumela mpe esika virus ebandaki.
Mpe nazali na bondimi ete, na kotalela bilembetele oyo, procureur akozala na likambo mosusu te longola sé koloba
solo, elingi koloba, kofunda moto oyo abundaki etumba oyo na bato nyonso na tango ya pandemi.
Bon, yango ezali lokola sango ya elikya.
Ndenge nayebi, bino mpe bozali na ba ankɛtɛ to makambo mosusu ya bino moko oyo ezali kosalema na La Haye.
Iyo.
Okoki koyebisa biso mwa moke ndenge makambo ezali sikoyo, to nini ezali kosalema na ntango oyo?
Nayebi bafungoli likambo, kasi dosiye ezali te. Dosiye ya solo te – ankɛ́tɛ ya solo te. Sikawa bazali kosangisa bilembetele.
Lokola likambo na biso etali moto moko ya ntina oyo azali na kati ya bokonzi ya Eropa
na nivo ya likolo, nazali na elikya mingi te.
Soki yo, lokola mopanzi-sango, obandi bolukiluki na yo mpe omoni bilembeteli ya sika, soki osololi likambo yango,
bongo bakoki kozwa mpiko ya kosala bolukiluki na moto oyo.
Tango pression moko boye emati.
Ee, solo! Ee, pression na nzela ya mobeko mpe na kotalela bosolo. Na makambo oyo mpe kolandana na oyo esalemaki
mpe na Etats-Unis, nakanisi bakoki kosala yango malamu.
Ya solo, boyokani kati na Etats-Unis mpe Cour Pénale Internationale ya La Haye ezali malamu mingi te na tango oyo.
Sikawa, Prezida Trump amonisi polele ete atɛmɛli Tribinale ya Mibeko mabe mpo na likambo etali Gaza na Israel.
Kasi nazali kaka na elikya ya malamu mpo na ankɛtɛ oyo, mpamba te ezali na litomba monene
mpo na bato nyonso ete eyebana nini esalemaki.
Mpe na oyo etali ankɛtɛ na biso, nakanisi ete ekoki kobimisa mbuma ya malamu mpo tozali kolakisa
bilembetele, kaka te bafundeli na biso, kasi mpe bilembetele ebele mpe makanisi ya bato ya mayele ebele.
Yango ezali likambo ya kosepelisa. Sikawa, tribinale ya La Haye ezali naino kotalela likambo yango, to
mpe, likambo yango efungwami naino. Ankɛtɛ ezali kokoba.
Ezali naino kofungwama, ɛɛ.
Iyo. Eza kitoko. -
Bon, mbala mosusu mpo na kosukisa, mpo na kokanga makambo, ezali na motuna mosusu moko nalingi kotuna yo. Yango ezali mpo
na maponami ya prezida oyo ezali kosalema sikoyo na Roumanie.
Ndenge nini makambo oyo nyonso etali ebongiseli mobimba ya COVID oyo ebandisami? Soki
okoki, pesa biso mwa bososoli na likambo oyo?
Matondi mpo na maloba na yo, mpamba te olobaki solo mpenza ndenge likambo esalemaki. Ezali masini.
Ezali lolenge ya komibatela na bokosi na tango ya pandemi.
Mpe na Roumanie, na mawa, masini oyo ezali kokanga nzela ya maponami. Kasi mpo na nini? Nakoyebisa yo mpo na nini.
Mpo moto moko ya politiki ya ntina azalaki na kati na Roumanie. Mpe bato wana moko oyo bazali sikoyo na bokonzi na Roumanie –
bokonzi ya administration – bazali kopekisa candidat indépendant Călin Georgescu na processus oyo, mpe mpo na ntina ya bozoba.
Oyo ezali sikoyo mbala ya mibale oyo babengani ye na maponami.
Eza na tina te ete ekolo na biso ezali na mposa na ye mpe ezali kosunga ye mingi. Bazali kokanga ye nzela.
Mpe mpo na nini? Mpo ete Călin Georgescu amonisaki polele ete atɛmɛlaka bokosi, bato ya bosoto
mpe politiki ya bosoto na bisika ebele ya bokonzi.
Mpe na tango wana oyo bazalaki kokanga ye nzela, bato ya sika babimaki.
Mpe na kati ya bakandidá oyo ya sika, ezali mobali ya mwasi oyo azalaki na Commission européenne.
Mpe azalaki lien kati na Commission européenne mpe gouvernement ya Roumanie tango bakotisaki mibeko wana ya ligboma na kati
ya mibeko ya mboka: mibeko wana ya bozoba oyo efungolaki nzela mpo na kozwa mbongo epai ya ba compagnies pharmaceutiques.
Mpe sik'oyo nazali na elembeteli te, kasi nakoyebisa yo yango na kolanda mayoki na ngai ya kati – nazalaki kozela
mpe kolanda ntango nyonso. Mpe nakanisi ete moto oyo akozwa bokonzi na mosolo ya bakompanyi ya nkisi.
Mpo nakanisaki ete bakomeka kotia moto na bokonzi oyo akoki kopekisa bolukiluki na likambo oyo ya mabe, ya bokosi mpe ya
makambo oyo esalemaki – ezalela yango. Mpo moto oyo abimaki na mbalakaka mpe sikoyo
azali na likoki ya kozwa bokonzi na Roumanie.
Ezali na tina te soki ezali mibeko ya mbindo to soki baboyisaki maponami kozanga ntina ya mibeko.
Ezali bomoi na biso! Yango wana, tokati.
Ezali na ntina mingi mpenza ete bóyeba solo na ba ankɛtɛ na bino — kasi te oyo ngai nazali koyebisa bino, kasi
bóyeba solo mpe bófongola polele mwango oyo ya kobatela bokosi oyo esalemaki na tango ya pandemi.
Mpe nazali naino na elikya ete na mikolo mizali koya, tokokoka kozongela lolenge ya maponami ya mibeko na Roumanie.
Bon, yango ezali likambo ya kosepelisa. Sikawa, na kati ya esika oyo mobimba, epai wapi bazali komeka kobomba likambo ya bokosi,
to mpe, bato oyo basalaki mbeba oyo bazali komeka kobomba yango.
Nini ekozala sango na yo ya suka mpo na bato oyo bazali kotala interview oyo?
Ndenge nini moto nyonso akoki kosalisa mpo na komonisa likambo oyo ya mabe?
Mpo na yo mpe sango na yo mpe bolukiluki na yo awa, namoni kaka ete nalingi koloba 'matondi' mpo na likebi na yo,
ntango na yo, boyebi na yo, oyo osalelaka mpo na bolamu ya bato.
Ezali na ntina mingi tósolola likambo oyo, mpamba te sikoyo bato bakabwani na bituluku mibale.
Ngámbo mɔ̌kɔ́ efungwami na nzela ya bokristo, na bomɔni ya malamu na bomɔi, mpe ngámbo mosúsu efungwami
na mabe mpe na kobebisa mibeko ya bonkɔ́kɔ na bísó.
Ezali lisusu likambo ya kotala kaka te oyo ezali koleka pembeni na televizyo.
Sikawa nde tango ya kosala. Sikawa nde tango ya kobimisa mibeko ya sika mpe kobatela yango. Mpo soki tosali likambo oyo
te, tozali na elikya ya malamu te mpo na mikolo mizali koya.
Ezali mpenza tango ya makambo ya nsɔmɔ mpo na bato, mpe tango ekoki ya kozala awa, ya
kosala makasi na kati ya... na kati ya bosolo oyo.
Olobi malamu – ekoki mpenza! Mama Vasii, tii sikoyo masolo na biso ezali mpenza kosepelisa.
Kasi, nalingaki kotuna yo soki okoki kopesa biso bankombo ya mwa bakompanyi to bato oyo bazali na kati ya mosala oyo mobimba.
Bon, nazali komonisa bilembetele na biso mpe nakopesa yango na yo. Matondi!
Sima ya oyo, elembeteli na biso, nakoki koloba nkombo. Wow.
Nkombo ya liboso oyo etangami ezali Johannes Hahn. Azali fonctionnaire ya Autriche oyo asalaka na
Commission européenne na ebonga ya bokonzi monene.
Yango elingi koloba ete azali prezida mpe mokambi ya budget.
Yango elingi koloba ete, soki atie sinyatire, mbongo oyo ekokende na ba kompani ya nkisi, mpo ete
bango bapesaki matabisi mpo na likambo ya COVID.
Soki azali mokambi ya budget ya Lisanga ya Mpoto, asengeli ata koyeba likambo oyo.
Iyo, mpe nakopesa yo mpe nkombo ya kompani ya audit oyo bazali kosala ankɛtɛ likolo na yango, elingi
koloba Ernst & Young (EY), kompani moko ya Autriche.
Kompani oyo ezali mpe na kompani-ndeko na Romania. Mpe ezalaki na kati ya lisolo ya botuni makanisi tango
Commission européenne ezalaki kobongisa mibeko ya kosala mbongwana na mibeko oyo etali bosombi ya Leta.
Mpe kompani oyo mpe ezalaki na kati ya lapolo ya suka na ndenge kompani yango esalelaki mbongo. Nakanisi yango elingi koloba ete
bango nde bapesaki nzela na mobeko mpe na mekanisme mpo na bosukoli mbongo oyo. Mpe lisusu, nayebi nkombo ya
kompani yango na motó, moko ya ba kompani oyo ekomisamaki na ebandeli na Delaware na Etats-Unis.
Lokola bozali komona, kompani oyo ya Roumanie ezwaki koleka miliard zomi ya ba euros na kati ya mibu mibale mpamba na tango
ya pandemi. Eza likambo ya kokamwa ndenge kompani oyo ekokaki kosala matabisi ya monene boye na ndenge ya mibeko na
nzela ya mekanisime oyo, oyo ebandaki na sanza ya minei 2020 mpe esilaki sima ya mibu misato. Yango ekoki kosalema te!
Mpe yango wana nakanisi ete ezali sikoyo na ntina mpo na biro ya procureur ete etunaka bato ya mayele ya makambo ndenge na ndenge
na tango ya ba ankɛtɛ na yango, elingi koloba, bato ya mayele oyo bakoki kopesa bandimbola ya mibeko mpe ya
monganga na makambo ya nkisi mpe lisusu na makambo ya mombongo.
Okoki kopesa baprokilere eyano na makambo oyo nyonso ya kokamwa oyo esalemaki na tango ya pandemi.
Lokola avoka, ozali na lisanga ya bato ya mayele oyo bakoki kosalisa procureur ya Leta ayeba makambo nyonso?
Iyo, nazali na bato na ngai ya mayele, mpe bango bapesaka biso bandimbola. Yango wana nazali na mpiko ya kolobela yango.
Ba déposition mpe makanisi ya ba experts ezali sikoyo na maboko ya ba procureurs, kasi nabengi ba avocats baninga mpe ba victimes
nyonso bákende kokutana mbala moko na Cour Pénale Internationale na La Haye, mpamba te na site internet na
ngai ezali na mikanda ya kosɛnga mpo na ba victimes.
Ezali pɛtɛɛ; ezwaka ata miniti zomi te mpo na kokɔtisa bansango nyonso kuna. Mpe soki ozali kosɛnga – soki
ozokaki na mpasi na tango ya pandemi to mbala mosusu obungisaki moto ya libota, bongo tosɛngi yo, sɛngá!
Mpo soki tosali yango elongo, biro ya procureur ezali na mokumba ya kofungola ankɛ́tɛ mpe kosukisa yango na kofunda.
Waoh, likanisi ya malamu mpenza oyo ozali kopesa kuna.
Yango elingi koloba ete moto nyonso oyo azwi mpasi akoki ata kosangana mpo na kobakisa pression likolo ya système
ya mibeko mpo ete esilisa likambo yango, ezali bongo te?
Iyo, mpo ezali te kaka likambo ya oyo esalemaki na kala.
Kaka na lolenge oyo nde tokoki kobatela bomoi na biso ya lelo, kaka na lolenge oyo nde tokoki kobatela bomoi na biso ya
lobi. Mpo soki tozwaki ekateli oyo te, moto moko – moto moko ya mbindo oyo asalaki likambo oyo – akoki kozongela yango.
Malamu. Mpe, Tribinale ya Hague, Tribinale Pénale Internationale, ezali esika ya liboso ya kokende, to
esengeli mpe kotala ba tribinale misusu mpe kofungola likambo?
Ekoki kaka kosenga na tribinale oyo, mpamba te ezali tribinale ya mokili mobimba mpe ezali na bokonzi ya kosambisa likambo.
Ya solo, ezali pɛtɛɛ te mpo na procureur ya ekolo afungola ankɛtɛ na bakonzi ya Eropa, mpo ete ezali likambo oyo
ekoki kokanisa te ete mboka moko oyo ezali na kati ya Lisanga ya Eropa ekoki kosala mbeba ya lolenge oyo.
Kasi ezali ya solo. Ezali ya solo. Eza na tina te soki tozali na Lisanga ya Mpoto to na Afrika. Eza na tina te!
Mabe oyo esalemaki na bato ezalaki ya solo. Esalemaki awa, mpe yango wana sikoyo ntango ekoki ya kosala ankɛtɛ! Ntango
ekoki ya kobimisa makambo ya nsuka! Ntango ekoki ya kofunda!
Tozali na lotomo ya kobatela bomoi na biso mpe ekolo na biso.
Biso tozali bato ya motuya mingi. Nzambe na biso akelaki biso mpo na kolongono ya nzoto, mpo na bomoi ya malamu, kasi
te mpo na kozala bato ya mpasi. Yango ezali te mpo na bato.
Olobi yango kitoko mpenza, mpe natondi yo mingi mpo na kofungola makambo oyo nyonso mpo na kosalisa bato básosola
nini esalemaki na boumeli ya bambula oyo ya mobulu ya pandemi.
Olingi koloba maloba ya suka moke? To na ndenge na yo, yango ekoki?
Nalingi nde kopesa yo bilembeteli,
Mpe nazali na mposa makasi mpenza ya koyeba mpe nasepeli mingi mpo na komona ndenge okomona ntango okotala
bilembetele mpe okososola nyonso. Mpo okososola ete na bosolo ezali koleka mosika makambo oyo nakoki koloba na maloba.
Matondi mingi, Mama Vasii, mpo na koyangana na biso lelo mpe mpo na kozwa ntango ya kosolola na biso. Matondi
mingi mpo na kokabola na biso makambo oyo nyonso ya kitoko!
Matondi.
Sikawa landá maloba ya témoin Marian.
Ezali lokumu mpo na ngai kofanda awa na Marian, moto ya Roumanie, oyo azali na lisolo moko ya kokamwa ya koyebisa na
ntina na makambo oyo akutanaki na yango na tango ya pandemi ya coronavirus. Marian, matondi mpo na kozala awa!
Mbote! Mbote. Nalingi kobanda na oyo:
Bakɔtisaki yo na lopitalo na tango ya pandemi ya coronavirus. Kasi ozalaki kosala nini liboso
bákɔtisa yo? Istware na yo ya bokono ezali nini?
Malamu. Liboso nayaka na lopitalo, nakanisi nazalaki na mwa mipepe mpe mwa fievre. Ezalaki mipepe ya makasi
te. Kaka mipepe oyo eumelaki mikolo mibale to misato.
Monganga ya libota alobaki ete ekozala malamu nasala test ya COVID. Test yango ebimaki
positif, mpe wana nde lisolo mobimba ebandaki.
Yango ezalaki ntango nini?
Yango ezalaki na ebandeli ya sanza ya zomi na moko 2020. Malamu.
Ambulance eyaki mpe ememaki ngai na lopitalo.
Mpo na nini ambulance eyaki?
Mpo na kotombola ngai mpe komema ngai na lopitalo, mpamba te bato ya COVID bazalaki na ndingisa te ya
kobima na bandako na bango to kokende na balabala.
Esengelaki omitiya pembeni ya bato mosusu. Ezalaki ntango oyo bato ebele na Roumanie
bazalaki komitiya pembeni to bakangamaki na ndako.
Bongo, ozwi confirmation ete test na yo ebimi positif epai ya monganga na yo ya libela mpe otikali na ndako.
Iyo. Mpe na sima moto moko auti na lopitalo ayaki kokamata ngai.
Monganga na ngai akɔtaki na système moko mpe alobaki ete nazalaki na miyoyo mpe ete basalaki ngai test.
Mpe mokolo moko na sima, bayaki na ambulance mpo na komema ngai na lopitalo mpo na ekzamɛ mosusu, mpo na
kotala soki nazalaki na mikakatano misusu longola Covid.
Na ntango wana, ezalaki likambo ya kawaida ete bato oyo bakufaki bazalaki na bokono mosusu elongo ,
elingi koloba, bazalaki na mikakatano mosusu ya nzoto.
Bongo balobaki ete esengelaki kolandela yango na lopitalo.
Nazalaki na eloko te. Tango ambulance ekomaki, nazalaki na esengo mingi, nazalaki na fievre te mpe na bilembo ya Covid te.
Nakanisi nazalaki na Covid te; ezalaki kaka miyoyo ya pamba.
Ntango nakomaki na lopitalo, batiaki ngai na kati ya container mpe batikaki ngai kuna ngonga misato to minei. Sima, moto moko
azwaki makila na misapi na ngai, amekaki tension na ngai, mpe sima ya ngonga mibale mosusu, moto
moko ayaki mpe azwaki X-ray ya mapulúmu na ngai.
Na tango wana, nazalaki na mayi te, bilei te, ata kabine te! Natikalaki kaka na kati ya kontenere.
Kasi sima ya bangonga mosusu, monganga moko abengaki ngai na telefone kozanga komona ngai miso na miso to kosala ngai baekzame
to ba teste; alobaki ete nazwi libaku ya kozwa mbeto ya lopitalo.
Mpe na sima, balalisaki ngai na mbeto na bilamba na ngai ya mokolo na mokolo.
Nazalaki na eloko te—ezalaki na bilembo ata moko te, eloko te.
Namekaki kolimbwela bango: Nazali malamu! Nalingi kozonga na ndako.
Oh te, osengeli kotikala ata mikolo misato, mpe na nsima tokotala soki bakoki kotika yo okende.
Nsima ya kosala ngai radiografi ya mapapu, monganga alobaki, "Oh, emonani mabe mingi."
Mpe nasololaki na monganga mosusu oyo alobaki, "Oh, ezali na likambo te na yo — namoni te ete ozali na mokakatano."
Kasi mokakatano mosusu ezalaki. Na tango nazalaki kuna, esengelaki na ngai komela nkisi.
Pene na nkisi zomi na mokolo moko, to mbala mosusu koleka.
Ndambo na yango na ntongo, oyo etikali na mpokwa.
Mpe infirmière atikalaki pene mpo na komindimisa ete namelaki yango.
Nkisi nini ya mabe koleka osengelaki komela?
Likambo ezali ete nayebi te ezalaki nkisi ya lolenge nini. Natunaki, "Nazali komela nini?"
Oh, yango ezali likambo na yo te.
Yango nde eyano. Bapesaki ngai yango na makasi.
Nasakolaki makasi ete nakozwa yango te soki namoni naino te nini ezali.
Bongo infirmière ayaki na mwa lokasa mpe akomaki eloko moko likolo na yango, kasi eloko moko te etali nkisi.
Nayebi malamu te nini nazalaki komela.
Kasi sima ya mikolo misato, namekaki kozonga na ndako.
Nalobaki na bango, "Bino nde bolobaki nakoki kozonga na ndako. Nazali na eloko te. Nabondeli bino!"
Oh, yango ekoki kosalema te — ozali na nzoto mabe, okoki kokufa!
Oza na likambo mosusu ya monene... Ndenge nini okomi na mpiko ya kolinga kozonga na ndako!
Kino wana, nazalaki na mokakatano te.
Nazalaki na tension te, nazalaki na sukali te.
Nazalaki na eloko te. Nazalaki moto ya kolongono kino na ntango wana.
Mpe balobaki ete nazali na bokono ya sukali, mpe babandaki kopesa ngai insuline.
Nalobaki ete ezalaki possible te bápesa ngai insuline, mpo soki moto azwi diabɛti mpo na
mbala ya liboso, babandaka na nkisi mosusu.
Te. Oh te! Te, esengeli kobanda na insuline!
Mpe batunisaki ngai na makasi ete nazwa ba piqures ya insuline.
Bapesaki ngai insuline na lopitalo pene na sanza moko, mpe sikoyo nazali na bokono ya sukali. Iyo... balongi.
Yo nde osali ete yango ekóma boye.
Iyo. Mpe nkisi oyo esalaki ngai nayoka mabe. Ezalaki malamu te.
Emonanaki lokola pwazɔ́. Nayokaki lokola nde nzoto na ngai ezalaki kozindisama na pwazɔ́.
Infirmier to monganga azalaki koya sima ya mokolo moko na moko ya poso na boumeli ya miniti zomi na
ntongo, azalaki kopesa nkisi mpe azalaki kokende lisusu.
Mpe bazongaki lisusu na butu, na pokwa, mpo na miniti zomi.
Babengaki yango "isolation" mpo ezalaki "zone rouge" mpe bakokaki kozwa COVID. Nasosolaki yango te.
Yango ezalaki likambo te mpo na biso. Tozalaki na televizyo, ezalaki lokola nde tozalaki na... esika babombaka mibange.
Ndako ya bapansi. Iyo, solo mpenza!
Kasi sima ya mikolo mibale to misato... sima ya mikolo misato, moko na bato oyo bazalaki na shambre akufaki.
Mpe moto oyo alobaki na ngai, "Soki okoki, pɛsa ngai mai! Nazali kokufa." Namekaki kopesa ye mai.
Ezalaki likama monene mpo na ngai. Mpe namekaki kobikisa ye na ndenge nyonso nakokaki... Mpo na kozongisa ye na bomoi?
Iyo, mpo na kozongisa bomoi. Mpe na bikuke ezalaki na banimero mibale ya telefone ya ba infirmiers na minganga.
Nabɛtaki kuna mbala na mbala. Moto moko ayaki te. Nabɛtaki lisusu mbala na mbala. Moto moko ayaki te.
Nsima ya komeka ngonga misato mobimba mpo na kobenga moto, ekipi ya minganga na ba
infirmiers ebongwanaki. Mpe bayaki na shambre na biso.
Nini ezali koleka? Yebisa ngai nini esalemaki!
- "Mobali oyo akufi. Namekaki kobenga ye mbala na mbala kasi..." - "Oh, likambo nini?" - "Akufi!"
Nandimi malamu te, kasi moto moko te ayaki ata na boumeli ya ngonga misato. Yango ekoki kozala solo te!
Nini elingi koloba soki moto akufi na salle d'urgence ya lopitalo?
Oh, tozali na esika oyo epekisami mpo na komibongisa uta na 'zone rouge', okay?
Mpe sima infirmière akendeki, bato mibale bayaki; bilenge mibali mibale bautaki na infirmerie,
mpe bamekaki kotia mobali na saki moko ya moindo.
Bana mibali bazalaki milai lokola ngai. Bakokaki te kotia ye na saki.
Bamekaki yango longwa na mbeto ya lopitalo mpe batindaki ye na kati na lokolo. Ezalaki likambo ya kokanisa te!
Bongo minganga moke bayaki mpe batunaki nini ezalaki koleka.
Bimisa ye na shambre mpe meka kotia ye na saki na couloir!
Mpe na sima mobali mosusu akufaki. Mpe lisusu, moto moko te ayanolaki na telefone.
Namekaki kokende na biro ya ba infirmiers mpo na koyebisa bango. Kasi ezalaki ekangama.
Ekuke ekangamaki mpe basali ya lopitalo bazalaki na sima ya ekuke.
Na se ya porte ekangami? Bongo nagangaki mpe nasali makelele. Moto moko te ayaki.
Bongo nafungolaki bikuke na eteni oyo ya lopitalo, mpe malili ezalaki makasi mpenza, pene na degere mibale to misato.
Ezalaki eleko ya malili, mpe bongo nakwamaki na miyoyo mosusu. Mpe ezalaki miyoyo ya makasi.
Nazwi fievre mpe bapesaki ngai kaka Algocalmin, nkisi ya kokitisa fievre.
Eloko moko te esalemaki... Mpe balobaki, "Oh, moto oyo akufi."
Babongiselaki ngai saki ya moindo mpe bamemaki ngai na esika ya bakufi.
Sima, nayekolaki epai ya infirmière moko nakutanaki na ye sima ya makambo oyo nyonso:
Bakomaki ngai na liste ya bakufi na mokolo wana.
Balobaki ete nakufi na lopitalo.
Mpo ozalaki na mwa fievre, mwa température?
Iyo. Te... Nazalaki na fievre koleka degré 42. Malamu.
Mpe moto moko te asalaki eloko! Mwasi na ngai abengaki bato mwa moke kuna mpe alobaki:
Mpo na kokitisa fievre ya Marian, esengeli kopesa ye mwa mai, mai ya malili, mpo ete... Mpo na kokitisa ye molunge...
Mpe mobali moko apesaki ngai mwa... Bilamba?
Iyo, batiaki ngai yango. Mpe na sima bamemaki ngai na departema ya AT
Na lopitalo oyo, oyo ezali lopitalo ya sika na Roumanie mpe ezali na mbongo mingi, ekoki te kokende mbala moko
uta na departema oyo, departema ya pulmonoloji, kino na departema ya AT na kati ya clinique.
Osengeli kokende na libanda mpo na kokoma kuna.
Mpe nazalaki na ba draps na ngai... ...mai ya malili...
... na Laken! Nazalaki na mai! Mpe tango nabimaki na mbeto... Na piné?
Iyo, na kiti ya bapɛpɛlɛ, solo mpenza, na libándá ya lopitalo. Mpe kuna nabikaki mobimba! Malamu.
Mpe tango nakomaki na ATankam, nazalaki na ezalela ya malamu. Kasi bakangaki ngai... Bakangaki yo na mbeto?
Bakangi ngai maboko na makolo. Kasi sikoyo na Kondimana ya Kala...
Bolimbisi mpo na kokata, kasi mibali mibale oyo olobelaki oyo bakufaki, bazalaki na ba ventilateurs? Bazalaki kozwa oxygène?
Te. Te, te! Te, bazalaki na eloko te. Te.
Nayebi mpenza te nini ekómelaki bango.
Kasi nakanisi bazalaki na mokakatano mosusu – to mpe mokakatano na nkisi oyo bapesamaki, oyo ezalaki kokokana na bomoi te.
Na yango, bakufaki na lopitalo sima ya kokɔtisama kuna.
Bamonanaki maladi te tango bakomaki.
Te, nayebi mpenza te likambo ezalaki nini, mpo bato wana batiaki bango na basaki ya
moindo, balalisi bango na lilita, mpe esilaki wana.
Mpe protocole moko ezalaki na departema ya AT.
Mpe protocole oyo elobaki ete esengelaki bápesa yo nkisi, biloko mosusu.
Mpo sima ya miniti ntuku misato, nakufelaki makanisi... nakufelaki makanisi... nayebi te.
Mpe nalamukaki lisusu sima ya mikolo misato. Nayebi ata malamu te soki ezalaki mpenza mikolo misato.
Kasi tango namekaki koningana, namonaki ete loboko na ngai oyo ezalaki moindo mobimba. Mpe makolo na ngai mpe bongo.
Mpo bakangaki ngai makasi mpenza na mbeto. Mpe nalalaki na ngambo oyo, na ngambo ya mwasi.
Namekaki kotikala na ngambo ya mwasi. Mpe loboko wana ezalaki moindo mobimba.
Moto moko amonaki te, ezalaki likambo te mpo na bango.
Mpe nalamukaki na ba IV ebele na mabɔkɔ na ngai. Iyo.
Mpe sima ya mokolo wana, minganga mwa moke bayaki — ngai nazali ingénieur, mpe lisɛki moko ezali ete ba ingénieurs
bazalaka na litali ya bolingo lokola ya bambwa — mpe ntango bamonaki ngai mpe litali ya elongi na ngai, minganga balobaki:
Oh, fungola ye. Okoki komona azali moto malamu, akopesa mobulu te.
Sima na yango, namekaki kozongisa mayoki na maboko mpe makolo na ngai, kasi ezalaki kokende malembe mpenza, kaka moke moke.
Mokakatano na Kondimana ya Kala ezalaki protocole oyo, mpo bato ebele bayaki, bakoni.
Nasololaki na bango: nasakanaki na bango mpe nasololaki na bango kaka ndenge nazali kosolola na yo sikoyo.
Mpe biloko nyonso emonanaki lokola ezali malamu.
Mwasi moko aliaki banzéti mpe asalaki masɛki.
Mpe tango minganga bakomaki, bapesaki ye ba piqures mwa moke mpe batyaki ye na perfusion, mpe abungisaki mayele.
Okay. Boye akweyaki mpamba mpongi ya ntango molai?
Na pokwa, akufaki. Yango ezali makasi.
Iyo. Protocole oyo nde ntina na yango.
Bato ya monganga balobi protocole yango ezali ya ntina, tosengeli kosalela yango.
Mpe yango wana bato bakufaki.
Nayebi mpenza te ndenge nini esalemaki.
Kasi namonaki bato ebele bayaki oyo bazalaki komonana na nzoto kolongono.
Mpe sima ya kosalela protocole, bamonanaki mabe mpe bayokaki mabe.
Mpe bato mosusu... mingi mpenza... bakufá nyonso solo.
Bato boni omoni bakufa? Nayebi malamu te.
Nsima ya pɔsɔ mibale, ntango nyonso soki namoni moto ya sika, nazalaki komiloba na motó ete, "Wana moto mosusu akufi."
Nasali blague mpo bazalaki kotambola. Ezali "The Walking Dead" .
Mpe sima ya mwa ntango, nasosolaki: nazali moto akufi.
Kasi nakokaki te kotelema mpe kotambola-tambola mpo nazalaki na perfusion na loboko wana.
Mosusu azalaki na esaleli ya komeka tansyo ya makila mpe esaleli ya komeka ndenge nzoto
ezwi oxygène ekangisami na yango. Oxygène.
Nazalaki na katetere ya masuba. Oh.
Mpe yango ezali likambo ya kokamwa. Mpo batiaki kaka tuyo moke mpo na kobimisa masuba nyonso.
Kasi basaki oyo, basaki ya mike, ekomaki te na mabele. Ezalaki komimema na kati ya mopɛpɛ.
Kokangama? Kokangama, solo mpenza. Bakangisi ngai na kati mpe nazali kokangama...
Yango esengelaki kozala mpasi mingi.
Iyo. Esengelaki otikala kolala na pembeni.
Mpo tango saki etondaki na masuba, moto moko te ayaki mpo na kobongola yango.
Awa, na ngambo mosusu, bapesaki ngai perfusion mpe saki ya masuba ezalaki wana.
Lifelo. Iyo. Ezalaki kaka yango. Ezalaki kaka yango!
Tango olobi AT, ezalaki esika ya bokolongono ya COVID ya sikisiki? To... Iyo. Bobele mpo na COVID.
Kaka mpo na COVID. Ezalaki kaka na bato ya COVID kuna? Kaka mpo na bato ya COVID.
Iyo, babengaki yango 'zone rouge'. Zone rouge.
Likambo ya kosɛkisa ezali ete bato ebele bafutaki mbongo mingi mpo na kokende na lopitalo oyo, mpo na kozala na lopitalo oyo,
mpo moto moko ayebisaki bango... ...ezali lopitalo ya malamu. Ɛɛ, ezalaki lopitalo kaka moko oyo ekokaki kobikisa bango.
Kasi ezalaki solo te, mpo bakufaki kuna.
Malamu, bongo soki ezalaki esika oyo ebongisami kaka mpo na COVID, ndenge nini bazalaki kosalisa bato?
Nalingi koloba, toyokaki ndenge basalelaki yo, kasi ezalaki mpe na bato na ba maske ya oxygène mpe biloko ya ndenge wana?
Iyo, bato ebele bazalaki na maske ya pete to maske oyo ezipaki elongi na bango mobimba.
Yango ezalaki mokakatano mpo oxygène ezalaki kokota malamu te. Nalakisaki yango na minganga.
Ntango nalatisaki maske ya oxygène, saturation ya oxygène na makila na ngai ezalaki na se koleka ntango nalatisaki yango te.
Mpe tango bapesaki bato ba maske ya kozipa elongi mobimba, bamekaki komikangola.
Yango wana bakangaki bango na bambeto na bango.
Bakangaki yo kaka na nsinga? Bakangaki ngai, ɛɛ. Bato nyonso bakangamaki.
Mpe mpo na ngai, mokakatano mosusu ezalaki:
Bapesaki ngai insuline, mpe nayebi malamu te, kasi nakanisi bapesaki ngai glucose, sukali. Ezalaki ligboma!
Bapesaki ngai nkisi mpo na COVID na boumeli ya pɔsɔ mibale, mpe sima na yango bapesaki ngai nkisi
lisusu te. Protocole esilaki sima ya pɔsɔ mibale. Malamu.
Mpo bokono ya COVID eumelaka kaka pɔsɔ mibale, mpe sima ya pɔsɔ mibale, bamonaka yo ete ozali na nzoto kolɔngɔnɔ.
Mpe sima ya pɔsɔ mibale na lopitalo, nazalaki na mposa ya mikolo misato lisusu; esengelaki natikala mpo
monganga azalaki koluka kozwa mbongo epai ya mama na ngai.
Alobaki na mama na ngai. Malamu. Alobaki na mama na ngai: "Oh, Marian azali malamu, kasi esengeli na
nkisi mosusu mpe nabondeli yo, yaka mpo na consultation."
Moto oyo alingaki mama na ngai apesa ye mbongo.
Nalingi kobakisa eloko moko: lopitalo oyo ezalaki pene ya lilita, mpe mbeto na ngai ezalaki... Pene ya lininisa? Iyo.
Mpe tango natali na lininisa, namonaki bato bazali kotimola malita mpo na bakufi ya sika... Ya solo?
Iyo. Iyo. Ezalaki kobangisa mingi.
Mpe na butu, na kati ya butu, bato ebele bakufaki mpo moto moko te ayaki...
Baminganga ná ba infirmiers basalaki feti monene.
Mpe moto moko te ayaki kotala babɛli.
Bato boni bazalaki na shambre na yo? Misato to minei.
Esengelaki bino nyonso bolata ba maske? Te, mbala mingi te.
Kaka moto moko nde abetaki ngai ntembe ntango nazalaki kolata maske te...
Mpo alobaki nakoki kopesa COVID.
Ba infections nosocomiales esalemaka na ba lopitalo nyonso. Yango ezali ba bactéries ya likama mingi
oyo bato mosusu bakangamaka na yango na ba lopitalo.
Iyo, mikrobe ya makasi oyo ekolaka na ba lopitalo.
Mpe nakangi moko, kaka ngai te, kasi biso nyonso.
Moko ya bilembo ezali bongo ete osalaka na patalo.
Mpe yango eyebani mpe na nkombo ya nsolo ya liwa. Yango wana infirmière ayei mpe afungoli lininisa.
Mpe lininisa oyo ya kofungwama ezalaki kaka na mɛtrɛ moko mosika na mbeto na ngai. Nazalaki kaka ezipami moke na eloko moko...
Na lokasa? Ezalaki eleko ya malili.
Iyo. Ezalaki degré moko... Iyo, ezalaki eleko ya malili.
Neige ezalaki na libanda, mpe nalalaki wana pene na pɔsɔ mibale na lininisa efungwami. Oh Nzambe na ngai!
Ezalaki mabe mingi komona bibembe kuna mpe koyika mpiko na malili.
Ntango nabimaki, nazalaki na chance ete monganga oyo azalaki kobikisa ngai azalaki na konje to eloko mosusu.
Mpe bongo bazongisaki ngai na ward ya maladi ya pɛtɛɛ. Iyo.
Iyo. Ezalaki na mitindo mibale ya minganga: minganga mabe mpe minganga malamu.
Moko ya minganga ya malamu apesaki ngai mikanda ya kobima na lopitalo. Likambo kaka ezalaki ete nazalaki na mikrobe moko
ya makasi. Lokola natikaki komela nkisi na ngai nyonso, ndenge mibeko elobaki, nakomaki na mikakatano na masuba na ngai.
Soki olingaki kokende, esengelaki otikala mokolo mosusu mpo na kotala soki ozali malamu kozanga kozwa eloko.
Nazwaki fievre makasi mpe nabandaki kobimisa makila na nzela ya mabulu na ngai nyonso. Kouta na libulu nyonso ya mposo...
Ya solo. Kouta bipai nyonso. Namekaki kobomba yango.
Mpe monganga asalisaki ngai. Atalaki ngai te — amekaki ngai fièvre te, amekaki eloko moko te.
Atiki yo kaka bongo? Mpo nakima... nakende... nakima. Kaka bongo: nakima.
Nabimaki na lopitalo nazali kobima makila mpe na fievre makasi.
Kasi na ndako, ezwaki pene na sanza moko mpo na kobika na lisalisi ya ba antibiotiques...
Sanza moko? Iyo, mpo na kobika uta na lopitalo...
Kaka mokakatano ya maboko na ngai nde etikali; nayokaka eloko te na misapi misato, mpe nayokaka
mpe makolo na ngai te longwa esika bakangaki ngai.
Kasi nazali komeka... kobika.
Ozali naino te koyoka yango? Te. Soki nazwi kopo oyo... Nasalelaka loboko ya mobali. Mbala mingi nayokaka kaka na misapi mibale.
Soki natyeli misapi na ngai mosusu motema, mbala mosusu nabwakaka kopo na ngai.
Nazali na mokakatano oyo. Yango wana, nameki kokumba na loboko na ngai ya mwasi.
Nasala biloko nyonso na lobɔkɔ na ngai ya mwasi. Likambo ya mpasi koleka ezali kokende na
kabine to komeka kosala na lobɔkɔ na ngai ya mobali.
Ezali pene ya kosala te, kasi esengeli. Sikawa nazali na loboko ya mwasi.
Nzambe na ngai! Natombolaka biloko nyonso ya kilo to biloko ya ndenge wana na loboko na ngai ya mwasi.
Soki nameki kokoma, nakomaka lokola mwana moke.
Yango emonani malamu mpenza! Iyo, namekaka kotánga makomi na ngai moko. Kasi mbala mingi, nakoki koyeba te nini nakomi!
Ozalaki na mbula boni tango likambo wana esalemaki?
49. 49. Bamaladi bazalaki na mbula boni na esika oyo ya COVID?
Bazalaki bilenge, mikolo, to mingi mpenza mikolo oyo bazalaki na bamaladi mosusu elongo ?
Te, bituluku nyonso ya mibu.
Bamosusu bazalaki na mibu 30 to ata 70, kasi kaka moke mpenza nde bazalaki mibange.
Bato mingi bazalaki na mbula soki 40 to 50.
Boye ozali koloba ete ozalaki moko ya bato moke oyo babikaki mpenza na esalelo oyo ya COVID.
Iyo, bato 500 bakufaki na tango wana.
Bato 500. Mpo na koloba polele, bato 497 bakufaki mpe kaka misato nde babimaki na AT.
Bongo, bato oyo bazali bilenge koleka yo mpe bakufaki?
Iyo, solo. Bato ebele ya mbula nionso bakufi.
Mwasi mosusu oyo nayebi mpe akimaki. Ezalaki mpe bongo mpo na ye, po azali mwasi ya monene.
Mpo bapesaki dose moko na moto nyonso... Dose moko mpo na moto nyonso?
Kaka bongo. Mpo na moto nyonso! Ezalaki na tina te soki ozalaki na kilo 70 to 130.
Nakanisi yango wana nde nakimaki.
Nazalaki na chance na baninga na ngai, na mwasi na ngai. Bango nyonso babengaki.
Mpe na butu, monganga moko ayaki mpe alobaki na ngai na nse ya monoko, "Nakosala eloko moko ya malamu mpo na yo."
Ezalaki monganga malamu. Ezalaki na mitindo mibale ya minganga.
Monganga mosusu ayaki – nalingi koloba yango – mpe apesaki ngai remdesivir .
Bongo mosusu ayaki, mpe natunaki ye, "Nini ezali na kati ya eloko oyo?"
Nakoki koloba te... kasi okomona, ekosepelisa yo!
Mpe na sima, nayokaki lokola nazalaki kopumbwa!
Yango ezalaki kitoko. Malamu.
Kasi sima ya ntango na ngai na lopitalo, nayebi malamu te soki ezalaki mpo na nkisi to remdesivir, nazwaki
mokakatano mosusu ya monene na tension na sukali na makila.
Naza na mbongwana ya monene; mokolo moko sukali na makila na ngai ezali 550, mokolo elandi ezali 70 .
Bongo, na bosolo, obimaki na yango na kozoka mpe ozali naino konyokwama na mpasi oyo protocole oyo ememeli yo.
Iyo, mpe ezalaki kobangisa mingi ntango loposo na ngai ebandaki kopasuka.
Lomposo na ngai mobimba... na maboko na ngai, na ntolo na ngai, na nsuki na ngai... Nazali na madusu na... Na kati
ya lomposo na yo. Nakoki kobenda bitape ya nsuki mobimba.
Biteni ya mino na ngai ebukanaki. Babongisaki mino na ngai nyonso, mpe nsuki na ngai mpe.
Oh, Nzambe na ngai! Nazalaki kolia limpa mpe mwa mino na ngai elongwaki.
Ezalaki ya kobangisa; ya kobangisa mingi mpenza! Nyonso mpo na malako oyo ya lisalisi.
Nyonso sima ya kosalisama na yo kolanda malako oyo.
Iyo, iyo, iyo. Nalobaki yango na ebandeli.
Nakotaki kuna nazali moto ya kolongono, mpe nabimaki na makɔnɔ ebele.
Mpe na tango wana, nakendeki komona minganga ebele.
Mpo na koyeba nini esalemaki. Nzela nini mpo na kozongisa kolongono ya nzoto.
Kasi tango nayebisaki minganga ete bilembo ebimelaki ngai sima ya komela nkisi ya COVID, bango nyonso balobaki:
Oh, nakoki koyebisa yo te nini esalemaki kuna.
To bapesi ngai nkisi, lokola morphine.
To nakamata mwa moke... Nayebi makambo mingi te na ntina na bɔɔngɔ́, kasi sima ya komɛla ba pilili oyo,
namonaki ba arcs-en-ciel na motó na ngai, na ndako na ngai!
Yango ezalaki malamu mingi, kasi sima ya miniti ntuku misato esengelaki namema mwana na ngai ya mwasi na kelasi ya bana mike.
Mpe ekoki te kokumba motuka soki ozali komona ba arc-en-ciel!
Malamu, ezali solo. Yango wana, ezali likambo ya kokamwa te ete bato 500 bakufaki na yango, soki yo obikaki kaka.
Iyo, iyo! Nakutanaki na makambo ya mabe na minganga oyo.
Moto moko te alingi koyebisa yo nini esalemaki, nini ekomelaki yo.
Ndakisa ya mabe: Nakendeki kosala ekzamɛ, ekzamɛ ya ultrasound mpo na misisa na ngai.
Mpo nayoki loboko oyo te. Nayoki makolo na ngai te.
Bakangisaki ngai na masini mpe bamekaki kosalela kura na fréquence moko boye mpo na... Kotala soki nazalaki na ba réflexes?
Na fréquence moko boye. Bamatisi yango likolo koleka, kasi eloko moko te esalemaki.
Bongo balobaki, "Ah, masini ebebi."
Nalobaki, "Tokoki kotala yango, tokoki komeka yango." Natiaki yango na loboko na ngai mosusu, mpe... Ebɛtaki malamu?
Iyo! Nakweyaki. Napesaki ye... ...etepé na elongi!
Iyo! Kasi sima ya consultation esilaki, nalobaki, "Malamu, malamu, yango esalemaki... ezali na ntina te."
Yebisa ngai kaka nini nasengeli kosala mpo namiyoka malamu. Mpo na yango nde nayaki.
Mpe monganga oyo azalaki profesere na universite mpe azalaki kosala na "chambre rouge ya Covid"...
Okay... Alobaki, "Nayebi malamu te, kasi nakanisi misisa na yo ya nzoto ebandi konyokwama makasi, lokola ya
bampaka oyo bazali na mibu 80... mbala mosusu ata 90!"
Osalaka nini na mobali ya mibu 90? Zongisa ye ndako akufa.
Alobaki na yo bongo? Iyo, iyo!
Na biteni oyo ya nzoto na ngai, nazali na makasi lokola moto ya mibu 90, ɛɛ.
Bon, mpo na kosukisa mwa moke, oyebisaki ngai na lisolo na biso eleka ete okutanaki na makambo wana nyonso.
Bakimaki kuna mpe basololaki na likambo yango.
Bakomaki yango mpo na kokebisa bato mosusu mpe mpo na kotika bilembeteli ya mbeba oyo esalemaki.
Bazali mpenza kofundama mpo na yango.
Nakanisi obungisi misala mibale, boye te? Iyo, iyo.
Kaka mpo okabolaki lisolo na yo. Ndenge nini okoki kolimbola yango?
Bato bazali kobanga. Yango ezali mokakatano moko.
Mpe mokakatano mosusu ezali ete bato bazali kokambama na... nayebi mpenza te na nani.
Kaka bongo... Ezali komonana bongo, te? Ezali lokola nde nguya moko ya monene ezali oyo elingi te tóyoka makambo oyo.
Iyo, iyo. Minganga bazali kobanga. Bato bazali kobanga.
Mpe bato ebele bandimaka yango te. "Oh, yango esalemaki mpenza te!"
Yango ekoki kosalema te! Bango bandimaka ngai te soki nalobi ete nazali na mokakatano oyo.
Bandeko na ngai to baninga na ngai balobaka, "Oh, ozali kosakana."
Mpo soki nameki kolobela yango na bosolo, nabandaka kolela.
Nazali komona bato bakufi kuna na miso na ngai... na ntongo, bibembe nyonso na couloir na kati ya basaki ya moindo...
Sik'oyo, nazali komona yango na miso na ngai... Esalemi, ezali ligboma! Bato ebele bakufi.
Nakokaki kosala eloko te... kaka kotala.
Yango ezali mawa mingi mpenza! Likambo ya mawa. Ezali mabe mingi mpenza ete nakokaki te kosunga bango.
Nakokaki kosala eloko te mpo na kosunga...
Ezalaki te kaka moto moko nde akufaki. Bato ebele bakufaki.
Mpe ezali mpenza mpo na yango nde nayaki awa, atako nayebi makama oyo ekoki kobima.
Ekoki kosɛnga nabanda mosala ya sika lisusu to eloko mosusu.
Kasi motungisi na ngai ya monene ezali mpo na libota na ngai, po bango mpe bakozwa mpasi na yango.
Kasi bato oyo bakufaki, bibembe, basengeli... ...kozala na mongongo. Ya solo. Bóyebisa solo.
Bóyebisa bosolo. Mpo nazalaki wana mpe nakoki kozala moto ya suka oyo ayebi;
nani akoki koya awa mpo na kotatola yango. Moto mosusu akoki te. Mpo bakufi...
Matondi mpo na boyei! Matondi mpo na boyei, Marian.
Matondi mpo na kokabola yango na biso. Ezali litatoli ya kosimba motema mingi mpenza.
Mpe emonisi bonene ya mbeba. Tosepeli na boyei na yo.
Nakoki kolobela eleko oyo mikolo mibale mobimba, mpe mbala mosusu mibale mosusu.
Kasi nakanisi... yango ekoki mpo na lelo. Matondi mpo na kokabola yango na biso.
Ezalaki ndimbola ya malamu mpenza. Mpe nazali kolikia ete bato bakoyoka sango oyo otindaki.
Bino bozali mongongo ya bankama ya bato oyo babomamaki, babomaki na ba lopitalo oyo na nzela
ya mibeko ya lisalisi ya . Mpe mpo na bato...
Bankóto na Roumanie. Iyo, bankóto.
Matondi mpo na kokabola yango na biso.
Sikawa, landá matatoli ya Adriana na Marian.
Ezali lokumu monene kozala awa na Adriana mpe Marian bauti na Roumanie.
Bango mibale bazali batatoli ya miso na makambo ya mabe mpenza oyo esalemaki na tango ya mibeko ya COVID na Roumanie.
Bokoki kopesa biso ndimbola na ntina na bamiliáre ya ba euros oyo ebimisamaki na tango ya mibeko ya COVID?
Iyo. Nakoki koloba kaka likambo moko: babomaki mama na ngai mpo na mbongo.
Nazali sûr na yango. Tango azalaki na lopitalo, nayebi te soki azalaki na COVID to te, basalaki ye teste te.
Ntango mama na ngai akufaki mpe namonaki nkisi oyo bapesaki ye, nakamwaki makasi.
Mpe libota na ngai mpe. Nini bapesaki yo?
Bapesaki ye nkisi 44. Wow. 44. Mingi mpenza nkisi ya antiviral.
Norvir, Darunavir, Remdesivir. Kasi bayebi te soki bazwaki COVID to te mpo bamekamaki te.
Na lopitalo, na mokolo ya 8 Desɛ́mbɛ, basalelaki mama na ngai ekzamɛ moko ya mabe.
Akufaki na mokolo ya 16 sanza ya zomi na mibale 2020.
Kasi akufaki mpo alingaki kozonga na ndako, mpe batikelaki ye te azonga.
Azalaki na lopitalo ntango nyonso te. Azalaki na lopitalo mikolo zomi na nsambo.
Azalaki na fievre te, azalaki kopema malamu, tokanisi ezalaki lokola crise ya kobanga makasi mpo atalaka televizyo mingi.
Atalaki televizyo, ba media nyonso, mpe nakanisi abangaki mpe akomaki na panique. Nakanisi te
ete asengelaki kokende na lopitalo mpo na yango.
Mama na ngai azalaki molakisi ya mathématique na boumeli ya mibu 50 mpe azalaki moto ya kolongono
malamu, na makanisi mpe na nzoto azalaki makasi mpenza.
Mpe na lopitalo, bapesaki mama na ngai nkisi. Bapesaki ye diazepam, phenobarbital, Xanax,
mpe bapesaki ye neuroleptique: haloperidol.
Mokolo na mokolo na ngonga ya zomi ya ntongo mpe ya zomi ya butu, bazalaki kopesa ye yango na kati ya cocktail.
30 Haloperidol, diazepam, phenobarbital, to Xanax.
Kasi oyo ezalaki mpo na COVID, esika moto akoki kopema te. Mpo na nini bapesaki ye nkisi ya kolalisa?
Bongo mama na yo azalaki na nzoto kolongono, akendeki na lopitalo, mpe sima ya mikolo 17 akufi?
Iyo. Babomaki ye mpo alingaki kozonga na ndako.
Saturation ya oxygène na ye ezalaki 92%. Tension na ye ezalaki malamu.
Mbɛbu na ye ezalaki malamu. Mpe akokaki kotɛlɛma na mbeto.
Mpe alobaki, "Nalingi nkisi te, nalingi eloko moko te, nalingi kaka kozonga na ndako."
Monganga alobaki, "Tósala ye intubation." Mpe basalaki ye intubation na fentanyl, midazolam, bapesaki ye Listanon
mpo na intubation, mpe na kati ya miniti mibale akufaki.
Mpe na sima osalaki bolukiluki na yango, ɛɛ, mpe omonaki bansango oyo nyonso.
Ndenge nini oyebaki yango? Babimisaki ebembe.
Mbula misato sima akufaki. Procureur alobaki, malamu...
Bongo, basalaki autopsie? Iyo, mpo na komona ba résultats ya toxicologie.
Ntango namonaki nkisi nyonso oyo bapesaki mama na ngai na mokanda, nazalaki komituna, mpo na nini?
Mpo mama na ngai azalaki malamu, azalaki na nzoto kolongono mpe mobange.
Mpe tozali na bilembeteli, po basalaki mama na ngai baekzame na lopitalo.
Na mokolo ya liboso, nyonso ezalaki malamu. Azalaki na eloko te. Ata eloko moko te.
Mpe na sima balobaki ete mama na ngai azalaki kokoka kopema te. Okay. Azali kokoka kopema te.
Kasi bapesaki ye Xanax. Mpo na nini? Diazepam. Mpo na nini?
Bapesaki ye midazolam. Phenobarbital. Ndenge nini, bankisi mingi ya kolalisa mpo na nini?
Mama na ngai azalaki kobenga ngai telefone mokolo na mokolo.
Mpe azalaki kaka kosenga ngai: Mema ngai na ndako, mema ngai na ndako, nasengi yo, mema ngai na ndako uta awa.
Moto moko te azali kobatela biso. Bapesaka biso nkisi kaka, sima na yango totikali biso moko awa.
Bakangaka porte na lopitalo mpe bayaka kaka kopesa ngai nkisi na ngai.
Mpe nabengaki monganga mpe nayebisaki ye ete nalingaki komema mama na ngai elongo na ngai to bámema ye na
lopitalo mosusu, mpo alobaki ete makambo oyo ezalaki kosalema na lopitalo ezalaki malamu te.
Mpe bapesaki ngai mama na ngai te.
Oh, bongo bapesaki yo nzela te ya kokamata bango?
Te, bazalaki kaka koloba ete azalaki positif, azalaki positif.
Mpe nayebisaki bango ete nalingi komona teste, teste ezali wapi?
Bamonisaki ngai teste ya Covid te. Mpe sima akufaki, batikelaki biso nzela te ya komona ye.
Batiaki ye na saki ya ebembe ya moindo, na kati ya basaki mibale: ya liboso ezalaki ya mpembe mpe ya mibale ezalaki ya moindo.
Tomonaki yango ntango bazalaki kobimisa ebembe, mpe azalaki kaka na ba couches.
Lokola batiaki ye na saki ya moindo elongo na ba couches mpe basukoli ye te, azalaki na makila na elongi.
Bapesaki biso nzela te ya koyeba mama na ngai.
Na boumeli ya mibu misato, toyebaki te soki ezalaki mama na ngai to te, mpo balobaki ete soki
bolakisi ebembe, soki bofungoli saki ( Covid ekobima...)
Te, te. - Kasi balobaki ete bapolisi bakokanga biso mpo ezali mbeba. Kasi namonaki te soki mama na ngai azalaki kuna.
Balingaki te namona ye sima akufaki.
Mpe lokola tozali kolobela likambo oyo ya mbeba, ete bapesaki ye bilangwiseli oyo nyonso: olobaki na ngai ete
mombongo moko monene ezalaki kosalema na Romania mobimba. Ezalaki mombongo ya ndenge nini?
Na Arad, na lopitalo ya Arad, ezalaki miliár mibale ya ba euros.
Milliards mibale na lopitalo moko. Mbongo boni na mboka mobimba?
Pene na 350 milliards na Roumanie. Wow!
Iyo, tozali na bilembeteli ya yango. Ba lopitalo esombaki biloko. C-cap ezali nkombo ya site internet
esika ba lopitalo esombaka biloko na bango ya monganga.
Bongo otalaki mbongo boni bazwaki na tango wana. Infirmière moko ayebisaki ngai ete mbeto ezalaki zomi na mibale na lopitalo
oyo, na esika oyo, mpe balobaki ete mama na ngai azwaki bokono.
Okay, azalaki na infection? Iyo.
To balobaki na yo ete azalaki na infection? Te, balobaki yango te. Namonaki yango sima na
mokanda, polele, mpe namitunaki: mpo na nini?
Ah, azwaki infection na lopitalo. Iyo. Mpo na nini? Mpo mama na ngai alataki maske moko na moto mosusu ya bokono.
Bósangisaki maske. Iyo.
Balongolaki bamaske ya bakufi mpe bapesaki yango na bato ya maladi mosusu.
Bongo solo solo, bobungisaki miliárde mibale, kasi bokabolaki kaka ba maske?
Iyo. Mpe bazalaki na bisaleli ata moko ya moboko te mpo na kopɛtola bampota. Bazalaki ata na
masanga ya monganga te mpo na koboma mikrobe.
Yango ezali lokola olingi kotika bato bakufa.
Iyo, mpo tango namonaki ete bazalaki na ba maske te na eteni wana ya lopitalo, namitunaki mpo na nini. Babimisaki mbongo ebele.
Nakendeki na C-Cap na ntango ya malamu koleka, mpe makambo namonaki kuna ekamwisaki ngai.
Maske ezali wapi? Bazali kosomba biloko ebele. Basili kobimisa bamiliare.
Bamilio na bamilio ya mbongo ebimisamaki, kasi biloko wana ya mosala mpe ya lisalisi ekomaki mpenza te na ba lopitalo.
Kaka midazolam na fentanyl.
Nandimi ete mingi ya nkisi oyo basalelaka mpo na kosalisa bato eutaki na ba entrepôt ya ba kompani ya minene ya nkisi.
Mpe ezalaki ntango malamu ya koteka yango mpe kolongola yango mpo na babɛli.
Mpo ete babɛli oyo bakufi, mpe na Roumanie, ezali possible te kosala autopsie mpo na koyeba nini ebomaki bato oyo.
Bongo okoki kopesa bakoni oyo nkisi mpe lisalisi ebele, kasi moto moko te akoki komonisa ete
yango esalemaki mpenza, mpo ekoki kondimama te.
Ezalaki lolenge ya kobimisa mbongo, mpe moto moko te akoki komonisa yango.
Bongo, 350 milliards oyo emonisani polele esalisaki bato ya maladi te. Mbongo yango ekendeki wapi?
Ngai nalobi emonani polele ete ezalaki likambo ya mabe, mpo bazalaki kaka kosala ba traitements wana
moko, kopesa nkisi wana moko, mpe bato bazalaki kokufa.
Malamu, moto moko akufi, bato mibale bakufi, soki bato bazali kaka kokufa sima ya pɔsɔ moko, esengeli eloko moko ebongwana.
Iyo, esengeli kobongwana... Kaka bongo! Omoni, nkisi oyo ezali malamu te mpo na kosalisa COVID, ezali malamu te mpo na bato.
Kasi bakobaki kaka kozanga kobanga mpe bapesaki lisusu ebele koleka. Mpe yango ezalaki likambo ya kobangisa mingi mpenza.
Nazalaki kuna mpe namonaki bato bakufaka na kati ya ndambo ya mokolo mpo esengelaki kolongola moto moko na mbeto mpo na
kozwa moto mosusu mpe kopesa ye nkisi. Ezalaki kokoba kaka boye.
Mpo na koboma oyo elandi. Ya solo, ezalaki masini mpo na koboma bato mpe kopesa bango nkisi.
Iyo, mpe babɛli bafutaki mpo na kozwa mbeto na lopitalo.
Iyo, likambo mosusu ezali: balobaki ete kokende kotala lopitalo ya Arad Gradiste ezalaki libaku kaka moko ya kobika
na bomoi, mpe bato ebele bafutaki mpo na kokende kuna kozanga koyeba ete ezalaki "esika ya koboma bato".
Bato bafutaki mpo na kokende kuna! Mpe sima ya mikolo moke, mbala mosusu 3, to 5 koleka te, bakufaki.
Bato mosusu babundaki koleka basusu, kasi bakufaki.
Basalaki bolukiluki to analyse moko te. Kaka makambo ya momeseno, eloko moko te. Kasi
bazalaki ntango nyonso kopesa ye nkisi, kaka nkisi.
Batié maske na elongi na bango.
Kasi mokakatano ezalaki te ete esalaki malamu te. Kasi mokakatano ezalaki nde ete basali ya
lopitalo bayebaki te ndenge nini basalelaka yango.
Mpe na makambo ebele oyo namonaki, batiyaka maske na moto ya maladi, mpe sima na yango moto ya maladi akokaki lisusu kopema
te, bongo bakufisaki ye mpema na maske to na esaleli oyo ya sika.
Mpe lokola balingaki te kotikala na maske na bilongi na bango, bapesamaki nkisi.
Bato boni bakufaki na Roumanie na eleko oyo? Pene na bato nkama mitano bakufaki kaka na
departema moko na sanza oyo. Kasi na Roumanie...
Kaka na lopitalo oyo, na esika moko ya bapɛngwi, bato 500? Iyo. Kaka bato misato nde bakimaki. Ngai nazali moko na bango!
Mpe na mboka Romania mobimba, bato 68 000 bakufaki na Covid.
Nayebi malamu te nini esalemaki kuna mpe nkisi nini to lisalisi nini bato bazwaki.
Na boumeli ya pandemi, bato 1 860 bakufaki na esalelo oyo ya lopitalo na Arad. Te, ezalaki na bisalelo
misato. Mpe bato 700 bakufaki kaka na esalelo oyo.
Kaka na salle oyo ya bamalati 12. Wow, bato 700. Na eleko nini? 2020–2023
Bato ebele bakufaki na eleko oyo na sanza ya zomi na moko mpe ya zomi na mibale 2020. Liboso ya 2021, kaka basanza mibale.
Masque ya oxygène ezalaki mabe. Mama na ngai azalaki kobenga ngai mokolo na mokolo mpe koyebisa ngai ete azalaki kokoka
kopema te na masque yango. Yango ezali malamu te mpo na ngai.
Nakoki kopema malamu koleka soki maske ezali te. Mpo na nini bazali kotia yango na ngai?
Namonisaki monganga ete saturation ya oxygène ezalaki mabe koleka na masque ya oxygène koleka kozanga yango.
Soki nazali na masque te, nazalaki na soki 95 kino 97, kasi soki nazali na masque, elingi koloba masque
ya oxygène, niveau na ngai ya oxygène ekitaki kino 91.
Na masque ya oxygène, boye?!
Iyo, ezalaki oxygène TE. Nayebi te ezalaki nini. Kasi oxygène wana ebomaki bato. Nalobi solo.
Mobali moko alalaki pene na ngai. Nayebi malamu te mbula na ye boni. Akokaki koningana mpe
bakangaki ye, maboko na makolo na ye bikangami.
Basiaki ye na mbeto?... Iyo, mpe sima ya mikolo misato, ba infirmiers mosusu bayaki kotala nini ekómelaki ye.
Mpe moko na bango alongolaki masque na elongi na ye. Ezalaki masque monene oyo ezipaki elongi na ye mobimba (CPAP).
Ezipeli oyo ezipaki zolo mpe mbembo na ye. Ezalaki kobangisa komona moto wana lokola ekelestole.
Ozalaki komona mokuwa ya zolo na ye, mpe mobali azalaki koganga ntango nyonso! Okoki kokanisa te ndenge nini
mongongo na ye ezalaki, mpe moto moko te ayaki kotala ye (basali moko te), ata moto moko te!
Nalingi kobakisa eloko moko: tango moto akufaki, bato nyonso basepelaki. Basali ya lopitalo basepelaki.
Nakanisi bazwi mbongo mpo bazalaki na esengo: Yay, moto mosusu akufi, ee!
Okanisi nani na nivo ya likolo nde alingaki likambo oyo? Mpo emonani polele ete likambo
oyo esalemaki na Romania mobimba, boye te?
Ezali protocole ya OMS . Yango nde protocole. Protocole elandamaki, mpe yango wana bato
bakufaki, mpo mboka na biso elandaki protocole.
Mpe etinda mosusu ewutaki epai ya jenerale ya basoda, lokola tozalaki na "etat d'urgence".
Bato nyonso bayebaki ete esengelaki koloba eloko moko te na kotɛmɛla yango, mpo ezalaki
mobeko oyo ewutaki likolo mpenza mpe na guvɛnɛmá.
Iyo, ewuti na leta, Mpo na kobatela ndingisa na ye ya kosala mosala ya monganga, esengelaki
kolanda mpe kosalela protocole na bosikisiki.
Mbongo nyonso yango euti wapi, mpo na nini mbongo ezalaki ebele boye na papie?
Mbongo oyo bazwaki ezalaki mbala mibale to mbala misato koleka motango oyo esengelaki. Mpo soki oluki na
Google, na ndakisa, soki nalingi kosomba CT scanner...
Na ndakisa, bakokaki kokoma na facture ete mbeto ezali £6,000, kasi mbeto yango moko esombamaki
kaka na £1,000. Boye nde likambo esalemaki pene pene.
Bongo na babuku...
Bafournisseurs nyonso, bafournisseurs nyonso, bango nyonso basalaki yango, bafournisseurs ya bambeto nyonso (na
ndakisa), ezalaki eleko oyo okokaki kozwa mbongo ebele – kokoma mozwi noki soki ozalaki kosala na secteur oyo.
Na tango ya pandemi, namonaki na Arad ete na kati ya sanza mibale, ba farmasi ezalaki
kobima lokola matiti ya mabe: Farmasi Dr. Max.
Farmasi ya Dr. Max efungwamaki na balabala nyonso na Arad, bisika nyonso! Namitunaki: Ba farmasi ebele boye mpe
Dr. Max bautaki wapi na kati ya basanza mibale mpamba?
Lokola ba champignon oyo ebimaka sima ya mbula... baparmasi ebele ebimaki na mbala moko.
Iyo. Kasi namoni yango likambo ya kosepelisa mpenza – mpe nalingi kolandela maloba na yo mwa moke lisusu:
Mbongo oyo bakomaki lokola ntalo ya mbeto, to mbongo motoba koleka oyo esengelaki mpenza, bakomaki yango, mpe
na suka ata mbeto ya sika ezali te. Yango ezali lokola...
Nazalaki na lopitalo ntango moto moko ya biro ya leta ayaki kotala bambeto ya sika oyo basombaki, mpe
nazalaki kolala na moko ya bambeto yango ya sika.
Mbeto oyo ya sika esalemaki na plastiki. Esengelaki kozala mbeto oyo ekosalisa bakoni bábongola ezaleli mpe bámitambwisa...
Mbeto ya ntina. .. Iyo, mpo soki babɛli batikali na mbeto ntango molai, ekoki kopesa pneumonia. Esengeli nzoto eningana.
Kaka bongo. Kasi babeto oyo eninganaki te! Etikali kaka esika moko, eninganaki te. Babeto etikali kaka na esika na yango ya
nse, na esika oyo eninganaka te. Yango ezalaki mabe mingi mpenza.
Mpe tango moto ya misala ya Leta ayaki, nalobaki, "Soki okondima, balola ngai mbeto oyo. Nakoki te kolala na mbeto oyo."
Mpe nayokaki: "Mbeto oyo esombamaki na 6,000 euros! Nini boye ya pamba bosombi awa!?" To eloko moko ya ndenge wana...
"Soki okondima, balola mbeto," elobaki (mokambi ya Ministère) na mobali. Mpe na etuka, mwa
ba contrats esalemaki na mbongo oyo ya Eropa.
Kasi ba infirmiers ya Roumanie oyo bautaka na etuka oyo balingi te kosala na lopitalo oyo mpo bayebi ete mokakatano ezali kuna.
Mpe bato ebele bayaka mpo na mbongo, lokola tolobaka na Roumanie, na nzela ya boyokani ya mbongo. Soki olingi kosala
mosala ya infirmier na ba lopitalo na biso, ezali na tina te kozala na ba diplome, spécialisation to expérience.
Pesa ngai kaka 5000 euros (mbongo ya kanyaka) mpe lobi okozala infirmière kitoko na lopitalo na Roumanie.
Mpe yango nde esalemaki na ngai kuna. Boyoka, nazalaki na chance te – basalelaki ngai ba
expériences – bazalaki komeka koluka misisa na ngai.
Bamekaki koluka misisa na yo? Kaka bongo. Mpe bamekaki pene ya miniti mitano. Infirmière moko asimbaki
loboko na ngai mpe mosusu azwaki mabulu na loboko na ngai.
Bakokaki te komona yango — bayebi te ndenge ya komona mosisa ya makila. Iyo, iyo, solo mpenza.
Mpo bazali na expérience te. Ezalaki ndenge moko mpo na moto nyonso. Basi oyo bazali na expérience te. Solo.
Ezali mabe mingi. Kasi nakanisi... nakanisi ete mbongo mingi ekotaka na nzela ya basalaire to na banzela mosusu.
Mpe ezali na momeseno mosusu ya mabe na Roumanie. Esengeli kopesa ba infirmiers kanyaka –
kopesa bango mbongo, kopesa monganga mbongo...
Soki opesi bango mbongo te, bakopɛtɔla yo te. Bakopesa yo eloko ya kolia te! Mama na ngai azalaki na eloko ya kolia te.
Nalalaki kuna mokolo mobimba, natondi na nyɛi, mpo nakokaki koningana te – mabɔkɔ na makolo na ngai bakangaki yango makasi.
Bakangaki yo na mbeto. Kaka bongo, mpo infirmière azwaki lifuti te. Oh, moninga.
Iyo. Ezalaki mpasi mpo na ngai kopesa mbongo mpo nazalaki (na misala ebele). ... Kasi wana ezali... Mentalité. Mentalité, ɛɛ.
Moto moko te alingi ete masini oyo emonana. Mpe ntina mosusu ezali ete moto nyonso oyo ayokaka likambo yango abangaka mpe
alobaka, "Nalingi te koyoka oyo, nalingi te komona oyo, mpe nalingi te kokota na kati na
yango." Ndakisa ya malamu mpenza ezali sambisambisi.
Nazali na likambo na tribinale mpe na boumeli ya mibu minei, babongoli procureur mbala motoba, yango wana likambo etamboli te.
Basalaki biloko ebele na lokuta. Mikanda nyonso ya mama na ngai ezali ya lokuta. X-ray, analyse, X-ray ya ntolo.
Nakoki kolakisa yo ndenge basalelaki mama na ngai. Nakoki kolakisa yango na procureur.
Nazali na bilembetele ebele. Kasi etali bango te.
Procureur alingi kondima bilembetele te.
Bazali kokitisa procureur ya Leta. Yango euti likolo.
Na ngai moko, matondi mingi mpo na interview oyo ya kitoko, matondi mpo na kozala awa.
Na bokundoli ya Marian mpe bato nyonso mosusu oyo bakufaki na coronavirus.
Panzá mokanda oyo ya istware. Pɛkisa mbeba mosusu likolo ya bato.