Kei te waihanga tēnei ture te Uniana o Europi, e tuku ana i ngā akiaki ki ngā hōhipera, ā, e kī ana ka whiwhi rātou i te nui o te
moni mēnā ka taea e rātou te whakaatu i te nui o ngā mate. Ko te nui ake o ngā mate (kua
pūrongo), ko te nui ake o te moni ka whiwhi rātou.
Ā, kei te whakaputa tūturu ngā hōhipera i ēnei mate mā ngā kaupapa here mate...
Ka kite au i ngā tūpāpaku i reira i mua i ōku whatu... i te ata, ko ngā tūpāpaku katoa i roto i ngā pēke pango i te koridō...
Kei te kite au ināianei i mua i ōku whatu... Kua tupu, he tino pōrangi! He tokomaha ngā tāngata kua mate.
He tino tūturu te hara ki te tangata. I tupu i konei, ā, nō reira kua tae te wā kia tirotiro! Kua tae te
wā kia whakatau! Kua tae te wā kia whakatakoto hara!
He tika ā mātou ki te tiaki i ā mātou oranga me tō mātou hapori.
Kei te tino harikoa mātou ki te mihi mai ki tētahi manuhiri motuhake i tēnei rā, ko Maria Vasii nō Romania.
He rōia ia, ā, ko ia tonu te rōia o Călin Georgescu, tētahi o ngā kaitono perehitini o nāianei.
Kua tino whai wāhi ia ki te whakaatu i ngā hara o te COVID i te wā o te COVID, otirā ngā
aratohu rongoā patu me ngā rerenga moni e pā ana.
E te Rangatira Vasii, tēnā koe mō tō tae mai ki a mātou!
Ngā mihi mō te tono.
Kei te whai wāhi koe ināianei ki tētahi raupapa uiuitanga.
He aha ngā rangahau e haere tonu ana i tēnei wā?
Ka taea e koe te hoatu ki a mātou he tirohanga poto mō tēnei?
I tīmata mātou i te uiuitanga tuatahi ki te Kōti ā-ao mō te Tika i The Hague, ā, i tīmata hoki i te
uiuitanga tuarua ki te Tari Kaiwhakawā Tūmatanui i Vienna.
Nō te mea i Vienna, ko te kaiwhakawā tūmatanui te kawenga mō ngā take e pā ana ki te tangata
matua kua whakapae i roto i tēnei aratohu whiu mate.
Aue. Ko wai tērā tangata, mēnā ka taea e au te pātai?
Ki te pātai mō te mate urutā, e whakapono ana mātou kei runga i te kaimahi rangatira e
mahi ana i te Komihana o Europi te kawenga.
Nā tēnei komihana i waihanga te tūāpapa ture hei whakaae i te mate i runga i te "aratohu mate", ā, mā tēnei
whakamārama, kua puta hoki he tinihanga nui rawa atu.
Hei tauira, i whakarato ngā pūtea o Europi mō te āhuatanga ohotata i runga i ngā ture motuhake mō te mate urutā.
Aue. I kōrero koe mō te Komihana o Europi me tōna whai wāhi ki ēnei mea katoa.
Ā, e hiahia ana ahau ki te pātai mēnā, i te tīmatanga tonu, ahakoa i mua i te tīmatanga o te mate urutā, i whai wāhi ngā
kamupene tohutohu ki tēnei? I kōrero mai koe ki ahau mō tēnei.
Ā, e hiahia ana ahau ki te pātai ki a koe he aha te tūranga i whai ai ēnei kamupene tohutohu
i te whakahohe i tēnei pūnaha mate urutā katoa.
E mōhio ana au he take māharahara tēnei, ā, he tino uaua ki ahau te whakapae i tēnei.
Engari kei a au tērā tika nā te mea kei a au ngā taunakitanga.
Ko tērā te tikanga ka taea e au te whakaatu ki a koe. Ā, ka whakaatu ahau i ēnei taunakitanga.
I mua i te mate urutā, arā, i mua i Aperira 2020, i tono te Komihana o Europi i tētahi kamupene arotake, he
kamupene arotake nō Ōtiria, kia whakarato ratonga tohutohu.
Ā muri i tēnei uiui, i tuhi te Komihana o Europi i tētahi ture i takahi i ngā ture o Europi e whakahaere ana i te hoko tūmatanui.
Ā, e kī ana ahau he tino pakarutanga painga tō tēnei kamupene, arā, te tari tohutohu, i taku whakaaro.
He aha? Nō te mea i tuhi rātou i tēnei ture mō te Komihana o Europi.
I te wā o te mate urutā, i tuku hoki tēnei kamupene i ngā ratonga tohutohu ki ngā kamupene rongoā.
Ahakoa i te wāhanga whakamutunga o te mate urutā, ko te kamupene tonu i whakaputa i te pūrongo
whakamutunga mō te āhua o ēnei kamupene rongoā.
Ā, e kī ana tēnei pūrongo: "I mahia tika ngā mea katoa."
Kāore he mea hei whakahe i te huarahi i whakamahia ai e rātou ngā moni nunui mō tēnei kaupapa i te wā o te mate urutā.
Heoi, e ai ki ngā taunakitanga kei a mātou, he tino rerekē rawa atu te āhuatanga.
I tēnei wā o te mate urutā, i tuku noa iho ki ngā kamupene rongoā ngā tikanga pokanoa hei whiwhi moni.
Ā, i runga i āku taunakitanga, ka taea e au te kī atu ki a koe he tauira pakihi noa iho hei whiwhi moni.
Ina kī ana koe e āwhina ana ēnei kamupene tohutohu ki te Komihana o Europi, ki te Uniana o Europi rānei i te
tuhi ture, i tehea wā i tīmata ai rātou ki te mahi ngātahi mō tēnei take mate urutā katoa?
E kitea ana i ngā tuhinga o te mutunga o te tau 2019, ka taea e au te whakaatu, i whai wāhi rātou ki te tuhi ture mō te Komihana
o Europi, ā, i whakamahia hoki e rātou tēnei mātāpono ture i ā rātou mahi i te wā o te mate urutā. Nā te mea i
waihanga rātou i ngā ture. I waihanga rātou i ngā ture ā-ture; i waihanga rātou i ngā ture i aukati i te tukanga.
Ā, he kaitohutohu hoki rātou mō ngā kamupene rongoā.
E ai ki ngā tikanga ture, kāore e taea tēnei nā te mea he tautohetohe nui o ngā painga.
Ā, ka tirohia e ngā kaiwhakawā tēnei i runga i ngā taunakitanga, e whakapono ana au ko te whakatau ka rite
ki tāku e kī nei ki a koe: arā, kāore he mea i ture.
Āe. I pēhea rā tēnei ture i tukuna e te Uniana o Europi i Aperira i takahi ai i ngā ture?
Rānei, he aha te momo āhuatanga i waihangatia e ia?
Ka whakaatu hoki au i te Pukapuka Mana o te Uniana o Europi me te ture hou kua whakamanahia e ia.
E whakamārama ana tēnei tuhinga i ngā ture mō ngā whenua o Europi, e āhei ai rātou ki te whakatā i te
tukanga utu pūtea ohotata. (Ka taea ināianei te whiwhi pūtea ohotata mēnā he tokomaha ngā mate.)
Ko te tikanga, i runga i te maha o ngā mate, ka whiwhi moni pea te kamupene.
Kāore e whakapono! Kāore e taea e koe te muru hara, te wareware rānei, nā te mea he tino hē te tuku i tēnei
hononga whakatenatena e hono ana i ngā mate me te moni.
I runga i āku kitenga, ka taea e au te kī atu ki a koe he āhua ture ēnei tikanga ture pōrangi i whakatinanahia e te Komihana o
Europi me ētahi whenua takitahi hei ture ā-roto, ā, nā rātou i waihanga he huarahi ture kia taea ai te whakaoti i tētahi
kirimana tūturu ki te kamupene, kia whiwhi moni nui rawa atu.
Ā, kei te kōrero mātou mō ngā rau miriona euro mō ia kirimana, nā te mea i pūrongo te hōhipera i ngā mate maha i te rā i mua.
Ā, e ai ki āku kitenga, me pūrongo noa e ngā tākuta me ngā nēhi ngā mate, kaua rā ki ngā
tāngata i taea te wehe i te hōhipera i te hauora pai.
Ā, koia nei te take kua whakawhiwhia te kaihaina tūmatanui ināianei ki tētahi mahi tino, tino hira, arā, te tirotiro me pēhea
i whakaute ai ngā tākuta me ngā nēhi i te waehere whakahaere ngāio hauora, me pēhea hoki i whakamahia ai e rātou ngā aratohu.
Ā, e ai ki āku kitenga, i whāia tēnei tohutohu kia whakamate, ehara i te whakahoki i te hauora.
Ae, ka matapakihia e mātou te tohutohu ākuanei.
Engari, hei whakarāpopoto noa iho: i tētahi wā i te tau 2019, i te mutunga o taua tau, i tono
te Uniana o Europi i tētahi kamupene tohutohu.
Kua waihangatia e rātou tētahi mahere hei akiaki i ngā hōhipera kia whiwhi pūtea nui mēnā ka
taea e rātou te whakaatu i te nui o ngā mate, arā.
Ko te nui ake o ngā mate, ko te nui ake o te moni i whiwhi ai rātou. Koinei taku i mārama ai. Āe.
Nā te Komihana o Europi, te Uniana o Europi rānei, i huri tēnei hei ture, i whakaputaina i Aperira 2020, ā,
me whakauru e ngā whenua katoa o te Uniana o Europi tēnei ture ki ā rātou ake ture ā-motu.
Nā reira i whakatūria tēnei pūnaha katoa: 'whakaatuhia mai ngā tūpāpaku, ā, ka hoatu e au he moni ki a koe'.
Mō ngā pūtea kua tohua, e ai ki a koe he rau miriona: nā te Uniana o Europi rānei i whakarato ēnei
moni, nō hea rānei ngā moni i haere ki ngā hōhipera?
Ina i kī rātou, 'E hoa, titiro, he tokomaha aku tāngata mate.' Nō hea te moni mō ngā
hōhipera? Nā wai i hoatu te moni? E mōhio ana koe?
Ki taku mōhio, kua tohua e te Komiti Tahua o te Uniana o Europi he neke atu i te whā rau piriona euro mō tēnei take.
Engari, i reira anō hoki he maha atu ngā puna pūtea i te taumata ā-ao.
Ā, kāore e kore, ka taea e tēnei te mea pai mēnā ka kohi te hapori i tētahi moni nui rawa hei tiaki i te ora.
Engari, pērā i tāu e kite ai, , mēnā ka tirotiro koe i ngā taunakitanga, ka rere tēnei moni ki ngā kamupene rongoā.
Ā, mō ērā atu tāngata kino i uru ki tēnei whakamātautau, engari ehara i te mea mō ngā tāngata (mate). Nā runga i ā mātou
taunakitanga, i taea e rātou, hei tauira, te tiki atu i te rua piriona euro neke atu mō tētahi tāone iti i te hōhipera o Arad .
Ka taea e au te kī atu ki a koe i mahia tēnei mō te tata ki te 500 tāngata i te hōhipera, engari mō te toru anake i ora.
Toru i roto i te 500 tāngata i ora?
Āe! Nō reira ka taea e tātou te tāpiri katoa, ka kite tātou i uru atu ngā tāngata e rua piriona, ā, tokotoru anake i ora.
Ko tētahi o ngā kairauora ko taku kiritaki, a Mr K., ā, kua riro i a koutou tana taunakitanga: i ora noa ia nā te
mea i whakamātau ia, ā, i taea e ia te wehe i te hōhipera me te kore whakaaetanga a ngā tākuta.
Koia te take i ora ai ia. Engari kua pau tōna manawanui, nā te mea kua whakangaromia tōna hauora e ngā aratohu.
Ā, pērā i ahau, ka taea e koe te rangahau i ngā taunakitanga, ka taea e te kaiwhakawā te tirotiro i ēnei, ā, ka
taea e ngā tohunga te kī mēnā i taea te whakamahi pai ake i tēnei moni i tōna whakamahinga.
Hei whakamārama noa i te nui o te moni i puta mai i te Uniana o Europi: i kī koe he 400 miriona.
Āe. Ki taku whakaaro, e kī ana koe i ngā piriona. Āe, ngā piriona – ngā piriona!
He nui rawa atu tēnei moni! Ā, ko tēnei hōhipera anake e whiwhi ana i te rua piriona kia whakaora i ngā tāngata, āhua nei, engari
— ā, ināianei ka kōrero tātou mō te āhua i whakahaeretia ai ngā tāngata ki ngā moni i hoatu ki te hōhipera... I mea koe
kāore he turanga ngā aratohu rongoā a te WHO, ā, i whai wāhi ki ngā mate. Ka taea e koe te whakamārama atu i tērā?
He taunakitanga āku. E māngai ana ahau i ngā whānau e toru i tēnei whakamātautau.
Kua ngaro tētahi tangata aroha i ia o ēnei whānau nā ēnei aratohu rongoā, ā, kua kohia e au he mātauranga rongoā.
Kei a au ngā pūrongo a ngā tohunga hei whakamahi. Ā, e whakamārama ana ēnei pūrongo ki a mātou mō te
pūnaha i ārahi ki te tautuhi i te take o te mate.
Aue! Nō reira, i te wā e kōrero ana mātou mō ngā aratohu rongoā mate, he aha ngā rongoā i whiwhi ai ngā tāngata i reira?
Arā, i hoatu rānei ki a rātou he rongoā i tino āwhina i a rātou? He aha rānei i whakamahia i reira?
He nui ake i tēnei maimoatanga! Nā te mea i whakaahuatia ngā tākuta me ngā nēhi hei toa mā mātou i
ngā pāpāho, ā, tērā pea i ngā wā maha he toa rātou.
Engari i ngā take o aku kiritaki, he āhuatanga rerekē: i mau rātou ki te hōhipera ahakoa kāore rātou i te hiahia.
I ia wā, ka tono te tangata ki te whānau kia āwhina, e kī ana, "Tēnā, haere mai ki konei, ehara
tēnei i te hōhipera, he rite ki te whare herehere!"
He uaua! Engari kāore ngā whānau i mārama ki tēnei karanga āwhina. I kōrerotia ki a rātou tērā pea nā
te huaketo, tērā pea rānei nā te kaha o te pāwera.
Engari kua rangahau mātou ināianei. Ā, kei a mātou ngā taunakitanga i pā mai he āhuatanga uaua i te hōhipera.
Aue! Āe, mēnā ka kī koe, i waenga i ngā 500 tāngata i maimoatia i tēnei wāhanga Covid o te hōhipera, e toru anake i ora,
ā, ko rātou ināianei ō kiritaki, ka whakaatu tērā kāore rawa he maimoatanga pai i reira i ngā tau kua pahure!
Āe, kei a mātou hoki ngā uiuitanga ā-roto mō ngā tāngata e toru e amuamu ana.
He kerēme ā-ture ā-tangata anō tā mātou i te kōti, ā, kua toa mātou i taua kerēme i te kōti.
Kei te haere ināianei tētahi uiuitanga ki ngā tākuta me ngā nēhi.
Kua wehe atu i Romania tētahi o ngā tākuta i mahi i te rongoā hē.
E ai ki āku pārongo, i ngana ia ki te oma atu, ā, kei tētahi atu whenua ia ināianei. Kāore mātou e mōhio ko tēhea whenua.
Engari, e tino mārama ana tōna whanonga kei te mōhio ia ki ngā mea e tatari ana ki a ia.
E mōhio ana ia. E mōhio ana ia ka tuhia ki roto i tētahi kōnae ngā mea i tino tupu, ā,
ka puta ngā hua kino rawa atu i ngā whakatau.
Ka taea e koe te hoatu ki a mātou he tirohanga poto mō te take kōti i toa ai koe – he aha te kaupapa o ngā whakahaere?
He take i pā ana ki te rongoā a tākuta i roto i tētahi hōhipera i te take "Serbo".
Ā, e ai ki ngā taunakitanga – nā te mea kei te kōrero mātou mō tētahi kōnae e kī ana i ngā rau whārangi tuhinga, ehara i te
mea ko ā mātou kare ā-roto anake – ā, e ai ki ngā taunakitanga, he tino rite ki te pakanga ngā mea i tupu i te hōhipera.
Pērā i te pakanga kāore he whakaute, kāore he ture, he whawhai noa kia mate.
He pakanga noa iho kia whiwhi tohu i roto i te kōnae a te kamupene rongoā, kia whiwhi ai i
tētahi kirimana tūturu e ai ki ēnei ture pōrangi.
Auē! Āe. I kōrero koe mō ēnei ture pōrangi, ā, mō te tinihanga nui i roto i ngā hoko a te kāwanatanga i te wā o te mate urutā.
He aha rawa i kitea e koe? He aha te tinihanga – i aha ēnei ture?
E ai ki ngā taunakitanga, hei tauira, i whiwhi tētahi kamupene kotahi, kāore ōna kaipupuri hea i
mōhiotia, i te neke atu i te tekau piriona euro!
He kamupene kotahi. He kamupene kotahi! Ka haere ngā moni ki ngā Moutere Cayman, ki Kīpori me
Delaware, kei reira te wāhitau rēhita o tēnei kamupene.
Ā, kāore e whakapono, nā te mea, mēnā ka tirohia e koe ngā tuhinga, kāore i nui te wāhi mō ngā taputapu
rongoā katoa i kīia kua tukuna ki tētahi tāone – ahakoa ka whakakī koe i tētahi tiriti katoa ki a rātou.
Kei te kite au. He tino pōrangi te nui moni kua whakahuatia i roto i ēnei tuhinga.
E kore e taea te kī, e kore hoki e taea te whakahaere i te nui o ngā rauemi ka taea te hoko mō
te utu kua whakarārangihia i roto i ngā tuhinga.
Nō reira, he māmā te whakautu: he mea teka noa iho. Ko te tikanga, kāore he mea tūturu i reira.
Ko tēnei kirimana i noho anake ki runga pepa me roto i tētahi pūkete pēke, kāore he mea kē atu.
Nō reira, i rere tonu ngā moni, engari he nui rawa atu te rahinga o ngā rauemi kāore i te
tūturu, nō reira kāore i… I ngā wā maha, āe.
... I roto i ngā take maha, kāore rātou i noho, kāore rānei i whakahaerehia, kāore rānei i tukuna.
Āe, kua tohaina mai e aku tohunga ō rātou whakaaro ki a mātou. Kei te tuhi, ā, he mana tō rātou ki te whakatau whakamutunga.
Ā, kei ngā ringa o te tari kaiwhakawā tūmatanui ināianei ēnei taunakitanga.
Kei te miharo au he aha i kore ai e tere arotake ngā kaihaina ture i tēnei āhuatanga, nā te mea he painga tēnei
mō rātou, mō te hapori hoki, kia mōhio tika ai he aha ngā mea i tupu i te wā o tēnei mate urutā.
Nō te mea, ka mōhio koe, ka taea e koe te tirotiro anō ā muri ake nei kia kore ai e puta anō tētahi āhuatanga pēnei.
I kōrero koe mō tētahi atu take e pā ana ki a Alliance Healthcare Romania. Ā, i whakawhiwhia e rātou ngā kirimana tūturu.
He pēhea tēnei e hāngai ana ina titiro tātou ki tāu i whakamārama nei?
Ehara tēnei i te mea mō tēnei kamupene anake. E ai ki ā mātou kitenga o nāianei, e 20 pea ngā
kamupene. Ehara i te 100, engari neke atu i te 20.
Rua tekau ngā kamupene?
Kua whiwhi tētahi kamupene i ngā rau mano o ngā ota. Ā, ko te kamupene i whakahuatia e koe, e ai ki ā mātou
pārongo, kua whiwhi i ngā kirimana tūturu neke atu i te 200,000.
Ā, ka hoatu e au ki a koe tētahi tauira kotahi noa, engari ka taea e au te whakaatu ki a koe ngā taipitopito o
tēnei taunakitanga. Ko tētahi o ngā kirimana he 500 miriona euro tōna uara. Kotahi noa iho te kirimana.
Aue, he nui rawa atu tērā! Kotahi anake te kirimana. Ā, he neke atu i te 200,000 ngā kirimana tūturu a te kamupene.
Nō reira, i puta rānei he rerekētanga nui nā taua moni, i whiwhi rānei rātou i te moni nui, kāore rānei i mahi nui, nē rā?
Kāore au e mōhio ana ki ngā taipitopito, engari kei a mātou ngā taunakitanga katoa. Me tētahi kaiwhakawā whai
hinengaro tuwhera anake kia rangahau i ēnei mea katoa.
Āe. Ā, i a koe e kōrero ana mō te rere o te moni ki ngā Moutere Cayman me Delaware, he aha te hononga i waenga i
ēnei hoko rānei, i ēnei kirimana katoa rānei, me te moni ka mutu ki tāwāhi, ā, i hea rā te moni i mutu ai?
He kamupene – e ai ki ā mātou rangahau, he kamupene ā-rohe – kāore kē te kamupene e noho ana nā te mea kua
mutu tana whakaputa. Ā, ināianei kua kitea rātou e whakatū ana i tētahi atu kamupene hou.
Ko tēnei kamupene, Mediplus Exim, he rangatira kotahi tōna; he rangatira kāore i mōhiotia. E ai ki ā mātou
pārongo ā-ture, kāore mātou e mōhio ko wai te rangatira. Heoi, kei Delaware ia, i te United States.
Ā, kua whiwhi tēnei kamupene i te nui rawa, te nui rawa o te moni.
Te moni e rere ana, pēnei i tō mārama, ki ngā Moutere Cayman, ki Kīpori, ki Delaware.
Ā, he tino hiahia taku kia mōhio ko wai kei muri i tēnei kamupene, nā te mea kua hopukina e ia te nuinga o
te kirimana, ā, kua whai hua nui rawa atu ia i Romania.
Kei te kite au. Kua rangahaua kē e koe ko wai kei muri i ētahi o ēnei kamupene?
Kāore aku taunakitanga e ranea ana kia taea e au te hoatu ki a koe he tino mōhio.
Āe mārika, ka taea e au te tuku atu ki a koe kia taea e koe te rangahau i ēnei ā muri
ake nei; ko tēnei kamupene me tēnei hononga.
E mōhio ana au he ingoa nui i kaha mahi i te atamira tōrangapū ā-ao i te wā o te mate urutā.
Aue! Hei whakarāpopoto poto, hei whakarato tirohanga poto rānei, ko te tikanga:
Kei te waihanga tēnei ture te Uniana o Europi, e tuku ana i ngā whakahihiri ki ngā hōhipera, ā, e kī ana ka whiwhi rātou i te nui
o te moni mēnā ka taea e rātou te whakaatu i te nui o ngā mate.
Ko te nui ake o ngā mate e pūrongo ana, ko te nui ake o te rere moni. Ā, kei te waihanga tūturu ngā hōhipera i
ēnei mate mā ngā kawa mate, ā, ka rere tonu te moni, ka rere ki ngā kamupene o tāwāhi i ngā whenua kē.
Āe, he tika.
Mēnā he 500 miriona te uara o tētahi kirimana, ā, he rau mano pea ēnei, ka whiwhi koe i tētahi tirohanga iti ki te
rahi o ēnei rerenga moni. Ehara rānei i te moni a ngā kaiutu tāke, ahakoa mō te Kotahitanga o Europi?
Kua whakaarahia e koe tētahi take matatini. Tūturu, ka whiwhi māramatanga ake tētahi mā te
arotake motuhake i ngā kirimana kua whakaaetia.
Nō reira, kāo, kāore te kāwanatanga e ngaro ana i tēnei moni nui... Nā tēnei kamupene tohutohu, he tino mātanga ki te tohutohu
i tēnei kamupene, e ai ki a rātou, kei a rātou he tiaki, ā, he tiaki ā-ture pea, nō reira kāore rātou e
hiahiatia kia utu tāke ki te kāwanatanga o Romania, ki tētahi atu whenua rānei i whakahaerehia ai rātou.
Aue. I mea koe he kamupene tohutohu tēnei, kāore au e mōhio mēnā e hiahia ana koe ki te whakahua ingoa…
He ingoa ā mātou.
…engari ko te kamupene tohutohu i whakatau i tēnei kaupapa, i āwhina rānei i te Uniana o Europi
me te rāngai rongoā, ā, he wāhanga matua tōna.
Ā, he aha te tūranga i whai ia i te arotake i ēnei tikanga katoa?
I tirohia e ia ēnei? He aha te hua?
He māia taku ki te kī atu ki a koe he tūnga nui tō tēnei kamupene tohutohu, koia te kaitākaro matua i tēnei
kēmu paru hei whiwhi moni, hei waihanga mana paru kei muri i ngā mana ā-ture puta noa i te ao.
Kei te kōrero atu au ki a koe i tēnei nā te mea, i roto i tēnei wairua – te wairua kore pūmau o tēnei tari
tohutohu – i whakaritea katoatia ngā mea katoa, ia hikoinga, i mua tonu i te tīmatanga o te mate urutā.
Ā, i taku kōrero atu ki a koe i tēnei, e mōhio ana hoki au me pēhea rātou e huna ai i ngā mea katoa.
Kua whakanoho rātou i ngā kirimana hira, pērā i ngā kirimana mō ngā werohanga me ngā kirimana mō ngā haumi nui ki te hangarau
rongoā, i raro i te Tuhinga 346 o te Tiriti o Europi. Ā, ko tērā te tūāpapa ture mō ngā pārongo
whakarōpūhia, arā, ngā pārongo e pā ana ki ngā rautaki hōia.
Arā, mēnā ka kī rātou nō tētahi puna koiora te huaketo, ka pātai atu au ki a koe: "He aha koe i whakanoho ai i te
korona huaketo ki te taumata kotahi me ngā patu koiora?"
Ā, nā te mea ka whakahaere rātou i ngā tuhinga hira hei take muna, ka ngana rātou ki te huna i ngā mea katoa.
Ko te take, kāore ngā kairīpoata me ngā kaiwhakawā matua e whai mana ki te rangahau, ki te kimi i ngā mea i
tino tupu i tēnei horopaki, nā te mea kāore rātou e whai wāhi ki ngā raraunga tūturu.
Engari ko te mea i puta ināianei i te taumata ā-ao, arā, ko te whakatuwheratanga o ngā puna mōhiohio huna i raro i te kaupapa a
Kash Patel, te kaiwhakahaere o te FBI; ā, e whakapono ana au ka kite tātou i roto i te wā poto
he aha tūturu i tupu i te wā o tēnei mate urutā.
Ā, i a koe e kī ana kei te whai wāhi te ope taua ki ēnei mea katoa, he tauira āu? Me pēhea rā i whai wāhi ai a
Romania ki tēnei āhuatanga urutā katoa i te taumata ope taua?
Āe. Ehara i Romania anake. I ngā whenua katoa o te ao, hei tauira, ko ngā kirimana tino hira, arā, ko ngā
kirimana mō ngā werohanga, e pā ana ki ēnei tikanga ture huna.
Huna hōia.
Āe, he mea huna tauā. Āe.
Aue. He tino whakamīharo tērā. Ā, ina titiro koe ki a ia ināianei, ko te tukanga katoa kua
whakamārama koe. Me pēhea koe e whakarapopototia ai i ōu ake kupu kia mārama ai tētahi tangata noa?
Kei te tino, tino harikoa ahau kua tae koe, hei kairīpoata, ki te tuku i ōu pūkenga, ā, kei te āwhina hoki koe i ngā kaiwhakawā mā
ēnei mōhiotanga kia tino mārama ai tēnei āhuatanga whakamīharo.
Ā, me tēnei āhua hou me tēnei kare ā-roto hou mō te hunga tangata i mua i tēnei āhuatanga o
te mate urutā, he tino tiketike aku tūmanako.
Kua tae te wā kia matapaki pono tūturu tātou i ngā take!
Nō te mea koia anake te huarahi hei tiaki i te ora. Ka taea e mātou te tiaki i ā mātou tamariki, i tō tātou hapori.
Mēnā ka kōwhiri koe kia noho puku, ka ngaro katoa! Ki te kore tō tautoko, kāore te kaiwhakawā whakapae e whai māia,
e whai tautoko hoki kia whakaatu i ngā kōrero pono ki te iwi, kia whakamārama hoki i āna whakatau.
E mōhio ana au kua tīmata ināianei te uiuitanga tuatahi mō te wā o te mate urutā i mua i te Kōti Ture o Europi.
Kua tukuna hoki e te Kōti Ā-ao mō ngā Hara i The Hague tētahi whakataunga tuatahi e whakaata ana i te ao tūturu.
Ā, kei te ngana rātou ki te whakahaere i tēnei uiui i runga i te huarahi pai, whai hua hoki.
E hiahia ana hoki ahau ki te whakamōhio atu ki a koe kei te Kōti Ā-ao mō ngā Hara i The Hague
he rōpū tohunga e mahi ana i Montreal, Kanata.
He neke atu i te kotahi mano ngā tohunga e whakapuaki ana mō te roa o te mate urutā me te takenga mai o te huaketo.
Ā, e tino mōhio ana au, i runga i ēnei taunakitanga, kāore he kōwhiringa a te kaihaina hara, engari me kī te pono,
arā, kia whakapae hara ki te tangata i whakahaere i tēnei pakanga ki te tangata i te wā o te mate urutā.
Āe, he rongo tūmanako tēnei.
Ki taku mōhio, kei a koe anō ētahi uiuitanga, ētahi take rānei e haere tonu ana i The Hague.
Āe.
Ka taea e koe te kōrero mai ki a mātou he paku mō te āhuatanga o nāianei, arā, he aha ngā mea e tupu ana i tēnei wā?
E mōhio ana au kua whakatuwheratia e rātou tētahi take, engari kāore he kōnae. Kāore he kōnae tika — kāore he
uiuitanga tika. Ināianei kei te kohi taunakitanga rātou.
Nā te mea e aro ana tā mātou tono ki tētahi tangata nui e whai wāhi ana ki te taumata tiketike o te
hanganga mana o Europi, kāore aku tūmanako nui rawa.
Mēnā ka tīmata koe, hei kairīpoata, i tō rangahau, ā, ka kitea e koe he taunakitanga hou, ā, ka matapaki koe i te take,
tērā pea ka whai māia rātou ki te rangahau i tēnei tangata.
Ka ara ake he nui o te pēhanga.
Āe, tika! Āe, he pēhanga mā te ture, ā, e hāngai ana ki te pono. I raro i ēnei āhuatanga, ā, i runga hoki i ngā mea kua pā
i Amerika, ki taku whakaaro ka taea e rātou te whakahaere pai.
Āe mārika, kāore ngā hononga i waenga i te United States me te Kōti Ā-ao mō ngā Hara i The Hague e tino pai ana i tēnei wā.
Kua whakapuaki a Perehitini Trump ki te marea ināianei tana whakahē ki te Kōti Hara, nā
te mea e pā ana ki te take o Gaza me Iharaira.
Engari kei a au tonu ngā tūmanako pai mō tēnei uiuitanga, nā te mea he mea pai rawa atu
mō te tangata katoa kia mōhio he aha i tupu.
Ā, mō tō mātou uiuitanga, e whakapono ana au ka puta he hua pai, nā te mea kei te whakaatu mātou i ngā taunakitanga,
ehara i te mea ko ā mātou whakapae anake, engari he nui ngā taunakitanga me ngā whakaaro a ngā tohunga maha.
He mea whakamīharo tērā. Nō reira, i tēnei wā, kei te arotake tonu te kōti i The Hague i te take, arā, kei te
tuwhera tonu te take. Kei te haere tonu te uiuitanga.
Kei te tuwhera tonu, ae.
Ae. He mea whakamīharo.
Nō reira, hei whakamutunga, he pātai anō tāku ki a koe: ko ngā pōtitanga perehitini e haere tonu ana i Romania.
E pēhea ana tēnei katoa e hono ana ki te pūnaha whakahaere COVID kua whakahohehia? Ka taea e koe te
hoatu ki a mātou he tirohanga poto mō tēnei take?
Ngā mihi mō ōu kupu, nā te mea kua whakaatu tika koe i ngā mea i tupu. He mīhini tēnei.
He pūnaha tēnei i hangaia hei tiaki i te taihara i te wā o te mate urutā.
Ā, i Romania, he pouri, kei te aukati tēnei mīhini i te tukanga pōti. Engari he aha? Ka kī atu au ki a koe he aha.
Nā te mea i whai wāhi tētahi tangata tōrangapū hira ki Romania. Ā, ko ēnei anō ngā tāngata e pupuri ana i te mana whakahaere i
Romania ināianei, ā, kei te aukati rātou i te kaitono motuhake a Călin Georgescu i roto i
tēnei tukanga, mō tētahi take kāore he tikanga.
Koinei ināianei te wā tuarua kua aukatia ia kia kore e uru ki te pōtitanga.
Ehara i te mea nui ahakoa e hiahia ana tō tātou hapori ki a ia, ā, e tautoko nui ana hoki i a ia. Kei te aukati rātou i a ia.
Ā, he aha? Nō te mea kua whakaputa a Călin Georgescu i tōna tū ki te taihara, ki ngā tāngata paruparu me te tōrangapū
paruparu i roto i ngā tūranga maha, arā, ngā tūranga ā-ture.
I taua wā i aukatihia ai ia, ka puta ake ētahi kaitono hou.
Ā, kei waenga i ēnei kaitono hou ko te tāne o te wahine i noho ai i te Komihana o Europi.
Ā, ko ia te hononga i waenga i te Komihana o Europi me te kāwanatanga o Romania i te wā i whakauru ai rātou ēnei ture
pōrangi ki roto i ngā ture ā-rohe ā-motu: ēnei ture pōrangi i waihanga i ngā tikanga kia whiwhi moni ai ngā kamupene rongoā.
Kāore aku taunakitanga i tēnei wā, engari ka kī atu au ki a koe i runga i taku māramatanga o roto – kua roa au e tatari ana,
e mātakitaki ana i ngā wā katoa. Ā, e whakapae ana au ka eke tēnei tangata ki te mana mā te moni a te umanga rongoā.
Nā te mea i whakaaro ahau ka ngana rātou ki te whakatū i tētahi tangata ki te mana kia taea ai e ia te aukati i te uiuitanga mō
tēnei hara, tēnei tinihanga me ngā kaupapa i puta – te āhuatanga. Nā te mea i puta ohorere mai tēnei tangata, ā, kei
a ia ināianei te tūnga kia riro i a ia te mana i Romania.
Ehara i te mea nui mēnā he ture paruparu ēnei, mēnā rānei i whakakore i te pōtitanga me te kore take ture.
Koinei tō mātou ao tūturu! Koia noa iho ā mātou kōrero.
He tino, tino mea nui kia kitea e koutou te pono mā ā koutou uiuitanga — ehara i ngā mea e kōrero ana ahau ki a koutou,
engari kia kitea te pono, ā, kia whakakitea tēnei pūnaha e tiaki ana i tēnei tinihanga i mahia i te wā o te mate urutā.
Ā, kei a au tonu te tūmanako ka taea e tātou te hoki ki tētahi tukanga pōti ture i Romania ā muri ake nei.
He mea whakamīharo tērā. I tēnei wā tonu, i roto i tēnei taiao katoa e ngana ana rātou ki te huna i te
tinihanga, arā, ko ngā tāngata i mahi i tēnei hara e ngana ana ki te huna i taua tinihanga.
He aha tō karere whakamutunga ki te hunga e mātakitaki ana i tēnei uiui?
Me pēhea e taea ai e te katoa te whai wāhi ki te whakaatu i tēnei hara ki te mārama?
Mōu, mō tō karere, mō ō rangahau i konei, e hiahia ana ahau ki te kī 'ngā mihi' mō tō aro, tō wā, tō
mātauranga, e whakamahia ana e koe hei painga mō te tangata.
He tino hira kia matapakihia tēnei, nā te mea ināianei e rua ngā taha o te hunga.
Ko tētahi taha e tuwhera ana ki te huarahi Karaitiana, ki te tirohanga pai mō te oranga; ko tētahi atu taha e tuwhera
ana ki te kino me te whakangaro i ngā ture o tō tātou ahurea.
Ehara ināianei i te mea anake kia mātakitaki i ngā mea e tupu ana i te taha tata mā te pouaka whakaata.
Ināianei te wā kia mahi. Ināianei te wā kia waihanga ture hou, kia tiakina ēnei ture. Mēnā kāore
tēnei mahi tūturu, kāore he tūmanako pai mō āpōpō.
He wā tino whakamīharo tēnei mō te tangata, ā, kua tae te wā kia noho mai, kia kaha mahi i roto i tēnei... i tēnei ao tūturu.
He tino pai tō kōrero – tino pai! Ms Vasii, tae noa ki tēnei wā, kua tino whakamīharo.
Heoi, e hiahia ana ahau ki te pātai mēnā ka taea e koe te hoatu ki a mātou ētahi ingoa o ngā kamupene, o ngā
tāngata rānei e whai wāhi ana ki tēnei kaupapa katoa.
Ae, ko au te kaiwhakahaere o ā mātou taunakitanga, ā, ka hoatu e au ki a koe. Ngā mihi!
Whai muri i tēnei, i tō mātou whakamātautau, ka taea e au te kī i te ingoa. Aue.
Ko Johannes Hahn te ingoa tuatahi i whakahuatia. He kaimahi ā-motu nō Ōtiria ia, e mahi ana mō te
Komihana o Europi i tētahi tūranga whai mana nui.
Ko tērā te tikanga he perehitini ia, he komihana tahua hoki.
Ko te tikanga, i te wā ka hainatia e ia, ka haere tēnei moni ki ngā kamupene rongoā, nā te mea kua
waihangatia e rātou ētahi akiaki i te take o te COVID.
Mēnā ko ia te Perehitini o te tahua o te Uniana o Europi, me mōhio ia ki tēnei, iti rawa.
Āe, ā, ka hoatu hoki e au ki a koe te ingoa o te kamupene arotake e rangahauhia ana, arā
ko Ernst & Young (EY), he kamupene nō Ōtiria.
He kamupene tuahine anō tō tēnei kamupene i Romania. I whai wāhi hoki ia ki te tohutohu i te Komihana o Europi i a
ia e whakarite ana i ngā ture hei whakarerekē i ngā tikanga ture e whakahaere ana i te hoko tūmatanui.
Ā, i whai wāhi hoki tēnei kamupene ki te pūrongo whakamutunga mō te whakamahinga moni a te kamupene. Ki taku whakaaro, nā rātou i
whakahohe te ture me te pūnaha mō tēnei horoi moni. Kei taku hinengaro hoki te ingoa o tēnei kamupene, tētahi o ngā
kamupene i rehitatia tuatahi ki Delaware i te United States.
E kitea ana, i whiwhi tēnei kamupene i Romania i te neke atu i te tekau piriona euro i roto noa iho i te rua tau i te wā o te mate
urutā. He mea kāore e taea te whakamārama, nā tēnei pūnaha i tīmata i Aperira 2020, ā, i oti i muri i te
toru tau, i taea ai e tēnei kamupene te whiwhi hua nui pēnei ā-ture. Ehara i te mea e taea ana!
Ā, koia te take e whakaaro ana au he mea nui ināianei kia uiui te Tari Kaiwhakawā ā-Iwi ki ngā tohunga i ngā rāngai maha i te wā e
whakahaere ana i āna uiuitanga, arā, ngā tohunga e taea ana te whakamārama ā-ture, ā-hauora
hoki i te rāngai rongoā, me ngā take pakihi.
Ka taea e koe te hoatu ki ngā kaiwhakawā ture he whakautu mō ēnei mea whakamīharo katoa i puta i te wā o te mate urutā.
Hei rōia, kei a koe he whatunga tohunga e āhei ana ki te āwhina i te kaiwhakawā tūmatanui kia kitea ngā mea katoa?
Ae, kei a au aku tohunga, ā, ka whakarato mai rātou i ngā whakamārama ki a mātou. Koia
te take i māia ai au ki te matapaki i tēnei.
Kua wātea ināianei ki ngā kaiwhakawā tūmatanui ngā tauākī me ngā whakaaro a ngā mātanga, engari e tono ana ahau ki ngā rōia hoa me
ngā hunga whara katoa kia whakapā tika atu ki te Kōti Ā-ao mō ngā Hara i The Hague, nā te mea kei runga
i taku paetukutuku he tono kōti mō ngā hunga whara.
He tino māmā; kāore e neke atu i te tekau meneti kia whakauru i ngā pārongo katoa ki reira. Ā, mēnā kei te tuku tono
koe – mēnā i pā kino koe i te wā o te mate urutā, i mate rānei tētahi o ō whānau – tēnā tukuna tō tono!
Nō te mea, mēnā ka mahia tēnei e tātou ngātahi, ka herea te Tari Kaiwhakawā ā-Iwi kia tīmata i ngā uiuitanga,
ā, kia whakaoti i aua uiuitanga mā te tuku whakapae hara.
Aue, he tino whakaaro pai tēnā kua kōrerotia e koe.
Nō reira, ka taea e ia tangata kua pāngia te whai wāhi, kia piki ake ai te pēhanga ki te
pūnaha ture kia whakatau i te take, e tika ana?
Āe, nā te mea ehara i te mea mō ngā mea i tupu i te wā o mua anake.
Koinei anake te huarahi hei tiaki i tō tātou ao o nāianei, koinei anake te huarahi hei tiaki i tō tātou ao āpōpō. Mēnā
kāore tēnei urupare, ka taea e tētahi tangata – he tangata paruparu nāna i waihanga tēnei pūnaha – te whakahoki anō.
Āe. Ko The Hague, te Kōti Ā-ao mō ngā Hara, te tauranga tuatahi rānei, me huri rānei ki ētahi atu kōti kia tuku kerēme?
He tika kia tono atu ki tēnei kōti, nā te mea he kōti ā-ao, ā, he mana whakahaere āna.
Āe mārika, ehara i te mea māmā mō te kaiwhakawā ā-iwi ki te tīmata i tētahi uiuitanga ki ngā mana whakahaere o
Europi, nā te mea kāore e taea te whakaaro ka mahia e tētahi whenua mema o te Uniana o Europi tēnei momo hara.
Engari he tūturu. He tūturu. Ehara i te mea nui mēnā kei roto mātou i te Uniana o Europi, i Āwherika rānei. Ehara i te mea nui!
He tino tūturu te hara ki te tangata. I tupu i konei, ā, nō reira kua tae te wā kia rangahau! Kua tae te wā
kia whakatau! Kua tae te wā kia whakatakoto whakapae!
He tika tā mātou ki te tiaki i ā mātou oranga me tō mātou hapori.
He tino motuhake tātou. I hangaia tātou e tō tātou Atua kia ora pai, kia pai te oranga, ehara kia
noho hei hunga whara. Ehara tērā mō te tangata.
He tino ātaahua tērā i kī ai, ā, e tino mihi ana au ki a koe mō te whakaatu i ēnei mea katoa hei āwhina i te tangata kia mārama
ki ngā mea i tupu i roto i ēnei tau pōrangi o te mate urutā.
Kei te hiahia koe ki te kī i ētahi kupu whakamutunga? Ranei kei te pai ki a koe tērā?
He pai ake ki ahau te tuku taunakitanga ki a koe,
Ā, e tino, tino pākiki ana au, ā, e tino hihiko ana hoki kia kite he aha te whakaaro ka puta ki a koe ina tirotiro koe i ngā
taunakitanga, ā, ka mārama koe ki ngā mea katoa. Nā te mea ka mārama koe, i te ao tūturu, he nui ake
rawa atu i taku e taea ai te whakamārama mā ngā kupu.
Ngā mihi nui, e Ms Vasii, mō tō haere mai ki a mātou i tēnei rā, ā, mō tō whakapau wā ki te kōrero mai ki a
mātou. Ngā mihi nui hoki mō te tohatoha mai i ēnei ihirangi whakamīharo katoa ki a mātou!
Ngā mihi.
Ināianei, whai i ngā kōrero a te kaitohutoro a Marian.
He honore nui ki ahau e noho ana ki konei me Marian nō Romania, he kōrero whakamīharo tōna mō āna wheako i te mate
urutā coronavirus. Marian, ngā mihi mō tō noho mai ki konei!
Kia ora! Kia ora. Kei te hiahia ahau ki te tīmata ki tēnei:
I whakaaetia koe ki te hōhipera i te wā o te mate urutā coronavirus. Engari, he aha āu mahi i mua i tō
whakaaetanga ki te hōhipera? He aha tō hītori hauora?
Āe. I mua i taku taenga ki te hōhipera, tērā pea i pā mai he makariri iti me te werawera iti ki ahau. Ehara i te makariri
kino. He makariri noa i roa mō ngā rā e rua, e toru rānei.
I mea te tākuta whānau he pai ake kia whakamātauria ahau mō te COVID. I puta he hua
whakamana, ā, i reira ka tīmata te kōrero katoa.
I ahea tērā?
I te tīmatanga o Noema 2020 tērā. Āe.
I tae mai tētahi waka āwhina tūroro, ā, i kawea ahau ki te hōhipera.
He aha i tae mai ai te waka āwhina?
Hei tiki mai i ahau, hei taraiwa ki te hōhipera, nā te mea kāore i whakaaetia ngā tāngata e pāngia ana e te COVID
kia wehe i ō rātou kāinga, kia puta rānei ki ngā tiriti.
Me wehe koe i a koe anō i ētahi atu tāngata. He wā i wehewehea, i mauherea rānei te
tokomaha o ngā tāngata i Romania ki ō rātou kāinga.
Nō reira, i whiwhi koe i te whakamana mō te hua whakamātautau pai i tō rata noa, ā, i noho koe ki te kāinga.
Āe. Ā muri iho, ka tae mai tētahi tangata nō te hōhipera ki te kawe atu i ahau.
I whakauru taku tākuta whānau ki tētahi pūnaha e kī ana he makariri taku, ā, kua whakamātauria ahau e rātou.
I muri i tētahi rā, ka tae mai rātou me te waka āwhina hauora ki te kawe i ahau ki te hōhipera mō tētahi atu whakamātautau,
kia kite mēnā he raruraru anō āku, haunga te Covid.
I taua wā, he mea noa kia whai mate tahi ngā tāngata i mate , arā, he ētahi atu raruraru hauora ā rātou.
Nā reira i kīia he mea tika kia aroturuki tēnei i te hōhipera.
Kāore āku āhuatanga. I tae mai te waka āwhina tūroro, he tino hari ahau, kāore he werawera, kāore hoki he tohu Covid.
Ki taku whakaaro, ehara i te mea i pā mai te Covid ki ahau; he makariri noa iho.
I taku taenga ki te hōhipera, i whakanoho mai rātou ki roto i tētahi ipu, ā, i waiho ahau ki reira mō ngā toru ki ngā whā
haora. Nā tētahi tangata i tango toto i aku maihao, i ine i taku pēhanga toto, ā, i muri iho i ngā rua haora, ka tae
mai anō tētahi tangata, ka tango i tētahi X-ray o aku manawa.
I taua wā, kāore au i whai wai, kāore au i whai kai, kāore hoki he wharepaku! I noho noa au i roto i te ipu.
Engari i muri i ētahi haora anō, i waea mai tētahi tākuta ki taku waea pūkoro, kāore ia i kite i ahau ā-tinana, kāore
hoki ia i mahi whakamātautau, i mahi tirotiro rānei; i mea ia he toa waimarie ahau mō tētahi moenga hōhipera.
Ā muri ake, i whakanoho ahau ki tētahi moenga, ā, i mau tonu aku kākahu o ia rā.
Kāore he mea āku—kāore he tohu, kāore he mea.
I ngana ahau ki te whakamārama atu ki a rātou: kei te pai ahau! Kei te hiahia ahau ki te hoki ki te kāinga.
Aue, me noho koe mō te iti rawa o ngā rā e toru, ā, kātahi ka kite tātou mēnā ka taea e koe te whakawātea.
I muri i te tango i tētahi X-ray o aku manawa, ka mea te tākuta, "Aue, he tino kino te āhua."
Ā, i kōrero au ki tētahi atu tākuta i mea, "Aue, kāore he hē ki a koe — kāore au e kite ana he raruraru āu."
Engari i puta anō tētahi raru. I te wā i reira au, i herea ahau kia inu rongoā.
E pā ana ki te tekau ngā rongoā i roto i te kotahi rā, tērā pea he nui ake.
He wāhanga i te ata, ko te toenga i te ahiahi.
I noho tata mai te nēhi kia mōhio ai ia kua tangohia e au ngā rongoā.
He aha ngā rongoā kino rawa i tika kia inu koe?
Ko te raru, kāore au i te mōhio he aha te momo rongoā i hoatu mai. I pātai au, "He aha tāku e inu nei?"
Aue, ehara tērā i tō raru.
Ko tērā te whakautu. I whakamanatia ahau kia tango i taua whakautu.
I tino whakahē ahau, kāore au e tango i tērā mēnā kāore au e kite he aha tērā.
Ka tae mai tētahi nēhi me tētahi pepa iti, ā, ka tuhi ia i tētahi mea ki runga, engari kāore he kōrero mō te rongoā.
Kāore au e tino mōhio he aha tāku i kai ai.
Engari i muri i ngā rā e toru, i whakamātau ahau ki te hoki ki te kāinga.
Ka mea atu au ki a rātou, "I mea koutou ka taea e au te hoki ki te kāinga. Kāore āku mea. Tēnā!"
"Aue, kāore e taea tērā — kei te tino māuiui koe, ka mate pea koe!"
He raru nui anō āu... Me pēhea koe e māia ai ki te hiahia ki te hoki ki te kāinga!
A tae noa ki taua wā, kāore au i raru.
Kāore au i whai pēhanga toto teitei, kāore au i whai mate huka.
Kāore he mea āku. He tangata hauora ahau tae noa ki taua wā.
Ka mea rātou he mate huka taku, ā, ka tīmata rātou ki te hoatu i te inihua ki ahau.
I mea ahau kāore e taea te hoatu i te insulin ki ahau, nā te mea i te tīmatanga o te mate huka ka tīmata koe ki ētahi atu rongoā.
Kāo. Aue, kāo! Me tīmata ki te insulina!
Ā, i whakamanakina ahau kia whiua e rātou he werohanga insulin.
I whakawhiwhia ahau ki te inisulina i te hōhipera mō tētahi marama pea, ā, ināianei kei
a au te mate huka. Āe... kua angitū rātou.
I taea e koe te whakaputa i tērā.
Āe. I whakaparahako i ahau tēnei rongoā. Ehara i te mea tika.
I pērā ki te paitini. I rongo au mehemea e paitinitia ana taku tinana.
I tae mai te nēhi, te tākuta rānei ia rua rā mō te tekau meneti i te ata, ka hoatu te rongoā, ā, ka ngaro anō.
Ā, ka hoki mai anō rātou i te pō, i te ahiahi, mō te tekau meneti.
I kī rātou ko "isolation" nā te mea ko te "rohe whero" tērā, ā, ka taea e rātou te pāngia e te COVID. Kāore au i mārama ki tērā.
Ehara tērā i te raru mō mātou. I whai pouaka whakaata mātou, ā, i rongo mātou pēnei i te mea kei
roto mātou i tētahi… wāhi e noho ai ngā kaumātua.
Whare kaumātua. Āe, tino tika!
Engari i muri i ngā rā e rua, e toru rānei... i muri i ngā rā e toru, i mate tētahi o ngā tāngata i roto i te rūma.
Ka mea mai tēnei tāne ki ahau, "Tēnā koa, hoatu mai he wai ki ahau! Kei te mate au." I whakamātau ahau ki te hoatu wai ki a ia.
He tino ohorere tēnei ki ahau. Ā, i ngana ahau ki te whakaora i a ia i runga i taku kaha katoa... Hei whakahoki i a ia ki te ora?
Āe, kia whakahou. Ā, i runga i ngā tatau, e rua ngā nama waea mō ngā nēhi me ngā tākuta.
I waea atu au ki reira, anō, anō. Kāore he tangata i tae mai. I waea atu anō au, anō, anō. Kāore he tangata i tae mai.
I muri i te toru haora katoa e ngana ana ki te whakapā atu ki tētahi, ka huri te rōpū tākuta
me ngā nēhi. Ka tae mai rātou ki tō mātou rūma.
He aha kei te tupu? Kōrero mai he aha i tupu!
- "Kua mate tēnei tangata. I whakamātau au kia waea mutunga kore..." - "Aue, he aha i tupu?" - "Kua mate ia!"
Kāore au i te tino mōhio, engari kāore he tangata i tae mai mō te toru haora pea. Ehara tērā i te tika!
He aha te tikanga ina mate tētahi tangata i te rūma ohorere o te hōhipera?
Aue, kei roto mātou i tētahi rohe here kia ora anō ai mātou i te 'rohe whero', kei te pai?
I muri i te wehenga atu o te nēhi, ka tae mai e rua ngā tāne; he tokorua nō te whare hauora, ā, ka ngana rātou
ki te whakauru i te tangata ki roto i tētahi pēke pango.
He teitei ngā tama pēnei ki ahau. Kāore rātou i taea te whakauru ia ki roto i te pēke.
I whakamātau rātou i tēnei i te moenga hōhipera, ā, i pana rātou ki tō rātou waewae kia
whakauru ia ki reira. He mea kāore e taea te whakaaro!
Ka mutu, ka tae mai ētahi tākuta, ā, ka pātai he aha te mea e tupu ana.
Tangohia ia i te rūma, ā, whakamātau ki te whakauru ia ki roto i te pēke i te koridō!
Ā, ka mate anō tētahi tangata. Ā, kāore anō he tangata i whakautu i te waea.
I whakamātau ahau ki te haere ki te teihana nēhi kia kī atu ki a rātou, engari i kati.
I raka te kuaha, ā, kei muri i ngā kuaha ngā kaimahi o te hōhipera.
I muri i ngā tatau kua kati? Nō reira ka karanga au, ka hanga haruru. Kāore he tangata i tae mai.
Nā reira, i whakatuwhera ahau i ngā tatau i tēnei wāhanga o te hōhipera, ā, he 2–3 tohu te makariri.
He hotoke, nō reira i pā mai anō he makariri ki ahau. He makariri kino rawa atu.
I piki taku pāmahana, ā, i hoatu noa mai ki ahau a Algocalmin, he rongoā whakaiti pāmahana.
Kāore he mea i tupu... ā, ka mea rātou, "Aue, kua mate tēnei tangata."
I whakarite rātou he pēke pango māku, ā, i kawea ahau ki te wāhi mō te hunga mate.
I muri mai, i ako ahau i tētahi nēhi i tūtaki ai ahau ki a ia i muri i ēnei kaupapa katoa:
I whakaurua ahau ki te rārangi o te hunga mate i taua rā.
I whakataua ahau he mate i te hōhipera.
Nā te mea i whai koe i tētahi wera iti, he pāmahana iti?
Āe. Kāo... I whai au i te werawera neke atu i te 42 tohu. Āe rā.
Kāore he tangata i mahi i tētahi mea! I waea taku wahine ki ētahi tāngata i reira, ā, ka mea ia:
Hei whakaiti i te pāmahana o Marian, me hoatu ki a ia he wai, he wai mātao, kia… Hei whakamātao i a ia…
Ā, i hoatu e tētahi tāne ki ahau ētahi... Kākahu?
Āe, i whakanoho mai rātou ki ahau. Ā muri iho, ka kawea ahau ki te tari AT .
I tēnei hōhipera hou i Romania, ahakoa he nui ngā pūtea, kāore e taea te haere tika mai i tēnei tari, arā, te tari mate manawa
me te tari pūkahukahu, ki te tari AT i roto i te whare haumanu.
Me haere koe ki waho kia tae koe ki reira.
Ā, i mau ngā pepa ki ahau... ...wai mātao...
... i Laken! I makū ahau! Ā, i puta ahau ki waho me te moenga... Kei runga i ngā wīra?
Āe, kei runga i ngā wira, tino tika, i te ātea o te hōhipera. Ā, i reira ka ora katoa ahau! Āe.
Ā, i taku taenga ki ATankam, i noho au i roto i te āhua noa. Engari i herea ahau... I herea koe ki te moenga?
Kua herea ngā ringa me ngā waewae. Engari ināianei i roto i te Kawenata Tawhito...
Aroha mai mō te whakararu, engari ko ngā tāne e rua i whakamārama mai e koe i mate, i runga rānei rātou i ngā
pūnaha manawa āwhina? I whiwhi rānei rātou i te hauota?
Kāo. Kāo, kāo! Kāo, kāore rātou i whai mea. Kāo.
Kāore au e tino mōhio he aha i pā ki a rātou.
Engari ki taku whakaaro, he raru anō tā rātou – arā, ko te raru o ngā rongoā i hoatu ki a rātou, kāore i hāngai ki te ora.
Nō reira, i mate rātou i te hōhipera i muri i tō rātou whakaurunga ki reira.
Kāore rātou i te āhua māuiui i tō rātou taenga mai.
Kāo, kāore au i tino mōhio he aha te raru, nā te mea i whakanoho ēnei tāngata ki roto i ngā pēke pango,
ka whakatakotoria ki te urupā, ā, koia noa iho tērā.
Ā, i reira he kawa i te tari AT.
Ā, i kī tēnei kawa me hoatu ki a koe he rongoā, he matū motuhake.
Nō te mea i muri i te 30 meneti ka kore au e mōhio... ka kore au e mōhio... kāore au i te mōhio.
Ā, i oho anō au i muri i ngā rā e toru. Kāore au e tino mōhio mēnā he toru ngā rā.
Engari i taku ngana ki te neke, ka kitea e au he pango katoa tēnei ringa. Ā, pērā anō aku waewae.
Nō te mea i herea ahau kia tino piri ki te moenga. Ā, i moe ahau i tēnei taha, i te taha mauī.
I ngana ahau ki te noho ki te taha mauī. Ā, he pango katoa taua ringa.
Kāore he tangata i kite, ehara i te raru mā rātou.
Ā, i oho ake au me ngā IV maha i aku ringa. Āe.
Ā muri i taua rā, ka tae mai ētahi tākuta—he kaihangarau ahau, ā, he kōrero whakakatakata mō ngā kaihangarau e kī ana he
rite tō rātou tirohanga aroha ki tērā o ngā kurī—ā, i te kitenga mai i ahau me te āhua o taku kanohi, ka mea ngā tākuta:
Aue, wetewetea ia. Ka kite koe he tangata pai ia, kāore ia e whakaputa raruraru.
I muri i tērā, i ngana ahau ki te whakahoki mai i te rongo ki aku ringa me aku waewae,
engari he tino, tino pōturi, he iti noa iho.
Ko te raru i roto i te Kawenata Tawhito ko tēnei kawa, nā te mea i tae mai he tokomaha o ngā tūroro.
I kōrero au ki a rātou: i kata au ki a rātou, ā, i kōrero au ki a rātou pēnei tonu i taku kōrero ki a koe ināianei.
Ā, i āhua pai katoa ngā mea.
I kai pīni tētahi wahine, ā, i hanga ia i ngā kōrero whakakatakata.
Ā, i tae mai ngā tākuta, ka hoatu ki a ia ētahi werohanga, ka whakanoho ki tētahi pūnaha
werohanga toto, ā, ka ngaro tōna māramatanga.
Āe. I moe noa ia mō te wā roa?
I te ahiahi, kua mate ia. He tino mārō tērā.
Āe. Ko tēnei kawa te take mō tērā.
I mea ngā kaimahi hauora he mea tika te kawa, me whakatinana e mātou.
Ā, koia te take i mate ai ngā tāngata.
Kāore au e tino mōhio me pēhea i tupu ai.
Engari kua kite au i te tokomaha o ngā tāngata i tae mai, ā, i āhua hauora rātou.
Ā muri i te whakamahinga o te kawa, i kino ā rātou āhua, ā, i kino hoki ā rātou kare ā-roto.
Ā, kua mate katoa ētahi… te nuinga o te tangata.
E hia ngā tāngata kua kite koe e mate ana? Kāore au i te tino mōhio.
I muri i ngā wiki e rua, ia wā ka kite au i tētahi tangata hou, ka mea au ki roto i tōku mahunga, he tangata mate anō tērā.
I whakakatakata ahau nā te mea ka taea e rātou te hikoi. Ko "The Walking Dead" tērā, he raupapa pouaka whakaata nō Amerika.
Ā muri i tētahi wā, i mārama au: he tangata mate ahau.
Engari kāore au i taea te ara ake me te hīkoi huri noa, nā te mea he IV i taku ringa.
I honoa te ine pēhanga toto me te ine kīnga hauota ki tētahi atu. Hauota.
I whai au i tētahi kateteri whiuwai. Ā.
He tino whakamīharo tērā. Nā te mea i whakauru noa rātou i tētahi ngongo poto hei tuku i te wai ururua katoa.
Engari kāore ēnei pēke iti i tae ki te papa. I whakatāhia rātou i waenganui i te hau.
E whakairi ana? E whakairi ana, tino tika. Kua herea ki roto i ahau, ā, e whakairi ana...
Me tino mamae rawa tērā.
Āe. Me noho tonu koe e takoto ana ki tō taha.
Nō te mea i kī te pēke i te whē, kāore he tangata i tae mai ki te whakakapi.
Anei, i tēnei taha kē, i whiwhi au i te werohanga, ā, i reira te pēke whiu.
Aue. Āe. Koia tērā. Koia tērā!
Ina kī ana koe AT, he wāhanga motuhake mō te COVID tērā? Rānei... Āe. Mō te COVID anake.
Mō te COVID anake. He tūroro COVID anake kei reira? Mō ngā tūroro COVID anake.
Āe, i tapaina ko te 'rohe whero'. Rohe whero.
Ko te mea whakakatakata, he tokomaha ngā tāngata i utu moni nui kia haere ki tēnei hōhipera, kia noho ai i roto i tēnei hōhipera,
nā te mea i kī atu tētahi ki a rātou... ...he hōhipera pai tēnei. Āe, koinei anake te hōhipera i taea te whakaora i a rātou.
Engari ehara tērā i te pono, nā te mea i mate rātou i reira.
Āe rā, nō reira, mēnā he wāhanga motuhake mō te COVID, i pēhea te tiaki i ngā tāngata?
Arā, i rongo mātou me pēhea koe i whakahaeretia ai, engari i reira hoki ētahi tāngata me ngā kapi hauota me ērā atu mea?
Āe, he tokomaha ngā tāngata i mau i tētahi ārai ihu māmā, tētahi rānei ārai ihu e kapi ana i tō rātou kanohi katoa.
He raru tērā nā te mea kāore te hauota e tae tika ana. I whakaatu ahau ki ngā tākuta.
I a au e mau ana i te mata hauota, he iti ake te kī o te hauota i roto i taku toto i te kore o te mata.
Ā, i te wā i hoatu ai ki ngā tāngata he kapi kanohi katoa, ka ngana rātou ki te whakawātea i a rātou anō.
Koia tērā te take i herea ai rātou ki ō rātou moenga.
I herea noa koe? I herea, āe. I herea katoa te katoa.
Ā, mōku, i puta anō tētahi raru:
I hoatu mai e rātou he insulin ki ahau, ā, kāore au i tino mōhio, engari ki taku whakaaro i hoatu
mai e rātou he glucose, he huka. He tino pōrangi!
I rongoāhia ahau mō te COVID mō ngā wiki e rua, ā, i muri i tērā kāore au i whiwhi rongoā
anō. I oti te kawa i muri i ngā wiki e rua. Āe.
Nō te mea e rua wiki noa iho te roa o te mate COVID, ā, i muri i aua wiki e rua ka whakaarohia koe he hauora.
Ā muri i ngā wiki e rua i te hōhipera, i hiahia au i ngā rā e toru anō; me noho tonu au i reira nā te
mea i ngana te tākuta ki te tiki moni i taku whaea.
I kōrero ia ki taku whaea. Āe. I kōrero ia ki taku whaea: "Aue, kei te pai a Marian, engari me nui ake ngā
rongoā, ā, tēnā koa haere mai mō tētahi kōrero tohutohu."
I hiahia tēnei tangata kia hoatu e taku whaea he moni ki a ia.
Kei te hiahia ahau ki te tāpiri i tētahi mea: i tata tēnei hōhipera ki te urupā, ā, ko
taku moenga i... I te taha o te matapihi? Āe.
Ā, i taku titiro i waho i te matapihi, i kite au i ngā tāngata e keri ana i ngā urupā mō ngā mate hou... Tūturu?
Āe. Āe. He tino mataku rawa.
Ā te pō, i te pō, i mate te tokomaha o te tangata nā te mea kāore he tangata i tae mai...
I whai pāti nui ngā tākuta me ngā nēhi.
Ā, kāore he tangata i tae mai ki te tirotiro i ngā tūroro.
E hia ngā tāngata i roto i tō rūma? Toru, whā rānei.
Me mau koutou i ngā kapi-waha? Kāo, kāore i te nuinga o te wā.
He kotahi anake te tangata i tautohetohe ki ahau i te wā kāore au i mau i tēnei kapi kanohi...
Nāna i mea ka taea e au te whakawhiti i te COVID.
Ka puta ngā mate hopohopo i ngā hōhipera katoa. He huakita tino mōrearea ēnei, ā, ka pā ki ētahi tāngata i ngā hōhipera.
Āe, ko ngā huakita ārai e tipu ana i ngā hōhipera.
I mau ahau i tētahi, ehara i ahau anake, engari ko te katoa.
Ko tētahi o ngā tohu, ko te whēkau i ō tarau.
Ā, e mōhiotia ana hoki tērā he kakara o te mate. Koia rā te take i haere mai ai te nēhi, ā, ka whakatuwhera ia i te matapihi.
Ā, he mita kotahi noa iho te tawhiti o tēnei matapihi tuwhera ki taku moenga. I uhi noa iho ahau ki tētahi mea…
Me tētahi pepa? He hotoke.
Āe. Kotahi te tohu... Āe, he hotoke.
I puta i waho he hukarere, ā, i takoto ahau i reira mō te rua wiki pea me te matapihi e tuwhera ana. Aue taku Atua!
He tino whakamataku te kite i ngā tūpāpaku i reira, me te manawanui ki te makariri.
I taku puta mai, i waimarie ahau nā te mea i hararei rānei te tākuta i tiaki i ahau.
Nā reira i whakawhiti mai ai rātou i ahau ki te wāhanga mō ngā mate kāore i tino kino. Āe.
Āe. E rua ngā momo tākuta: ngā tākuta kino me ngā tākuta pai.
I hoatu mai e tētahi o ngā tākuta pai aku pepa whakawātea. Ko te raru kotahi, he huaketo ārai tōku. Nā te mea i mutu taku
tango i aku rongoā katoa, e ai ki ngā tikanga, i raru taku whiu.
Mēnā i hiahia koe ki te wehe, me noho koe mō tētahi rā anō kia kite mēnā kei te pai koe, ā, kaua e tango i tētahi mea.
I puta mai he wera nui ki ahau, ā, ka tīmata ahau ki te toto mai i ngā tomokanga katoa. Mai i ia poro…
Tūturu. Mai i ngā wāhi katoa. I ngana ahau ki te huna.
Ā, i āwhina mai te tākuta ki ahau. Kāore ia i tirotiro i ahau — kāore ia i ine i taku pāmahana, kāore ia i tirotiro i tētahi mea.
I tukua noa atu koe e ia? Kia taea e au te oma... haere... rere. Tika tonu: rere.
I wehe au i te hōhipera e toto ana, ā, he werawera nui taku.
Engari i te kāinga, i roa tata ki te kotahi marama kia ora anō me te āwhina a ngā rongoā huaketo...
Kotahi marama? Āe, kia ora ake i te hōhipera...
Ko te raru anake kei aku ringaringa; kāore au e rongo ana i aku matimati e toru, ā, kāore au e
rongo ana i aku waewae mai i te wā i herea ai au.
Engari kei te ngana ahau ki te ora.
Kāore anō koe kia rongo i ēnei? Kāo. Ina ka hiki au i tēnei karaihe... He ringa matau taku. I te
nuinga o te wā, e rua noa aku matimati e rongo ana.
Ka whakawhirinaki ahau ki aku atu matimati, ka taka i ētahi wā taku karaihe.
He raru tāku. Nō reira, ka ngana ahau ki te taraiwa mā taku ringa mauī.
Ka mahia e au ngā mea katoa ki taku ringa mauī. Ko te mea tino uaua ko te haere ki te
wharepaku, me te ngana ki te mahi ki taku ringa matau.
He tata kāore e taea, engari he mea tika. Ināianei he ringa mauī ahau.
Aue! Ka hiki au i ngā taumaha katoa, me ērā atu mea pēnei, mā taku ringa mauī.
Ka ngana ahau ki te tuhi, ka tuhi ahau pēnei i tētahi tamaiti iti.
He tino pai tērā! Āe, ka ngana ahau ki te pānui i taku ake tuhi ā-ringa. Engari i te
nuinga o ngā wā, kāore au e mōhio ki tāku i tuhi!
E hia ō tau i taua wā i tupu ai tērā?
49. 49. E hia ngā tau o ngā tūroro i tēnei wāhanga COVID?
He rangatahi rānei, he kaumātua rānei, he nuinga rānei o ngā kaumātua e mau ana i ētahi atu mate ?
Kāo, ngā rōpū tau katoa.
Ko ētahi he 30, he 70 rānei, engari he tino, tino iti ngā kaumātua.
He tokomaha i waenga i te 40 me te 50 tau te pakeke.
Nō reira, kei te kī koe he kotahi koe i waenga i te tokoiti i ora tūturu i tēnei wāhanga COVID.
Ae, i mate e rima rau ngā tāngata i taua wā.
500 tāngata. Hei tika ake, i mate 497 tāngata, ā, tokotoru anake i ora i te AT.
Nō reira, i mate hoki ētahi tāngata nohinohi atu i a koe?
Āe, tērā noa. He tokomaha ngā tāngata o ngā reanga katoa kua mate.
I puta anō tētahi atu wahine e mōhio ana au. He rite tonu te āhuatanga ki a ia, nā te mea he wahine nui ia.
Nā te mea i hoatu e rātou te rahinga kotahi ki te katoa... Te rahinga kotahi mō te katoa?
Tika tonu. Mō te katoa! Ehara i te mea he aha mēnā he 70, he 130 rānei ngā kilokiramu o tō taumaha.
Ki taku whakaaro, koia te take i rere ai au.
I waimarie ahau ki aku hoa me taku wahine. I waea mai katoa rātou.
I te pō, ka tae mai tētahi tākuta, ka kōrero puku mai ki ahau, "Ka mahia e au he mea pai māu."
Ko te tākuta pai tērā. E rua ngā momo tākuta.
I tae mai tētahi atu tākuta – e hiahia ana ahau ki te whakahua – ā, i hoatu mai ki ahau te remdesivir .
Ka tae mai anō tētahi, ā, ka pātai atu au ki a ia, "He aha kei roto i tēnei ranunga?"
Kāore au e taea te kī... engari ka kite koe, ka hari koe!
Ā muri ake, i rongo au pēnei mehemea e rere ana ahau i te rangi!
He tino ātaahua tērā. Āe.
Engari i muri i taku noho ki te hōhipera, kāore au i te mōhio mēnā nā ngā rongoā, nā te remdesivir rānei, i puta mai
ai he raru nui anō ki taku pēhanga toto me taku mate huka.
He nui aku huringa; i tētahi rā ko te taumata huka toto 550, ā, i te rā e whai ake nei ko te 70 .
Nō reira, i puta koe i tēnei me ō whara, ā, kei te mamae tonu koe i ngā whara i hua ake i tēnei kawa.
Āe, ā, i tino mataku ahau i te wā i tīmata ai taku kiri ki te wehe.
Taku kiri katoa... i aku ringa, i taku kopu, i aku makawe... He kohao kei taku... I tō kiri.
Ka taea e au te toia puta ngā pūru makawe katoa.
Kua pakaru ētahi wāhanga o aku niho. Kua whakatikahia aku niho katoa, ā, kua whakatikahia hoki taku makawe.
Aue, e taku Atua! I kai au i te parāoa, ā, i wehe ētahi o aku niho.
He whakamataku; he tino whakamataku! Nō ēnei aratohu maimoatanga katoa.
Ngā mea katoa i muri i tō maimoatanga i runga i ēnei aratohu.
Āe, āe, āe. I mea au i te tīmatanga.
He tangata hauora ahau i taku kuhu ki reira, ā, i puta mai au me ngā raruraru hauora maha.
I taua wā, i toro atu au ki ngā tākuta maha.
Hei mārama ki ngā mea i tupu. He aha te ara kia whakahokia anō te hauora?
Engari i taku kī atu ki ngā tākuta i puta ngā tohu i muri i taku inu i te rongoā mō te COVID, ka mea katoa rātou:
Aue, kāore e taea e au te kōrero atu ki a koe i ngā mea i tupu i reira, kāore rānei e
taea e au te tuku tūtohunga ki a koe mō tērā.
Rānei ka hoatu rātou he rongoā ki ahau, pērā i te morphine.
Rānei ka tango au i ētahi… Kāore au e tino mōhio ki te pūtaiao roro, engari i muri i taku tango i ēnei pire, i kite au
i ngā āniwaniwa i roto i taku mahunga, i roto i taku whare!
He tino pai tērā, engari i muri i te 30 meneti me kawe taku tamāhine ki te rūma tiaki tamariki.
Ā, kāore e taea te taraiwa ina kite koe i ngā aho māwhero!
Āe, he pono tērā. Nō reira, kāore he mea miharo i mate ai e rima rau ngā tāngata i taua mea, mēnā i ora noa koe.
Āe, āe! Kua pā mai ki ahau ngā wheako kino me ēnei tākuta.
Kāore he tangata e hiahia ki te kī atu ki a koe he aha i tupu, he aha i pā ki a koe.
He tauira kino: I haere au ki tētahi whakamātautau, ki tētahi karapa oro-iti nā runga i aku mutunga whatukura.
Nā te mea kāore au e rongo ana i tēnei ringa. Kāore au e rongo ana i aku waewae.
I hono mai rātou ki ahau ki tētahi mīhini, ā, i whakamātau rātou ki te whakamahi hiko me tētahi auau
motuhake kia… Hei tiro mēnā he whakautu tere āku?
Me tētahi auau motuhake. I piki ake, i piki ake rātou i te auau, ā, kāore he mea i puta.
Ka mea rātou, "Aue, kua pakaru te mīhini."
Ka mea au, "Ka taea e tātou te tirotiro, ka taea e tātou te whakamātautau." Ka
whakanoho au ki taku atu ringa, ā… I tika tōna patu?
Āe! I hinga ahau. I hoatu e au ki a ia... ...he patu ki tōna mata!
Āe! Engari i muri i te mutunga o te uiui, ka mea au, "Āe, āe, kua pā tērā... ehara i te mea nui."
Me kī mai noa ki ahau he aha me mahi kia pai ake taku āhua. Koia te take i haere mai ai au.
Ā, he kaiako matua ia i te whare wānanga, ā, i mahi ia i te "wāhanga whero Covid"...
Āe... I mea ia, "Kāore au i te tino mōhio, engari ki taku whakaaro kua pau ōu whatukura, pērā i ngā kaumātua i
roto i ā rātou waru tekau tau... tērā pea i te iwa tekau!"
He aha tāu e mahi ai ki tētahi tāne e 90 ōna tau? Hoki ki te kāinga kia mate.
I kī atu ia ki a koe? Āe, āe!
I ēnei wāhanga o tōku tinana, kei te āhua ahau o tētahi tangata iwa tekau tau, āe.
Hei whakakapi i ngā kōrero, i kī mai koe ki ahau i tā tātou kōrero o mua kua pā katoa ki a koe ēnā mea katoa.
I rere atu rātou i reira, ā, i kōrero rātou mō tērā.
I tuhi rātou i tēnei kia whakatūpato i ētahi atu, kia tuhi hoki i ngā taipitopito o te hara i mahia.
Kei te whakapae ture rātou mō tērā.
Ki taku whakapono, kua ngaro āu mahi e rua, nē rā? Āe, āe.
Nō te mea i tohatoha koe i tō kōrero. Me pēhea koe e whakamārama ai i tērā?
Kei te mataku ngā tāngata. Ko tērā tētahi raru.
Ā, ko tētahi atu raru, ko te mea e whakahaerehia ana ngā tāngata e... kāore au e tino mōhio ana ko wai rānei.
Tika tonu... Koia tērā te āhua, nē rā? Ka pērā te āhua, he mana whakahaere kaha kei reira kāore e hiahia kia rongo tātou i tēnei.
Āe, āe. Kei te mataku ngā tākuta. Kei te mataku te tangata.
Ā, kāore te tokomaha e whakapono ana ki tērā. "Aue, kāore tērā i tino tupu!"
"Ehara i te mea e taea ana!" Kāore rātou e whakapono ana ki ahau ina kī ana au he raru tāku.
Ka mea āku whanaunga, āku hoa rānei, "Aue, kei te kata koe."
Nō te mea, i taku ngana ki te kōrero mō tēnei i runga i te tino ngākau, ka tīmata ahau ki te tangi.
Ka kite au i ngā tūpāpaku i reira i mua i ōku whatu... i te ata, ko ngā tūpāpaku katoa i roto i ngā pēke pango i te koridō...
Ināianei, kei te kite au i mua i ōku whatu... Kua tupu, he tino pōrangi! He tokomaha kua mate.
Kāore au i taea te mahi i tētahi mea mō tērā... me mātakitaki noa iho.
He tino, tino pōraruraru tēnā! Aroha mai, he tino kino rawa kāore au i taea te āwhina i a rātou.
Kāore au i taea te mahi he mea hei āwhina...
Ehara i te kotahi anake te tangata i mate. He tokomaha ngā tāngata i mate.
Ā, koia tonu te take i tae mai ai au ki konei, ahakoa ngā hua ka puta pea.
Tērā pea me tīmata anō au i tētahi mahi hou, rānei he aha rānei.
Engari ko taku tino āwangawanga mō taku whānau, nā te mea ka pā hoki tēnei ki a rātou.
Engari ko te hunga i mate, ko ngā mate, e tika ana kia whai reo.
Kia kōrerotia te pono. Nōku i reira, ā, tērā pea ko au te tangata whakamutunga e mōhio ana.
ko wai ka taea te haere mai ki konei ki te whakapuaki i tēnei. Kāore he tangata kē e taea. Nō te mea kua mate rātou...
Ngā mihi mō tō taenga mai! Ngā mihi mō tō taenga mai, e Marian.
Ngā mihi mō te tohatoha mai i tēnei ki a mātou. He taunakitanga tino, tino pāngia tēnei.
Ā, e whakaatu ana tēnei i te nui o te hara. Kei te koa mātou kua tae mai koe.
Ka taea e au te kōrero mō tēnei wā mō ngā rā e rua katoa, ā, tērā pea mō ngā rā e rua anō.
Engari ki taku whakaaro... kua nui kē tēnei mō tēnei rā. Ngā mihi mō tō tohatoha mai i tēnei ki a mātou.
He tirohanga whānui tino pai tēnei. Ā, ko taku tūmanako ka rongo ngā tāngata i te karere i tukuna e koe.
Ko koe te reo mō ngā rau tāngata i mate, i patua i roto i ēnei hōhipera e ēnei aratohu rongoā mō te . Ā, mō ngā tāngata...
Ngā mano i Romania. Āe, mano.
Ngā mihi mō te tohatoha mai i tēnei ki a mātou.
Ināianei, whai i ngā tauākī a Adriana rāua ko Marian.
He tino honore kia noho mai i konei me Adriana rāua ko Marian nō Romania.
He kaiwhakaatu ā-tinana rāua mō ētahi mea tino kino i puta i te wā o ngā tikanga COVID i Romania.
Ka whakaae koe ki te whakamārama mai ki a mātou he aha i puta ki ngā piriona euro i whakapaua i te wā o ngā tikanga COVID?
Āe. Kotahi noa tāku e kī: i patua taku whaea mō te moni.
E tino mōhio ana au ki tērā. I a ia i te hōhipera, kāore au i te mōhio mēnā i pāngia ia e te COVID, kāore ia i whakamātauria.
Ina mate ia, ā, i taku kite i ngā rongoā i hoatu ki taku whaea, i ohorere au.
Ā, taku whānau hoki. He aha i hoatu ki a koe?
I hoatu ki a ia ngā matū e 44. Aue. 44. Ko te nuinga he rongoā ārai huaketo.
Norvir, Darunavir, Remdesivir. Engari kāore rātou e mōhio mēnā i pāngia rātou e te COVID, nā te mea kāore rātou i whakamātauria.
I te hōhipera, i whakawhiwhia taku whaea ki tētahi whakamātautau hē i te 8 o Tihema.
I mate ia i te 16 o Tihema 2020.
Engari i mate ia nā te mea i hiahia ia ki te hoki ki te kāinga, ā, kāore rātou i whakaae kia hoki ia ki te kāinga.
Ehara i te mea i noho ia ki te hōhipera i ngā wā katoa. I noho ia ki te hōhipera mō ngā rā tekau mā whitu.
Kāore ia i whai werawera, ā, i taea e ia te manawa noa; e whakaaro ana mātou he momo pāpāmatemate
noa iho nā te nui o tana mātakitaki pouaka whakaata.
I mātakitaki ia i te pouaka whakaata me ngā pāpāho katoa, ā, ki taku whakaaro i mataku, i ohorere hoki ia. Kāore
au e whakaaro me haere ia ki te hōhipera nā runga i tērā.
Kua rima tekau tau tōku whaea e mahi ana hei kaiako pāngarau, ā, he tino hauora ia, he tino pakari tōna hinengaro me tōna tinana.
Ā, i te hōhipera, i hoatu e rātou he rongoā ki taku whaea. I hoatu e rātou ki a ia te diazepam, te
phenobarbital, te Xanax, ā, i hoatu hoki e rātou ki a ia he rongoā neuroleptic: ko te haloperidol.
Ia rā i te tekau karaka i te ata me te tekau karaka i te pō, ka hoatu e rātou ki a ia i roto i tētahi kōtēkare.
30 Haloperidol, diazepam, phenobarbital, rānei Xanax.
Engari he pā ana tēnei ki te COVID, ā, kāore koe e taea te manawa. He aha i hoatu ai e rātou he rongoā whakangāwari ki a ia?
Nō reira, i pakari tō whaea, i hauora ia, ka haere ia ki te hōhipera, ā, i muri i te 17 rā ka mate ia?
Āe. I patua ia nā te mea i hiahia ia ki te hoki ki te kāinga.
Ko te kī o tōna hauota he 92%. He pai tōna pēhanga toto.
He pai tōna manawa. Ā, i taea e ia te ara ake i te moenga.
Ā, ka mea ia, kāore au e hiahia rongoā, kāore au e hiahia he aha, e hiahia ana ahau kia hoki ki te kāinga.
Ka mea te tākuta, "Me intubate ia." Ka intubate rātou ia mā te fentanyl me te midazolam, ā, ka hoatu ki a ia te
Listanon mō te intubation, ā, i roto i te rua meneti ka mate ia.
Nā, i rangahau koe i tēnei, āe, ā, i kitea e koe ēnei pārongo katoa.
Me pēhea koe i mōhio ai ki tērā? I mahia he tōnga i ngā kōiwi.
I muri i te toru tau i tōna matenga. Ka mea te kaihaina hara, āe...
Nā reira, i mahia he tirotiro tinana? Āe, kia kite i ngā kitenga mō ngā matū whakamate.
I taku kitenga i ngā rongoā katoa i hoatu ki taku whaea i runga i te pepa, ka pātai tonu au ki a au anō, he aha ai?
Nō te mea i pai taku whaea, he hauora, he kaumātua hoki ia.
Ā, kei a mātou he taunakitanga, nā te mea i whakahaere rātou i ētahi whakamātautau ki taku whaea i te hōhipera.
I pai katoa ngā mea i te rā tuatahi. Kāore āna he mea. Kāore rawa he mea.
Ā, kātahi ka mea rātou kāore taku whaea e taea te manawa. Āe. Kāore ia e taea te manawa.
Engari i hoatu e rātou ki a ia he Xanax. He aha? Diazepam. He aha mō?
I hoatu ki a ia te midazolam. Te phenobarbital. He maha ngā rongoā whakangāwari mō te aha?
I waea mai taku whaea ki ahau ia rā.
Ā, ka pātai tonu ia ki ahau: "Kawea ahau ki te kāinga, kawea ahau ki te kāinga, e inoi ana ahau
ki a koe, kawea ahau ki te kāinga mai i konei."
Kāore he tangata e tiaki ana i a mātou. Hei whakahaere rongoā anake; i muri i tērā, kei a mātou anō mātou i konei.
Ka kati rātou i te kuaha o te hōhipera, ā, ka haere mai rātou anake ki te hoatu i āku rongoā.
Ka waea atu au ki te tākuta, ā, ka mea atu au ki a ia e hiahia ana ahau ki te kawe i taku whaea ki a au, ki te
whakawhiti rānei i a ia ki tētahi atu hōhipera, nā te mea i mea ia ehara i te pai ngā mea e tupu ana i te hōhipera.
Kāore rātou i hoatu mai taku whaea ki ahau.
Ā, kāore i whakaaetia kia tiki ia i a ia?
Kāo, i kī tonu rātou he pai ia, he pai ia.
Ā, i mea atu au ki a rātou e hiahia ana ahau ki te kite i te whakamātautau; kei hea te whakamātautau?
Kāore rātou i whakaatu mai ki ahau he whakamātautau Covid. Ā muri i tōna matenga, kāore mātou i whakaaetia kia kite i a ia.
I whakanoho rātou ia ki roto i tētahi pēke tinana pango, ā, i whakauru rānei ia ki roto i ngā pēke
e rua: ko te tuatahi he mā, ko te tuarua he pango.
I kite mātou i a ia i te wā i tangohia ai tōna tinana i te urupā, ā, he panepene anake āna.
Nā te mea i whakanoho rātou ia ki roto i te pēke pango me ngā pāpī, ā, kāore rātou i
horoi ia, nō reira he toto kei tōna kanohi.
Kāore rātou i whakaae kia tautuhi mātou i taku whaea.
Mo te toru tau, kāore mātou i mōhio mēnā ko tōku whaea rānei, nā te mea i kī rātou, mēnā ka whakaatu koe i te tinana,
mēnā ka whakatuwhera koe i te pēke ( ka peke mai a Covid...)
Kāo, kāo. Engari i kī rātou ka mauheretia mātou e te pirihimana nā te mea he hara tēnei.
Engari kāore au i kite mēnā kei reira taku whaea.
Kāore rātou i hiahia kia kite au i a ia i muri i tōna matenga.
Ā, i te mea kei te kōrero tātou mō tēnei hara, i hoatu ki a ia ēnei rongoā katoa: i kī mai koe ki ahau he pakihi nui
e haere ana puta noa i Romania. He aha te momo pakihi tērā?
I Arad, i te hōhipera o Arad, e rua piriona euro.
E rua piriona i tētahi hōhipera kotahi. E hia te nui puta noa i te motu?
Tata ki te 350 piriona i Romania. Auē!
Āe, kei a mātou he taunakitanga mō tērā. I hoko ngā hōhipera i ngā rawa. Ko C-cap te ingoa o te
paetukutuku e hokona ai e ngā hōhipera ā rātou rauemi rongoā.
Nā reira i tirohia e koe te nui o ā rātou moni i whiwhi i taua wā. I kī mai tētahi nēhi ki ahau he tekau mā
rua ngā moenga i tēnei hōhipera, i tēnei wāhanga, ā, i mea mai rātou kua pāngia taku whaea.
Āe rā, i pāngia ia e tētahi mate huaketo? Āe.
I mea rānei rātou ki a koe he mate urutā tōna? Kāo, kāore rātou i mea pēnei. I kite au i muri mai i
tuhia ki te pepa, ā, i pātai au ki a au anō: he aha?
Aue, i pā mai he huaketo ki a ia i te hōhipera. Āe. He aha? Nā te mea i mau tōku whaea i te kapi ihu kotahi me tētahi atu tūroro.
I tohatoha koe i tētahi kapi ihu. Āe.
I tango rātou i ngā hūpē o te hunga mate, ā, i hoatu ki ērā atu tūroro.
Nō reira, i whakapaua e koe ngā piriona e rua, engari i tohatoha tonu ngā kapi ihu?
Āe. Kāore rātou i whai taputapu taketake hei horoi i ngā whara. Kāore rānei rātou i whai waipiro rongoā hei whakamate huakita.
E pērā ana te āhua, e hiahia ana koe kia waiho ngā tāngata kia mate.
Āe, nā te mea i taku kitenga kāore he maski i taua wāhanga o te hōhipera, ka pātai au he
aha. I whakapaua e rātou he nui rawa te moni.
I haere au ki C-Cap i te wā tino pai rawa atu, ā, i ohorere au i ngā mea i kite au i reira.
Kei hea te kapi ihu? Kei te hoko rātou i ngā mea maha. Kua whakapau rātou i ngā piriona.
I whakapau piriona, engari kāore ēnei rauemi me ngā taonga i tae tūturu ki ngā hōhipera.
Ko te midazolam me te fentanyl anake.
E whakapono ana ahau ko te nuinga o ngā rongoā i whakamahia i roto i ngā rongoā maha i ahu mai
i ngā whare putunga o ngā kamupene rongoā nui.
Ā, he wā pai tērā ki te hoko i a rātou kia ngaro atu ai mō ngā tūroro.
Nō te mea kua mate ēnei tūroro, ā, i Romania kāore e taea te whakahaere i ngā tirotiro
tinana kia mōhio ai he aha i mate ai ēnei tāngata.
Nā reira, ka taea e koe te tuku rongoā me ngā maimoatanga maha ki ēnei tūroro, ā, kāore he tangata e taea te whakaatu
mēnā kua tūturu tēnei, nā te mea kāore e taea te whakamana.
He pūnaha tēnei hei whakapau moni, ā, kāore he tangata e taea te whakaatu.
Nō reira, kāore ēnei 350 piriona i āwhina i ngā tūroro. I hea te moni i haere?
Ka mea au he mārama he hara tēnei, nā te mea i haere tonu rātou ki te whakahaere i ngā maimoatanga kotahi tonu, ki te
tuku i ngā rongoā kotahi tonu, ā, i mate tonu ngā tāngata.
Āe, kotahi te tangata ka mate, e rua ngā tāngata ka mate, mēnā kei te mate tonu ngā tāngata
i muri i te wiki, me whakarerekē tētahi mea.
Āe, me whakarerekē... Tika tonu! Kei te kite koe, ehara ēnei rongoā i te pai mō te rongoā i
te COVID, ehara hoki i te pai mō te tangata.
Engari i haere tonu rātou, kāore i whakamataku, ā, i hoatu anō rātou i ētahi atu. Ā, he tino, tino whakamataku tērā.
I reira ahau, ā, i kite ahau i te mate o ngā tāngata i roto i te haurua rā pea, nā te mea me tuku te moenga kia taea te whakaae
i tētahi atu tūroro me te tuku rongoā. I haere tonu pēnei.
Hei patu i te mea e whai ake nei. Tika tonu, he mīhini tēnei hei patu i ngā tāngata, hei whakahaere rongoā ki a rātou.
Āe, ā, i utua e ngā tūroro kia whai moenga i te hōhipera.
Āe, he take anō tēnei: i kīia ko te toro ki te hōhipera o Arad Gradiste anake te huarahi kia ora, ā, i utua e te tokomaha kia
haere ki reira, kāore rātou i mōhio he whare patu tangata tērā.
I utua ngā tāngata kia haere ki reira! I muri i ngā rā ruarua, tērā pea e toru, e rima rānei te nuinga, ka mate
rātou. I whawhai ētahi atu i ētahi atu, engari ka mate rātou.
Kāore rātou i mahi rangahau, i mahi tātaritanga rānei. He mea noa iho, kāore he aha. Engari i
hoatu tonu e rātou he rongoā ki a ia, he rongoā tonu.
Kua whakanoho rātou i tētahi ārai ki runga i ō rātou kanohi.
Engari ehara te raru i te mea kāore i pai tana mahi. Ko te raru, heoi, kāore ngā kaimahi o te
hōhipera i mōhio me pēhea te whakahaere i a ia.
Ā, i ngā wā maha kua kite au, ka whakanoho rātou i te kapi ki runga i te tūroro, ā muri ake nei kāore te
tūroro i taea te manawa, nō reira ka mate manawa ia i te kapi, i tēnei taputapu hou rānei.
Nō te mea kāore rātou i hiahia kia mau tonu te ārai ki ō rātou kanohi, i hoatu rongoā ki a rātou.
E hia ngā tāngata i mate i Romania i tēnei wā? Tata ki te rima rau ngā tāngata i mate i roto i
tētahi tari anake i tēnei marama. Engari i Romania...
I tēnei hōhipera anake, i tētahi wāhanga o te hōhipera, e 500 ngā tāngata? Āe. Tokotoru noa iho i puta. Ko au tētahi o rātou!
Ā, puta noa i Romania, 68,000 ngā tāngata i mate ki te Covid.
Kāore au e tino mōhio he aha i tupu i reira, ā, he aha ngā rongoā, ngā maimoatanga rānei i whiwhi ai ngā tāngata.
I te roanga o te mate urutā, i mate ai ngā tāngata 1,860 i tēnei rūma hōhipera i Arad. Kāo, i reira ngā rūma hōhipera
e toru. Ā, i mate ai ngā tāngata 700 i tēnei rūma anake.
He mea noa i tēnei rūma moe e tekau mā rua ngā moenga. Aue, e 700 ngā tāngata. I roto i te wāhea? 2020–2023
He tokomaha ngā tāngata i mate i tēnei wā i Noema me Tīhema 2020. I mua i te tau 2021, e rua marama noa iho ki muri.
He kino te hāparangi hauota. I waea mai taku whaea ki ahau ia rā, ā, i mea mai ia kāore ia e taea te
manawa i te hāparangi. Ehara tērā i te mea pai mōku.
Ka taea e au te manawa pai ake me te kore o te maski. He aha rātou e whakanoho ana i te maski ki runga i ahau?
I whakaatu ahau ki tētahi tākuta he kino ake te kī o te hauota i te wā e mau ana te maski hauota, i te kore rānei.
Kāore he maski, i waenga i te 95 me te 97 taku taumata; me te maski, arā, he maski hauota, i heke taku taumata hauota ki te 91.
Me tētahi mata hauota, nē rā?!
Āe, ehara i te hauota. Kāore au e mōhio he aha tērā. Engari nā taua hauota i patu i ngā tāngata. E kī ana au.
He tāne i takoto tata ki ahau. Kāore au e tino mōhio he tokomaha āna tau. I taea e ia
te neke, ā, i herea ōna ringa me ōna waewae.
I herea ia ki te moenga?... Āe, ā, i muri i ngā rā e toru, ka tae mai ētahi nēhi ki te kite he aha i pā ki a ia.
Ā, i tangohia e tētahi o rātou te maski i tōna kanohi. He maski nui tēnei i kapi katoa i tōna kanohi (CPAP).
I hipoki tēnei mataara i tōna ihu me tōna kauae. He whakamataku te kite i te tangata e rite ana ki tētahi anga.
Ka kitea e koe te wheua o tōna ihu, ā, i karanga tonu te tangata i te wā katoa! Kāore e taea e koe te whakaaro he pēhea
te tangi i reira, ā, kāore he tangata i tae mai ki te tirotiro i a ia (kāore he kaimahi), kāore he tangata!
Kei te hiahia ahau ki te tāpiri i tētahi mea: i te matenga o tētahi tangata, i koa katoa te hunga. I koa ngā kaimahi hauora.
Ki taku whakaaro i whiwhi rātou i te moni nā te mea i koa rātou: Aue, kua mate tētahi atu, āe!
Ko wai, ki tō whakaaro, i hiahia i tēnei i te taumata tiketike ake? Nā te mea, kāore e
kore, i puta tēnei puta noa i Romania, nē rā?
He kawa tēnei nō te OMS . Koia tērā te kawa. I whai i te kawa, ā, nā reira i mate ai ngā
tāngata, nā te mea i whai tō tātou whenua i te kawa.
Ā, i puta mai tētahi atu whakahau nā tētahi hēnetara hōia, i a mātou e noho ana i roto i te āhua ohorere.
I mōhio katoa te tangata me kaua e kōrero hei whakahē i taua mea, nā te mea he whakahau nō te
taumata teitei rawa atu, nō te kāwanatanga hoki.
Āe, nō te kāwanatanga, Hei pupuri i tō raihana ki te mahi rongoā, me whai, me whakamahi
hoki koe i te kawa i runga tonu i ngā tohutohu.
Nō hea mai ngā moni katoa, he aha i nui rawa ai ngā moni i runga i te pepa?
Ko te moni i whiwhi ai rātou he rua, he toru rānei ngā wā o te nui i hiahiatia. Nō te mea, mēnā ka rapu koe i Google, hei tauira,
mēnā e hiahia ana ahau ki te hoko i tētahi kaitātari CT...
Hei tauira, i tuhia pea he moenga ki te £6,000 i runga i te nama, engari kotahi mano pauna anake te utu
tūturu o te moenga. Nō reira, koia tērā te āhua i puta ai.
Nō reira, i ngā pukapuka...
Ngā kaiwhakarato katoa, ngā kaiwhakarato katoa, i mahi katoa rātou, ngā kaiwhakarato moenga katoa (hei tauira),
he wā tērā i taea ai e koe te whiwhi moni nui – kia whai rawa wawe mēnā ka mahi koe i tēnei rāngai.
I te wā o te mate urutā, i kite au i ngā whare rongoā e puea ake ana pērā i ngā tarutaru i Arad
i roto i ngā rua marama: Whare Rongoā a Dr. Max.
Kua huaki he whare rongoā a Dr. Max i ia tiriti o Arad, puta noa! I whakaaro au: Nō hea mai ēnei whare
rongoā maha me Dr. Max i roto noa iho i ngā marama e rua?
Pērā i ngā harore e pua ana i muri i te ua... he maha rawa ngā whare rongoā i puta ohorere.
Āe. Engari, he tino whakamīharo ki ahau tēnei – ā, e hiahia ana ahau ki te torotoro hohonu ake i āu kōrero:
Ko te moni i rārangihia hei utu mō tētahi moenga, arā, he ono ngā wā o te moni i tino
hiahiatia, ā, kāore he moenga hou. He rite tēnei ki te…
I noho au i te hōhipera i te wā i tae mai ai tētahi tangata nō tētahi tari kāwanatanga ki te tiro i ngā moenga
hou kua hokona, ā, i takoto au i tētahi o aua moenga hou.
Ko tēnei moenga hou i hangaia ki te kirihou. I whakaarohia kia he moenga e āwhina ana i ngā tūroro
ki te huri i ō rātou tūnga me te nekeneke haere...
He moenga motuhake. .. Āe, nā te mea mēnā ka noho roa ngā tūroro ki te moenga, ka puta pea te mate pūkahukahu. Me neke te tinana.
Tika rawa. Engari kāore ēnei moenga i neke! Ka noho tonu rātou ki tō rātou wāhi, kāore rātou e neke. Ka noho noa ngā moenga
ki te tūranga raro, ki te tūranga tū. He tino kino rawa tērā.
Ā, i te taenga mai o te tangata nō te tari āwhina, ka mea au, "Tēnā koa, whakakapia tēnei
moenga māku. Kāore au e taea te noho i tēnei moenga."
Ā, ka rongo au: "E ono mano euro te utu o tēnei moenga! He aha tēnei para i hokona e koe i konei?!" Rānei he pērā…
"Tēnā koa, whakakapia te moenga," te kī a te (kaimahi o te Manatū) ki te tangata. Ā, i te
rohe, i mahia ētahi kirimana mā ēnei moni Pākehā.
Engari kāore ngā kaiwhakaora i Romania e hiahia ana ki te mahi i tēnei hōhipera, nā te mea e mōhio ana rātou he raru kei reira.
He tokomaha ngā tāngata e haere mai ana mō te moni, pēnei i tā mātou kī i Romania, mā ngā kirimana moni. Mēnā e hiahia ana
koe ki te mahi hei nēhi i ā mātou hōhipera, kāore he mea nui kia whai tohu, kia motuhake rānei, kia whai wheako rānei.
Homai noa ki ahau he 5,000 euro (moni hūpē), ā, āpōpō ka noho koe hei nēhi ātaahua i tētahi hōhipera i Romania.
Ā, ko tērā te mea i pā mai ki ahau i reira. E kite ana koe, kāore au i whai waimarie – i whakamātauria rātou
ki ahau – i ngana rātou ki te kimi i tētahi uaua toto.
I ngana rātou ki te kimi i tō uaua? Āe rawa. I ngana rātou mō te rima meneti pea. I mau tētahi nēhi i
taku ringa, ā, i hanga kohao tētahi atu ki taku ringa.
Kāore rātou i kitea — kāore rātou e mōhio me pēhea te rapu i tētahi artere, i tētahi uira rānei. Āe, āe, tino tika.
Nō te mea kāore rātou he wheako. He rite tonu tēnei mō te katoa. Kāore ēnei wāhine he wheako. Āe.
He tino kino. Engari ki taku whakaaro... ki taku whakaaro he nui ngā moni e uru mai ana
mā ngā utu mahi, mā ētahi atu huarahi rānei.
Ā, he tikanga kino anō kei Romania. Me hoko moni ki ngā nēhi – me hoatu moni ki a rātou, me hoatu moni ki te tākuta…
Mēnā kāore koe e hoatu moni ki a rātou, kāore rātou e horoi i a koe. Kāore rātou e hoatu he kai māu! Kāore he kai ā taku whaea.
I takoto ahau i reira mō tētahi rā, i kapi ahau i te paru nā te mea kāore au i taea te
neke – i herea aku ringaringa me aku waewae.
I herea koe ki te moenga. Tika tonu, nā te mea kāore te nēhi i whiwhi moni. Aue, e te tangata.
Āe. Kāore i taea e au te tuku moni nā te mea i herea ahau. ... Engari ko tērā te... Hinengaro. Ko te hinengaro, āe.
Kāore he tangata e hiahia kia kitea tēnei mīhini. Ā, ko tētahi atu take, ko te mea ka rongo te katoa mō tēnei, ka mataku, ā, ka
kī: "Kāore au e hiahia ki te rongo i tēnei, kāore au e hiahia ki te kite i tēnei, ā, kāore au e hiahia ki te whai
wāhi ki tēnei." He tino tauira pai ko te whakamātautau.
He take tōku i te kōti, ā, i roto i ngā tau e whā kua pahure, kua whakawhitia te
kaiwhakawā hara e ono ngā wā, nō reira kāore he hua.
I hanga rūpahu rātou i ngā mea maha. Kua hanga rūpahu katoa ngā tuhinga a taku whaea.
Te X-ray, te tātaritanga, te X-ray o te kopu.
Ka taea e au te whakaatu ki a koe me pēhea rātou i whakahaere ai i taku whaea. Ka taea e au te whakaatu ki te kaihaina tūmatanui.
He nui rawa aku taunakitanga. Engari kāore rātou e aro.
Kāore te kaiwhakawā hara e hiahia ki te whakaae ki ngā taunakitanga.
Kei te whakakapi rātou i te kaiwhakawā tūmatanui. Nō runga ake tēnei.
Nōku ake, tēnā koe mō tēnei uiui whakamīharo, tēnā koe mō tō noho mai i konei.
Hei maumahara ki a Marian me ērā atu katoa i mate i te korona-huaketo.
Tukuna tēnei tuhinga hītori. Aukati i ngā hara anō ki te tangata.