"Lagmit isulti nila nga dawaton sa World Health Assembly ang kasabutan."
Apan, ang kasabotan nag-ingon nga dili kini mapirmahan hangtod maapil ang PABS Annex .
Usa kini ka dula sa hunahuna. "Gidawat na namo kini, apan dili namo kini mapirmahan."
Update sa mosunod nga interbyu: Sama sa gitagna ni James Roguski sa usa ka interbyu
niadtong 10 Mayo 2025, nahitabo na kini karon:
Niadtong 20 Mayo 2025, gi-adoptar ang kasabotan sa pandemya. Apan, wala pa kini mosulod sa bisa.
Euronews mitaho: "Ang pipila ka mga punto gihapon bukas o labing menos malabo."
Mahimo nga molungtad og daghang katuigan sa dili pa moepekto ang kasabotan.
Kinahanglan nga ratipikahan kini sa 60 sa 194 ka myembro nga estado sa WHO aron kini mahitabo.
Nalipay kaayo kami nga makig-istorya pag-usab kang James Roguski.
Atong hisgutan ang kasabotan sa pandemya sa WHO.
Miingon si James Roguski nga aduna siyay pipila ka importante nga balita para kanato.
Atong hisgutan kini tanan. James, daghang salamat kaayo sa pakig-istorya kanamo!
Oh, salamat sa imbitasyon. Ug oo, napapanahon kaayo kini.
Kabalo ka nga ang ika-78 nga World Health Assembly sa WHO nagatigom sa katapusang mga semana sa Mayo.
Daghan kaayong hisgutan. Unsa man ang gusto nimong hisgutan una?
Busa, kini usa ka klase sa update. Daghan sa atong mga manan-aw ang adunay na pipila ka impormasyon bahin niining
hilisgutan, apan aduna usab daghang manan-aw nga hingpit nga bag-o pa kanila kini nga hilisgutan.
Kung hunahunaon ang tanang butang nga nagpahasol sa atong mga inbox ug Twitter feeds, basin dili kini makita sa uban.
Nagaingon ka nga sulod sa duha ka tuig ug tunga nagasinggit ka sa mga atop sa balay aron
masabtan sa mga tawo ang kahinungdanon niining isyuha.
Busa, atong hunahunaon nga ang atong mga tigpaminaw wala kahibalo kung unsa ka importante ang
pagkahibalo sa mga kamatuoran bahin sa kasabotan sa WHO.
Pwede ba nimo ihatag sa bag-ong tigpaminaw ang usa ka mubo nga sumada?
Sa mubo: ang Asembleya sa Kalibutanong Panglawas magtigom sa Geneva gikan sa 19 hangtod 27 Mayo 2025.
Dili kini pareho sa World Health Organisation.
Ang mga delegado gikan sa tanang nasud nagkatigum sa Asembleya sa Kalibutanong Panglawas.
Nagpahigayon sila og miting ug naghimo og mga desisyon.
Kay sila ang gituohan nga magmamando nga lawas sa burukrasya sa WHO.
Daghang mga butang ang ilang hisgutan.
Apan ang labing importante niini mao ang nakapainteres gyud kanako sa miaging tulo ka tuig, sa tinuod sobra pa
sa tulo ka tuig: ang gitawag nga kasabotan sa pandemya.
Daghang ngalan kini. Daghang tawo ang nagtawag niini nga kontrata sa pandemya, nga sa kinatibuk-an pareho ra gihapon.
Ug karong buntag nadawat nako ang mga dokumento nga nagpamatuod sa akong mga pagduhaduha.
Apan, kini mga dokumento nga na-leak. Dili pa kini opisyal nga mga dokumento.
Mahimo pa gihapon silang mausab, pero sa akong hunahuna maayong balita kini. Ug kini usa ka butang nga akong nahibal-an na.
Tulo na ka tuig nga nag-negosasyon sila sa kini nga kasabotan sa pandemya, ug wala pa kini mapinal.
Wala pa makab-ot ang kasabutan sa gitawag nga "Pathogen Access and Benefit-sharing System" (PABS).
Nasayud ko nga wala kini'y kahulugan alang sa mga wala pa makadungog niini, apan murag kinahanglan pa nila og
usa ka tuig aron makigsabot niining bahin sa kasabotan.
Busa, kabalo ka, sa sulod nako nagbuhat ko og gagmay nga sayaw sa kalipay kay basin naa pa tay usa ka tuig
aron masabtan sa mga tawo unsa gyud kini nga kasabotan.
Dili pa kini nahuman hangtod mahuman gyud. Ug dili pa kini nahuman!
Sumala sa giingon, "Dili pa kini nahuman."
Ug kining mga negosasyon gisayop kaayo ang pagpresentar, nakalibog ug nakapahibulong sa daghang mga tawo.
Hinaut nga makahatag kami og kahayag sa maong butang.
Apan sa pagkakaron, maampingon kong optimistiko nga magkinahanglan pa sila og usa ka tuig aron mahuman ang trabaho.
Ug karong tuiga, mapadayag nato kung unsa gyud ilang ginabuhat.
Maayo kaayo. Maayo kaayo. Kabalo ka, maayong balita na.
Ikaw naghatag kanako og paglaum. Labaw pa sa pagka-maampingong optimistiko ko kung madungog nako kana.
Apan gusto nakong makig-istorya sa tigpaminaw nga tingali nag-ingon sa ilang
kaugalingon, 'Sige, nindot kaayo na nga balita.'
Apan ginasulti nako kanimo, wala'y kalainan, kay niadtong Enero 25, gibuhat ni Trump ang iyang trabaho.
Miabot siya ug gikuha kami gikan sa WHO. Aron makahimo ang WHO sa ilang buhaton.
Unsa may kalainan ana? Wala na'y labot ang Estados Unidos. Wala kini nakaapekto kanako. Unsa imong isulti sa ingon ana nga tawo?
Mao na, mao kana ilang gusto nga tuohan nimo.
Sige, buhaton nako ang akong makakaya aron kini mahimong klaro kaayo, aron ang mga tawo
nga wala pa makadungog niini dili malibog.
Aduna pay laing isyu nga daw gibaliwala sa tanan.
Ug wala kini'y labot sa atong bag-o lang gihisgutan, ang kasabotan sa pandemya.
Aduna'y usa ka dokumento nga gikan pa sa 1969, ang International Health Regulations.
Ang Estados Unidos usa gihapon ka miyembro niining kasabotan.
Wala pa nako madungog si Donald Trump o ang iyang administrasyon nga miingon bisan usa ka pulong bahin niining kasabotan.
Kini epektibo na. Kini usa ka internasyonal nga balaod. Kini ligal nga may bisa.
Ug niadtong 1 Hunyo 2024, gidawat ang mga amyenda sa dihang miapil ang Estados Unidos, ug kini gidawat.
Ug adunay takdang oras diin ang matag indibidwal nga nasud adunay kahigayunan nga mosulat
og yano nga sulat ngadto sa WHO ug moingon:
Dili, salamat, among balibaran kining mga kausaban para sa among nasud.
Magpadayon kami sa pagsunod sa Internasyonal nga Regulasyon sa Panglawas nga naa na daan sa wala pa kining mga kausaban.
Tibuok gayud nga posible kana, kay pipila ka mga kausaban ang gidawat duha ka tuig na ang milabay.
Upat ka nasud, ang Iran, Slovakia, ang Netherlands ug New Zealand, misulat og ingon ana nga sulat ug miingon, "Dili, salamat."
Busa, ang takdang petsa sa pagdumili mao ang 19 Hulyo 2025.
Ug kabalo ka, walay naghisgot bahin niini kay, sa tinuod lang, ang kasabotan sa pandemya nga gihisgutan
sa katapusang semana sa Mayo mao ang prayoridad karon.
Apan ang mga Amerikano buta ug bingi sa kamatuoran nga layo pa kaayo kita sa paggawas sa kalisdanan.
Ang WHO ba ang kalibutanong lawas nga nagpatuman sa mga lagda sa International Health Regulations sa detalye?
Sige, gamiton nako ang imong porma sa paglitok ug usbon lang kini gamay.
Palihug buhata!
Gusto nila nga makita sila isip nanguna ug nagkoordinar nga awtoridad.
Oo.
Naglagot ko nga buhaton kini, apan tugotan nako ang akong kaugalingon nga maglingaw gamay uban nimo.
Sige. Tanan nga tinuod nga nakabasa sa International Health Regulations, itaas ang inyong kamot.
Sige. Kini usa ka taas nga dokumento. Kadaghanan sa mga tawo wala pa kini mabasa.
Dili gyud kini sama sa gihunahuna sa mga tawo.
Ug paningkamotan nako nga isummarize kini.
Kini usa ka internasyonal nga kasabotan nga sa kinatibuk-an nagtakda og daghang mga pamantayan.
Ug ang mga nasud adunay mga tumong nga ilang giuyonan nga makab-ot.
Apan diin gyud kini importante mao sa lokal nga lebel sa imong nasud, tingali sa imong
estado o probinsya o distrito o munisipyo.
Ang lokal nga mga balaod mao ang hinungdan sa mga problema sa miaging lima ka tuig.
Dili tinuod nga ang Director-General sa WHO makasugo sa bisan unsang nasud nga magpagawas og mando o
magpatuman og lockdown o bisan unsang susama nga lakang. Nagpagawas sila og mga rekomendasyon.
Ug ang mga tirano nga imong kaatubang sa lokal nga lebel, bisan unsa pa nga lebel kana... Ug kasagaran kini kaayo ka-lokal.
Kay kinsa man ang motuktok sa imong pultahan o mopugong kanimo sa pagtrabaho, pagbiyahe, o sa pagkinabuhi sa
imong kinabuhi, lagmit dili siya magsul-ob og badge sa WHO.
Aduna'y mga tawo sa lugar nga nagpatuman ug nagpangpatuman sa lokal nga mga regulasyon sa emerhensya.
Busa lokal ang problema. Ug nagdepende kini kung asa ka nagpuyo.
Aduna'y makalilisang nga mga sugilanon kung mobasa ka sa mga balaod sa Singapore o sa Western Australia o sa Canada, o...
Kabalo ka, nabasa nako ang bahin sa usa ka balaod sa South Carolina nga nakapahingangha nako nga naglungtad pa gani kini.
Nagaingon kini nga ang mga doktor sa usa ka emerhensiyang kahimtang mahimong mawagtangan sa ilang lisensya
kung dili sila motabang sa paghatag og bakuna ug uban pa.
Ug kabalo ka, mao na ang gisulti sa balaod. Kanunay nakong gihunahuna nga ang mga medikal nga
asosasyon maoy nagpalisod sa kinabuhi sa tanan.
Apan kung dili ka pamilyar sa International Health Regulations ug sa lokal nga mga balaod, estatuto, ug regulasyon,
nan ang tanan nga nakasulti bahin niini, sa tinud-anay lang, nagpakalat og sayop nga impormasyon.
Busa, imong masulti ba nga ang lokal nga mga balaod ug regulasyon klarong naapektohan ug may
kalabotan sa Internasyonal nga Regulasyon sa Panglawas?
Usa kini ka giya, ug naningkamot sila nga makab-ot kining mga tumong, ug sa
katapusan, mahitabo kini sa matag lebel sa gobyerno.
Nasinati na nimo kini daghang higayon: moadto ka sa usa ka departamento sa gobyerno ug mosulay ka
nga mohimo og aksyon batok niini, unya moingon sila:
Oh, pasayloa ko, kini usa ka butang para sa lain nga departamento.
Ug unya moadto ka sa maong departamento ug moingon sila, "Ay dili, pasayloa, responsibilidad kana sa maong departamento."
Gipalabay nila ka. Gusto nila pasanginlan ang tanan gawas lang sa ilang kaugalingon.
Busa, unsa gyud ang tinuod nga tuyo sa International Health Regulations, ug paningkamotan nako nga ihatag ang
usa ka labing, labing mubo nga pagtan-aw, kay mahimo kitang maglingkod dinhi sulod sa daghang adlaw.
Usa kini ka kasabutan tali sa mga nasud aron ireport nga adunay nahitabo sa among nasud, usa
ka klase sa pagsiklab, usa ka klase sa problema.
Ug sa diha-diha nga makadiskubre sila og bisan unsa, kinahanglan nga adunay sila mga pasilidad aron dayon ipahibalo ang WHO.
Ug unya, ang WHO kinahanglan ipasa ang mensahe ngadto sa tanan sa kalibutan.
Mao kini ang pangunang gimbuhaton sa Internasyonal nga Regulasyon sa Panglawas.
Ug sa matag nasud, ang mga lagda nga nagdumala niini nga pagbantay mahimong grabe ka hugot.
Busa ang mga dato nga nasud nakagasto na og bilyon-bilyon ka dolyar, sa akong opinyon, pinaagi sa panikas, pinaagi sa
paggamit sa PCR nga pamaagi aron kontrolon ang ilang mga manukan.
O sa ilang mga umahan sa gatas o mga planta sa pagtambal sa hugaw nga tubig, aron mangita og mga
problema ug sa ingon makapukaw og kahadlok (ubos sa motto):
O Diyos ko, naa na usab lain nga pagsabog, ug kamong tanan mamatay.
Ug ang hinungdan niining mga negosasyon mao nga ang mga kabus nga nasud sa tibuok kalibutan wala'y kuwarta aron buhaton kini.
Ug ang mga kasabotan gidisenyo aron kuhaon ang kuwarta gikan sa mga dato nga nasud ug organisasyon, sama sa World Bank ug
uban pa, ug ibubo kini sa mga kabus nga nasud aron sila makapangita niining, kahibalo ka, makahadlok nga mga pathogen.
Kay kung makakaplag sila og makahadlok nga pathogen, gusto nila kini ipaambit sa uban.
Mao kana akong giingon, ang "Pathogen Access and Benefit-sharing System" .
Gusto nila nga magtukod niini nga global nga network aron makaplagan ang mga pathogen nga
dili man kinahanglan nga magdala og problema.
Ang termino nga ilang gigamit mao ang "mga pathogen nga adunay potensyal nga pandemya".
Ug akong gihubad kini uban sa dugang nga P: "Mga pathogen nga adunay potensyal nga kita sa pandemya".
Kung i-integrate nila kini sa maong organisadong PABS nga sistema ug ipasa ang impormasyon sa genetiko, ug kung adunay kompanya nga
gustong maghimo og usa ka pagsulay o tambal o laing injectable nga ahente – dili ko sila tawgon nga bakuna –
modagan dayon ang kuwarta nga gilatid sa mga kontrata, nga magamit sa pagpalit niining mga ahente.
Pasabot nako, naghisgot sila bahin sa daghang mga produkto nga posibleng ibutang nila sa nasudnong imbakan
isip pag-andam sa pagpukaw sa kahadlok kaninyo sa umaabot.
Mao gyud kana ang tumong sa niining mga negosasyon.
Mao na ang bahin sa negosyo niini: "Kung makakita ta og butang nga makapahadlok sa mga tawo, makakwarta
ta og daghan gikan niini, bisan pa walay pagsulbong."
Aw, nakasulti pud ko bahin sa PREP-ACT, , sa Estados Unidos.
Dili nato gusto mosulod sa detalye bahin niini karon, pero malipay ko nga makig-istorya sa bisan kinsa bahin niini.
Apan, may kalabotan sa PREP Act, gihisgutan usab ang mga lakang sa seguridad.
Ug aron lang kini mahimong mas klaro:
Ang Estados Unidos nagtugot og tulo ka bilyon ug tunga ka bilyon ka dolyar matag tuig alang sa pagpalit sa mga produkto
nga idugang sa nasudnong imbentaryo kung adunay emerhensya.
Ang eksaktong ilang gipalit ug gitipigan kay top-sekreto nga impormasyon tungod kay kini usa ka isyu sa nasudnong seguridad.
Apan ang budget nga among gigasto sa pagpalit og mga produkto para sa pagtipig dako kaayo sama sa tibuok budget sa WHO.
Ang gitinguha sa WHO pinaagi sa kasabotan sa pandemya sa kinatibuk-an susama sa nahitabo
sa UN Framework Convention on Climate Change.
Kinahanglan nimo mobalik sa tuig 1992. Ug matag tuig, ang tanang nasud sa kalibutan nga misugot niini – pinaagi sa
United Nations – magtigom sa Conference of the Parties (COP).
Nahimong bilyon-dolyar nga ruina sa pamuhunan.
Ug mao kana ang gitinguha sa WHO nga matukod alang sa pag-andam sa pandemya, pagpugong, ug pagtubag.
Gusto niya nga magtukod og bag-ong burukrasya nga nakatutok sa pagpugong sa sunod nga pandemya pinaagi sa
pagpangita sa mga pathogen nga wala pa maghatag og problema apan adunay potensyal nga makahatag niini.
Kini dad-on sa laboratoryo, susihon, ug unya ipang-apod-apod ang mga kontrata aron masiguro nga adunay stock sa mga
produkto ug kini mahimong pagahimoon bisan asa sa kalibutan.
Gusto nila og kalibutanong distribusyon sa mga paagi sa produksyon.
Gusto nila nga subayon ang network sa logistika ug distribusyon, ug aduna silay koordinado nga mekanismo sa pinansya aron
magpadagan og bilyon-bilyon ug posibleng trilyon-trilyon ka dolyar ngadto sa paghimo sa mga produkto... nga,
sa akong opinyon, mga biyolohikal nga armas nga ilang tuyoang gamiton aron atakehon ang mga tawo.
Napalsipikar ang mga pagsulay. Ang mga droga nagdala og mas daghang kadaut.
Hunahunaa lang ang remdesivir, nga mas daghan ang kadaut kaysa kaayohan.
Ug ang gitawag nga mga bakuna, ang mRNA nga plataporma, mga biyolohikal nga armas nga gidisenyo aron
laglagon ang panglawas sa mga tawo. Wala'y nakahisgot ana.
Ang pangutana mao: pila ka kuwarta ang atong makuha aron makahatag og kontrata sa atong mga kauban sa
tibuok kalibutan? Gitawag ko sila nga bag-ong OPEC.
Dili kini ang mga nasud nga nagmugna ug nag-export og lana.
Kini ang organisasyon sa mga kompanya sa emerhensiya sa pandemya.
Kini usa ka kriminal, sama sa mafia, korap nga negosyo nga puno sa mga panagbangi sa interes nga gilauman nga mouyon ang tanan.
Ug gusto silang tanan mopirma kay gusto sila og bahin sa pie.
Ug imong giingon nga ang tibuok industriya sa pagbag-o sa klima mao ra ba ang modelo nga gusto nila kopyahon?
Oo, sa kinatibuk-an. Pasabot nako, dili ang teyorya sa pagbag-o sa klima, kondili ang ideya nga
kinahanglan ka mahadlok, kaayo kaayo nga mahadlok.
Wala kami'y ebidensya. Sulod sa 30 ka tuig nang trabaho kami batok niini, ug nagkagrabe na kini.
Hatagi mi og dugang kwarta, di ba? Karon usa na kini ka trilyong dolyar nga gubot, kabalo ka.
Ug kini nga modelo sa pagtukod og usa ka burukrasya nga magtigom kausa sa usa ka tuig, modawat og donasyon gikan sa mga nasud,
ug uban pa. Kini ang ideya sa usa ka balangkas nga konbensiyon.
Ug, kabalo ka, niadtong 2021, sa dihang gisugdan nila ang tratado sa pandemya, miingon sila:
Busa, magkinahanglan kita og 33 bilyon ka dolyar matag tuig.
Sige, bawi ko ana. Pwede unta kini 31, pero naa kini sa range nga 30 bilyon ka dolyar.
Sige. Ang tibuok budget sa WHO kay mga tulo ug tunga ka bilyon, nga dako kaayo nga kantidad, apan
naghisgot kita og napulo ka beses pa kaysa ana.
Ug ang Estados Unidos lang naggasto niining kantidad sa pagpalit og mga produkto gikan sa mga kompanya sa parmasyutiko.
Busa, mga bakuna, mga tambal, ug bisan unsa pa nga imong paliton, pun-a lang ang imong suplay.
Walay kinahanglan nga magdeklara og emerhensya ug pugson ang mga tawo nga kuhaon ang mga
produkto. Kay walay katapusang agos man kini, di ba?
Kung nakatrabaho ka na sa retail, kabalo ka nga mo-expire ang mga produkto.
Busa nagmugna ka og pipila ka bakuna nga molapas ang bisa pagkahuman sa lima ka tuig.
O bisan unsa pa ang petsa sa pag-expire, kinahanglan ka maghimo og bag-o.
Ug basta hilom lang nga nakahukom nga kinahanglan nato nga adunay niini ug kana sa stock, usa kini
ka korap nga negosyo nga magamit aron makakwarta.
Gipangayo nimo sa mga nakabasa sa mga dokumento sa International Health Regulations nga itas ang ilang mga kamot.
Unsa kaha ang tsansa sa atong kaugalingong gobyerno?
Unsa man ang mahitungod sa mga tawo sa awtoridad sa panglawas ug sa CDC?
Nagbasa ba kining mga tawo niini? Nasayud ba sila niini?
Aduna gyud mga tawo sa burukrasya nga nakahibalo niini tungod kay nalambigit sila sa mga negosasyon.
Tingali naa pa sila sa administrasyon, tingali wala na.
Ang punto sa tanan niini mao, "Aduna bay luna para sa komento sa publiko?"
Hangtod karon, ang WHO katapusang nagmantala sa opisyal nga bersyon sa kasabotan sa pandemya niadtong 27 Mayo 2024.
Sumala sa kaugalingong mga lagda, ang WHO kinahanglan maghimo nga magamit unom ka semana sa wala pa ang miting nga magsugod
sa 19 sa Mayo ang tanang dokumento nga pagahisgutan sa miting.
Aw, karon Mayo 10 na, ug hapit na gyud ta.
Nakadawat ko og mga leaked nga bersyon, apan wala pay bisan usa sa mga dokumento nga atong
gihisgutan dinhi nga gipatik para hisgutan sa mga tawo.
Ug mura'g gusto nila maghimo og usa ka teatral nga pasundayag.
Aduna'y pipila ka terminolohiya nga gusto kaayo nakong ipatin-aw sa mga tawo bahin sa kasabotan.
Daghang mga tawo ang nagtawag niini nga kontrata sa pandemya. Opisyal, kini ang kasabotan sa pandemya.
Okay ra ang duha ka pulong. Dili ka dapat magpugos ana.
Mga usa ka bulan ang milabay, nakaabot ang mga negosyador sa usa ka punto diin miingon sila:
Sige, ang tanan nga mga highlight ug ang tibuok teksto sa dokumento berde, nga nagpasabot nga uyon kita niini.
Busa nakab-ot nila ang usa ka kasabotan, apan kining kasabotan gipahinay ang labing importante nga aneks sa
"Sistema sa Pag-access ug Pagbahin sa Benepisyo alang sa mga Patogen" hangtod sa ulahi nga petsa.
Busa nagkasabot na kamo sa kadaghanan sa mga butang, apan kabalo pud kamo nga wala pa kini pinal.
Bisan pa niana, ipakita nila nga murag kita tanan malipayon kaayo, kay "nagkasinabot ang tanan."
Ug magtukod sila og usa ka working group aron klarohon ang labing kontrobersyal nga mga isyu sa sunod tuig.
Ug tugoti ko nga ipatin-aw gamay kung giunsa kini nahitabo.
Kung mobalik ka sa pipila ka tuig ug hinumduman nimo kung giunsa pagsulod sa Omicron sa atong hunahuna.
Oo.
Sa dihang ang South Africa ug Botswana nakamatikod sa ilang giangkon nga bag-ong, lahi kaayo nga variant ug gitawag kini
og Omicron, ilang gihatag sa kalibutan ang genetic sequence.
Wala sila malipay sa dihang gigamit sa Pfizer ug Moderna kini alang sa paghimo sa mga booster nga
produkto ug wala sila makadawat og kuwarta alang niini.
Ang ilang intelektwal nga kabtangan, nga ilang giila ug gihatag sa kalibutan, nakahatag og daghang kuwarta sa Pfizer ug Moderna.
Busa gitugotan nila ang pag-access sa pathogen, apan wala nila makuha ang bahin sa kita.
Ug mao kana gayud ang tuyo niini. Ang mga dato nga nasud ug ang tanang kompanya sa
parmasyutiko gusto mogasto og bilyon-bilyong libra.
Gusto nila nga ang tanang medyo pobre nga mga nasud mogasto og bilyon-bilyong dolyar sa pagpangita sa sunod nga dakong
makahadlok nga pathogen ug ihatag kini kanila aron mahimo nila kini nga mga produkto ug makakwarta og daghan.
Ug ang punto sa panaglalis mao: Unsa man ang among madawat nga baylo?
Ug mao kana ang punto nga nagpabilin gihapon silang naipit sa PABS nga sistema.
Busa, maampingon ko nga optimistiko. Kinahanglan pa nato maghulat ug tan-awon unsay mahitabo.
Pero sa akong hunahuna gusto nako nga andamon ang mga tawo sa usa ka posibleng makalibog nga produksyon sa teatro.
Gusto nila nga tapikin ang ilang kaugalingon sa likod kay maayo kaayo nila nabuhat ang ilang trabaho.
Apan tulo na ka tuig nga ilang giingon nga walay bisan unsa nga gikasabutan hangtod nga ang tanan makasabot.
Aw, murag ang pangunang hinungdan niining mga negosasyon mao nga ang mga kabus nga nasud miingon, 'Hey, dili namo ihatag
kaninyo ang among mga pathogen gawas kung moambit kamo sa kita.'
Ug ang PABS nga sistema, ang apendiks, murag dili gani magamit.
Nagplano sila nga makig-negosasyon sulod sa labing menos usa ka tuig.
Ug tingali sa ika-79 nga Asembleya sa 2026, kung mouyon sila sa aneks, mahimo nga pirmahan ug mosulod niini ang mga nasud.
Para sa mga bag-ong tawo nga wala pa makadungog ani kaniadto, ipatin-aw nako ang tinuod nga problema.
Kining mga tawo wala'y bisan usa ka pulong, wala'y bisan usa ka pulong bahin sa: 'Hoy, hulata lang usa ka
gutlo, ang paggamit sa PCR nga pamaagi isip usa ka diagnostic nga pagsulay usa ka panikas.'
Ug ang mga butang sama sa remdesivir wala makatabang, kundili nakadaot ug nakapatay sa milyon-milyon ka mga tawo.
Ang mga ventilator usa ka makalilisang nga sugilanon, ug ang mga iniksyon mao ang bag-ong pandemya; ang dili
gustong mga side effect sa mga iniksyon karon tinuod nga usa ka global nga pandemya.
Unsa man ni? Unsa man inyong hunahuna, tanan?
Ug mao kana ang hinungdan nganong dili sila magtugot og publikong komentaryo ug diskusyon bahin niining topiko.
Sakto kaayo. Husto gyud.
Busa ang ilang nahibal-an niadtong 2021, sa dihang gipaila nila ang mga bakuna, mao nga
dili igo kadako ang industriya sa parmasyutiko.
Ug ang WHO hingpit nga nakigkumpol sa industriya sa parmasyutiko. Kini mao ang departamento sa pamaligya.
Nagpakita kana kung unsa ka malimbungon kining mga tawo. Apan maampingon ko.
Nasayud ko nga ang kahulugan sa mga termino niining kasabotan sa pandemya naglakip sa hugpong nga "mga may kalabutan
nga produktong pandemya nga may kalambigitan sa kahimsog".
Sige, pero wala gyud nimo sila gihulagway.
Gipasabot nimo ang kasabotan bahin sa 'International Health Regulations'. Ug kana naa na kaniadtong 1 Hunyo 2024.
Ug kini sa kinatibuk-an naglangkob sa tanang mga produktong parmasyutiko.
Walay mga tanum, bitamina, mineral, homeopathic nga tambal, o bisan unsa pa man nga susama niini.
Naglangkob kini sa mga tambal ug mga pantulong sa pagdayagnos nga tinood lang, peke, ug mga aparato sama sa mga
ventilator ug uban pa, ingon man usab sa mga biolohikal nga produkto sama sa mga bakuna.
Apan nagdugang usab sila og mga terapiya nga base sa selula ug gene.
Tungod kay wala sila maghatag og link, kinahanglan nimo kini pangitaon sa imong kaugalingon.
Ang ilang ginabuhat sa kinatibuk-an mao ang...
Organisado nga krimen ang pagpondo sa pagtukod sa Big Pharma sa tibuok kalibutan aron mangita og mga pathogen nga dili man
gyud magdala og problema ug himuon nga daw makalilisang kaayo, apan nga adunay potensyal nga hinungdan sa usa ka pandemya.
Dayon nila kini dad-on sa ilang network sa laboratoryo, buhaton nila bisan unsa ang ilang ginabuhat sa laboratoryo, ug usbon
kini ngadto sa mga produkto nga ang mga nasud mahimong hilom nga mopirma og kontrata aron idugang sa ilang mga reserba.
Ug magamit kini aron makahimo og kita, bisan pa kung dili gyud na magka-pandemya, magka-pagawas sa sakit, o bisan unsang susama.
(Ubos sa motto:) "Oh, kinahanglan kita mag-andam."
Naghunahuna ko kung sa sunod higayon makontrol na ba nila ang tanan ug dili na kining mga rogue nga
presidente sa Aprika nga adunay kaugalingong mga laboratoryo.
Kinsa ang nagbuhat sa ilang kaugalingong mga pagsulay ug nakaplagan nga, aw, kabalo ka...
Ikaw usa ka optimista, ug ako usa ka optimista. Apan magdala ko og pipila ka kamatuoran niini.
Sa kasubo, daghan niini nga mga presidente wala na uban nato.
Sakto kaayo.
Karon ibutang ang imong kaugalingon sa posisyon sa diktatoryal nga ulo sa estado sa usa niini nga mga nasud.
Naka-atubang sila ug problema nga sa panahon sa Covid, sa dihang gusto nila ipatuman ang mga rekisitos sa bakuna,
ilang nahibal-an, "Ay, wala mi'y bisan unsa sa estante."
Wala sila'y kapasidad sa produksiyon.
Wala sila'y kuwarta aron makuha ang mga kontrata.
Kulang ang kapasidad sa produksyon, ang bugnaw nga imbakan, ug uban pa.
Nakat-on sila nga lisod kaayo magmando og usa ka produkto nga wala pa nimo sa stock.
Sige, ug dili na kini pasagdan nga mahitabo pag-usab. Gusto nimong andamon ang mga suplay aron magamit kini bisan kanus-a.
Kung gusto nila ipataw ang ilang kabubut-on sa ilang kaugalingong katawhan, andam na ang WHO sa husto nga panahon
uban sa tanang gikinahanglan nga mga produkto aron ipatuman kining mga mando sa lokal nga lebel.
Dili man ingon nga pugson sa WHO ang usa ka lokal nga tirano nga buhaton kini.
Makahimo kini nga mas sayon ang mga butang ug makabenepisyo ka niini. Usa ka pino apan dako kaayong kalainan:
Mao kini ang inyong lokal nga mga lider, inyong lokal nga mga burukrata, mga opisyal sa panglawas, mga doktor, ug tanan nga
nagtuo gihapon nga ang tubag sa mga makahawa nga sakit, human na mahitabo ang pagsulbong, mao ang usa ka
mRNA nga armas biyolohikal. Hulat lang usa ka gutlo!
Sige, optimistiko ko. Ug maampingon ko nga optimistiko kay dili ko ganahan maghuna-huna ug dili ko ganahan motagna sa umaabot.
Bisan pa, ang mga dokumento nagpakita nga basin aduna pa kitay usa ka tuig sa dili pa nila mapinal ang PABS nga kasabotan.
Ug ang atong buhaton mao ang padayon nga pagpaningkamot ug pagpadayag niining mga produkto kung unsa gyud
kini. Kini nga mga produkto mga biyolohikal nga armas.
Ngano kaha nga nagpirma sila og kasabotan aron maghimo pa og daghang peke nga mga pagsulay, mga aparato, mga tambal, ug mRNA?
Daotan kaayo na, ug dili kini tungod sa panglawas! Para kini sa pagbahin-bahin sa bahandi.
Ug sa akong hunahuna, basin makahatag pa ta og kahayag niini sulod sa usa pa ka tuig sa dili pa nila isira ang kaso.
Kung mao na, nagtuo ko nga gipalugway pa ang akong kontrata sa soap opera alang sa lain nga season.
Kabalo ka, gikapoy na kaayo ko sa WHO.
Apan daw wala pa nila hingpit nga na-negosyar ang aneks sa "pag-access sa mga pathogen ug sa pagbahin sa mga benepisyo".
Ug kinahanglan natong himuon nga imposible para kanila nga buhaton kini bisan kanus-a.
Sakto kaayo. Ingon ka nga ang katapusan nga butang nga gusto nimo mao ang usa ka pampublikong diskusyon bahin niining tanan.
Ug mangutana ko, kung ang mga magmamando sa kalibutan, ug sila tanan daw nagsuporta niini...
Tan-awa lang ang tubag sa pandemya sa Covid!
Kung gusto gyud nila kining kasabotan, ngano man nga ingon ana kini kadugay nga proseso? Ngano man nga nanginahanglan
pa ug ingon ana kadugay nga panahon ang WHO alang niini?
Dili ko nagtuo nga gusto pa nila maghulat og usa ka tuig.
Gusto nimo nga masulbad kini karon, dili ba?
Nisuway sila. Pero mao gyud na ang kinauyokan niini.
Ibalik lang nako ang akong gisulti na.
Ang mga medyo kabos nga nasud sa kalibutan gipugos sa mga mas dato nga nasud nga mogasto og
bilyon-bilyong dolyar sa pagpangita sa mga pathogen.
Dako kaayo ang biyolohikal nga kalainlain sa rehiyon sa Amazon, sa kalasangan sa habagatan sa Sahara, ug sa tanang ubang lugar.
Karon gilauman nga mogasto og dagkong kantidad sa kuwarta ang mga kabus nga nasud sa
pagpangita sa mga pathogen ug sa pagsulay niini.
Aron maapil nila kini nga bag-ong impormasyon sa kini nga laboratory network.
Aron makaginansya pa gyud og mas daghang kuwarta ang mga kompanya sa parmasyutiko.
Pasabot nako, ang mga pagsulay ra ang nakahimo og mga bilyonaryo.
Aw, mao ni ang argumento: 'Kung gusto nimo nga buhaton namo kana, kinahanglan ka magbayad
niini.' Kay wala sila'y kuwarta para niini.
Ug kung ihatag namo kini kanimo, kinahanglan nimong ipangbahin ang mga kita. Ug didto sila makasinati og dilema:
Hoy, hulat usa ka gutlo, unsaon nato pagsubay niini, pila imong utang namo, ug unsa man ang hitsura sa mga kontrata?
Ug kung adunay 193 ka partido nga nakigsabot, ug gusto sa tanan og bahin sa pie, lisod matubag ang tinguha
sa tanan nga makaginansya gikan sa sakit sa mga tawo.
Labaw pa niana, dili gustong isakripisyo sa mga kompanya sa parmasyutiko ang ilang kontrol.
Gituohan nga ang mga nasud nga medyo kabos adunay kini nga biyolohikal nga kalainlain, nga
mahimong mapalitan og daghang kuwarta sa Big Pharma.
Kini nagsugod pa sa usa ka kombensiyon niadtong 1992 diin ang pag-access sa mga biyolohikal nga
kahinguhaan giisip nga usa ka nasudnong kahinguhaan.
Sama sa nahitabo kaniadto sa mga tanom-tambal ug susamang mga butang, diin miabot ang mga kompanya sa parmasyutiko ug nakuha
ang kahibalo sa katutubong mga tawo sa paggamit sa mga tanom-tambal aron makahimo og mga tambal ug
makaginansya og milyon-milyon ug bilyon-bilyon ka dolyar.
Ug ang mga lumad, nga adunay kahibalo, nakadawat og dakong tapok sa 'wala'.
Aw, nakakat-on sila gikan niini, ug dili tungod kay uyon ang mga negosyador gikan sa mga
nasud sa Aprika kanimo ug kanako. Dili sila.
Ang ilang pinansyal nga interes nagtugma sa interes sa mga kompanya sa
parmasyutiko, nga adunay kaugalingong klarong interes.
Ug gusto sa WHO nga makahimo sa pagpadali sa lohistika sa distribusyon, i.e. sa
pagtapos, pagdumala, ug pag-apruba sa mga kontrata.
Sa laing pagkasulti, gusto nila nga maapil sa agos sa kuwarta.
Ug nagmugna sila og bag-ong burukrasya, ang Conference of the Parties (COP), nga halos pareho sa gibuhat sa United
Nations Framework Convention on Climate Change. Kabuang ni!
Sa dihang imong giingon nga gusto ka moapil sa dagan sa kuwarta, mura'g gusto ka maghatag sa pinakadako nga suhol
dinhi aron makuha nimo ang gikinahanglan nga mga paunang kondisyon aron mapirmahan nimo ang kontrata.
Gusto nila paspasan ang proseso sa regulasyon aron dayon maaprubahan ug maipakalat ang bag-ong produkto.
Gusto nila kining koordinadong pinansyal nga mekanismo, nga giaprubahan na sa miaging tuig sa mga amyenda sa International
Health Regulations, diin nalambigit ang Estados Unidos.
Wala pa ko makadungog bisan usa ka pulong gikan kang Donald Trump bahin niini.
Kung adunay bisan kinsa gikan sa Estados Unidos nga nagpaminaw, palihug hisguti kini nga isyu! –
Pasayloa ko, Presidente Trump, naa ka'y hangtod sa 19 sa Hulyo aron magpadala og sulat sa WHO nga
mosalikway sa mga amyenda sa International Health Regulations.
Aw, usa sa mga nagpapatuman nga regulasyon, iyang gipasiugda – katingalahan nga adunay unom ka bulan nga deadline,
nga nagpasabot nga molapas ang deadline sa WHO sa 19 sa Hulyo sa wala pa ang deadline sa regulasyon.
Bisan pa sa wala pa nahimong Sekretaryo sa Estado si Marco Rubio, gisugo niya ang Opisina sa Langyaw nga Mga Butang nga susihon o
usab susihon ang tanan natong internasyonal nga mga kasabotan ug mobalik uban ang mga
rekomendasyon kung kinahanglan ba kita mo-atras o magpabilin.
Ug kining mga rekomendasyon ipatik lamang pagkahuman sa 19 sa Hulyo?
Kung kinahanglan nila ang tibuok 180 ka adlaw.
Kay, sama sa imong nahibaloan, nagsugod lang siya sa opisina niadtong 20 Enero. Ug ang ika-19 klaro nga sa wala pa kana.
Sa kinatibuk-an, wala magtagad ang Estados Unidos kung partido ba kita niining mga
internasyonal nga kasabotan sa bisan unsang panahon o dili.
Kung magdesisyon sila nga mohawa sa usa ka internasyonal nga kasabotan, mohawa lang sila
ug wala silay pagtagad unsa ang ilang buhaton.
Apan sa pagkakaron, kita usa ka partido nga nagkontrata sa Internasyonal nga Regulasyon sa Panglawas.
Ug ang gi-adoptar nga mga amyenda nagmugna og usa ka mekanismo sa pagpondo nga posibleng makadala og bilyon-bilyong dolyar ngadto
sa produksyon sa mga biyolohikal nga armas sa tibuok kalibutan.
Ug kini direkta nga nakigkompetensya sa tulo ka bilyon ug tunga ka dolyar nga gi-allocate matag tuig sa
among Ministeryo sa Depensa aron iapil ang tanan niini nga mga produkto sa among imbentaryo.
Naghimo ba kita dinhi og bag-ong biyolohikal nga arm race nga gisubay sa Cold War?
Aw, wala'y pagtagad ang mga kompanya sa parmasyutiko ana.
Mopirma ka og kontrata sa Departamento sa Depensa sa Estados Unidos.
Ug mopirma sila og kontrata sa PABS nga sistema sa WHO. Bisan unsa pa, modaog sila.
Ug kabalo ka, mao ra gyud na permi. Ibutang nimo kining kilid batok sa pikas kilid.
Apan ang mga tawo nga nagduso niini modaog gihapon bisan unsa pa man.
Gawas kung mahimong mas maalamon kita ug mobalos.
Ug, sama sa akong giingon, maampingon ko nga optimistiko nga magpadayon pa gihapon kita og
panahon aron matuklasan ang yano nga kamatuoran.
Kining mga produkto, nga gigamit sa industriya sa parmasyutiko sulod sa miaging lima ka tuig, ang peke nga mga diyagnosis, ang
mga aparato nga mamamatay og tawo, mga produkto sama sa Remdesivir ug uban pa, ug ang plataporma sa mRNA, dili
mga produktong panglawas. Kini mga produktong pang-kita.
Gikuha ra nila ang mga himsog nga tawo ug ginahimo sila nga patay o kustomer sa tibuok kinabuhi tungod kay ginasamaran sila.
Daghang mga tawo sa imong tigpaminaw tingali nakahibalo niini.
Pero kabalo ka, wala tagda sa mga negosyador ang atong tanan nakasabot na. Dili nila gusto paminawon kana.
Walay bisan kinsa ang adunay kaisog nga motindog sa mga kwarto sa negosasyon ug moingon:
Pasayloa ko, unsa man gyud ni nga gibuhat nato dinhi? Dili man makatabang ning mga produkto.
Ug kung mopalit ka niini sa daghan ug mogasto ka og bilyon-bilyong dolyar, imo nang gipalayo
ang kuwarta gikan sa mas maayong mga oportunidad.
Unsa kaha kung ang mga tawo adunay bitamina C, bitamina A, bitamina D, mga mineral, mga tanum, ug mga homeopathic nga
tambal, ug misaka ang lebel sa kahimsog sa tibuok kalibutan aron dili na sila dali maapektuhan niining mga problema?
Dili, dili, dili, dili! Dili namo gusto hisgutan kana. Dili namo makakwarta ana!
Ug kabalo ka, mao gyud na ang among giatubang.
Ug daghang mga tawo ang nakahibalo ana. Apan kung hisgutan nato kung unsa gyud ang naa niining
dokumentoha, paningkamotan nako nga ipatin-aw kini:
Sa tinuod, usa kini ka negosyo. Kanunay na kini sukad pa.
Ang lokal nga mga problema sa imong konseho sa siyudad, sa imong awtoridad sa panglawas, sa
imong probinsya, sa imong estado, sa imong nasud.
Mao kini ang mga lugar diin kinahanglan tangtangon ang tiraniya sa mga balaod!
Naghisgot kita, pananglitan, bahin sa PREP Act sa Estados Unidos, nga nagpanalipod sa mga tawo nga nakahimo og kadaut aron
dili sila masakpan sa kaso. Mao gyud kana ang tuyo sa PREP Act.
Ug kini naghatag sa Sekretaryo sa Panglawas og katingalahang gahum; walay kinutuban, walay babag nga
awtoridad sa paghukom, tungod lang kay siya ang miingon:
Aw, mahimo nga motumaw ang usa ka emerhensya sa umaabot.
Ug mao kini ang atong gamiton aron supakon kini. Dili na kini kinahanglan aprobahan sa FDA.
Dili gani kinahanglan nga aprobahan para sa emerhensiyang paggamit. Mahimo kini usa ka eksperimental nga produkto.
Ug basta kining mga partikular nga organisasyon, ospital, doktor, o bisan kinsa pa, mogamit sa tambal nga
akong itino, walay makasumbong kanila kung masamdan ka.
Aw, nagtrabaho ko sa Estados Unidos. Makakuha pa og dugang kasayuran ang mga tawo bahin niini sa repealtheprepact.com.
Gikompila nako ang notsafeandnoteffective.com, nga naghisgot sa mga iniksyon.
Gilusad nako ang PCRfraud.com. Klaro ra na, ug kini mahitungod sa PCR test.
Ug gitukod pud nako ang maskcharade.com. Kay patawa ra man ang mga maskara.
Ug kung gusto sa mga tawo nga mahibalo pa og dugang bahin sa kasabotan, mahimo silang moadto sa rejectthetreaty.com.
Kung gusto ka makahibalo pa bahin sa mga kausaban , mahimo ka mobisita sa rejecttheamendments.com.
Ug kung gusto ka motawag nako, padalhi ko og text message, email, Signal, Telegram, WhatsApp o
bisan unsa pa, ang akong numero kay 310-619-3055.
Seryoso kaayo ko bahin sa tanan niini nga mga butang.
Kining mga tawo naningkamot sa pagpatay sa mga tawo. Naningkamot sila sa pagpatay.
Naningkamot sila nga makadaot gamit kining mga produkto, nga ilang giangkon nga makaluwas sa kinabuhi.
Ug gusto gyud nila nga literal nga himuon kini nga usa ka komon nga pampublikong kaayohan.
Ang kahulugan niining pulonga o hugpong sa mga pulong kay sama sa hangin, oksiheno o kahayag sa adlaw.
Daghan kaayo niini nga makuha nimo ang tanan nimong gusto.
Gamit nimo kining termino literal.
Imong gi-argumento nga sa tunga-tunga sa 2021, ang mga kabus nga nasud nag-antos sa apartheid sa bakuna.
Ang tanan nga manggaranon nga mga nasud unta nakakuha dayon sa tanan niining katingalahang mga bakuna.
Karon nanginahanglan kita og daghang kapasidad sa produksiyon sa tibuok kalibutan, nga ang kalibutan napuno na sa
mga tambal, mga aparato, mga diagnostiko, ug mga iniksyon.
Oh, gusto ka pa ug lain nga mRNA? Pila man imong gusto?
Kabalo ka, gikan ra gyud sila diretso sa linya sa produksiyon. Kabuang na gyud na.
Oo, sakto kana. Kini usa ka dako nga sukod nga paglaglag.
Dili nila gusto nga ang mga nasud nga wala moapil sa programa, kay makita nato nga ebidensya nga ang mga tawo
didto dili mamatay tungod sa bakuna kung dili sila makadawat niini. Bahin kini sa pagkunhod sa populasyon.
Aw, James, murag kinahanglan nga mahibalo ang kasagarang lungsoranon niini, moapil niini ug mohimo og aksyon.
Ang takdang oras sa pagdumili sa mga amyenda sa miaging tuig sa International Health Regulations matapos sa Hulyo.
Importante kaayo kana. Nagaingon usab ka nga nagpasundayag ang .
Sa katapusan, mosulti sila ug gyud itulak kining kasabotan sa pandemya paabante.
Pero kinahanglan na natong magsugod sa pakig-istorya. Kinahanglan nato nga magbaton og bukas nga debate.
Busa andam na kami niini. Sa ingon, mahimo namo kini hisgutan kung moabot na ang pagbaha sa media.
Lagmit isulti nila nga dawaton sa World Health Assembly ang kasabotan.
Apan, ang kasabotan nag-ingon nga dili kini mapirmahan hangtod maapil usab ang PABS annex.
Dula kini sa hunahuna. "Gidawat na namo kini, apan dili namo kini mapirmahan. Magkita ta sa sunod tuig."
Ug kung mao kana, kung nahitabo na kana, nahibalo ko nga sa sunod tuig magpunting ko sa pagpakita kung unsa ka-absurdo ang
paggasto og bilyon-bilyong libra sa paghimo og mga biyolohikal nga armas aron makadaot sa mga tawo. Unsaon man kaha?
Busa, sa akong optimistikong opinyon, sila nagmugna sa mga kondisyon para sa ilang kaugalingong pagkaguba, kay sa higayon
nga masabtan sa mga tawo unsa ilang gibuhat, bisan kinsa nga makatarunganong tawo makakita nga kinahanglan mawala ang WHO.
Maayo kaayo. Aw, sa ingon ana, naglaum ko nga makahimo kita og lain nga pakighinabi samtang nagkadool na ang deadline sa Hulyo.
Magpabilin kitang magkita. Daghang salamat kaayo, James Roguski, sa paghatag og panahon sa pakig-istorya kanamo karon.
Salamat!