2022-ci il fevralın 13-də İsveçrə seçiciləri "Media lehinə tədbirlər paketi" adlanan
yeni media qanununu 54,6 faizlə rədd etdilər.
Özəl media şirkətləri hər il dövlətdən – yəni vergi ödəyicilərindən – əlavə 178 milyon İsveçrə frankı alacaqdılar.
Media qanununa qarşı kampaniyaya rəhbərlik edən "Dövlət vəsaiti ilə maliyyələşən mediaya Xeyr"
assosiasiyası o vaxt belə arqument irəli sürmüşdü:
Media qanunu dövlət xəzinəsinə basqındır, media qurumlarını dövlətdən asılı edir və azad mediaya qarşı ayrı-seçkilik edir.
Üstəlik, bu, daha çox "media vahidliyinə" gətirib çıxarar və mövcud media monopoliyalarını möhkəmləndirər.
İndi əlavə media subsidiyaları üçün növbəti cəhd yeni bir görkəmdə ortaya çıxır:
2025-ci il martın 21-də İsveçrə Parlamentı Poçt Xidmətləri Aktına düzəliş qəbul etdi.
Bu dəyişiklik abunə qəzetlərinin erkən çatdırılmasına dövlət maliyyələşməsini indiki 50 milyon İsveçrə
frankından 85 milyon franka artırmaq məqsədi daşıyır.
Əlavə 35 milyon planlaşdırılır.
xüsusi radio və televiziya stansiyaları üçün, jurnalistlərin təlim və əlavə təhsili üçün, həmçinin
xüsusi mətbuat şurası və xəbər agentlikləri üçün.
Bu o deməkdir ki, əsas kütləvi informasiya vasitələri növbəti yeddi il ərzində subsidiyalar şəklində
ümumilikdə ən azı 1,47 milyard İsveçrə frankı alacaq.
2025-ci il aprelin 29-da "Komanda Azadlıq" assosiasiyasının təşəbbüsü ilə Poçt Xidmətləri
Aktına düzəliş əleyhinə referendum elan edildi.
Digər vətəndaş hüquqları təşkilatları indi referendumda dəstək verir.
Bunlara "Konstitusiya Dostları" və "İsveçrə Müəllimlər Şəbəkəsi" daxildir.
Proqramın altında yerləşən mavi məlumat qutusunda imza vərəqəsini və referendum haqqında əlavə məlumatları tapa bilərsiniz.
İmza vərəqələri ən geci 3 iyul 2025-ci ilədək təqdim edilə bilər. 16 may 2025-ci il tarixli Schweizerzeit qəzetinin nömrəsində
ETH tələbəsi Mihajlo Mrakic Poçt Xidmətləri Aktındakı dəyişikliklərə qarşı niyə mübarizə aparılmalı olduğunu izah edir.
İndi məqaləni qısaldılmış formada dinləyin:
2022-ci ildə xalq media qanununu açıq şəkildə rədd etdi.
Bu gün biz eyni köhnə problemlə üz-üzəyik, yalnız yeni qablaşdırmada – çünki Parlament
açıq-aydın referendumları qəbul etmək istəmir.
Köhnə problem, yeni qablaşdırma
O vaxt böyük sevinc var idi. İnsanlar qərarın verildiyinə inanırdılar və mesaj aydın idi:
Zəngin nəşriyyatçılara daha çox subsidiya olmayacaq, vəsaitlərin nəhayətdə "media müxtəlifliyi" adı altında əsas
oyunçuları gücləndirən fərq qoyulmadan paylanması da olmayacaq!
Amma bu gün, cəmi iki il sonra, yenidən başlanğıc nöqtəsindəyik. Eyni məsələ, yenidən
qablaşdırılıb, incəldilib, amma mahiyyəti eynidir:
Özəl media şirkətləri üçün dövlət pulu. İlk baxışdan yeni qanun daha mülayim görünür.
Bu, "hədəfli təşviq"ə və "regionlarda media müxtəlifliyinin gücləndirilməsinə" aiddir.
Amma strukturlar eynidir. Yenə də ən çox fayda əldə edəcək böyük nəşriyyat evləridir.
Kiçik, müstəqil media orqanları simvolik məbləğlər alır. Lakin aslan payı artıq ictimai rəyi idarə edənlərə gedir.
Bu müxtəlifliyi təşviq etmir, əksinə birtərəfli media mənzərəsini daha da möhkəmləndirir.
Amma bu gün mediaya təklif olunan imkanlar əvvəllərkindən daha genişdir. Medianın subsidiyalaşdırılmasının demokratiyanı
xilas etmək üçün zəruri olduğu arqumenti tutarlı deyil.
Biz öz fikirlərimizi formalaşdırmaq üçün saysız-hesabsız imkanların olduğu bir dövrdə yaşayırıq.
Eyni zamanda, media hesabatlarının obyektiv və müstəqil olduğuna inananların sayı getdikcə azalır.
Yeni subsidiyalar tələb etmək əvəzinə, sənaye ciddi şəkildə özünə sual verməlidir: niyə etimad eroziyaya uğrayır.
və onun daha geniş məzmun, tənqidi özünüdərk və həqiqi müxtəlifliklə necə bərpa oluna biləcəyini.
Dövlət subsidiyaları burada həll yolu deyil, problemin bir hissəsidir.
Demokratiyanın zəifləməsi
Parlamentin 2022-ci ildə xalqın açıq rədd cavabını sadəcə görməzdən gəlməsi də xüsusilə problemlidir.
Mesajı ciddi qəbul etmək əvəzinə, qanun adda-addan yenidən tətbiq olunur və nəticədə demək
olar ki, mübarizə apardığımız hər şey geri dönüb.
Bu, demokratik qərarların qəsdən zəiflədilməsidir – və bu təcrid olunmuş hal deyil.
Biz bunu Avropa İttifaqı ilə çərçivə sazişində görürük, burada Federal Şura məcburi referendum istəmir. Eyni
şəkildə, təşəbbüslər və referendumlar həyata keçirilmir.
Referendumlar nəzərə alınmır və yalnız böyük səylərlə, imza toplamaqla həyata keçirilə bilirsə,
onda Parlament demokratiyanı ayaq altına alır.
Döyüş davam edir
Bu gün biz yenidən mübarizə aparmalıyıq. Yalnız bir qanuna qarşı deyil, həm də
referendumların sayılmasını təmin edən prinsip uğrunda.
– "Xeyr" səsi "xeyr" olaraq qalır və sadəcə olaraq Parlamentin "yenidən cəhd etməsi"nə çevrilmir.
Məhz buna görə də bu dəfə də "yox" deyirəm, çünki müxtəlif, müstəqil media mühitinə inanıram və əminəm
ki, həqiqi müstəqillik dövlət xəzinəsindən gəlmir.